Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-34 (Muafiyet) Karar Sayısı : 04-27/321 -75 Karar Tarihi : 22.4.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKME N, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖR : Harun ULU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İpragaz A.Ş. 19 Mayıs Cad. No: 4 Nov a Baran Plaza K:13 -16 Şişli - İstanbul D. TARAFLAR : - İpragaz A
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-34 (Muafiyet) Karar Sayısı : 04-27/321 -75 Karar Tarihi : 22.4.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKME N, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖR : Harun ULU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İpragaz A.Ş. 19 Mayıs Cad. No: 4 Nov a Baran Plaza K:13 -16 Şişli - İstanbul D. TARAFLAR : - İpragaz A.Ş. ile bayileri E. DOSYA KONUSU: İpragaz A.Ş. nin bayilik anlaşmalarının 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.2.2004 t arih, 691 sayı ve 26.2.2004 tarih, 944 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 15.4.2004 tarih, 2004 -1-34/MM -04-HU sayılı Muafiyet Raporu, 16.4.2004 tarih, REK.0.05.00.00/59 sayılı Başkanlık önergesi ile 04- 27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; İpragaz A.Ş. nin İpragaz Anonim Şirketi Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anl aşması ve Genel Şartnamesi ile LPG İle Çalışan Karayolu Taşıtları İçin İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi nin 2003/3 sayılı Tebliğ ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME İpragaz A.Ş., Tüpraş Rafinerisi'nden satın aldığı veya ithal ettiği LPG yi bayileri vasıtasıyla çeşitli tüketici gruplarına ulaştırmaktadır. Bu çerçevede şirket, LPG dağıtımına yönelik olarak üç çeşit sözl eşme imzalamaktadır 1. Tüpgaz sözleşmeleri: LPG nin 2, 12, 24, 45 kg. lık tüpler içinde ev ve işyerlerine sunulmasına yönelik olarak imzalanan bayilik sözleşmeleri. 04-27/321 -75 2 2. Otogaz sözleşmeleri: Otomobillerde yakıt olarak kullanılmak üzere LPG satışı yapan otogaz ist asyonları ile yapılan bayilik sözleşmeleri. 3. Dökmegaz sözleşmeleri: Büyük miktarda LPG kullanan işletmelerle imzalanan sözleşmeler. İpragaz A.Ş. dökmegaz sözleşmelerinin henüz taraflarca imzalanıp yürürlüğe konulmamış olması nedeniyle sadece tüpgaz ve ot ogaz sözleşmeleri için başvuruda bulunmuştur. H.1. Tüpgaz Sözleşmesi İpragaz A.Ş. tüpgaz bayileriyle İpragaz Anonim Şirketi Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anlaşması ve Genel Şartnamesi başlıklı bir sözleşme yapmıştır. 31 maddede n oluşan Tüpgaz Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesindeki değerlendirmesine aşağıda yer verilmiştir. - Bölge - Müşteri Kısıtlaması Tüpgaz Sözleşmesi nin 1. maddesinde, anlaşmanın konusu İpragaz A.Ş. nin marka, işaret ve rengi ni taşıyan kaplarda satışa sunulan LPG nin yürürlükteki mevzuata riayet etmek koşuluyla tüketiciye satılması ve bununla ilgili servis hizmetlerinin yapılması olarak belirlenmiştir. Sözleşme nin 2. maddesinde, başka bayi ve bayiliklerin açılmasının İpraga z A.Ş. nin yetkisinde olduğu, bayinin buna muhalefet edemeyeceği, İpragaz A.Ş. nin dilediği müşteriyi re sen abone kaydedebileceği ve bu aboneye LPG ve emtia satışı yapabileceği, İpragaz A.Ş. nin bayiden bu aboneye LPG ikmalinde bulunmasını talep ettiğinde bayinin bu hizmeti vermekle mükellef olduğu hususlarına yer verilmiştir. Tüpgaz Sözleşmesi ne genel olarak bakıldığında, bayinin faaliyet göstereceği herhangi bir münhasır bölge tanımı yapılmadığı görülmektedir. Sözleşme nin 2. maddesinde başka bayili kler verilebileceği de dikkate alındığında İpragaz A.