Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-305 (Muafiyet) Karar Sayısı : 12-47/1412 -473 Karar Tarihi : 01.10.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER : Bekir KOCABAŞ, Çağlar Deniz ATA, Canan İÇEL, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş. ve - Ulusoy Gemi İşletme leri A.Ş. Temsilcileri: Av. Dr. İ. Y
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-305 (Muafiyet) Karar Sayısı : 12-47/1412 -473 Karar Tarihi : 01.10.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER : Bekir KOCABAŞ, Çağlar Deniz ATA, Canan İÇEL, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş. ve - Ulusoy Gemi İşletme leri A.Ş. Temsilcileri: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. Ece ASLAN Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu/ İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulu soy Deniz Taşımacılığı A.Ş., Ulusoy Lojistik Taşımacılık ve Konteyner Hizmetleri A.Ş., Ulusoy Denizyolları İşletmeciliği A.Ş. arasında imzalanan ve Tadil Protokolü ile revize edilen karşılıklı bilet tanıma ve hizmet sunuşunu koordine etme sisteminin kurulm asına ilişkin 02.11.2005 tarihli Protokol e muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.09.2011 tarih ve 6642 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 20.09.2012 ve 2011 -4-305/MM sayılı Muafiyet /Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu görüş ülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , bildirimi yapılan Protokol ün, aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteren ro ro hatlarının sisteme dâhil edilmemesini içeren madde hükmün ün sözleşmeden çıkartılması koşuluyla , 4054 sayılı Rekabeti n Korunması Hakkında Kanun un 5. maddesinde öngörülen bireysel muafiyetten yararlanabileceği görüşüne yer verilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar (4) Bildirimi gerçekleştiren teşebbüslerin faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün paz arı tekerlekli ve mobil yük taşıyan ro ro gemileri ile yapılan tarifeli deniz taşımacılığı hizmetleri (ro ro taşımacılığı hizmetleri) ; ilgili coğrafi pazar ise Türkiye -Avrupa arasındaki ro ro hatları olarak belirlenmiştir. G.2. Bildirime Konu Sözleşme ler (5) UN Ro Ro ile Ulusoy grubu şirketleri arasında imzalanan 02.11.2005 tarihli Protokol uyarınca, taraflar dört temel hususta işbirliğini öngörmektedir. Anlaşma konularını; İstanbul - Ljubljana arasında şoförlerin ortak taşınması , Avusturya geçiş belgesi nin temini amacıyla UN Ro Ro tarafından yürütülmekte olan Villach -Wels Ökombi tren operasyonunun aylık maliyetinin tarafların fiilen taşıdıkları araç sayısı oranında paylaşılması, İtalya geçiş belgesi temini için katlanılacak gelir kaybının taraflar arasında p aylaşılması ve dönüş biletlerinin tanınması (İstanbul -Trieste hattında UN Ro Ro dan gidiş -dönüş bilet alan taşımacının dönüşte Ulusoy un Trieste -Çeşme seferini kullanabilmesi veya tam tersi Çeşme -Trieste hattı için Ulusoy dan gidiş-dönüş bileti almış bir t aşımacının dönüşte UN Ro Ro nun Trieste -İstanbul seferini kullanabilmesi) sistemi oluşturmaktadır. Başvuruya konu Tadil 12-47/1412 -473 2/4 Protokolü ile tarafların 2005 tarihli Protokol de bazı değişiklikler yapmayı amaçladıkları, bununla birlikte söz konusu değişiklikler so nucunda karşılıklı bilet tanıma sisteminin özünün aynı kaldığı b ildirilmiştir. (6) Buna göre taraflar havayolu ile şoför transferinde firmalar arasındaki anlaşmayı sona erdirmişler , İtalya Belge Maliyeti başlıklı bölümü tamamen kaldır mışlar ve Ökombi tren maliyetinin nasıl paylaşılacağına yönelik hesap metodu açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca Ulusoy Ro Ro, Salzburg ve Trieste tren irtibat ofisleri giderlerine (eleman, kırtasiye, kira vb.) katkı payı ödemeyi kabul etmektedir. (7) Son olarak Dönüş Biletlerinin Tan ınması başlıklı bölüm Her bir Taraf ın düzenlediği dönüş biletleri, Tarafların aynı coğrafi bölgede olmayan ro -ro sefer hatlarında geçerli sayılacaktır. İşbu protokol, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4 üncü maddesine aykırılığın önlenme si amacıyla, Tarafların