Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.I-569 · STRATEJİ VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIKLARI ANKARA YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI

2025/2301531 İhale Kayıt Numaralı "Ankara İli Etimesgut İlçesi Elvanköyü Mahallesi 47907 Ada 9-10 Parsellerde Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi" İhalesi

Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Anki Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Garden İnş. Pey. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, İHALEYİ YAPAN İDARE: Ankara Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/2301531 İhale Kayıt Numaralı “ Ankara İli Etimesgut İlçesi Elvanköyü Mahallesi 47907 Ada 9-10 Parsellerde Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ankara Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından 23.12.2025 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “ Ankara İli Etimesgut İlçesi Elvanköyü Mahallesi 47907 Ada 9-10 Parsellerde Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Anki Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Garden İnş. Pey. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 19.01.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.01.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.01.2026 tarih ve 207079 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.01.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/350 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; - Sorgulamaya konu iş kalemleri içerisinde yer alan yapım işi kapsamında kullanılacağı anlaşılan ve anılan istekli tarafından fiyat teklifi ile açıklanan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu, - Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.1 maddesi gereğince satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için fiyat teklifinde “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim .” ibaresinin yazılmasının gerektiği halde alınan fiyat tekliflerinde bu ibarenin bulunmadığı, - Anılan Tebliğ’in 45.1.13.1 maddesi gereğince maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim .” ibaresinin yazılması gerekli olduğu halde fiyat tekliflerinde bu ibarenin bulunmadığı, - Fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli olan iş kalemi ve gruplarını içermediği, malzeme, yakıt ve işçilik kalemleri yönünden ayrı ayrı açıklama yapılması gerektiği, idarenin analiz girdilerinde ve ilgili kamu pozunun analiz girdilerinde bulunmasına rağmen pek çok kalemin fiyat tekliflerinde açıklanmadığı, analiz girdilerine ilişkin miktarların azaltıldığı ve metrajların yanlış hesaplandığı, - Malzemelerin cinslerinde adet, m 3 , m 2 , m, kg ve ton olarak yanlış birimlerin yazıldığı, fiyat teklifleri ile satış ve maliyet tespit tutanakları arasında da malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk bulunduğu, - İşçilik saat ücretlerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt saatlik ücretin altında olup olmadığının kontrol edilebilmesi için açıklamada sunulan analizlerde işçilik maliyetlerinin ayrı bir kalem olarak gösterilmesinin mevzuat tarafından zorunlu tutulmasına rağmen fiyat teklifine konu edilen pozların bazılarında yapılan analizlerde işçilik maliyetleri için 2025 yılı Çevre Şehircilik birim fiyatlarının kullanılması gerekmesine rağmen ihale uhdesinde kalan isteklinin işçilik maliyetlerini fiyat tekliflerine konu ettiği ve bazı fiyat tekliflerinde işçilik dahil denilmek suretiyle tamamı ile mevzuata aykırı bir şekilde işçilik maliyetleri tevsik edilmeden açıklama yapıldığı, - Fiyat teklifleri içerisinde aritmetik hatalar bulunmasının mevzuata aykırı olduğu, alınan fiyat teklifindeki tutarların analizlere farklılaştırılarak ve tutarlar azaltılmak suretiyle yansıtıldığı, - Fiyat tekliflerinde alınmış bulunan fiyatların hesap cetveline ve analizlere değerleri düşürülmek suretiyle eksik bir şekilde geçirildiği, - Fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarihlerinin fiyat tekliflerinin düzenlendiği tarihten sonraki bir tarihe ait olduğu, - Fiyat tekliflerinin Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından imzalanması ve mali müşavir tarafından TÜRMOB kaşesi ile kaşelenmesi gerektiği ancak açıklamada sunulan fiyat tekliflerinin bu özellikleri taşımadığı, - Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.1. maddesinde yer alan " Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. " açıklamasına göre fiyat teklifine konu malzemelerin satışının faaliyet alanı içerisinde bulunması zorunluluğunun olduğu, fiyat tekliflerini veren firmaların bu fiyat tekliflerine konu malzemelerle ilgili herhangi bir faaliyetleri bulunmadığı, - Fiyat teklifinde ve tespit tutanaklarında teknik özelliklere yer verilmeksizin genel ad üzerinden belge tanzim edilerek tanzim edilen belgelerin kabulünün mümkün olmadığı, Bu kapsamda, -2 Duraklı 1,00 m/sn1600kg Makine Dairesiz Asansör -Havuz Nem Alma Santrali (Üfleme: 12.500 m³/h 500 Pa (Cihaz Dışı) - Emiş: 12.500 m³/h 500 Pa (Cihaz Dışı) - Nem Alma Kapasitesi: 79,5 kg/h" -KONFERANS SALONU ROOFTOP - Üfleme: 12.000 m³/h 500 Pa (Cihaz Dışı) - Emiş: 12.000 m³/h 500 Pa (Cihaz Dışı) - Qı: 70 kW, Qs: 90 kW - Plakalı Isı Geri Kazanım Buharlı Nemlendirici: 66 kg/h" -Sürekli Isıtmalı 33 kw soğutma kapasitesi (nom),33 kw ısıtma kapasitesi (nom)tümü frekans kontrollü kompresörlü dış ünite veya dış ünite