MADDE 36- (1) Yüksek lisans ve doktora programları ile sanatta yeterlik programlarına, hangi lisans ve yüksek lisans programlarından mezun olanların başvurabileceği ve alınacak öğrenci kontenjanları, anabilim/anasanat dalı başkanının önerisi, enstitü yönetim kurulunun teklifi ve Rektörün onayı ile kesinleşir ve ilan edilir. (2) Danışman, atandıktan sonra danışman olduğu öğrenciler için Uzmanlık Alan dersini açabilir. Bu ders öğrencinin ulusal kredisine sayılmaz ve yıl boyunca devam eder. Bu derse ilişkin esaslar Senato tarafından belirlenir ve enstitü yönetim kurulunca uygulanır. (3) Tez danışmanı önerisi ve atamasında, atanacak danışmanın, öğrencinin kayıtlı bulunduğu lisansüstü programın gerektirdiği bilimsel alanda yayımlanmış araştırmalarının bulunması şartı aranır. Yükseköğretim kurumunda belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması halinde Senatonun belirlediği ilkeler çerçevesinde enstitü yönetim kurulu tarafından başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesi danışman olarak seçilebilir. (4) Sanatta yeterlik danışmanı, ilgili alanda öğretim üyeleri veya öğrencinin kayıtlı bulunduğu lisansüstü programın gerektirdiği bilimsel alanda yayımlanmış araştırmaları/sanatsal faaliyetleri bulunan Üniversitenin öğretim üyeleri ile aynı kriterlere sahip doktora/sanatta yeterlik derecesine sahip öğretim görevlileri arasından seçilir. (5) Tez çalışması niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda ikinci tez danışmanı atanabilir. Atanacak ikinci tez danışmanı, Üniversite kadrosu dışından da en az doktora derecesine sahip kişilerden olabilir. (6) Sanatta yeterlik çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda ikinci tez danışmanı atanabilir. İkinci tez danışmanı Üniversite dışından doktora/sanatta yeterlik derecesine sahip kişilerden olabilir. (7) Öğrenciye birden fazla ikinci tez danışmanı atanamaz. (8) Danışman atanıncaya kadar; ilgili anabilim/anasanat dalı başkanı danışmanlık görevini üstlenir. (9) Tüm lisansüstü programlarda; danışman, ikinci danışman ve sınav jüri üyeleri, birbirlerinin ve öğrencinin birinci ve ikinci dereceden yakını olamaz. (10) Tez danışmanı, öğrencinin bilimsel faaliyetleri ile ilgili gerekli işlemleri takip etmek zorundadır. Danışmanlık görevinin yürütülmediği tespit edildiği durumlarda, enstitü yönetim kurulu danışman değişikliği yapabilir. (11) Tez danışmanı değişikliğine ilişkin usul ve esaslar şunlardır: a) Danışmanın, Üniversiteden süresiz ayrılması (kurum değişikliği, emeklilik gibi) durumunda tez önerisi sunmayan öğrencinin danışmanlığı sona erer; anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi, enstitü yönetim kurulunun kararıyla öğrenciye yeni bir danışman atanır. Tez dönemindeki öğrencinin danışmanlığı, danışman ve öğrencinin muvafakatleri ile anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi, enstitü yönetim kurulunun kararıyla devam ettirilebilir ya da danışman değişikliği yapılabilir. b) Danışmanın herhangi bir nedenden dolayı 3 aydan daha az süre için Üniversite dışına çıkması halinde, öğrenci veya danışman tarafından talep edilmedikçe danışman değişikliği yapılmaz. c) Danışmanın herhangi bir nedenden dolayı 3 aydan fazla süre ile Üniversite dışına çıkması halinde, tez önerisi sunmayan öğrencinin danışmanlığı sona erer; anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi, enstitü yönetim kurulunun kararıyla öğrenciye yeni bir danışman atanır. Tez dönemindeki öğrencinin danışmanlığı, danışman ve öğrencinin muvafakatleri ile anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi, enstitü yönetim kurulunun kararıyla devam ettirilebilir ya da danışman değişikliği yapılabilir. ç) Yukarıdaki haller dışında, öğrenci veya danışmanın, danışman değişikliği veya danışmanlık bırakma talepleri, ilgili anabilim/anasanat dalı başkanlığınca yeni bir danışman önerisinin