Kanun Maddeleri

Madde 1

– Bu Kanunun amacı; Olağanüstü Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde vergi teşvikleri uygulamak ve yatırımlara bedelsiz kamu arsa ve arazisi temin etmek suretiyle yatırımları ve istihdam imkanlarını artırmaktır. Kapsam

Madde 2

– Bu Kanunda geçen Olağanüstü Hal Bölgesi; Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, Olağanüstü Hal Bölgesi ve mücavir alanına dahil iller ile Devlet istatistik Enstitüsü Başkanlığınca belirlenen fert başına GSYİH miktarları 1 500 ABD Doları veya daha az ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenen sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi -0.5 ve daha düşük bulunan illerden Cumhurbaşkanınca tespit edilecek illeri, Kalkınmada Öncelikli Yöreler ise; Cumhurbaşkanınca bu yöreler kapsamına alınan illeri ve ilçeleri kapsar. [1] [2] Gelir ve Kurumlar Vergisi İstisnası

Madde 3

– a) Bu maddenin yürürlük tarihi ile 31.12.2000 tarihi arasında; Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu illerdeki iş yerlerinde fiilen ve sürekli olarak 10 ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu iş yerlerinden elde ettikleri kazançları işe başlama tarihinden itibaren yatırım dönemi dahil 5 vergilendirme dönemi gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu kazançlar hakkında; 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendi hükümleri uygulanmaz. b) (a) fıkrasında belirtilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin anılan fıkradaki istisna süresinin sonunda başlamak ve 31.12.2007 tarihinde sona ermek üzere, bu illerdeki işyerlerinde fiilen ve sürekli olarak on ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir ve kurumlar vergisinden aşağıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. İndirim oranı; 10 işçi çalıştıranlarda %40,51 ve daha yukarı işçi çalıştıranlarda %60'dır. 11 ile 50 arasında (50 dahil) işçi çalıştıranlar için uygulanacak indirim oranı, %40 oranına her bir işçi için 0.5 puan eklemek suretiyle bulunur. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kapsama dahil illerde işyeri bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, 31.10.1997 tarihinden önce vermiş oldukları en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçi sayısının 10 ve daha yukarı olması halinde, 1.1.1998-31.12.2007 tarihleri arasında bu işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir ve kurumlar vergisine bu fıkrada belirtilen indirim oranları uygulanır. Bu fıkra kapsamına giren kazançlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (b) alt bendine göre tevkif edilecek gelir vergisi için de yukarıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Çalışanlardan Kesilen Vergilerin ertelenmesi

Madde 4

– 31.12.2002 tarihine kadar uygulanmak üzere; Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen aybaşından itibaren yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu illerdeki işyerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.10.1997 tarihinden önce ilgili idareye vermiş oldukları en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçilerin, ücretlerinden kesilen ve beyan edilerek tahakkuk ettirilen gelir ve damga vergileri, beyanname verme süresini izleyen ikinci yılın aynı döneminde ödenir. İşlemlerde Vergi, Resim, Harç İstisnası

Madde 5

– Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten 31.12.2002 tarihine kadar uygulanmak üzere; Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yapılacak teşvik belgeli yatırımlarla ilgili aşağıda belirtilen işlemler; veraset ve intikal vergisi, damga vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, emlak vergisi ve harçlar ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre alınan vergi, resim ve harçlardan müstesnadır: 1. Arazi veya arsa tedariki ile ilgili olarak ivazlı veya ivazsız devir, temlik, kamulaştırma, satış vaadi sözleşmesi, intifa ve iştira hakkı, alım, satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhid, tescil, cins değişikliği, rehin ve ipotek tesis ve terkini, ıslah ve değişiklik işlemleri ile bu işlemler dolayısıyla düzenlenen kağıtlar, 2. Kredi verilmesi ile ilgili işlemler, bu konuda düzenlenen kağıtlar ve kredi işlemleri nedeniyle her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben alınan paralar. Yatırımların bu maddede belirtilen süre içinde tamamlanmaması halinde, daha önce alınmayan vergi, resmi ve harçlar, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre gecikme faizi ile; öngörülen amaç dışında kullanılması halinde ayrıca kusur cezası ile birlikte tahsil edilir. Bu madde kapsamına giren işlemler hakkında 24.2.1984 tarihli ve 2982 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Yatırım projesinin tamamının fiziki olarak hangi hallerde gerçekleşmiş sayılacağının ölçü ve esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığınca birlikte belirlenir. Sigorta Primi İşveren Payları

Madde 6

– 31.12.2002 tarihine kadar uygulanmak üzere; Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen aybaşından itibaren yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu illerdeki işyerlerinde çalıştıkları işçiler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işe başlamış olan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.1.1997 tarihinden önce ilgili idareye vermiş oldukları en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçiler için, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 72 ve 73 üncü maddeleri uyarınca prime esas kazançları üzerinden tahakkuk ettirilecek primlerin işveren hissesi Hazinece karşılanır. Ödeme usul ve esasları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığınca müştereken belirlenir.