grubu -Sürekli Isıtmalı 44 kw soğutma kapasitesi (nom),49 kw ısıtma kapasitesi (nom) tümü frekans kontrollü kompresörlü dış ünite veya dış ünite grubu -Sürekli Isıtmalı 50 kw soğutma kapasitesi (nom),56 kw ısıtma kapasitesi (nom) tümü frekans kontrollü kompresörlü dış ünite veya dış ünite grubu -Sürekli Isıtmalı 61 kw soğutma kapasitesi (nom),68 kw ısıtma kapasitesi (nom) tümü frekans kontrollü kompresörlü dış ünite veya dış ünite grubu -C 20/25 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206) -C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206) -C 40/50 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206) -Çelik hasır (Nervürlü) (TS 4559) (m2 ağırlığı 1.50-3.00 kg) -Çelik hasır (Nervürlü) (TS 4559) (m2 ağırlığı 3.01-10.00 kg) -Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708) -Beton çelik çubuğu nervürlü Ø14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708) -20 cm kalınlıkta teçhizatsız gazb eton duvar bloğu (2,50 N/mm² ve 400 kg/m³) (TS EN 771-4 + A1) -Basma mukavemeti en az 300 kPa geleneksel teras çatılarda 0.030<= Isıl iletkenlik katsayısı <= 0.035 W/(m.K) olan ekstürüde (haddelenmiş) polistren köpük (XPS) levha (TS EN 13164+A1) -Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 16/20 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil) -1.4301 (AISI 304) kalite paslanmaz çubuk (TS EN 10088-1) girdileri için alınan fiyat teklifi ve tespit tutanaklarının fatura bilgileri tablosu kısmında malın nevi ve cinsi bölümüne teknik özelliklere ait ibarelerin yazılmaması nedeniyle açıklamanın uygun olmadığı, - Sorgulamaya konu iş kalemleri içerisinde yer alan beton harçları (C12/15, C16/20, C20/25 ve C30/37) yönünden alınan ve istekli tarafından sunulan fiyat teklifindeki fiyata beton harcının iş başına getirilmesi için gerekli nakliye giderinin dahil olduğuna ilişkin herhangi bir ifade bulunmadığı, ayrıca beton nakli için hesaplama yapılmadığı, istekli tarafından bahse konu beton tipleri için alınan fiyat tekliflerine konu edilen faturaların şantiye teslim olmadığı halde sanki şantiye teslimmiş gibi nakliye dahil şekilde fiyat teklifi ve tespit tutanaklarının düzenlenmiş olması karşısında fiyat teklifini veren firmaya yazı yazılmak suretiyle tespit tutanağına konu edilen faturalara dayanak irsaliye faturalarının araştırılması suretiyle “nakliye dahil” olarak gösterilen ancak şantiye teslim olmayan faturaların tespitinin gerektiği, -Firma tarafından yapılan nakliye hesaplamalarında nakliyeye konu malzemenin (beton, demir, taş ve diğer malzemeler) mesafe hesabında depo/üretim tesisinin değil, şirket merkezi adresinin esas alındığı, öngörülen mesafenin tevsikine yönelik uygun ve kabul edilebilir herhangi bir belgenin sunulmadığı, sunulan belgelerde yer alan güzergâhın kullanılmasının fiilen mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır. - Anılan istekli tarafından, idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilmiş olan mesafeden daha uzak bir mesafede bulunan 3’üncü kişi firmadan alınan beton fiyat teklifinin mevzuata uygun olmadığı, - İsteklilerin 3’üncü kişilerden fiyat teklifi ile açıklama yaptıkları durumlarda fiyat teklifi ekine maliyet tespit tutanağı eklemelerinin gerektiği, ancak anılan istekli tarafından tespit tutanağının sunulmadığı, - Fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların maliyet tespit tutanağında hesaplanan ortalama birim maliyet ortalamasından düşük olduğu, - Maliyet üzerinden yapılan açıklamaya ilişkin olarak tespit tutanağında mal/mamullerin ortalama birim maliyetlerine ilişkin tablolar ve fatura bilgileri tablosu doldurulmuş olmasına rağmen fiyat teklifi üzerine yazılan mali müşavir beyanının “… sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim .” şeklinde olması gerekirken “…sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim .” şeklinde beyan edildiği, - Maliyet tespit tutanağı içerisinde yer alan “Fatura Bilgileri Tablosunda” yer alan “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” hücresinde yazılan ve faturanın konusunu oluşturan mal ile fiyat teklifi içerisinde fiyatı teklif edilen mal ile idare tarafından sorgulamaya konu edilen iş kaleminin analizinde yer alan malın aynı olmasının gerektiği, ancak istekli tarafından yapılan belgelendirmelerde bu uyumun bulunmaması karşısında farklı malzemeler için kesilmiş faturaların açıklamaya konu iş kalemlerine tespit tutanağı oluşturulması için kullanıldığı, - Tespit tutanağı ekinde şirket yetkilisini gösterir ticaret sicil gazetesinin, imza beyannamesinin ve mali müşavirin faaliyet belgesinin bulunmadığı, - İmza beyannamesinin ticaret sicil gazetesinde şirket müdürü olarak gösterilen kişiye ait olmadığı, - Ticaret sicil gazetesinin şirket müdürü olarak kimin seçildiğini göstermesi gerektiği halde buna ilişkin gazetede bir bilgi yer almadığı, - Mali müşavirin faaliyet belgesi yerine oda kayıt belgesi sunulmasının mevzuata aykırı olduğu, sunulan belgelerin de “geçerlilik tarihlerinin” aşılmış olduğu, - Anılan istekli tarafından sunulan tespit tutanaklarının tarih ve sayılarının fiyat teklifi ile uyuşmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından tespit tutanağını sunmadığının kabulünün gerektiği, - İlan tarihinin 12.12.2025 olduğu, tespit tutanağına dayanak teşkil eden faturaların Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları gereğince Haziran 