Türkiye sınırları dahilinde aynı coğrafi bölge içinde işlettikleri Ro -Ro hatları bakımından uygulanmayacaktır şeklinde değiştirilmiştir. Söz konusu tadil maddesinin devamında, takas sonucu arta kalan biletlerin ücretlerinin hesapl ama yönetimi açıklığa kavuşturulm uştur. Bildirim Formu nda Kurul un daha önceki muafiyet kararında muafiyetin devamı için gelecekte pazara giren firmaların aynı koşullarla Protokol den yararlandırması gerektiğinin belirtildiği , ancak hangi pazara giren teşe bbüslerin hangi koşullarla yaralandırılması gerektiğinin belirsiz olduğu ifade edilmiştir. Form un devamında Kurul kararında tüketicilerin yola çıktıkları bölgedeki limana geri dönmek zorunda kalmamaları sayesinde ortaya çıkan etkinliğin göz önünde bulundu rulduğunun düşünüldüğü ve buradan hareketle, gelecekte anlaşma taraflarının aynı coğrafi bölge (Türkiye nin 7 coğrafi bölgesi) dâhilindeki limanlar ı arasında bu sistemin kurulması durumunda uygulamanın müşterilere herhangi bir faydası olmayacağı için muafi yetten yararlanamayacağı endişesi ile coğrafi bölgeye ilişkin hükmün metne eklendiği belirtilmiştir. (8) Son olarak, Kurumu n bildirim konusu Tadil Protokolü ne menfi tespit belgesi vermemesi veya muafiyet tanımaması halinde t araflar Kurumun öngördüğü koşullar çerçevesinde 30 gün içerisinde yeni bir tadil protokolü hazırlamayı, aksi takdirde 02.11.2005 tarihli Protokol ün kendiliğinden sona ereceğini kararlaştırmışlardır. G.3. Değerlendirme G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi (9) Söz konusu Tadil Protokolü 2005 tari hli Protokol ü kısmen revize eden bir sözleşme olduğundan, menfi tespit ve muafiyet yönünden her iki protokol birlikte değerlendirilm iştir. (10) Taraflar arasındaki karşılıklı bilet tanıma sistemi ile İstanbul -Trieste hattında UN RO RO dan gidiş -dönüş bilet al an taşımacının dönüşte Ulusoy un Trieste -Çeşme seferini kullanabilmesi veya tam tersi Çeşme -Trieste hattı için Ulusoy dan gidiş-dönüş bileti almış bir taşımacının dönüşte UN Ro Ro nun Trieste -İstanbul seferini kullanabilmesi mümkün olmaktadır. Böyle bir iş birliğinin bulunmaması halinde, UN Ro Ro nun seferleri (İstanbul - Trieste , İstanbul - Fransa veya Mersin -Trieste) ile Avrupa ya giden bir taşımacı aldığı gidiş dönüş bileti ile sadece UN Ro Ro nun seferi olan İstanbul veya Mersin limanlarına dönmek durumunda kalacaktır. Bu taşımacının dönüşte, Ege bölgesine gidecek yük bulması durumunda ise Ulusoy un Trieste -Çeşme hattını tercih etmesi söz konusu olabilecek, dolay ısıyla UN Ro Ro , Ege bölgesine hitap eden bir hattının bulunmaması sebebiyle müşteri kaybedebilecektir. Ancak söz konusu bilet tanıma sistemi sayesinde UN Ro Ro nun ve Ulusoy un Avrupa dönüşünde , taşımacıların, teşebbüslerin seferlerinin hitap etmediği bir bölgeye yük bulmaları durumund a ortaya çıkabilecek olan diğer ro ro hattının tercih edilmesi ve böylece müşteri kaybetme riski ortadan kalkacaktır. Böylelikle, sistem 12-47/1412 -473 3/4 teşebbüslerin başka bölge ve limanlardan Avrupa ya ro ro hattı açma motivasyonlarını azaltmakta ve pazardaki rekabet sı nırlanmaktadır. Anılan neden le, bildirim konusu Tadil Protokolü ile revize edilmiş olan 2005 tarihli Protokol e menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilm ektedir. G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (11) Başvuruya konu Tadil Protokolü ile re vize edilmiş olan 2005 tarihli Protokol ün esasını oluşturan karşılıklı bilet tanıma sistemi, Türkiye de belli bir limandan çıkış yapan , ancak dönüşte farklı bir limanın hitap ettiği bölgeye yük taşıyan bir nakliyecinin, Türkiye den çıkarken satın aldığı g idiş dönüş bileti ile farklı bir limana dönmesine imkân tanımaktadır. Böylelikle, nakliyecilerin aynı limana dönme zorunluluğu ortadan kalkmakta ve daha kısa yoldan ve dolayısıyla daha düşük bir maliyetle yükünü nihai noktaya teslim etmesi mümkün hale gelm ektedir. Ayrıca, nakliyeci bu esnada, daha pahalı olan tek yön bileti değil, çok daha uygun olan gidiş dönüş bileti satın alarak maliyet avantajı sağlamaktadır. Tüketiciler bakımından ise hizmet çeşitliliği artmakta