Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -2-55 (Devralma) Karar Sayısı : 07-34/348-128 Karar Tarihi : 24.4.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Ali ARIÖZ , Hüseyin ORMAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. D. TARAFLAR : - Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. 20 Ankara Asfaltı
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -2-55 (Devralma) Karar Sayısı : 07-34/348-128 Karar Tarihi : 24.4.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Ali ARIÖZ , Hüseyin ORMAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. D. TARAFLAR : - Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. 20 Ankara Asfaltı No:335 Bornova /İzmir - Sami Philipe Zacca St. Efie Cente r Block A/6 Antelias Beyrut /LÜBNAN - Korhan ERDOĞDU A.Öveçler Mh . 8. Cd . 74. Sk. Göktürk Apt. 4/14 Dikmen /Ankara - Süreyya YORGUN A.Öveçler Mh. 8. Cd. 74. Sk. Göktürk Apt. 4/14 Dikmen/Ankara - Meral ÖNCÜL Mustafa Mazhar Bey Cd. No:53/8 Selamiçeşme Kadıköy /İstanbul 30 E. DOSYA KONUSU: Ash Plus Yapı Malzemeleri San. Tic. A.Ş. ni kontrol eden hisselerin Batıçim Batı Anadolu Çimento Sa nayi A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmes i talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2007 tarih ve 1676 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 13.4.2007 tarih ve 2692 sayı ile kayıtlara giren evrak ile tamamla nan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 13.04.2007 tarih ve 2007 -2-55/Öİ -07-HB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 40 16.4.2007 tarih ve REK.0.06.00.00 -120/1 20 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07 -34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu nda; bildirim konu su devralma işleminin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu , bununla birlikte anılan işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedene bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Batıçim Batı Anadolu Çimento A.Ş. (Batıçim) Dosya bilgilerin e göre, 1966 yılında kurulan Batıçim; çimento, klinker, mıcır, hazır beton üretimi, satışı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir. Batıçim, Ege Bölgesi nde Batı Beton adı altında yaygın bir hazır beton tesisi zincirine sahiptir. Batı Beton İzmir i li Aliağa, Bergama, Bornova, Çeşme, Menemen, Tire, Torbalı, Urla ve Uzundere ilçelerinde; Aydın ili Merkez ve Söke ilçelerinde; Balıkesir ili Burhaniye ilçesinde; Denizli ili Merkez ilçesinde; Manisa ili Merkez ve Salihli ilçelerinde ve Muğla ili Dalaman, Fethiye ve Göcek ilçelerinde faaliyet göstermektedir. Ayrıca Batıçim, bağlı 60 ortaklığı konumunda olan, Batısöke Söke Çimento Sanayi Türk A.Ş. hisselerinin %74,62 sine sahiptir. Batıçim in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Batıçim in ortaklık yapıs ı Hissedarlar Hisse oranı (%) Sevinç İZMİROĞLU 10.82 Baltalı Ailesi 10,39 Bükey Ailesi 13,48 Muzaffer -Yıldız İzmiroğlu 10,42 Feyyaz İzmiroğlu 1,88 Seyit Şanlı Holding 1,09 Yapsan 0,19 Batısöke T.A.Ş. 4,1 OCI A.