2025 - Kasım 2025 aralığında bulunması gerekirken tespit tutanağında Ocak – Mayıs 2025 ve Aralık 2025 aylarına ait faturaların kullanıldığı, - İstekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına karşı açıklamalar kapsamında Haziran 2025 - Kasım 2025 tarihleri arasında yer alan faturalara fatura bilgileri tablosunda yer verilmiş olmasına rağmen bu faturaların kayıtlı olduğu 2025 yılına ait defter bilgilerine tespit tutanağının 3. kısmında yer alan; “ 3- (Değişik ibare: 18/05/2024-32550 R.G/47. md., yürürlük: 15/06/2024) Mükellefin tespit yapılan üç aylık süreye ait yasal defter tasdik bilgileri ” kısmında yer verilmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, diğer bir deyişle isteklinin açıklamalarında 2025 yılı faturalarına dayandığı, ancak 2025 yılı yevmiye ve envanter defterlerinin tasdik bilgilerini savunmasında sunmadığı, 2025 yılı defterlerinin 2024 yılı aralık ayında tasdik edildiği, farklı tarihler üzerinden geçmiş yıllara ait tasdik işlemlerinin yer aldığı için tespit tutanaklarının mevzuata aykırı olduğu, - Fiyat teklifi veren 3’üncü kişilerin şirket müdürü yerine vekil ile teklif vermeleri neticesinde vekilin imza beyannamesine teklif ekinde yer verilmediği, - Fiyat teklifleri ve tespit tutanaklarının fiyat teklifi sunan şirketi temsile yetkisi bulunmayan kişilerce imzalanmasının mevzuata aykırı olduğu gibi müşterek imza ile şirketin temsil edildiği durumlarda tek imza ile verilen fiyat teklifi ve tespit tutanaklarının reddinin gerektiği, - İsteklinin yetkilisi tarafından imzalanması gereken kısmın vekil tarafından imzalandığı, fiyat teklifleri ve tespit tutanaklarında ekte sunulan vekâletnamelerde teklif sunmaya yetki bulunmadığı gibi kamu ihalelerine teklif vermeye yetkisi bulunan vekillerin 3’üncü kişilere teklif vermeye yetkili olduklarının kabulünün mümkün olmadığı, - Tespit tutanağının son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosundaki” tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen mal/mamullerin ortalamasının hesaplandığı 152 ve 153 hesaplara ait ortalama maliyet tablolarına birim maliyeti azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtılmasının ortalamaların hatalı hesaplanmasına yol açtığı, tespit tutanağında birim maliyetlerin hatalı hesaplanarak fiyat teklifinde olması gerekenden düşük birim maliyetler üzerinden fiyat teklif edilmesi nedeniyle açıklamanın uygun bulunmadığı, - Satış tutarı tespit tutanağının son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosundaki” tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen malların birim satış fiyatı ortalamasının hesaplandığı 600’lü hesaplara ait ortalama tablosuna birim satış tutarını azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtılmasının ortalamaların hatalı hesaplanmasına yol açtığı, fiyat teklifindeki fiyatın ortalama fiyatın %80’inin altında kaldığı, - Fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların maliyet tespit tutanağında hesaplanan ortalama birim maliyet ortalamasından düşük olduğu, fiyat teklifine konu edilen iş kalemine ilişkin olarak düzenlenen fiyat teklifi ekinde yer alan tespit tutanaklarında fatura bilgileri tablosu içerisinde yer verilen ortalamaya esas faturaların tarihlerinin tespit tutanağının 3 numaralı kısmında belirtilen “Tutanağa Esas Üç Aylık Süre” kapsamında bulunmadığı, - Tespit tutanağı içerisinde gerek fatura tarih aralığının gerekse ticari defterlerin sunumunda önem arz eden dönemin “Tutanağa Esas Üç Aylık Süre” olması gerekirken, istekli tarafından “geçici vergi beyanname” dönemi üzerinden açıklamalar sunulduğu, - Fatura Bilgileri Tablosunda “miktarı” belirtilen faturalar üzerinden 4 numaralı kısımda yer alan aritmetik hesaplama bölümüne faturadan/Fatura Bilgileri Tablosundan bağımsız olarak miktar ve tutar bilgisi girilmesi nedeniyle iki tablo arasında uyumsuzluk bulunduğu ve Fatura Bilgileri Tablosunda yer alan bilgilerin 4 nolu kısımdaki aritmetik ortalama tablosuna hatalı şekilde yansıtıldığı, - Tutanağın son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosundaki” tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen malların birim satış fiyatı ortalamasının hesaplandığı 600’lü hesaplara ait ortalama tablosuna birim satış tutarını azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtılmasının ortalamaların hatalı hesaplanmasına yol açtığı, - Fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların satış tutarı tespit tutanağında hesaplanan ortalama birim satış tutarının %80’inden düşük olduğu, - Satış tutarı tespit tutanağı içerisinde yer alan Fatura Bilgileri Tablosunda belirtilen yani faturanın konusunu oluşturan malın/hizmetin fiyat teklifi içerisinde fiyatı teklif edilen imalat ile idare tarafından sorgulamaya konu edilen iş kaleminin içeriğinde yer alan imalat ile aynı olmasının gerektiği, bu kısımların boş bırakıldığı, - Sorgulamaya konu edilen iş kalemlerinin idare tarafından verilen analizlerinde malzeme ve montaj fiyatlarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7’nci maddesi çerçevesinde malzeme fiyatı ve montaj fiyatının ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği ve bu iki maliyetinin toplamının üzerine kar eklenmesi ile hesap cetvelinde yer verilmesinin gerektiği, idarenin gerek makine tesisat iş kalemlerinde gerekse elektrik tesisatı iş kalemlerinde firma tarafından hazırlanan analizlerinin / fiyat