ve nakliye maliyetleri azalmaktadır. Dol ayısıyla, yüklerin daha düşük maliyetle ve daha hızlı bir biçimde teslimi sağlanarak malların dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi ve kalitenin artırılması söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede, Protokol ün, Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b ) bentlerinde öngörülen şartları sağladığı anlaşılmıştır. (12) Dosya mevcudu bilgilere göre, 2000 tarihli Protokol de yer alan ve Kurulun 03.05.2007 tarih ve 07 -37/380 -141 sayılı kararında muafiyet alamayacağı belirtilen tarafların anlaşma tarihi itibarıyla u ygulamakta oldukları tarife ve ödeme koşullarını diğer tarafın mutabakatı olmaksızın değiştirmeyeceklerine ilişkin hüküm ile aynı kararda menfi tespite engel teşkil ettiği belirtilen Ulusoy un Çeşme den Trieste ye yapacağı seferlerin Çeşme kalkışları; Çarşamba -Cuma ve Pazar günleri, Trieste den kalkışları ise, Pazar, Pazartesi ve Çarşamba günleri olacaktır yönündeki hüküm taraflar arasında akdedilen 2005 tarihli Protokol ile ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, bildirim konusu Tadil Protokolü ile şoförlerin o rtak taşınması yönündeki işbirliğine son verilmiştir. Dolayısıyla t adil edilmiş haliyle, bilet tanıma sistemi, halihazırda sadece gidiş dönüş bileti alan nakliyecinin farklı limanlara dönmesine imkân sağlamaktadır. Bu çerçevede UN Ro Ro ve Ulusoy kendi sat ış koşullarını özgürce belirlemeye devam etmektedir. Ayrıca, nakliyeciler gidiş -dönüş bileti almaları için zorlanmamaktadır. Her nakliyeci isterse gidiş ve dönüş için ayrı bilet satın alabilmektedir. Bu çerçevede söz konusu Protokol, Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinde yer alan koşulları da sağla maktadır. (13) Bununla birlikte, taraflarca akdedilen Tadil Protokolü ile revize edilmiş olan 2005 tarihli Protokol e aynı coğrafi bölge (Türkiye nin 7 coğrafi bölgesi kastedilmektedir.) içi ndeki hatların karşılıklı bilet tanıma sistemine dâhil edilmemesi şeklinde genel bir istisnanın ilave edilmesi, rekabetin Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanması son ucunu doğuraca ktır. Zira limanların birbirlerine çok yakın olması ve birbirleriyle tamamen aynı hinterlanda hitap etmesi durumunda yukarıda sayılan faydaların doğması bekleneme z. Aynı coğrafi bölge içinde olmasına rağmen birbirinden farklı hinterlantlara h itap edebilecek limanlar bakımından ise sistem değinilen faydaların ve etkinliklerin hepsine sahip olmaya devam edecektir. Bu durumda, aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteren/gösterecek bir rakibin sistem dışında tutulması bir yandan pazara girişi zorlaştır ırken bir yandan da etkinlik kaybına yol açacaktır. Dolayısıyla bu hususu düzenleyen madde hükmüne muafiyet tanınması mümkün değildir. (14) Öte yandan, ilerleyen dönemlerde pazarın nasıl şekilleneceğini, pazara yeni girişlerin olup olmayacağını ve eğer pazara y eni giriş olacaksa bunun hangi limandan yapılacağını 12-47/1412 -473 4/4 şimdiden tahmin etmek mümkün değildir. İlgili pazarın gelecekteki yapısı ve potansiyel giriş senaryolarına ilişkin söz konusu belirsizlikler dikkate alındığında, üçüncü tarafların sistemden yararlandırıl masının koşullarını kesin sınırlarla belirleyen bir muafiyet koşulunun şu aşamada kesin çizgilerle belirlenmesi uygun değildir. H. SONUÇ (15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş., Ulusoy R o Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş., Ulusoy Lojistik Taşımacılık ve Konteyner Hizmetleri A.Ş. ve Ulusoy Denizyolları İşletmeciliği A.Ş. arasında imzalanan bildirim konusu Tadil Protokolü ile revize edilen 02.11.2005 tarihli protokole, 1. Rekabeti sınırlayıcı etkisinin bulunması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığına, 2. Aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteren ro ro hatlarının sisteme dâhil edilmemesini içeren madde hükmünden d olayı muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığına, 3. Bununla birlikte bahse konu madde hükmünün sözleşmeden çıkartılması koşuluyla 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.