Madde 7

– Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen Olağanüstü Hal Bölgesinde gelir ve kurumlar vergisine tabi işyerlerinde 1.1.1998 tarihinden itibaren ilk defa işe girenler hakkında 9.3.1988 tarihli ve 3417 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Bedelsiz Yatırım Yeri Tahsisi

Madde 8

– (Mülga: 29/1/2004 – 5084/10 md.)

Madde 9

– 31/12/1960 tarih ve 193 sayılı Kanunun Geçici 35 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (f) bendinin değiştirilmesi ile ilgili olup, yerine işlenmiştir. Yürürlük

Madde 10

– Bu Kanunun; a) 3 ve 7 nci maddeleri 1.1.1998 tarihinde, b) 9 uncu maddesi 1997 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere yayımı tarihinde, c) Diğer, hükümleri yayımı tarihini izleyen aybaşında, yürürlüğe girer. Yürütme

Madde 11

– Bu Kanun hükümlerini Bakanlar kurulu yürütür. 4325 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası 4325 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri Yürürlüğe Giriş Tarihi 4916 8 19/7/2003 5084 8 6/2/2004 KHK/700 2 24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018) [1] Bu maddede sözü edilen iller için, 28/1/1998 tarih ve 23244 sayılı R.G.'de yayımlanan, 26/1/1998 tarih ve 98/10551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına bakınız. [2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 123 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibareleri “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 12

– İşletme müesseselerinin gelir kaynakları: A) İşletmeden hasıl olan her türlü gelirler; B) İşletme mevcutlarının getireceği faizler ve gelirler; C) Belediyeler bütçelerinden yapılacak yardımlar; D) İstikraz suretiyle temin olunacak paralar; E) Türlü gelirler; den ibarettir. İşletme müesseselerinin bu maddenin (A) ve (B) fıkralarında yazılı gelirlerinin 13 üncü maddenin (A) ve (B) fıkralarında yazılı masrafları karşılamaması veya genişletmelere lüzumlu sermayenin tamamının idarece temini mümkün olmaması halinde noksan kalan veya tamamlanması lazım gelen miktarın temini için belediyeler bütçelerine icap eden yardım tahsisatı konulabileceği gibi belediye meclislerinin muvafakatı ve belediyelerin kefaletiyle işletme müesseselerince istikraz akdi suretiyle de temin olunabilir.

Madde 13

– Müesseselerin elde edecekleri her türlü gelirlerden sırasiyle: A) Umumi idare ve işletme masrafları; B) Satın alma taksitleri karşılığı olarak Hazineye ödenecek paralar; C) Yenileme karşılıkları; D) Fevkalade masraflarla kar ve zarar hesaplarının muhtemel açıklarını karşılamak üzere (A, B ve C) fıkralarında yazılı paraların çıkarılmasından sonra kalacak bakiyenin % 10 u nispetinde ihtiyat akçesi; E) Gayrisafi gelir üzerinden ayrılacak % 5 belediye hissesi; F) (A, B, C, D ve E) fıkralarında gösterilen paylar ayrıldıktan sonra bakıye kalacak safi hasılattan % 5 i 3460 sayılı kanun hükümlerine göre memuru ve müstahdemin ikramiyesi; olarak tefrik edilir. G) Yukardaki fıkralarda yazılı masraflar, karşılıklar ve hisseler çıkarılıp geri kalacak safi gelirden genişletme ihtiyatı olarak lüzumlu paralar da ayrıldıktan sonra kalanı belediyeler bütçelerine irat kaydolunur. (D) Fıkrasında yazılı % 10 lardan birikecek ihtiyat akçası, sermayenin dörtte birini bulduktan sonra bu ad ile para ayrılmaz. Ancak görülecek olan lüzum üzerine bu paradan harcandıkça, dörtte bir nispetini buluncaya kadar bu hesaba hisse ayrılmasına yeniden devam olunur.

Madde 14

– 13 üncü maddeye göre her yıl ayrılacak yenileme karşılıkları ve ihtiyat akçeleri milli bankalara yatırılır veya idare encümeni karariyle Hazine tahvili satın alınmasına tahsis olunur. Müesseseler idare encümeninin teklifi üzerine, yenileme karşılıklarının yarısına kadarının genişletme işlerine sarfına belediye meclislerince karar verilebilir. Ancak bu hususta Nafıa Vekaletinin muvafakatı alınmak şarttır. Bunun dışında yenileme karşılıkları yenilemeden başka masraflara sarfedilemiyeceği gibi ihtiyat akçeleri de fevkalade masraflarla kar ve zarar hesabının açıklarından başka yerlerde kullanılamaz ve bu paralar hiçbir suretle karşılık gösterilemez. Belediyeler 13 üncü maddenin "E" fıkrasında yazılı belediye hissesiyle aynı maddenin "G" fıkrasına göre belediyelere verilecek gelir fazlalarından başka müessese gelirleri üzerinde hiçbir tasarrufta bulunamazlar ve müesseselerden hiçbir suretle para istikraz edemezler. Türlü hükümler

Madde 15

– İşletme müesseseleri Muhasebei Umumiye, Artırma ve Eksiltme ve İhale Kanunlariyle Belediye Muhasebe Nizamnamesine tabi değildir. Müesseselerin yapacağı alım ve satımların esasları Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tayin ve tesbit olunur. [3]

Madde 16

– İşletme müesseselerinin malları Devlet malı hükmündedir. Bunları çalanlar, ihtilas edenler, zimmetine geçirenler veya her ne suretle olursa olsun suistimal eyliyenler hakkında Devlet mallarına karşı işlenen suçlara ait cezai hükümler tatbik olunur.