tekliflerinin / tespit tutanaklarının tebliğ gereğince malzeme ayrı – montaj ayrı şekilde düzenlenmediği, İstekli tarafından tespit tutanağında malzeme için ayrı ortalama (ve ayrı fatura bilgileri tablosu) ve montaj için ayrı ortalama (ve ayrı fatura bilgileri tablosu) düzenlenmek yerine her iki maliyet için tek bir fatura bilgileri tablosu ve tek bir ortalama hesap tablosu üzerinden hem malzeme hem de montaj bedellerinin ortalamasının hesaplandığının anlaşıldığı, tek bir satır üzerinden fiyat teklifine ve analize konu ederek hesap cetveline yansıtmasının mevzuata uygun olmadığı, - İstekli tarafından fiyat teklifine konu edilen her bir mamul/mal/hizmet için düzenlenen maliyet tespit tutanaklarında Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan; “… öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması…” şartının sağlanıp sağlanmadığının kontrolünün gerektiği ile isteklinin açıklamalarında bu şartın sağlanmadığı, - Sorgulamaya konu edilen iş kaleminin idare tarafından verilen analizlerinde işçilik hizmeti ile satışa hazır hale getirilen iş kalemleri için hazırlanan maliyet tespit tutanaklarında salt mala yönelik tabloların doldurulduğu, söz konusu analiz girdisine konu malzemelerin birim fiyat tariflerinden, malzeme ve işçilikten oluştuğu, bu durumda söz konusu toplam birim maliyetin, birim işçilik maliyeti ve birim malzeme maliyetinin toplanarak bulunması ve fiyat teklifinde öngörülen fiyatın da bu toplam birim maliyetin altında olmamasının gerektiği, - Fiyat teklifine konu edilen analiz girdilerinin, fiyat teklifinde (a), tespit tutanağında (b) ve fatura bilgileri tablosunda (c) aynı olmadığı, istekli tarafından yapılan belgelendirmelerde fiyat teklifine konu malzeme ile fatura bilgileri tablosunda yer verilen faturaların konusu arasında bu uyumun bulunmaması karşısında farklı malzemeler için kesilmiş faturaların açıklamaya konu iş kalemlerine ait fiyat teklifi eki tespit tutanağında kullanıldığı, bu çerçevede gerek fiyat tekliflerinin gerek tespit tutanağının gerekse tespit tutanağına esas teşkil edecek faturaların konusunu oluşturması gereken hususun malın adı - nevi olması gerektiği, örneğin betonun c30 mu yoksa c37 mi olduğunu göstermeyen faturalar üzerinden doldurulmuş fatura bilgileri tablosunun maliyeti tevsik etme niteliğinin bulunmadığı, açıklamada yer verilen fiyat tekliflerine konu iş ile tespit tutanağına ve faturaya konu malın aynı olmadığı, - İstekli tarafından açıklamaya konu iş kalemleri ve malzemeler yönünden alınan fiyat teklifine ve tespit tutanağına konu edilen faturaların idare tarafından belgeyi tanzim eden mali müşavirden ve firmadan talep edilmesi gerektiği, bu sebeple faturaya konu olmayan işler ve malzemeler yönünden firma tarafından gerçeğe aykırı tespit tutanağı tanzim edildiğinin anlaşılacağı, - Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan; “ 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “Ek.O-8 Stok tespit tutanağı”nın (sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. ” açıklamasına göre istekli tarafından sunulan metrajlar göz önüne alındığında malzemeler yönünden sunulan stok tespit tutanaklarının ihalede kullanılacak mal miktarını karşılamadığı, - İstekli tarafından iş kalemlerinin ve malzemelerin yapım işi kapsamında kullanılacak toplam miktarının yarısı kadar alım yapmış olması şartı bulunmasına rağmen tespit tutanağı içerisinde sunulan faturaların toplam miktarlarının istenilen şartı sağlamadığı, - İstekli tarafından herhangi bir emsal bedel tespiti gerçekleştirilmeden açıklamanın yapıldığı, - Kamu kurumlarında analizi bulunmasına rağmen firma tarafından maliyet avantajı elde etmek amacı ile fiyat teklifine konu edilen iş kalemleri yönünden yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu, sorgulamaya konu edilen 15.160.1004, 15.150.1006, 15.180.1003, 15.140.1205, 15.160.1003, 15.125.1010, 15.460.1005, 48.410.3002, 15.165.1003, 15.225.1010, 15.185.1006, 15.280.1013, 15.150.1004 ve 15.385.1028 iş kalemlerinin kamu pozları olup ilgili kurumlar tarafından analizlerinin açıklandığı, anılan istekli tarafından maliyet avantajı elde etmek amacı ile söz konusu iş kalemleri yönünden üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle mevzuata aykırı bir şekilde belgelendirme yapıldığı, istekli tarafından yapılan açıklamalarda kamu pozlarına ait analiz formatlarına aykırı şekilde miktarlar azaltılarak ve hukuka aykırı belgeler tanzim edilerek açıklamanın yapıldığı, - Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesinde ;“İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.” açıklamasının yer aldığı, ihale ilan tarihinin 10.02.2025 olduğu göz önüne alındığında bu tarih itibariyle 2025 yılı birim fiyatları yayımlanmış olan Çevre Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları yerine 2024 yılı fiyatlarının kullanıldığı, - İsteklinin sunduğu açıklamaların idare tarafından oluşturulan ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizlerdeki girdi cinsleri ve miktarlarından farklılık arz ettiği, yapılan analizlerde, idarenin analizlerindeki girdi miktarlarının bazılarını hiç kullanmayarak ve bazı girdi miktarlarını düşürülerek ayrıca ölçü birimlerini farklılaştırarak açıklamanın yapıldığı, bu yönden olmak üzere anılan isteklinin gerek kamu pozları için yaptığı analizlerde gerekse idare tarafından gönderilen ve açıklama istenen iş kalemleri