MADDE 23 – (1) Bir lisansüstü programda her yarıyıl yer alacak zorunlu ve seçmeli dersler, her eğitim-öğretim yılı başlamadan önce anabilim/anasanat dalı kurulunun önerisi, enstitü kurulunun kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir. (2) Ders bilgi paketleri ile ilgili gerekli güncellemeler, her yarıyıl başlangıcından en az on beş gün önce ilgili dersin sorumlusu tarafından yapılır. Gerekli güncellemeleri yapılmayan ders veya dersler ilgili dönemde önerilemez. Açılacak dersler ve ders programları, her eğitim ve öğretim yarıyılı başlamadan en geç on beş gün önce anabilim/anasanat dalları tarafından öğrencilere duyurulur. (3) (Değişik:RG-9/8/2021-31563) Kredili lisansüstü dersler her bir yıl için güz ve bahar dönemi olmak üzere iki dönemde okutulur. Her dönemde okutulan derslerin toplamları en az 30 AKTS olmak zorundadır. Derslerin dönemleri eğitim-öğretim yılı başında belirlenir ve o yıl için değiştirilemez, ancak anabilim dalları aynı derslerin güz ve bahar dönemlerinde açılmasını talep edebilir. Öğrenci bir yarıyılda en fazla 45 AKTS’lik ders alabilir. Fakat bu derslerin toplam kredisi 15 ulusal krediyi geçemez. Açılacak derslerin öğretim dili, programın dili ve/veya o programla ilgili olan bir başka dil ve lehçe olabilir. (4) Bir yarıyılda hangi lisansüstü derslerin açılacağı ve bu derslerin hangi öğretim üyeleri tarafından verileceği, bilim/sanat dalı ve/veya anabilim/anasanat dalı kurulunun önerisi ile Enstitü Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. (5) Seçmeli derslerde bir dersin açılabilmesi için en az kaç öğrencinin olması gerektiğine ilgili enstitü yönetim kurulu tarafından karar verilir. Bu durumda, açılmayan seçmeli dersi tercih eden öğrenciler başka bir seçmeli dersi alabilirler. (6) Enstitüler arası ortak zorunlu dersler konulabilir. Enstitüler arası dersler Senato kararıyla kabul edilir. Enstitüler arası ortak zorunlu derslerin toplam kredisi 3’ten ve AKTS’si 6’dan fazla olamaz. Bu dersler, lisansüstü programlarda belirtilen en az kredi miktarının ve ders sayısının hesabında dikkate alınmaz. (7) Lisansüstü dersler bir yarıyıl süreli olup zorunlu veya seçmeli derslerden oluşur. Bir dersin teorik ve uygulama olmak üzere toplam kredi değeri 4 krediden fazla olamaz. Birinci öğretim programlarında zorunlu derslerin kredi toplamı, varsa enstitüler arası veya enstitü düzeyinde ortak zorunlu dersler hariç, program düzeylerine göre istenen en az kredi miktarının %50’sini aşamaz. (8) Programlarda ilgili program başkanlığının önerisi ve ilgili enstitünün yetkili kurullarının onayı ile ön koşullu dersler konulabilir. Ön koşullu derslerin alınabilmesi için, ön koşul olan dersin başarılmış olması zorunludur. (9) (Değişik:RG-25/7/2022-31903) Bilimsel araştırma teknikleri ve yayın etiği konularını içeren bir dersin lisansüstü eğitimde en az bir defa alınması zorunludur. Daha evvel herhangi bir lisansüstü programda bu dersi başaran öğrenci, Yönetmelikle belirlenen asgari kredili ders ve kredi yükünü programdaki alan dersleri ile tamamlamak koşuluyla söz konusu dersi almayabilir. Ancak bu ders için muafiyet talep edilemez. (10) (Değişik:RG-25/7/2022-31903) Öğrenci, kayıtlı bulunduğu programdaki zorunlu derslerin ve varsa ortak zorunlu derslerin tamamını almak ve başarmak zorundadır. Öğrenci, programındaki seçmeli derslerin yanı sıra ilgili programın mezuniyet koşulu için gerekli olan ulusal kredinin %50’sini geçmeyecek şekilde diğer programlardaki seçmeli veya zorunlu derslerden de seçmeli ders alabilir. Seçmeli dersten başarısızlık halinde, öğrenci asgari kredi yükünü tamamlamak üzere bu dersi veya eşdeğer bir dersi almak ve başarmak zorundadır. Kredi yükünü tamamladığı halde başarmadığı seçmeli dersleri bulunması halinde anabilim dalı başkanının önerisi üzerine ders çıkarılır. Ders seçiminde, atanmışsa danışmanın, atanmamışsa anabilim/anasanat dalı başkanının görüşü alınır. (11) Bir lisansüstü programda, birinci ve ikinci öğretim öğrencileri zorunlu/seçmeli ve ortak zorunlu dersler bakımından aynı programa tabidir. Uzaktan eğitim öğrencisinin ise uzaktan eğitim programlarından ders alması esastır. (12) Seminer, tezsiz