Ş. nin Tüpgaz Sözleşmesi nin münhasırlık taşımayan bir sözleşme niteliğinde olduğu görülmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş m ünhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması na yönelik hükümlerin ilgili sözleşmeyi Tebliğ kapsamı dışına çıkarmayacağına yer verilmiştir. Bildirilen Tüpgaz Sözleşmesi nin münhasırlık taşımadığı dikkate alındı ğında bayilere yönelik bölge ve müşteri sınırlaması getirilemeyeceği açıktır. Tüpgaz Sözleşmesi nde bayilere yönelik bölge sınırlaması getirilememekle birlikte, Sözleşme nin 2/b maddesinde bayinin diğer LPG dağıtım firmalarının bayilerine hiçbir surette L PG satışı yapamayacağı, ayrıca, İpragaz ın yazılı izni olmadan diğer İpragaz A.Ş. nin bayilerine de toptan LPG satışı yapamayacağı belirtilmektedir. Bu hüküm, münhasır olmayan bir sözleşmede 04-27/321 -75 3 bayiye getirilen bir müşteri kısıtlaması olmakla birlikte, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (PİGM) nün 2003/1 sayılı Tebliği nin 3. maddesi doğrultusunda yapılmış bir düzenlemedir. Bu bakımdan, Tüpgaz Sözleşmesi nin 2/b maddesinde yer verilen kısıtlamanın yürürlükteki mevzuat doğrultusunda olduğu, bu konunun 4054 sayılı Ka nun ve ilgili Tebliğ kapsamı dışında kaldığı anlaşılmaktadır. - Fiyata İlişkin Madde Tüpgaz Sözleşmesi nin 12/d maddesinde, bayinin Valiliklere bildirilen perakende satış fiyatlarının üstünde satış yapmamakla yükümlü olduğu, bu fiyatın altında bir fiyatl a satış yapmasının kendi yetki ve sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Petrol Ürünleri Alım, Satım ve Fiyatlandırma Esasları Hakkındaki 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı nda LPG satışında uygulanacak tavan fiyatların belirlenmesine yönelik düzenleme lere yer verilmiş ve Karar ın 10. maddesinde, tavan fiyata göre tespit edilen petrol ürünlerinin mahalli perakende azami satış fiyatlarının aynı gün PİGM e, Valiliklere ve en az üç büyük ilin fiyatlarını görsel ve yazılı basına bildirileceği, bayilerin de azami satış fiyatlarının altında bir fiyatla satış yapabileceği belirtilmiştir. Tüpgaz Sözleşmesi nin 12/d maddesindeki bu hüküm de ilgili mevzuat doğrultusunda düzenlenmiş olup, tavan fiyatların altında satış yapılmasının önünde bir engel olmadığı içi n 4054 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümleri çerçevesinde olumsuz bir durum yaratmamaktadır. - Rekabet Etme Yasağına ve Sözleşmenin Süresine İlişkin Hükümler Tüpgaz Sözleşmesi nin 3. maddesinde; bayinin sözleşmenin devamı süresince rekabet yasağına tab i olduğu, bu nedenle başka LPG dağıtım şirketinin bayiliğini, tali bayiliğini veya yetkili satıcılığını başka adreste olsa dahi yapamayacağı, kurulmuş veya kurulacak bu nitelikteki şirketlere ortak olamayacağı yönünde düzenleme getirilmiştir. Aynı maddede, bayi eğer bir şirket ise şirketi temsil hakkı olan veya şirkette kararlara katılan ortakların da rekabet yasağına tabi olduğu belirtilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesinde, bayiye belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlü lüğü getirilemeyeceğine yer verilmiştir. Rekabet yasağının süresini tespit açısından sözleşmenin geçerlilik süresi incelenmiştir. Tüpgaz Sözleşmesinin süre ile ilgili 26. maddesine aşağıda yer verilmiştir: Bu anlaşma, 4.1.2009 tarihine kadar muteber o lup, taraflar sözleşmenin sona erme tarihinden 6 ay önce bir araya gelerek sözleşmenin yenilenmesi veya sona erdirilmesi hususunda mutabakata varacaklardır. Eğer sözleşmenin yenilenmesine karar verilmiş ise sona erecek sözleşmenin hitam tarihinden başlamak üzere yeni bir sözleşme imzalayacaklardır. Taraflar 04-27/321 -75 4 sözleşmenin sona erdirilmesi hususunda mutabık kalmışlarsa sözleşme hitam tarihine kadar yürürlükte kalacaktır. Bu maddeden Sözleşme nin 4.1.2009 tarihinde kesin olarak sona ereceği, bu bakımdan belirs iz süreli olmadığı anlaşılmaktadır. 5.1.2004 tarihinde imzalanmış olduğu dikkate alındığında, bildirilen Tüpgaz Sözleşmesi 5 yıl süre ile geçerli olacaktır. Bu doğrultuda, bayiye getirilen ve sözleşme süresine bağlanan rekabet yasağının 5 yılı aşmadığı gör ülmektedir. Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun bakımından önem taşıyan maddelerine yukarıda yer verilen İpragaz ın Tüpgaz Sözleşmesi nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceği kanaatine varılmıştır. H.2. Otogaz Sözleşmesi İpragaz A.Ş. nin başvurusuna konu olan diğer bir sözleşme örneği de LPG İle Çalışan Karayolu Taşıtları İçin İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi (Otogaz Sözleşmesi) dir. Bu sözleşme hükümlerinin değerlendirmesine aşağıda yer verilmiştir. - Müşteri kısıtlamas ı Otogaz Sözleşmesinin 1. maddesine göre sözleşmenin konusu; İpragaz A.Ş. tarafından tankerlerle sevk edilen LPG nin teslimi, stoklanması, muhafaza edilmesi, TSE standartlarına göre LPG ile çalışabilir hale dönüştürülmüş veya bu şekilde imal edilmiş motor lu kara taşıtlarına LPG doldurulması işini görecek otogaz ikmal istasyonu kurulması ve işletilmesi ile ilgili esaslardır. Sözleşme nin 4. maddesinde, bayinin tüplere dolum yapmayacağı, İpragaz A.Ş. tarafından teslim edilecek LPG yi hiç bir şekilde toptan veya başka amaçlar için satamayacağı ve naklettiremeyeceği hükmü yer almaktadır. Bu hüküm bayiye müşteri kısıtlaması getiriyor olmakla birlikte, bu 97/9758 sayılı Kararname ve PİGM in 2002/2 sayılı Tebliğinin 6. maddesi doğrultusunda yapılmış bir düzenleme dir. - Satış Fiyatına İlişkin Hüküm Otogaz Sözleşmesi nin 29. maddesinde, bayinin İpragaz A.Ş. veya yetkili makamlarca saptanan azami satış fiyatlarının üzerinde fiyatlarla LPG satışı yapamayacağı belirtilmektedir. Petrol Ürünleri Alım, Satım ve Fiyatlan dırma Esasları Hakkındaki 98/10745 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca petrol ürünleri ve LPG fiyatlarının azami satış fiyatları İtalya limanlarında oluşan fiyatlar dikkate alınarak belirlenmektedir. Bu Kararnameyle ilgili ürünlerin rafineri ve ithalatç ı satış fiyatları ile dağıtım şirketleri ve istasyonların dağıtım payları da belirlenmiştir. Bu bakımdan, mevcut durumda LPG satış fiyatları için bir üst limit tespit edilmiştir. Öte yandan, 2002/2 sayılı Tebliğ in 4/(a) maddesinde; taraflardan herhangi b irinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi nin mümkün olduğu 04-27/321 -75 5 belirtilmiştir. Bu nedenle, söz konusu maddede İpragaz A.Ş. nin bayinin azami satış fiyatlarını belirlemesinin önünde bir engel olmadığı anlaşılmaktadır. - Rekabet Etme Yasağı ve Sözleşmenin Süresi Otogaz Sözleşmesi nin 10/b maddesinde; Bayi bir şirket olduğu takdirde, bu sözleşmenin devamı süresince rekabet yas ağı Türk Ticaret Kanununa göre şirket kararlarına katılan veya temsil yetkisi olan tüm ortaklarına da şamildir. Bu kapsamdaki şirket ortakları şahsen veya aynı işle iştigal eden ve aynı işleri yapan firmalarla dolaylı dahi olsa ortaklık yapamazlar, bu anla şmanın konusu işleri veya bir bölümünü yapan üçüncü şahısların nam ve hesabına çalışamazlar . şeklinde rekabet yasağı düzenlenmiştir. Sözleşme nin süreyi belirleyen 34. maddesi uyarınca; sözleşme, imzalandığı 23.2.2004 tarihi itibarı ile yürürlüğe girece k ve bayinin ilk gaz aldığı tarih itibarıyla 5 yıl süreyle geçerli olacak, taraflar süresi sonunda sözleşmeyi yenilemek istedikleri takdirde 6 ay önceden bir araya gelip önceki sözleşmenin sona eriş tarihinde yürürlüğe girmek üzere yeni bir sözleşme imzala yacaklardır. Otogaz Sözleşmesi nin 5 yıllık süre sonunda kesin olarak yürürlükten kalkmakta, dolayısıyla bayiye getirilen rekabet yasağı da sona ermektedir. Bu bakımdan sözleşmede yer verilen rekabet etme yasağının 2002/2 sayılı Tebliğ de öngörülen sınır içerisinde belirlendiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, İpragaz A.Ş. nin Otogaz Sözleşmesi nin kapsam, fiyat, rekabet yasağı ve süreye ilişkin hükümleri bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; İpragaz A.Ş. nin İpragaz Anonim Şirketi Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anlaşması ve Genel Şartnamesi ile LPG İle Çalışan Karayolu Taşıtları İçin İkmal İstasyonu Bayiliği Söz leşmesi nin 2003/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.