yönünden yaptığı açıklamalarda idarenin verdiği analizleri değiştirmek, analiz girdisi eklemek, çıkarmak ve miktarlarını farklılaştırmak suretiyle gerçekleştirdiği savunmanın kabulünün mümkün olmadığı, - Analiz içerisinde açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin miktar ve birim fiyat çarpımları sonucu elde edilen tutarın 0,00 TL olarak belirlendiği, istekli tarafından analiz girdilerinin miktarları ve birim fiyatlarının çarpımında aritmetik hatalar bulunduğu gibi analiz girdileri toplamının da hatalı şekilde yansıtıldığı, - Çevre Şehircilik Bakanlığı’nın rayiç fiyatlarının altında fiyatlar kullanılmak suretiyle açıklama yapıldığı, istekli tarafından sunulan analizler içerisinde yer verilmiş bulunan ÇŞB rayiç fiyatlarının işin ilan tarihinin 12/12/2025 olduğu göz ardı edilerek Aralık 2025 fiyatlarının altında fiyat sunulmak suretiyle açıklama yapıldığı, - İdarece sorgulama yazısı ekinde yer verilen “açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinde” bulunan rayiçler yönünden isteklinin açıklama yapma zaruretinin bulunmadığı, yalnızca analiz içerisinde bedel öngörmelerinin yeterli olduğu, ancak istekli tarafından bu liste içerisinde yer almayan analiz girdileri için ÇŞB rayiçleri üzerinden açıklama yapılması gerekirken aksi şekilde işlem tesis edilerek anılan rayiçleri destekleyici herhangi bir belgelendirme yapılmadığı, - Akaryakıt fiyatının Enerji Piyasası Denetleme Kurumu fiyatları üzerinden ilan ile ihale tarihi arasında belirtilen en düşük fiyatın KDV hariç değerin %90’ının altında yapılan açıklamanın reddinin gerektiği, motorin fiyatının litre biriminden tevsik edildiği, motorinin litreden kilograma dönüşümünde kullanılan katsayıların 0.820 kg/lt ~ 0.845 kg/l arasında değiştiği ve bu çerçevede 0.845 katsayısının kullanılarak hesaplama yapılmasının gerektiği, ancak farklı katsayılar kullanılmak suretiyle anılan istekliye maliyet avantajı sağlayacak şekilde hesaplama yapıldığı, - İsteklinin, iş kalemlerinde işçilik saatlerinin analizde belirlenmiş olmasına rağmen eksik işçilik saatleri üzerinden ve 2025 yılı için asgari saatlik işçilik fiyatı 115,58 TL olmasına rağmen bu tutarın altında açıklama yapıldığı, birim fiyat tarifleri çerçevesinde değerlendirildiğinde işin vasıflı ve vasıfsız işçilikle gerçekleştirileceği, anılan istekli tarafından yapılan açıklamada analizde işçilik kamu pozlarına yer verilmesine rağmen bu pozlara ait rayiçlerden daha düşük değerler üzerinden ücret öngörülmek suretiyle hesaplama yapıldığı, - Savunma kapsamında sunulan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan fiyat listesi ve analizlerde kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç tablosu içerisine eklenen pozların kamu birim fiyatları ve rayiçleri ile uyumlu olmadıkları, bu çerçevede istekliye maliyet avantajı sağlayacak şekilde hatalı fiyatların hesaplamalara aktarıldığı, analizlerde yine istekliye maliyet avantajı sağlayacak şekilde aritmetik hatalar bulunduğu ve alınmış olan fiyat tekliflerinin analizlere hatalı bir şekilde yansıtıldığı, - Sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin hesap cetvelinde miktar ve birim fiyatlarının gösterilmesinin zorunlu olmadığı, istekli tarafından açıklama istenilmeyen maliyet/iş kalemleri yönünden toplam bir bedel öngörüldüğü, ancak söz konusu toplam bedelin ihalede sunulan teklif bedelinin %10’undan az olması nedeniyle açıklamanın uygun olmadığı, - Anılan istekli tarafından analizlere %10 kar ve genel gider eklemeksizin açıklama yapıldığı, - İsteklinin hesaplamaları gerçekleştirdiği metrajların kabul edilemeyecek düzeyde düşük olduğu, bahse konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 284.694.270,74 TL olduğu ve anılan istekli tarafından 206.000.000,00 TL teklif edildiği ve teklifin yaklaşık maliyetin %28 altında bulunduğu, anılan istekli tarafından yapılan açıklamalarda yapılan metraj eksikliğinin 12.346.050,00 TL’yi aşması ve bu tutarın isteklinin teklif tutarına eklenmesi neticesinde kendi tekliflerinin aşıldığı ve teklif sıralamasının değişmesi nedeniyle anılan isteklinin aşırı düşük açıklamasının reddinin gerektiği, istekli tarafından açıklanması mümkün bulunmayan teklif tutarının, metraj eksilişine gidilmek ve haksız maliyet avantajı sağlanarak açıklandığı, bu hata düzeltildiğinde teklif sıralamasının değişmesi nedeniyle anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının reddinin gerektiği, 2) Anılan iş ortaklığını oluşturan şirketler tarafından pay defterleri ile yönetim kurulu karar defterlerinin EKAP’a tam ve eksiksiz olarak yüklenmediği, pay defteri ve yönetim kurulu karar defterindeki bilgilerin birbiriyle ve EKAP’taki bilgilerle uyuşmadığı, anılan şirketlere ait pay defterleri ile yönetim kurulu karar defterlerinin usulüne uygun şekilde düzenlenmediği, EKAP’a yüklenen pay defterlerinin pay sahiplerinin tamamını içermediği ve pay sahiplerinin adı ve soyadı, T.C. kimlik numarası, unvan ve adres bilgilerinin de bulunmadığı, öte yandan, pay defterinin açılış onayının ve pay devirlerine ilişkin tescil işlemlerinin yapılmadığı, yapılan pay devirlerinin ise şirket ana sözleşmesine uygun şekilde gerçekleştirilmediği, 3) ve 4 ) Anılan iş ortaklığına ait bilanço oranları ve ciro tutarlarının dokümanda istenen yeterlik kriterlerini karşılamadığı, sunulmayacak belgeler tablosunda beyan edilen bilanço ve ciro bilgilerinin İdari