Ş. 23,32 Diğer 24,31 Toplam 100 Batıçim, 2006 yılında TMSF tarafından oluşturulan Limaş İktisadi ve Ticari Bütünlüğü nü Rekabet Kurulu nun 06 -44/545 -145 sayılı ve 15.6.2006 tarihli kararıyla devralmıştır. Batıçim in 2006 yılı cirosu ( ..) YTL dir. H.1.2 . Ash Plus Yapı Malze meleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ash Plus) Ash Plus, Soma Termik Santralı bünyesinden çıkan atık uçucu külü, çimento ve beton üretiminde kullanılabilecek standartlara uygun hale getirdikten sonra satışını gerçekleştirmektedir. Dosyadaki bilgilere göre, Ash P lus ın 2006 yılı cirosu 70 ( ...) YTL ve yıllık kapasitesi ( ) tondur . Sami Phillpe ZACCA, Hayati ÖZTÜRK, Korhan ERDOĞDU, Süreyya YORGUN ve Meral ÖNCÜL ün Ash Plus ta mevcut ortaklık paylarını Batıçim e devredecek olan gerçek kişiler oldukları tespit edilmiştir. H.2. İlgili Pazar H.2.1 . İlgili Ürün Pazarı Devre konu teşebbüs Ash Plus, Manisa ili Soma ilçesinde, Soma Termik Santralı bünyesinden çıkan atık uçucu külü çimento ve beton üretiminde kullanılabilecek standartlara uygun hale getirdikten sonra satı şını gerçekleştirmektedir. Uçucu kül, düşük kalorili linyit kömürlerinin yakıldığı termik santrallerde, elektrik üretimi sırasında 80 toz haldeki kömürün yanması sonucu baca gazları ile sürüklenen ve elektro filtreler yardımı ile tutularak atmosfere çıkışı ön lenen, mikron boyutundaki endüstriyel atık olan küllere verilen genel addır. Uçucu küller inşaat sektöründe özellikle; çimento ve hazır beton üretiminde katkı ve ikame malzemesi olarak kullanılmaktadır. Bilindiği gibi çimento üretiminde; kireçtaşı, kil gib i gerekli olan ana maddelerin (ana bileşenler) yanında, bazı katkı maddeleri (ikinci ana bileşen) de kullanılmaktadır. Kimyasal ve mineral esaslı olarak bilinen bu maddelerin bazen birkaçı aynı bileşimde birlikte kullanılabilmektedir. Katkılı çimento üretiminde; ana bileşenler olan klinker ve alçı taşı dışında, çimento tipine göre tek veya birkaçı bir arada olmak üzere tras, yüksek fırın cürufu, uçucu kül, silis dumanı vb. 90 katılması mümkündür. Uçucu kül, çimentodaki kullanım özelliğine benzer şekilde, beton üretiminde de katkı ve ikame malzemesi olarak kullanılmaktadır. Mineral bir katkı malzemesi niteliğine sahip olan uçucu kül, betonun taze ve sertleşmiş durumdaki niteliğini değiştirme ve betonun toplam performansını yükseltme özelliğine sahiptir. Uçucu k üller, genellikle maliyetleri düşürmek ve/veya ürünlere dayanıklılık gibi bir takım özelikler katmak amacıyla kullanılmaktadır. Ancak hali hazırda uçucu küller, çimento ve/veya hazır beton üretimi için kullanılması zorunlu olan bir ürün (girdi) özelliğine sahip değildir. Bildirim Formu nda ilgili ürün pazarı, Ash Plus un faaliyet alanı olan uçucu kül olarak 100 belirlenmiştir. Daha önce de ifade edildiği üzere, uçucu kül, çimento ve hazır beton üretimi için kullanılması zorunlu bir girdi olmayıp, söz konusu ürünlerde özellikle katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Ancak, diğer katkı maddeleri ile uçucu külün ikame olup olmadığı yönünde detaylı analizler yapılması yerine, çok daha işlevsel olduğu düşünülen, -ilgili pazarın daha dar (ve ris kli) tanımlanması an lamına gelecek şekilde - uçucu kül pazarı bakımı ndan değerlendirmeler yapılmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Bildirim Formu nda devralmanın etkili olduğu coğrafi pazar hinterlandı ile birlikte Bursa, Balıkesir, Kütahya, Manisa, Muğla, Aydın, Denizli, İzm ir, Çanakkale İlleri ve çevresini kapsayan Batı Anadolu Bölgesi olarak belirlenmiştir. 