Madde 17

– İşletme müesseselerinin memur ve müstahdemleri halk ve mensup oldukları idare ile münasebetlerinde hususi müessese memurları gibi muameleye tabidirler. Bunlar hakkında Memurin Muhakematı hakkındaki kanun ile Memurin Kanunu hükümleri tatbik olunmaz.

Madde 18

– Müesseseler umum müdür veya müdür, memur veya müstahdemlerine verilecek ücretler 3659 sayılı kanun hükümlerine tabidir.

Madde 19

– İşletme müesseselerinin muamele ve hesap yılı takvim yılıdır. Bu kanunun mer'iyete girmesinden itibaren ilk gelecek Birincikanunun sonuncu gününe kadar geçecek müddet müesseselerin birinci muamale ve hesap yılıdır.

Madde 20

– İşletme icap ve zaruretleri dolayısiyle alınması lazım gelecek gayrimenkuller Belediye İstimlak Kanunu hükümlerine göre alınır.

Madde 21

– Tarifeler ve büyük mikyasta istihlakte bulunan aboneler için Nafıa Vekaletinin tasvibi ile yapılacak hususi anlaşmalar dışında tenzili veya meçcani olarak hiç bir şahıs veya müesseseye elektrik veya havagazı verilemez. Vazife icabı olarak işletme binaları ile müştemilatında yalnız veya aileleriyle birlikte oturan memur ve müstahdemler bundan müstesnadır. İşletme müessesesi memur ve müstahdemlerinden işletme binalariyle müştemilatı haricinde oturanlara da muayyen hadde kadar sarfedecekleri elektrik ve havagazı için % 50 tenzilat yapılır.

Madde 22

– Nafıa Teşkilat Kanununun bu kabil müesseselerin fenni, idari ve iktisadi murakkabeleri hakkındaki hükümleriyle bu müesseseleri alakadar eden sair hükümleri mahfuzdur.

Madde 23

– (Mülga: 10/6/1946 - 4923/8 md.)

Madde 24

– 13 üncü maddenin (F) fıkrasında yazılı yıllık ikramiye belediye reislerinin kararlariyle işletme müesseselerinin umum müdür veya müdür, memur ve müstahdemlerine maaş ve ücretleri nisbetinde ve bir aylık istihkaklarını geçmemek üzere verilir. Bu ikramiyelerin tarife hesaplarında tesiri olmaz. Bu hususta 3659 sayılı kanunun hükümleri caridir.

Madde 25

– Müesseselerin işletme kısımlarında ve işletmelerde mesai saatleri haricinde çalıştırmalarına lüzum ve zaruret görülecek memur ve müstahdemlere mesai saatleri dışında çalışacakları müddetler için belediye meclisince tesbit edilecek esaslara göre munzam ücret verilebilir.

Madde 26

– İşletme müesseselerinin kazanç vergisi bu vergiye tabi karının % 12 si nisbetinde alınır.

Madde 27

– Bu kanun neşri tarihini takip eden ay iptidasından mer'idir.

Madde 28

– Bu kanunun hükümlerini icraya Dahiliye, Maliye, Nafıa ve Gümrük ve İnhisarlar Vekilleri memurdur. 4 325 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE Yürürlükten Kaldırılan Kanun veya Kanun Hükümleri Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın Tarihi Sayısı Maddesi 16/12/1942-4325 sayılı kanunun 23 üncü maddesi 10/6/1946 4923 8 4325 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE Kanun No. Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler Yürürlüğe giriş tarihi 4923 – 1/6/1946 7004 – 19/6/1957 7153 10/12/2018 [1] 10/10/1983 tarih ve 110 sayılı mülga K. H. K. nin 25. maddesinde ve 15/7/1970 tarih ve 1312 sayılı Mülga Kanunun 37. maddesinde bu Kanunun mezkür K.H.K. ye ve Kanuna aykırı hükümlerinin yürürlükten kaldırıldığı hükme bağlanmıştır. [2] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Maliye, Dahiliye ve Nafıa Vekaletlerince” ibaresi “Hazine ve Maliye ile Çevre ve Şehircilik Bakanlıklarınca” şeklinde değiştirilmiştir. [3] 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Dahiliye ve Nafıa Vekaletlerince” ibaresi “Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.