yüksek lisans dışındaki diğer programlarda zorunlu olup öğrencilerin ders yarıyılında hazırladıkları, bilimsel bir konuyu inceleme ve sözlü olarak sunmayı kapsayan, ön çalışması danışmanlık saati içerisinde gerçekleştirilen kredisiz bir derstir. Danışman veya anabilim/anasanat dalı başkanlığınca görevlendirilen öğretim üyesi tarafından değerlendirilir. Seminer dersinin konusu tez danışmanı tarafından belirlenir, anabilim/anasanat dalı başkanlığınca enstitüye bildirilir ve enstitü tarafından ilan edilir. Seminer konusu enstitü tarafından ilan edildikten sonra değiştirilmez. Seminer dersinde başarısız olan öğrenci, bir sonraki yarıyılda seminer dersini tekrar eder. Tekrar durumunda, tez danışmanının uygun görmesi ve enstitü müdürlüğünün onayı ile seminer konusu değiştirilebilir. Seminer dinleyicilere açık olarak gerçekleştirilir. Düzenlenen değerlendirme formu ile birlikte seminerin basılı ve elektronik birer kopyası enstitüye sunulur. (13) (Değişik:RG-05/02/2020-31030) (1) Uzmanlık alan dersi, tezsiz yüksek lisans dışındaki diğer programlarda, Üniversite kadrosundaki bir öğretim üyesinin danışmanlığını yaptığı öğrencilere, bilimsel alanındaki bilgi, görgü ve deneyimlerinin aktarılmasına, çalışma disiplini ile güncel bilimsel yazıları izleyebilme ve değerlendirebilme yeteneğinin kazandırılmasına ve geliştirilmesine yönelik teorik ve kredisiz bir derstir. Uzmanlık alan dersi Senato tarafından kabul edilen esaslara göre yürütülür. (14) Tez çalışması/sanat eseri çalışması, tezli yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik tez dönemindeki öğrenciler için tezi ile ilgili, danışman öğretim üyesi tarafından danışmanlık saati içerisinde haftalık olarak yürütülen kredisiz faaliyetin adıdır. Sanat eseri çalışması, yapılan çalışmaları anlatan bir belge ve sanatsal çalışmayı içerir. Tez çalışması/sanat eseri çalışması dersi danışman tarafından değerlendirilir. (15) Yarıyıl projesi dersi, tezsiz yüksek lisans programlarında öğretim üyesinin danışmanlığını yaptığı öğrencilere, bilimsel alanındaki bilgi, görgü ve deneyimlerinin aktarılmasına, çalışma disiplini ile güncel bilimsel yazıları izleyebilme ve değerlendirebilme yeteneğinin kazandırılmasına ve geliştirilmesine yönelik teorik zorunlu ve kredisiz faaliyetin adıdır. Öğrenci bu dersin alındığı yarıyıl sonunda yazılı bir rapor vermek zorundadır. (16) Doktora yeterlik sınavına hazırlık dersi, doktora derslerini başarı ile tamamlamış olan öğrencilere, doktora yeterlik sınavında başarılı olabilmeleri için gerekli bilgi, beceri ve yetkinlikleri kullanabilmesi amacıyla açılan danışmanlık saati içerisinde haftalık olarak yürütülen kredisiz faaliyetin adıdır. (17) Tez önerisi savunma sınavına hazırlık dersi, doktora yeterlik aşamasını başarıyla tamamlayan öğrencilerin doktora tez önerisi belirleme ve tez önerisi savunma sınavına hazırlanması amacıyla açılan danışmanlık saati içerisinde haftalık olarak yürütülen kredisiz faaliyetin adıdır. (18) (Değişik:RG-9/8/2021-31563) Tez, tezli yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik programlarının amacına yönelik olarak hazırlanan ve ilgili enstitü kurulunca belirlenen formatta yazılan bilimsel bir çalışmadır. Danışman, öğrencinin tezi ile ilgili çalışmalarını izleyebilmek amacıyla, her öğrenci için haftada bir saat danışmanlık saati belirler. Tezin yazım dili takip ettiği programın öğretim dilidir. Ancak farklı dil ve lehçede ders verilen programlarda tez, ilgili dil veya lehçede yazılabilir. Bu durumda, tez danışmanının Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik kapsamında aranan şartları sağlamış olması (merkezi sınavı yapılmayan dil ve lehçeler için bu şart aranmaz) gerekir. Tezin yazıldığı dilde savunulması zorunludur. (19) Tamamlayıcı faaliyetler/uygulamalar, yukarıdaki fıkralarda tanımlanmayan, ancak öğrencinin programı tamamlaması için gerekli olan ara sınav, kısa sınav, kısa/uzun ödev, proje gibi yarıyıl içi faaliyetler/uygulamalardır. Tamamlayıcı faaliyetler/uygulamalar, ders bilgi paketlerinde belirtilir. (20) Öğrenciler lisansüstü eğitim-öğretime başladıkları yılın çerçeve programına tabidir. Danışman atama ilkeleri