Şartname’deki yıllara ait olmadığı, anılan iş ortaklığının, kendi iş hacmi tutarları ile birlikte ortak oldukları ortak girişimlere ait iş hacmi tutarlarının da toplamak suretiyle toplam iş hacmi tutarını belirledikleri halde, iş hacmi tutarını kullandıkları ortak girişimlerdeki hisse oranlarını gösteren belgeleri teklifleri kapsamında sunmadıkları, yapım işleri ile ilgili ciro tutarlarını göstermek üzere idareye sunulan fatura bilgilerinde yer alan işlerin kısmen veya tamamen yapım işi niteliği taşımadığı halde ciro tutarının hesaplanmasında dikkate alındığı, ciro bilgilerini tevsik etmek üzere sunulan belgelerin yapım işleri ciro bilgileri tablosu standart formuna uygun olmadığı, belgelerdeki imza ve kaşelerin eksik olduğu, belgelerdeki fatura bilgilerinin eksik ve hatalı olduğu, belgelerin yetkili kişiler tarafından imzalanmadığı, yapım işleri ciro bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların sunulmayacak belgeler tablosunda belirtilen yıllara ait olmadığı, ortak girişim kapsamında elde edilen ciro tutarlarına ilişkin fatura bilgilerinin ayrı bir tabloda gösterilerek hesaplanması gerekirken tüm ciro tutarlarına ilişkin fatura bilgilerinin tek bir tabloda gösterildiği, ciro tutarları ile ilgili güncelleme işleminin hatalı şekilde yapıldığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Yapım yönteminin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “ Yapım işleri ihalelerinde,4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra; Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır. … 45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır. 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde (45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Ankara İli Etimesgut İlçesi Elvanköyü Mahallesi 47907 Ada 9-10 Parsellerde Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi (İnşaat-Mekanik-Elektrik) Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Etimesgut/ANKARA” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “ 19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.. .” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin “ Ankara İli Etimesgut İlçesi Elvanköyü Mahallesi 47907 Ada 9-10 Parsellerde Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Ek Binası Yapım İşi” olduğunun anlaşıldığı, 12.01.2026 tarihli ihale komisyonu kararından, anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle 22.12.2025 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan ihalede 61 isteklinin doküman almaya davet edildiği, 31 isteklinin ihaleye teklif verdiği, sınır değerin altında 4 isteklinin bulunduğu, 3 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması gerekçesiyle reddedildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun kabul edilen Maun Solar Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesindeki hükümden, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 38.1’inci maddesine göre, ihale komisyonunca, bu Tebliğ’in 38.1’inci maddesi kapsamında idarece hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesi kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı anlaşılmaktadır. Anılan Tebliğ maddesi açıklamasına göre idare tarafından yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında sıralı iş kalemleri listesi ile iş kalemlerine ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosunun hazırlanması gerektiği, 45.1.2.2 ve 45.1.2.3’üncü maddesine göre de ihale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemlerine ait idare tarafından anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirleneceği, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyeceği, aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranının her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılacağı, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenileceği, analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamayacağı, ihale komisyonunun teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden belirlenen iş kalemleri için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirteceği, isteklilerin, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstermesi gerektiği açıklamıştır. Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikâyet başvurularında, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır. İdare tarafından teklifleri sınır değerin altında olan isteklilere EKAP üzerinden 24.12.2025 tarihli ve “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazının gönderildiği, bahse konu yazıda, aşırı düşük teklif açıklamalarının 05.01.2025 tarihine kadar idareye sunulması gerektiğinin ifade edildiği, söz konusu yazının ekinde, inşaat, elektrik ve makine tesisatlarına ilişkin açıklama istenilecek iş kalemleri ve analizleri listesi ile açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerine yer verildiği tespit edilmiştir. Anılan Tebliğ’in 45.1.2.1’inci maddesindeki açıklamalar uyarınca başvuruya konu ihalede, ihale komisyonunca diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen söz konusu isteklilerden toplam 177 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği görülmüştür. Anılan Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesindeki açıklamalara göre, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı veya aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı kapsamında isteklilere verilmesi gerektiğinin açıkça düzenlendiği, Açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesinde yer alan iş kalemlerinden “ÖYP.05-Pys” numaralı “Projesine ve Teknik Şartnamesine Uygun Lamine temperli cam korkuluk” , “ÖYP.02-Pys” numaralı “Projesine ve Teknik Şartnamesine Uygun sentetik çim kaplama yapılması” , “ÖYP.01-Pys” numaralı “Projesine ve Teknik Şartnamesine Uygun tartan zemin kaplama yapılması” , “ÖZEL.20-Pys” numaralı “Astar+SBS Yalıtım (kum veya prf)” , “ÖZEL.21-Pys” numaralı “Sauna yapım işi” , “ÖZEL.16-Pys” numaralı “Mekanik Taşıyıcılı Tuğla Cephe Kaplama” , “ÖZEL.10-Pys” numaralı “Giydirme Cephe Yapılması” , “ÖZEL.07-Pys” numaralı “Alüminyum Petek Asma Tavan” , “ÖZEL.06-Pys” numaralı “Akustik asma tavan”, “ÖZEL.05-Pys” numaralı, “Baffle Asma Tavan”, “ÖZEL.18-Pys” numaralı “Akustik Duvar Pan.