110 Uçucu külün termik santrallerin bir atık maddesi olması nedeniyle, uçucu kül tesisleri termik santraller içerisinde kurulmaktadır. Uçucu külün yapı sektöründe kullanıl ması, söz konusu tesislerde çimento ve hazır beton gibi ürünler için kullanıma hazır hale getirilmesi sonrası mümkün olmaktadır. Yukarıda yer verilen illerin yer aldığı coğrafi bölgelerde; Ash Plus un içerisinde yer aldığı Soma Termik santrali (Manisa) dı şında, Orhaneli (Bursa), Seyitömer (Kütahya), Tunçbilek (Kütahya) ve Yatağan da (Muğla) termik santraller bulunmaktadır. Firmalar genellikle termik santrallerin yakınında yer aldığı illere satış yapmakla birlikte, talep halinde daha uzak mesafelere satışla rın da mümkü n olduğu tespit edilmiştir. Ancak , Bildirim Formu nda yer verilen pazar tanımı ve söz konusu bölgelere satış 120 yapan firmaların da pazara dahil edildiği yaklaşımın aksine, çok daha işlevsel olduğu düşünülen -ilgili pazarın daha dar (ve ris kli) ta nımlanması anlamına gelecek şekilde - Soma Termik Santrali bünyesinde yer alan tesisler bakımından bir değerlendirme yapıl mıştır. H.3. Değerlendirme Dosya konusu işlem çerçevesinde Batıçim, Ash Plus hisselerinin %98 ini devralarak, teşebbüsün kontrolünü tek başına elde etmektedir. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemi olup, Kanun un 7. maddesi kapsamında bir yoğunlaşma işlemi olarak değerlendirilmiştir. Bildirim Formunda ilgili ürün pazarı uçucu kül ve coğrafi pazar devre konu 130 teşebbüsün satışlarını gerçekleştirildiği iller olan Bursa, Balıkesir, Kütahya, Manisa, Muğla, Aydın, Denizli, İzmir, Çanakkale İlleri ve çevresini kapsayan Batı Anadolu Bölgesi olarak belirlenerek, teşebbüsün cirosu yaklaşık 4 milyon Y TL ve pazar payı da %22 olarak ifade edilmiştir. 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi nde Bu Tebliğ in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin , ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunlud ur. ifadesi yer almaktadır. Bir başka 140 deyişle tarafların ilgili ürün pazarındaki pazar payı ve cirolarının, Tebliğ de yer verilen eşikleri aşmadığı durumlarda işlem ile ilgili olarak Rekabet Kurulu ndan izin alınmasına gerek bulunmamaktadır. Batıçim in uç ucu kül ile ilgili bir faaliyetinin bulunmadığı düşünüldüğünde, tarafların cirosunun, ilgili ürünün yalnızca devre konu teşebbüsün üretmiş olduğu ürün ile sınırlı olacak şekilde dar olarak ele alındığı durumda dahi, Tebliğ de yer alan eşiklerin çok altında kaldığı görülmektedir. Devre konu teşebbüsün pazar payı ise, Bildirim Formu nda yer verilen coğrafi pazar sınırları içerisinde % ( ) olarak belirtilmiştir. Bir başka deyişle, oran olarak da Tebliğ de yer alan pazar payı eşiği aşılmamakla birlikte, söz konu su eşik değere oldukça yakın bir pazar payı tahmininde bulunulmuştur. 150 Buna göre; - eğer ilgili ürün pazarı olması gerekenden daha dar tanımlanmış ise, tarafların pazar paylarının daha da düşmesi ve bu anlamda eşik değerlerin altında kalma durumunun devamı, - eğer ilgili coğrafi pazar olması gerekenden daha geniş tanımlanmış ise, tarafların pazar paylarının daha da yükselmesi ve bu anlamda eşik değerlerin aşılması ihtimali bulunmaktadır. Bu anlamda ilgili ürün pazarının uçucu külü de içerisine alan ve çimento/ha zır beton üretiminde kullanılan katkı maddelerinden meydana gelip gelmediği ile belirlenecek ilgili ürün pazarı için homojen rekabet koşullarının geçerli 160 olduğu coğrafi alanın tespit edilmesi gerekmektedir. Ancak devre konu teşebbüsün