sunulmasından sonra enstitü yönetim kurulunca karara bağlanır. d) Öğrencinin azami süresinin son yarılında danışman değişikliği yapılamaz ancak zorunlu durumlarda danışman değişikliği talepleri enstitü yönetim kurulu tarafından karara bağlanır. e) Danışmanın uzun süreli yurt dışında görevlendirilmesi durumunda, danışman öğretim üyesine 3 aydan sonra ders ücreti ödenmez ve 6 aydan sonra tüm tez danışmanlıkları sona erer. Anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulunun kararıyla ilgili öğrencilere yeni tez danışmanı atanır. f) Öğretim üyelerinin izinli ve yurt içi/yurt dışı görevlendirmelerinin olduğu dönemlerde Uzmanlık Alan dersleri sona erer. İkinci tez danışmanları, üniversite dışı kurumlardan atanan danışmanlar ve emekli öğretim üyeleri Uzmanlık Alan dersi açamazlar. (12) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılacak tez çalışmalarında; tez öneri formu enstitüye sunulmadan önce, ilgili etik kuruldan Çalışma İzin Belgesi alınır ve tez öneri formu ile birlikte enstitüye sunulur. Van YUHADYEK (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu) izni ile yapılan tez çalışmasının tamamlanmasını takiben ve tez savunması için enstitüye sunulmadan önce, buradan Çalışma Kesin Sonuç Onay Belgesi alınır ve tez ile birlikte enstitüye sunulur. Çalışma Kesin Sonuç Onay Belgesi olmayan tezler savunmaya alınmaz. Etik kurul izin belgeleri (Van YUHADYEK için Çalışma Kesin Sonuç Onay Belgesi) biten tezin sonuna eklenir. (13) Senato tarafından oluşturulan; Fen ve Mühendislik Bilimleri Yayın Etiği Kurulu ve Sosyal ve Beşerî Bilimler Yayın Etiği Kurulu kararı gerektiren tez konusu için, mutlaka ilgili yayın etiği kurulu onay belgesi alınır ve tez önerisi ile birlikte enstitüye sunulur. Etik kurul izin belgeleri biten tezin sonuna eklenir. (14) Doğrudan/dolaylı olarak insan ve/veya hayvan ile ilişkili olmayan çalışmalar veya bitkilerle ilgili olan çalışmalar için Etik Kurul Onay Belgesi gerektirip gerektirmediğine dair birim anabilim dalı kurulu önerisi, başvuru sırasında enstitüye sunulur ve enstitü yönetim kurulu tarafından karara bağlanır. (15) Enstitüler; yüksek lisans ve doktora programları ile sanatta yeterlik programları için yaz okulu açabilir. Yaz okulu uygulamasında 31/5/2012 tarihli ve 28309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaz Okulu Yönetmeliği esasları geçerlidir. (16) Öğretim dili Türkçe olan lisansüstü programlarda danışmanın gerekçeli görüşü, anabilim dalı kurul kararı ve enstitü yönetim kurulunun onayı ile tezler, geniş bir Türkçe özet verilmek kaydıyla İngilizce de yazılabilir. (17) Yabancı uyruklu adaylar ve lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı adayların lisansüstü programlara kabulüne ilişkin usul ve esaslar şunlardır: a) Yurt içi veya yurt dışında lisans ya da yüksek lisans eğitim dili İngilizce olan programlardan mezun olan adaylardan yabancı dil yeterlik şartı aranmaz. Öğrenciler, Rektörlüğün belirlediği üç kişilik sınav kurulu tarafından yapılacak Türkçe yeterlik sınavını başarmak zorundadır. Sınavı başaramayan veya Üniversite tarafından kabul edilen bir kurumdan Türkçe başarı belgesine sahip olmayan adaylar, lisansüstü dersleriyle birlikte Türkçe dersini de almak ve yüksek lisans tez çalışmasına geçmeden veya doktora yeterlik sınavından önce Türkçe yeterlik sınavını başarmak zorundadırlar. Bu koşulu sağlamayan öğrencilerin kayıtları silinir. b) Doktora/sanatta yeterlik programına başvurabilmek için gerekli olan yabancı dil şartı ile ilgili hususlar, Senatonun belirlediği esaslara göre düzenlenir. c) Lisansüstü program başvurularında ALES puanı aranmaz. ç) Sadece lisans ve/veya lisansüstü eğitimini yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, yabancı uyruklu öğrencilerin lisansüstü programlara kabul şartlarından faydalanamaz. d) Lisans diploması ile doktora/sanatta yeterlik