(çelik kont+taş yünü)”, “ÖZEL.03-Pys” numaralı “60x120 cm granit seramik duvar kap(kaydırmaz)(gri-fildişi)”, “ÖZEL.02-Pys” numaralı “60x120 cm granit seramik kap(kaydırmaz)(gri-fildişi)” ve “ÖZEL.01/01-Pys” numaralı “Parlak Döşeme havuz seramiği 12x25 Açık mavi Karo” iş kalemlerinin niteliği gereği işçilik, malzeme vb. analiz girdilerinin olduğu, ancak anılan iş kalemlerine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatlarında ise herhangi bir analiz girdisine yer verilmediği, ayrıca açıklama istenen analiz girdilerine ilişkin birimlerinin belirlendiği ancak miktarlarının belirlenmediği, bu durumun anılan iş kalemlerindeki açıklanması istenilen ve/veya istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesi ile istekliler tarafından yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarını etkileyebileceği değerlendirilmiştir. Bu itibarla, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına konu edilen iş kalemlerinin bir kısmının özel/paçal iş kalemi oldukları, bu iş kalemlerine ilişkin analiz hazırlanmadığı, söz konusu iş kalemlerinden bir kısmının işyerinde nitelikli işçilik katkısı gerektirmeyen iş kalemi oldukları ancak yukarıda örnek olarak yer verilen iş kalemleri ve bu nitelikte olan diğer iş kalemlerine ilişkin analizlerin verilmemesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması ve sunulan açıklamaların denetlenmesini engellediği göz önüne alındığında, idare tarafından bu nitelikteki özel iş kalemlerine ait analiz girdilerinin gösterildiği analiz formatlarının hazırlanması, hazırlanacak analizler kapsamında yer alan girdiler de göz önünde bulundurulmak suretiyle, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine göre açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ilişkin sıralı analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri listesi kullanılmak suretiyle tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilerek açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması ve teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden, analiz hazırlanan özel pozlara ait analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analizlere de yer verilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından, a) Gerçek kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde noter tasdikli imza beyannamesinin, b) Tüzel kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. Yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “EKAP’ta tanımlı alanlar üzerinde gerçekleştirilecek işlemler” başlıklı 32.4’üncü maddesinde “… 32.4.3 Anonim şirketler (tek ortaklı şirketler hariç) tarafından ortaklar ve ortaklık oranlarına ilişkin bilgiler (halka arz edilen hisseler hariç) EKAP’a kaydedilecek olup bu kayıt kapsamında pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımları EKAP’a yüklenir. Şirket niteliğinde olmayan tüzel kişilerde üyelere veya kuruculara ilişkin olarak Türkiye Ticaret Sicili Gazetelerinde yer almayan bilgileri içeren belgelerin ilgili kısımları EKAP’a yüklenir. Yabancı aday/istekliler tarafından bu maddede istenen belgelerin yüklenmesi bakımından, ilgili ülke mevzuatındaki karşılıkları esas alınır. 32.4.4 Sermayesinin tamamı için hamiline yazılı pay senedi ihraç eden anonim şirketler açısından, sermayesinin tamamının hamiline yazılı paylardan oluştuğunu gösteren esas sözleşmenin ilgili bölümünün EKAP’a yüklenmesi kaydıyla, pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin EKAP’a yüklenmesi gerekmez. 32.4.5 Anonim şirketlerde, ilgili mevzuatına göre yapılan işlemler sonucunda ortaklar ve ortaklık oranlarının değişmemesi şartıyla bu değişikliklere ilişkin belgelerin EKAP’a yüklenmemesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olamaz…” açıklaması, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: a) Teklif mektubu b) Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler: 1) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler. 2) Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler…” düzenlemesi yer almaktadır Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemelerinden, tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgilerin idarece EKAP’tan alınacağı, anonim şirketler (tek ortaklı şirketler hariç) tarafından ortaklar ve ortaklık oranlarına ilişkin bilgilerin (halka arz edilen hisseler hariç) EKAP’a kaydedileceği, söz konusu kayıt kapsamında pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının EKAP’a yükleneceği anlaşılmaktadır. EKAP üzerinde gerçekleştirilen ortaklık bilgileri ile ticaret sicil gazetesi sorgulamalarından ihale üzerinde bırakılan