ve dolayısı ile taraf ların ilgili ürün pazarındaki cirolarının oldukça küçük olması ve olası pazar paylarının da eşik değerin altında beyan edilmesi karşısında, ilgili ürün ve coğrafi pazarların sınırının belirlenmesi amacıyla daha detaylı analizler yapılması yerine, işlemin e şik değerler geçilmiş gibi değerlendirilerek ele alınmasının çok daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde, hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonu cunu doğuracak şekilde gerçekleştirilen birleşme veya devralma işlemleri yasaklanmaktadır. Alıcı konumundaki Batıçim hali hazırda, devir konusu teşebbüs Ash in üretmiş olduğu 170 uçucu külleri yalnızca hazır beton üretiminde girdi olarak kullanmaktadır. Bu ne denle işlemin değerlendirilmesinde devir işlemi sonrası meydana gelecek dikey bütünleşik yapının piyasaya etkilerinin ele alınması gerekmektedir. Bu anlamda değerlendirme özellikle; devir işleminin, uçucu külü girdi olarak kullanan çimento ve hazır beton üreticilerine etkisi hem hammadde temini hem de fiyatlar gibi piyasadaki rekabete olası etkileri bakımından yapılmışt ır. Ash Plus çimento ve hazır beton kullanımına uygun hale getirdiği külleri Soma Termik Santrali nden temin etmektedir. Söz konusu santral in yıllık üretim kapasitesi, ünitelerin herhangi bir arıza nedeniyle devre dışı kalmaması durumunda 900.000 ton civarındadır. Ancak 2006 yılı içerisinde üretimin söz konusu rakamın yarısı civarında 180 gerçekleştiği anlaşılmaktadır. En büyük müşterisi Ash Plus olan Soma Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (SEAŞ) nin sözleşme karşılığı kül temin ettiği işletmeler ve işletmelerin alım miktarları aşağıdaki gibidir : Tablo 2: SEAŞ tan uçucu kül temin eden işletmeler ve asgari alım miktarları (2006) İşletme Adı Yıllık As gari Alım Miktarı 1.Ash Plus Yapı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. ( ..) 2.Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. ( ..) 3. İlion İnşaat San. ve Tic. Ltd.Şti. ( ..) 4.Akçansa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş. ( ..) 5.Bağış İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) SEAŞ ile sepere tesisi olan firmalar (Ash Plus gibi) arasındaki sözleşmelerin süresi 5 yıl iken, sepere tesisi olmayan firmalar ile yıllık alım anlaşmaları yapılmış ancak taahütler yerine getirildiği sürece sözleşmelerin 5 yıl deva m edeceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda tabloda yer alan miktarlar, firmaların yıllık olarak almaları gereken asgari tutarlar olup, üretimin yeterli olduğu durumlarda firmaların daha fazla miktarda alım yapmaları mümkündür. Nitekim Ash Plus un geçen yı lki alımı, asgari alım 190 miktarının 80.000 ton fazlası olan ( .) ton civarında gerçekleşmiştir . SEAŞ ve Ash Plus arasında 11.12.2006 tarihinde yapılan Uçucu Kül Sözleşmesi nin; - 4. maddesinde sözleşmesinin süresinin 5 yıl olduğu ve sözleşme süresi sonund a hiçbir ihbara gerek kalmadan sözleşmenin sona ereceği, - 6. maddesinde firmanın sözleşme kapsamında belirlenen ( .) ton (yıllık . ) uçucu külü almayı taahhüt ettiği, - 11. maddesinde SEAŞ ın yıllık üretim programına göre tespit edilen ve protokolle belir lenen uçucu kül miktarından fazla üretim yapması sonucunda, firmanın oluşan protokol rakamlarından fazla külü de sözleşme şartlarında alabileceği, 200 - 12. maddesinde firmanın sözleşme süresinin bitiminde sahip olduğu sepere tesisi ve yardımcı tesisleri bila bedel SEAŞ a devredeceği hüküm altına alınmıştır. Devir konusu teşebbüs Ash Plus un yıllık üretim kapasitesi yaklaşık ( .) ton olup, 2006 yılında g erçekleştirilen üretim miktarı yaklaşık ( .) ton civarındadır. Ash Plus un 2006 yılı satış rakamlarına göre en büyük 5 müşterisi ve alım miktarları aşağıdaki gibidir : Tablo 3: Ash Plus un en büyük 5 müşterisi ve alım miktarları (2006) İşletme Adı Alım Mi ktarı 1.Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. ( ..) 2.Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş. ( ..) 3.Çimbeton A.Ş. ( ..) 4.Akçansa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş. ( ..) 5.Dere Madencilik A.Ş. ( ..) Görüldüğü üzere, SEAŞ tan da alım yapan Çim entaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. (Çimentaş), Ash Plus un en büyük müşterisi konumunda iken, Çimentaş ın rakibi 210 ve alıcı konumunudaki Batıçim, Ash Plus tan alım yapan en büyük ikinci teşebbüs konumundadır. Yukarıda yer verilen iki tablodan da görüld üğü üzere, uçucu külün nihai kullanıcıları çimento ve hazır beton üreticileri olup, söz konusu firmalar uçucu külü ya direkt olarak termik santrallerde kuracakları tesisler ile terminallerden (Çimentaş gibi) ya da uçucu külü santrallerden temin ederek uygu n standartlarda kullanıma uygun bir ürün haline getiren bağımsız firmalardan (Ash Plus gibi) temin etmektedir. SEAŞ ın bir diğer müşterisi olan İlion İnşaat San. ve Tic. Ltd.Şti. (İlion), hazır beton ve çimento üreticisi olmayıp, santralden temin ettiği kü lü kullanıma uygun hale getirdikten sonra, hazır beton ve çimento üreticilerine satmaktadır. Ilion un 2006 yılı satış miktarı 220 ( ..) ton olarak gerçekleşmesine rağmen, SEAŞ ile yapılan anlaşma gereği asgari alım miktarı yıllık ( ..) ton olarak belirlenmiş tir. Bununla birlikte firmanın 2007 yılında ilk üç aylık üretim miktarı ise yaklaşık ( ..) ton olarak gerçekleşmiştir. Firmanın 2007 yıl sonu hedefi ise, termik santralin sürekli faaliyet göstermesi halinde, aylık ( ..) ton olarak planlanmaktadır. Bu dur umda ilk üç aylık veriler ışığında firmanın 2007 yılı içerisinde en azından ( ..) tonluk bir üretim gerçekleştireceği anlaşılmaktadır ki bu bir önceki sene üretiminin yaklaşık 70.000 ton üzerinde bir miktarda büyüklüğü ifade etmektedir. Firma yetkilileri ayrıca, SEAŞ ile yapılan sözleşmenin 4. maddesine göre, sözleşmenin süresinin 1 er yıllık olup, taahütler yerine getirildiği sürece sözleşmenin 5 yıl devam edeceğinin hüküm altına alındığı ve yıllık firma başına SEAŞ tan temin 230 edilebilecek külün 400.000 t on azami miktara ulaşabileceğini belirtmişlerdi r. Tablo 4: İlion un en büyük 5 müşterisi ve alım miktarları (2006) İşletme Adı Alım Miktarı 1. Akçansa Çimento Sanayi ve Tic. A.Ş. ( .) 2. Çimbeton A.Ş. ( .) 3. Kurşunlar Yapı Mlz. A.Ş. ( .) 4. Altın Beton Ltd.Şti. ( .) 5.Erdenler Ltd.