programına başvuracak adayların; lisans mezuniyet not ortalamasının 4 üzerinden en az 3 veya muadili bir puana sahip olmaları gerekir. e) Bilimsel hazırlık programını başarı ile tamamlayan öğrenciler, eğitim-öğretimlerine bu Yönetmelik hükümlerine göre devam eder. f) Enstitülerin lisansüstü programlarına başvurularda; ilgili programın anabilim/anasanat dalı tarafından teklif edilen ve enstitü yönetim kurulu onayıyla açılan kontenjandan daha fazla talep olması halinde, başvuran adaylar yazılı veya sözlü sınava tabi tutulur. Adayların kontenjan dâhilinde öğrenciliğe kabulleri ilgili enstitü yönetim kurulu kararı ile kesinleşir. g) Türkiye’de bir yükseköğretim kurumundan mezun olan yabancı uyruklu öğrencilerden Türkçe dil şartı aranmaz. ğ) Eğitim dili Türkçe olmayan lisansüstü programlara başvuracak olan yabancı uyruklu öğrencilerde herhangi bir Türkçe seviye tespit sınavına girmiş olma veya belge alma şartı aranmaz. h) Tezler programın öğrenim dili göz önüne alınarak yazılır. Ancak Türkçe programlarda öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin tez yazımı; öğrenci ile danışmanın talebi, ilgili enstitü anabilim/anasanat dalı kurulunun teklifi ve enstitü yönetim kurulunun uygun görmesi halinde, Türkçe dışında YÖK tarafından kabul edilen yabancı dillerde de (İngilizce, Fransızca, Almanca, Rusça, İtalyanca, Arapça, Farsça ve benzeri) geniş Türkçe özet eklenmesi şartıyla yazılabilir. (18) Lisansüstü program kontenjanları, YÖK tarafından belirlenen lisansüstü programlarda görev alabilecek öğretim üyesi sayısı ve mevcut öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı dikkate alınarak, tezli yüksek lisans ve doktora programları için öğretim üyesi başına düşen tez danışmanlığı en fazla 14, tezsiz yüksek lisans programları için ise tezli yüksek lisans ve doktora programlarındaki danışmanlıklar hariç en fazla 16 öğrenci düşecek şekilde belirlenir. Ancak, YÖK ile yapılan protokol dahilinde ve Üniversite-sanayi iş birliği çerçevesinde yürütülen lisansüstü programlar için bu kontenjan %50’ye kadar artırılabilir. (19) Üniversite tarafından yürütülen lisansüstü programlar Rektörlüğün bulunduğu il dışında sürdürülemez. (20) Öğretmen yetiştirme alanlarındaki lisansüstü programlara kabul, değerlendirme ve verilecek diplomalara ilişkin usul ve esaslar ile bu programların asgari müşterek dersleri ve uygulamalarına ilişkin olarak gerekli hallerde Milli Eğitim Bakanlığının görüşü alınarak YÖK tarafından belirlenen esaslara uyulur. (21) Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez. (22) Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık doktoraya eşdeğer düzeyde olup, bu uzmanlık eğitimleri 3/9/2022 tarihli ve 31942 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğine göre yürütülür. (23) Ders saydırma esasları şunlardır: a) Bir öğrenci, daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumunun lisansüstü programlarında asıl öğrenci olarak öğrenim görmüş, herhangi bir nedenle öğrenimini yarıda bırakmış ve bir lisansüstü programa yeniden asıl öğrenci olarak kayıt yaptırmış ise bu durumda daha önce aldığı ve başardığı derslerden, anabilim/anasanat dalının içerik ve kredi denkliğine ilişkin alınan karar doğrultusunda, enstitü yönetim kurulunun kararıyla muaf tutulabilir. b) Ders saydırma başvurusu, anabilim/anasanat dalı başkanlığına, ilk kayıt veya kayıt yenileme tarihi itibarıyla ilk bir ay içinde yapılır. İlgili anabilim/anasanat dalı başkanlığının oluşturduğu üç kişilik bir komisyon tarafından incelenir ve komisyonun görüşü enstitü yönetim kuruluna sunulur ve enstitü yönetim kurulunun onayıyla kesinleşir. c) Lisans programlarında alınan dersler, lisansüstü programlarda okutulan derslerin yerine saydırılamaz. (24) Öğrencilerin disiplin işlemlerinde 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uygulanır. Hüküm bulunmayan haller