Maun Solar Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin tek ortaklı bir anonim şirket statüsünde olduğu, ilgili mevzuatı gereği tek ortaklı anonim şirketlerin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin EKAP’a yüklenmesi zorunluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü ve 4’üncü iddialarına ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço ve eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin, b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin, her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur. (2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında; a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belgeyi, sunar. (3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. (4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. (5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. … (7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. … (9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur .” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “ (1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu, b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir. (2) ( Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir. (3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda; a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması, b) Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerin ön yeterlik aşaması ile Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan ihalelerin yeterlik aşamasında; aday veya isteklinin toplam cirosunun, yaklaşık maliyetin % 25’i ile % 35’i aralığında idarece belirlenen tutardan, yapım işleri cirosunun ise yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutardan az olmaması, gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir. (4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. (5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir. Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir (6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. (7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. (8) Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. … (11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur. … (14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” hükmü, Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: … 7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.2.1. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri. a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini, b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından e- forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunmaları gerekmektedir. Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir), b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir), c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir. Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır. Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. … İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur. 7.2.2 İş hacmini gösteren belgeler İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir; a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu, b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler, İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce e-forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur. Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır. Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır. Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir. İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur. İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan ihaleye katılım belgesinin “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” başlıklı bölümünde yer alan “Bilanço Bilgileri” başlıklı satırlarında, 2024 hesap dönemine ilişkin cari oranın “1,18180018” , öz kaynak oranının “0,15778889” , kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının “0,00248785” ; “İş Hacmi Bilgileri” kısmında 2024 hesap dönemine ilişkin toplam ciro tutarının “ **.***.791,80 TRY (Türk Lirası)” olarak beyan edildiği, beyan edilen toplam ciro tutarının isteklinin teklif bedelinin % 25'inden fazla olduğu tespit edilmiştir. Yapılan tespitler çerçevesinde; başvuruya konu istekli tarafından beyan edilen bilanço oranları ile toplam ciro bilgilerinin EKAP üzerinden sorgulanması sonucunda elde edilen bilgiler ile uyumlu olduğu ve İdari Şartname’de düzenlenen asgari kriterleri karşıladığı anlaşıldığından; başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 4 (dört) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/4 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 202.718,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 50.679,50 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınarak yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine Oybirliği ile karar verildi.

• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-940 · Elazığ İl Özel İdaresi26.03.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-944 · BATMAN BELEDİYESİ PERSONEL ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ26.03.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.II-942 · ADALET BAKANLIĞI - DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI26.03.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UM.II-945 · ADANA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ26.03.2026