Şti. ( .) SEAŞ ın bir diğer büyük müşterisi olan Çimentaş da, alıcı Batıçim gibi çimento ve hazır beton üreticisi olup, uçucu külü Ash Plus un aksine kendi üretimi için girdi olarak kullanmaktadır. Çimentaş, SEAŞ ile anlaşması gereği yıllık ( .) uçucu külü santralden temin edebilmesinin yanı sıra, geçen yıl ( .) tonluk alımı ile Ash Plus un en büyük müşterisi konumundadır. SEAŞ tan alım yapan firmalar ve söz konusu firmaların satış rakamları değerlendirildiğinde, Ash Plus un, 2006 yılı verilerine göre, SEAŞ tan santralin toplam kapasitesinin yaklaşık % ( ), üretimin ise maksimum yaklaşık % ( ) ine tekabül eden 240 miktarda uçucu kül temin ettiği görülmektedir. Ancak yine 2006 yılı rakamlarına göre kullanıcı olarak en çok uçucu kül temin eden firma (hem SEAŞ tan hem Ash Plus tan) yaklaşık ( .) ton ile Çimentaş olup, onu alıcı Batıçim ve Akçansa takip etmektedir. Alıcı Batıçim in 2006 yılı içerisinde hazır beton üretim miktarı ( .. .) m3 ve söz konusu miktar hazır beton üretimi için kullandığı uçucu kül miktarı ise ( .) ton olarak gerçekleşmiştir. Ash Plus un en büyük ikinci müşterisi konumunda olan Batıçim, 2006 yılında kullanmış olduğu ( .) ton uçucu külün, ( .) tonunu Ash Plus tan temin etmiştir. Tarafların iletmi ş olduğu bilgilerde yer alan hazır beton üretimi için maksimum kullanılabilecek olan uçucu kül kullanım oranı olan 0 -80 kg/m3 dikkate alınması ile, Batıçim in tüm hazır beton üretiminde uçucu külü girdi olarak kullanması halinde 250 ortaya çıkacak gerekli mikt ar ancak yaklaşık ( .) bin ton civarında olmaktadır. Bu miktar Ash Plus un geçen seneki toplam satışının yaklaşık yarısına tekabül etmektedir. Ancak uçucu külün ortalama 1 m3 hazır beton üretiminde 45 -50 kg/m3 olarak kullanıldığı düşünüldüğünde, söz konus u oran çok daha aşağılara düşmektedir. Batıçim in 2006 yılı içerisinde çimento üretim miktarı ( .. .) ton olarak gerçekleşmesine rağmen, söz konusu miktar çimento üretimi için uçucu kül girdi olarak kullanılmamıştır. Çimento üretiminde uçucu külün kullanı lmamasının nedeni olarak söz konusu üretimin gerçekleştirilmesi için yapılması gereken zorunlu yatırımların, arzdaki düzensizlik nedeni ile gerçekleştirilmemesi gösterilmiştir. Bu anlamda Ash Plus un devralınması sonrası uçucu külün Batıçim in çimento üret iminde de kullanılıp 260 kullanılmayacağı belirsizdir. Tarafların iletmiş olduğu bilgilerde yer alan çimento üretimi için uçucu kül kullanım oranı olan azami %6 - %35 oranlarının ortalaması olan %20 oranının dikkate alınması ile, uç bir örnek olmasına rağmen, Batıçim in tüm çimento üretiminde uçucu külü girdi olarak kullanması halinde ortaya çıkacak miktar Ash Plus un toplam üretim miktarına eşit olmaktadır. Görüldüğü üzere , Batıçim in bütün hazır beton üretiminde uçucu külü girdi olarak kullanması halinde dahi , üretimin yarısının hatta daha fazlasının atıl kalacağı ve bu anlamda ticari anlamda ürünün diğer alıcılara da sunulması gereği ortaya çıkarken, ürünün çimento üretiminde de kullanılması durumunda firmanın uçucu kül talebinin ne olacağı belirsizliğini kor umaktadır. 270 Ancak, uç bir örnek olsa da, Ash Plus un üreteceği bütün uçucu külün Batıçim tarafından kullanması halinde dahi, piyasadaki rekabetin devir işleminden önemli ölçüde etkilenmeyeceği düşünülmektedir. Daha önce de belirtildiği üzere; alıcı Batıçim in en büyük rakiplerinden olan Çimentaş ın SEAŞ ile yıllık ( .. .) alım anlaşması bulunduğu ve sepere tesis kurması halinde çok daha fazla alım yapabileceği görülmektedir. Ash Plus un geçen sene asgari alım miktarından 80.000 ton fazla alımı gerçekleştir mesi bu durumu mümkün kılmaktadır. Bu anlamda Çimentaş ın kendi ihtiyacı olan külü temin edebileceği sonucuna ulaşılmıştır. SEAŞ tan alım yapan ve çimento ve hazır beton üretimi olmayıp ürettiği ürünleri piyasaya