Kanun Maddeleri

MPK m.1

Bu Kanunun amacı, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemektir. Tanımlar:

MPK m.2

Bu Kanunda yer alan; a) Milli park; bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarını. b) Tabiat parkları; bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını, c) Tabiat anıtı; tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarını, d) Tabiatı koruma alanı; bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını,

Milli park, tabiat

(Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 33 md.) Bakanlıkça millî park karakterine sahip olduğu tespit edilen alanlar, Cumhurbaşkanı kararı ile millî park olarak belirlenir. [3] Orman ve orman rejimine tabi yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları Tarım ve Orman Bakanının onayı ile belirlenir. Orman ve orman rejimi dışında kalan yerlerde tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı belirlenmesine veya Bakanlıkça belirlenmiş olanların işlemlerinin tamamlanması için gerekli yerlerin orman rejimine alınmasına Cumhurbaşkanınca karar verilir ve bu alanlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tescil edilir. [4] Planlama:

MPK m.4

(Başlığı ile Birlikte Değişik:11/3/2026-7576/4 md.) Bu Kanun hükümlerine göre milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı olarak belirlenen yerlerin özellik ve nitelikleri göz önünde tutularak, koruma ve kullanma amaçlarını gerçekleştirmek üzere, kuruluş, geliştirme ve işletilmelerini kapsayan uzun devreli gelişme planı, gelişme planı ve yönetim planı, ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak Genel Müdürlükçe hazırlanır veya hazırlattırılır ve yürürlüğe konur. Planları uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olacak yerler için, imar mevzuatına göre imar planları, milli park ve tabiat parkı gelişme planı hüküm ve kararlarına uygun olarak hazırlanır veya hazırlattırılarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulur. Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm merkezlerinde, turizm yatırımlarına ilişkin plan kararları Genel Müdürlüğün olumlu görüşü alınarak 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca sonuçlandırılır. Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının planlarına ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

MPK m.5

Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı sınırları içinde kalan yerlerdeki gerçek ve tüzelkişilere ait taşınmaz mallar ile her türlü tesisler, onaylı uygulama imar planına göre hazırlanacak projelerin gerçekleşmesi için, gerekli görüldüğünde, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre, Genel Müdürlükçe kamulaştırılır. [5] [6] Taşınmazların tahsisi:

MPK m.6

Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı içinde kalıp da, bu Kanunun uygulanması için gerekli olanlardan; [7] a) Hazineye ait taşınmaz mallar,  Genel Müdürlüğün talebi üzerine, [8] b) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler, resen Hazine adına tescilini takiben, c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirlenenler dışında, kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar ve irtifak hakları, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca, belirlenecek bedelin ödenmesi şartıyla, d) (Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.)

Kamu kurum ve

Milli park veya tabiat parklarında, planlarına uygun olması şartıyla, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılacak her türlü plan, proje ve yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilebilir ve uygulamalar bu Kanun hükümlerine göre denetlenir. [9] Ancak; bu Kanun kapsamına giren yerlerde tarihi ve arkeolojik sahalarda kazı, restorasyon ve bilimsel araştırmalar Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tabidir. Gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine verilecek izinler:

Gerçek ve özel hukuk

Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri  dışında kalan milli parklar ve tabiat parklarında kamu yararı olmak şartıyla ve plan dahilinde, turistik amaçlı bina ve tesisler yapmak üzere gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri lehine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının  görüşü alınarak Bakanlıkça izin verilebilir. Bu izin üzerine gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri lehine tesis edilecek intifa hakkı süresi kırkdokuz yılı geçemez. Bu süre sonunda bütün tesisler eksiksiz olarak Genel Müdürlüğün tasarrufuna geçer. Ancak, işletmesinin başarılı olduğu Kültür ve Turizm Bakanlığınca belgelenen hak sahiplerinin intifa hakkı, Bakanlıkça tesisin rayiç değeri üzerinden belirlenecek bedelle doksandokuz seneye kadar uzatılabilir. Bu durumda Genel Müdürlüğe devir işlemi bu uzatma sonunda yapılır. Milli park ve tabiat parklarının gelişme planları kesinleşmeden bu Kanunda sözü edilen izin verilemez. [10] (Ek fıkra:11/3/2026-7576/5 md.) Korunan alanın yönetimi için gerekli olan ve sadece korunan alana hizmet veren tesislere yönelik olarak verilecek izinlerden bedel alınmaz. Ancak milli park ve tabiat parklarında, planlarına uygun olması, kamu yararı ve zaruret olması halinde, ulaşım, elektrik iletim ve nakil hattı, petrol ve doğalgaz iletim hattı, trafo, haberleşme, su, termal su, atık su, altyapı ve bunlarla ilgili yapı ve tesislerin yapılması maksadıyla gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişileri lehine bedeli mukabilinde Bakanlıkça izin verilebilir, verilen izinler amacı dışında kullanılamaz ve uygulamalar bu Kanun hükümlerine göre denetlenir. İçme suyu temini açısından yapımı aciliyet gösteren ve kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk arz eden tesisler için uzun devreli gelişme planı/gelişme planı şartı aranmaz. İlgili kurumların görüşleri alındıktan sonra yapılan tesisler uzun devreli gelişme planlarına/gelişme planlarına işlenir. (Ek fıkra:11/3/2026-7576/5 md.) Verilecek olan izinlerle ilgili usul ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Hakların devri:

MPK m.9

Bakanlıkça kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri lehine tesis olunan intifa hakları ve bu haklara dayanılarak yapılan ve yapılmakta olan tesislerin üçüncü şahıslara devri, Bakanlığın muvafakatına bağlıdır. [11] [12] İzin verilmeyecek yerler:

MPK m.10

Tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla kullanma izni verilemez veya irtifak hakkı tesis edilemez. Petrol ve madenlerin aranması ve işletilmesi için izin verilmesi:

Petrol ve madenlerin

Bu Kanun kapsamına giren yerlerde maden ve petrol kanunları gereğince araştırma ve işletme ruhsatnamesi veya imtiyazı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanı kararı ile verilebilir. [13] Araştırma ve işletme faaliyetlerinde bu yerlerin korunması amacıyla riayet edilecek hususlar Genel Müdürlükçe belirlenir. [14] DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Görevler Yapı ve tesisler:

MPK m.12

Bu Kanunun 7 nci ve 8 inci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarındaki planların gerektirdiği her türlü hizmet ve faaliyetler ile koruma, yönetim, işletme, tanıtım, sportif, eğlenme ve dinlenme hizmetleri için gerekli her türlü altyapı, üstyapı ve diğer tesisler Genel Müdürlükçe yapılır veya yaptırılır, yönetilir veya işletilir ya da işlettirilir. [15] (Ek fıkra:11/3/2026-7576/6 md.) Korunan alan olarak belirlenen yerler için planlarına uygun olarak gerekli projeler Genel Müdürlükçe hazırlanır veya hazırlattırılır. (Ek fıkra:11/3/2026-7576/6 md.) Bu madde kapsamındaki yapı ve tesislerin yapılaşma koşullarına ait usul ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Kaynakların geliştirilmesi:

Kaynakların

Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki ormanlarda, makilik ve fundalıklarda ve diğer arazi kullanma şekillerinde, koruma ve çok taraflı kullanımı esas tutan orman amenajman planlarına dayanılarak, tabiat varlıklarının korunmasını, geliştirilmesini ve devamlılığını sağlayacak teknik faaliyetler yapılır. Tabii çevre ve ekosistemlerin korunması ve iyileştirilmesi yönünden teknik ve bilimsel gereklere göre, Genel Müdürlükçe düzenlenecek rapora dayanılarak hazırlanacak özel amenajman planları uyarınca belirli yerlerde ve belirli sürelerde üretim, avlanma ve otlatma faaliyetlerine izin verilebilir. [16] BEŞİNCİ BÖLÜM Koruma Yasaklanan faaliyetler:

Yasaklanan

Bu Kanun kapsamına giren yerlerde; a) Tabii ve ekolojik denge ve tabii ekosistem değeri bozulamaz, b) Yaban hayatı tahrip edilemez, c) Bu sahaların özelliklerinin kaybolmasına veya değiştirilmesine sebep olan veya olabilecek her türlü müdahaleler ile toprak, su ve hava kirlenmesi ve benzeri çevre sorunları yaratacak iş ve işlemler yapılamaz, d) Tabii dengeyi bozacak her türlü orman ürünleri üretimi, avlanma ve otlatma yapılamaz,

MPK m.15

Bu Kanun kapsamına giren yerlerdeki kamu idareleri, kamu kurum ve kuruluşları ve Hazineye ait taşınmaz mallar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki mevcut açıklıkların ve var olan ağaçların, bitki örtüsünün yanması, her ne sebeple olursa olsun kesilmesi, sökülmesi, boğulması, budanması sonunda oluşacak açıklıkların ve arazinin çeşitli şekillerde düzeltilmesi suretiyle elde edilecek sahaların işgali, kullanılması, bu yerlere her türlü yapı ve tesis yapılması, bu yapı ve tesislerin tapuya tescili yasaktır. Bu gibi yapı ve tesislere hiçbir kayıt ve şart aranmadan doğrudan doğruya Genel Müdürlükçe el konulur. (Ek cümle:11/3/2026-7576/7 md.) Bu Kanun kapsamında el konulan bütün yapı ve tesisler, inşa aşamasında olanlar da dâhil olmak üzere, hiçbir karar alınmasına lüzum kalmaksızın, Genel Müdürlük tarafından derhal yıkılır veya ihtiyaç görüldüğü takdirde Genel Müdürlükçe değerlendirilir. [17] Koruma görevlileri ve alan kılavuzları: [18] [19]

Koruma görevlileri ve

Bu Kanun kapsamına giren alanlarda; koruma hizmetleri ve suçların takibi 6831 sayılı Orman Kanununun beşinci fasıl dördüncü bölümünde yer alan suçların takibi ile ilgili hükümlere istinaden; av ve doğa koruma memurları, saha bekçileri ve orman muhafaza memurlarınca sağlanır. (Ek fıkra:11/3/2026-7576/8 md.) Bu madde kapsamındaki av ve doğa koruma memurları, saha bekçileri ve orman muhafaza memurlarının çalışma usul ve esasları Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. (Ek fıkra: 3/7/2005-5400/1 md.) Bu Kanun kapsamına giren alanların kaynak değerlerinin korunarak kullanılmasına imkân sağlamak amacıyla uzun devreli gelişim planlarına uygun olarak yapılan ziyaretçi yönetim plânlarının etkin bir şekilde uygulanması ve korunan alanlara gelen ziyaretçilerin doğru bilgilendirilmesi bakımından ve korunan alan yönetiminden olumsuz etkilenen yöre insanının kayıplarının en aza indirilmesine imkân sağlanmak üzere, korunan alan sınırları dâhilinde ve yakın çevresinde yaşayan yöre insanının alan kılavuzu olarak yetiştirilmeleri konusunda Genel Müdürlük ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde gerekli çalışmaları yapar. [20] (Ek fıkra: 3/7/2005-5400/1 md.) Eğitime alınacak alan kılavuzu adaylarının seçimi, eğitimleri, eğitim sonunda başarılı olanların görevlendirilmeleri ve çalışmalarına ilişkin esas ve usûller Genel Müdürlükçe çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. ALTINCI BÖLÜM