satan bir diğer firma olan İlion un yıllık ( .. .) ton asgari alım miktarı için SEAŞ la 280 anlaşması bulunduğu ancak bu sene kapasite artırım çalışmaları nedeniyle senenin ilk üç ayında geçen sene yapılan üretim miktarının yakalandığı hatta SEAŞ ın ünitelerinin arızasız çalışması halinde yıl sonunda aylık ( .. .) ton civarında bir üretimi planlanması da bu savı destekler niteliktedir. SEAŞ ın atıl bir kapasitesinin bulunduğu ve kapasite artırım çalışmalarının da devam ettiği ayrıca göz önüne alınmalıdır. Bu durumda esasen piyasada karşılanmayan bir t alebin mevcudiyeti halinde, söz konusu talebin zararlı bir atık olan ve çevreye zarar vermemesi için koruma altına alınması işlemi santrallere maliyet yükleyen külün, yapı sektöründe kullanılmasını tetikleyeceği ve bu anlamda oluşabilecek bir talep baskısı nın santrallerce karşılanmasına yol açabileceği düşünülmektedir. Bu durum santrallerin bir maliyet kaleminden 290 kurtulmalarına, gelir elde etmelerine, zararlı atığın bertaraf edilmesine ve yapı sektöründe daha düşük maliyetli bir girdinin kullanımına yol aça caktır. Hali hazırda uçucu külün sektörde daha fazla kullanılmamasının sebebinin arz devamlılığında (güvenilirliliği) yaşanan sıkıntılar olduğu düşünüldüğünde, santraller nezdinde uçucu külün yapı sektöründe kullanımı için gerekli ortamın yaratılmasının s ağlanması halinde, dikey bütünleşik yapıların ortaya çıkartabileceği olası rekabetçi olmayan sonuçların ortadan kaldırılması da sağlanmış olacaktır. Dosya konusu devralma işlemi ile ilgili olarak , uçucu kül kullanımının çimento ve hazır beton üretim maliye tlerine etkisine ilişkin bir analiz yapılması yerinde olacaktır. Daha önce de ifade edildiği üzere, 1 ton çimento üretiminde kullanılabilecek uçucu kül oranı 300 %6-%35 arasında değişebilmektedir. Bu anlamda çimento üreticileri, üretimde kullandıkları klinker miktarını azaltarak ve azalan miktar ölçüsünde yerine uçucu kül veya benzeri katkı maddeleri eklemek suretiyle katkılı çimento elde etmektedirler. Uçucu kül kullanılmasının nihai çimento fiyatları üzerindeki etkisini ölçebilmek bakımından, maliyetlerde ne kadarlık bir tasarruf sağlanabileceğine ilişkin yapılan hesaplamalarda kullanılacak uçucu kül miktar olarak ortalama kullanım oranı olan %20 dikkate alınmıştır. Hesaplamalarda, çimentonun maliyeti bilinmediği için, maliyeti rakamı yerine çimento fiyatı ku llanılacaktır. Ancak çimento fiyatının her hal ve karda maliyetlerin üzerinde olduğunu varsaymak yanlış olmayacağı için, bu tür bir hesaplama yöntemi uçucu 310 külün etkisini daha fazla olarak yansıtacağından analiz bakımından en riskli sonuçları gözlemlemek m ümkün olacaktır. - 1 ton PKÇ Dökme 42,5 çimento: 124 YTL . - 1 ton uçucu kül: 40 YTL - %80 klinker+%20 uçucu kül kullanılarak üretilen çimento fiyatı: 124*08+40*0,2=107,2 YTL Uçucu kül kullanımı ile sağlanabilecek tasarruf= 124-107,2/124=16,8/124=%13.5 1 metre küp hazır betonda 150 kg su, 1900 kg agrega ve 300 kg çimento kullanılmaktadır. 