Döner sermaye

(Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.; Yeniden düzenleme: 26/2/2014-6527/7 md.) Bu Kanuna tabi alanlardan elde edilecek gelirler, Genel Müdürlük döner sermayesine gelir kaydedilir. (Mülga ikinci cümle: 19/4/2018-7139/24 md.) [22] (Ek fıkra:11/3/2026-7576/9 md.) Genel Müdürlük ihtiyaç duyduğu hallerde ve lüzum gördüğü yerlerde görev ve hizmetleriyle ilgili döner sermayeli işletmeler kurabilir. Döner sermaye işletmesine tahsis edilen sermaye miktarını beş katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. (Ek fıkra:11/3/2026-7576/9 md.) İşletmelerin faaliyet alanları, gelirleri, giderleri ve denetimi ile diğer hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Gelirler:

MPK m.18

(Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.) (Başlığı ile Birlikte Yeniden Düzenleme:11/3/2026-7576/10 md.) Genel Müdürlüğün gelirleri şunlardır: a) Genel bütçeden yapılacak Hazine yardımları. b) Bu Kanun kapsamındaki korunan alanlarda el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilen her çeşit taşınmaz ve sair eşyanın satışından elde edilen gelirler. c) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki sulak alanlarda el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilen her çeşit taşınmaz ve sair eşyanın satışından elde edilen gelirler.

MPK m.20

6831 sayılı Orman Kanunu ile 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununda yasaklanan fiillerin bu Kanunun uygulandığı yerlerde işlenmesi halinde, cezalar bir misli artırılarak hükmolunur. [23]

fiillerin bu Kanunun uygulandığı yerlerde işlenmesi halinde, cezalar bir misli

(Değişik: 23/1/2008-5728/420 md.) (Değişik fıkra:11/3/2026-7576/11 md.) Bu Kanunun 14 üncü maddesi ve 15 inci maddesinin birinci fıkrasıyla yasaklanan faaliyetleri yürütenler hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. SEKİZİNCİ BÖLÜM Son Hükümler Yönetmelikler:

MPK m.22

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde; a) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin şekil ve esasları, görev, yetki ve sorumlulukları belirleyen yönetmelik Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği ve Kültür ve Turizm Bakanlıklarının görüşleri alınarak Genel Müdürlükçe, [24] [25] b) (Mülga: 21/2/2001 - 4629/1 md.) Çıkarılır. Bu yönetmelikler Resmi Gazate'de yayımlanarak yürürlüğe konulur.

Uygulanmayan ve

Bu Kanunun uygulandığı yerlerde, 6831 sayılı Orman Kanununun ek 3 üncü maddesinin (A) fıkrasının (c) bendi hükmü uygulanmaz. 20/3/1950 tarihli ve 5614 sayılı Abant Gölü Çevresinin Bolu Özel İdaresine Temlikine Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Abant gölü çevresi Devlet ormanı olarak 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre yönetilir ve işletilir. Ancak bu yerlerde mevcut yapı ve tesisler üzerinde Bolu Özel İdaresi ile diğer gerçek ve tüzelkişilerin kazanılmış hakları saklıdır. Ek Madde 1- (Ek: 19/4/2018-7139/23 md.) [26] Bu Kanun kapsamındaki yerlerde mevcut yerleşim merkezlerinde ikamet edenler dışında bu yerlere gelen ziyaretçiler tarafından giriş kontrol merkezlerinde veya sahalar içindeki idare ve ziyaretçi merkezlerinde ödenecek olan ücretlere ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir. Genel Müdürlükçe işletilen bu Kanuna tabi yerlerde giriş ücretini ödemeden giriş yaptığı tespit edilenlere Genel Müdürlük bölge müdürlerince bu maddenin birinci fıkrasında belirlenen giriş ücretinin dört katı tutarında idari para cezası verilir.

MPK m.24

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme:

MPK m.25

Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 2873 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE Değiştiren Kanunun/ KHK’nin/İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası 2873 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri Yürürlüğe Giriş Tarihi 4629 6, 17, 18, 19, 22 1/1/2002 tarihinden geçerli olmak üzere 3/3/2001 tarihinde 5177 3 5/6/2004 5400 16 15/7/2005 5728 20, 21 8/2/2008 KHK/648 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 22 17/8/2011 6527 17 1/3/2014 7139 17, Ek