1 metreküp hazır beton imal etmek için kullanılan ikinci bir yol ise, 300 kg çimento kullanmak yerine yaklaşık 50 kg uçucu kül ve yaklaşık 250 kg çimento 320 kullanmaktır. Her iki yöntem için oluşan maliyet hesaplandığında (agrega ve su değerleri maliyet hesabına katılmaksızın) uçucu kül kullanımının hazır beton imalatında ortaya çıkardığı maliyet farklılığı aşağıdaki gibidir: - 1 metreküp(2,4 ton) C30 sınıfı hazır beton: 96 YTL. - 1 ton PKÇ Dökme 42,5 çimento: 124 YTL . - 1 ton uçucu kül: 40 YTL - Uçucu kül kullanılmaması halinde 1 metreküp hazır betonda kullanılan çimento maliyeti: 0,3*124 = 37,2 YTL. - Uçucu kül kullanılması halinde 1 metreküp hazır betonda kullanılan çimento ve uçucu kül ma liyeti= 0,25*124+0,05*40 = 33 YTL . 330 Yukarıdaki hesaplamalar neticesinde, 1 metreküp hazır beton imalinde uçucu kül kullanımı nedeniyle oluşan maliyet avantajının yaklaşık olarak 37,2-33/96 = %4 civarında olduğu ortaya çıkmaktadır. Görüldüğü üzere cari fiyat lar üzerinden yapılan değerlendirmelerde, uçucu kül kullanılarak üretilecek çimento ve hazır beton ürünlerinde; %13 ve %4 gibi maliyet tasarrufu sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bulunan rakamların çok daha geniş bir pazara dahil olabilecek uçucu kül ürününü üreten teşebbüsün devrinin, çimento ve hazır beton pazarındaki rekabetçi yapıyı önemli ölçüde azaltabilecek bir işlem olmaktan uzak olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu anlamda; 340 - Halihazırda Batıçim in uçucu kül üretim ve satışı alanlarında faaliyeti ol maması, - Uçucu külün çimento ve hazır beton üretimi için kullanılması zorunlu bir girdi özelliğine sahip olmaması, - 2006 yılı rakamlarına göre, Batıçim in devre konu teşebbüsün üretiminin ancak 6 da biri oranında bir uçucu külü girdi olarak kullanması, - Batıç im in 2006 yılı hazır beton üretiminin tamamında uçucu külü girdi olarak kullanması halinde dahi , devre konu teşebbüsün üretiminin maksimum yarısını kullanabileceği, - Ash Plus un uçucu kül temin ettiği SEAŞ ın kapasitesinin ancak yarısı oranında üretim yap ması ve kapasite artırım çalışmalarının devam etmesi, SEAŞ ın tam 350 kapasite çalışması durumunda, sözleşme ile bağıtlanan dışında yıllık ( .. .) ton daha uçucu kül satabileceği, - 2006 yılı içerisinde Ash Plus un uçucu kül alım sözleşmesinde yer alan asgari tutardan 80.000 ton daha fazla uçucu külü temin edebilmesi bu anlamda Batıçim in rakiplerin den Çimentaş ın SEAŞ tan yıllık ton civarında yaptığı alımı sepere tesis kurması halinde artırmasının mümkün olması, bir diğer bağımsız tesis olan İlion un yıllık as gari alım miktarının ( ) ton olması ve yıl sonu itibarıyla üretim miktarını aylık ( ) e çıkarmayı planlaması, - SEAŞ ile yapılan sözleşme gereği devre konu teşebbüsün üretim yaptığı uçucu kül tesislerinin sözleşme bitimi olan 5 yılın sonunda SEAŞ a devr edilecek 360 olması, - Uçucu külün arzında yaşanan problemler dolayısıyla, çimento ve hazır beton üreticilerinin Türkiye de mevcut uçucu kül miktarının çok azını girdi olarak değerlendirebildikleri, - Uçucu kül kullanımı ile elde edilebilecek maliyet avantajının, piyasadaki rekabeti önemli ölçüde azaltabilecek etkiden uzak olması verilerin in ışığı altında, devralma işleminin hakim durum yaratılarak veya hakim durum güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden olmayacağı, bu anlamda işlemin gerçekleşt irilmesinde 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi açısından bir sakınca bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır . 370 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarıl an 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedene bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 380 verilmiştir.