DEVLET TİYATROLARI PERSONELİ HAKKINDA KANUN [1] [2] [3] Kanun numarası : 5441 Kabul tarihi : 1 0/6/1949 Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 16/6/1949 Sayı: 7234 Yayımlandığı Düstur : Tertip: 3 Cilt: 30 Sayfa: 1444 Madde 1 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 2 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 3 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 4 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 5 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) A) Başrejisör, rejisörler, aktör ve aktrisler, reji asistanları, müzik işleri yöneticisi ile başkorrpetitör, tiyatro orkestrası, korosu ve balesi ile müzikli tiyatro icracıları, sanat teknik müdürü ve dekoratörler, kostüm kreatörleri Devlet Tiyatroları Sanatkar memurlardır. B) Başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı, korrepetitör, bale piyanisti de Devlet Tiyatroları uygulatıcı uzman memurlarıdırlar. C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar. 6388 sayılı Kanun hükümleri Devlet Tiyatrosu Genel Müdürlüğü uygulatıcı uzman memurları hakkında da, uygulanır. Uzman memurlardan kondüvit ve süflörler 6388 sayılı Kanunun Devlet Tiyatroları sanatkarlarına şamil olan hükümlerinden diğer uzman memurlar da aynı kanunun 3 üncü maddesi hariç diğer hükümlerinden faydalanırlar. Devlet, Tiyatroları sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda hizmete devamları da aynı usule tabidir. Mali hakları ve özellikleri bu kanun içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma, hizmete devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari sözleşmelerinde belirtilir. Madde 6 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) Devlet konservatuvarları mezunları, stajyer kadrolarına göre idari sözleşmeye tabi olmaksızın Devlet Tiyatrolarına alınırlar. Bunlar bir yıl süre ile stajyer olarak çalışırlar. Bu sürenin bitiminde sanat ve yönetim kurulu tarafından sınava tabi tutularak başarı gösterenler kabiliyetlerine göre derecelere ayrılarak sanatkarlığa alınır ve idari sözleşmeye bağlanırlar. Sınav sonucunda başarı gösteremiyenler veya bunlardan sanat ve yönetim kurulu kararı ile bir yıl daha staja tabi tutulmasına lüzum görülenler için ikinci yıl sonunda, yeniden yapılacak sınavda başarı sağlıyamazlarsa görevden çıkarılırlar. Bunlardan mecburi hizmeti olanlar Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun göreceği hizmetlerde çalıştırılırlar. Stajyerler, staj süresi içinde idari sözleşmeli sanatkarlara ait haklardan yararlanırlar ve yükümlülüklerden sorumlu olurlar. Madde 7 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) Devlet Tiyatrolarına ilk defa idari sözleşme ile girecek sanatkarlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlar sanat ve yönetim kurulu tarafından sınava tabi tutulurlar. Sınav sonunda başarı gösterenler kabiliyetlerine göre derecelendirilirler. Memleketin sahne hayatında öteden beri yüksek başarılariyle tanınmış olanlar, sanat ve yönetim kurulu karariyle sınavsız olarak Devlet Tiyatroları sanatkarlığına alınabilirler. Bunlarla da idari sözleşme yapılır. Madde 8 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) Sanat ve Yönetim Kurulu bareme, kıdeme ve süreye bakılmaksızın sözleşmelerinin yenilenmesi sırasında sanatkar memurlara, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlarla sair idari sözleşmeli görevlilerin derecelerini göstermiş oldukları ehliyete göre kararlaştırır. Ücretleri indirmeye ve yükseltmeye Sanat ve Yönetim Kurulu yetkilidir. Ancak bu indirme, yükseltme emeklilikle iktisabedilen hakları ihlal edemez. Mukavelenin feshi halinde genel hükümler uygulanır. Madde 9 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) Genel Müdürle sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlar ile sair sözleşmeli görevliler arasında yapılacak idari sözleşmeler noter huzurunda yapılmış sözleşmeler hükmündedir. Ve hiçbir harç, vergi ve resme tabi değildir. Madde 10 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) A) Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü sanatkarları, uygulatıcı uzman memurları ile uzman memurları ve stajyerler tespit edilecek ehliyet ve iktidarları nazarı itibara alınarak aşağıda gösterilen ücretlerle çalıştırılırlar: Stajyerler ayda 1200 TL. Uzman memurlar ayda 800 - 3500 " Uygulatıcı uzman memurlar ayda 1 000 - 4250 " Sanatkar memurlar ayda 1 500 - 5500 " B) Devlet Tiyatroları Genel Müdürüne en yüksek sanatkar memur ücretine ilave olarak Cumhurbaşkanınca tayin edilecek miktarda idare ve temsil ödenegi verilir. [4] C) Sanatkarlar içkili gazino ve buna benzer yerlerde çalışamazlar. Aksi halde sözleşmeleri Genel Müdürlükçe re'sen feshedilir. Madde 11 – (Mülga: 11/3/1954 - 6388/5 md.) Madde 12 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 13 – Devlete ait binalardan Devlet Tiyatrosuna lüzumlu görülenler Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca eşya ve tesisleriyle beraber bu müesseseye parasız olarak tahsis edilebilir. Madde 14 – Devlet Tiyatrosu muamelatında 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ile 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz. Müessesenin alım ve satım muameleleriyle hesap usulleri Maliye ve Kültür ve Turizm Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunacak esaslara göre yürütülür. Devlet Tiyatrosunun hasılat ve muameleleri her türlü vergi, harç ve resimlerden muaftır. [5] Madde 15 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 16 – (Mülga: 25/3/1957 - 6940/25 md.) Madde 17 – (Mülga: 14/7/1970 - 1310/3 md.) Madde 18 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) A) Devlet Tiyatroları sanatkarlarını ve diğer idari sözleşmeli memurlarını görgü, bilgi ve ihtisaslarını artırmak amacıyla, yol parasını ve almakta oldukları aylık ücretleri, müessese bütçesinden ödenmek suretiyle en çok bir yıla kadar ve beş yıl içinde bir defaya mahsus olmak üzere, yabancı ülkelere göndermeye, Devlet Tiyatrosu Genel Müdürlüğü yetkilidir. Bu konuda, Sanat ve Yönetim Kurulundan karar alınır. Bu madde uyarınca kendilerine izin verilmiş olanların memuriyetleri ile buna ait her türlü hak ve yükümlülükleri saklı kalır. B) Devlet Tiyatroları mensuplarının hastalık veya her türlü estetik, cerrahi ameliyat ve müdaheleye maruz kalmaları halinde, lüzum ve zaruretlere göre yurt içinde veya dışında münferiden veya ferakat ile muayene ve tedavi ettirmeye gerekli ilaç, protez ve sair masrafları ile cenaze masraflarını yapmaya Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü yetkilidir. Tedavi, ameliyat ve müdahalenin yurt dışında yapılması gerektiği takdirde, bu konuda Sanat ve Yönetim Kurulundan karar alınır. C) Bilgi ve görgü maksadiyle yabancı memleketlere gönderilen sanatkar ve diğer görevliler yurda dönüşlerinde yabancı memleketlerde kaldıkları sürenin birbuçuk katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdürler. Madde 19 – Sanatkarların sözleşme prim, tedavi, ayrılış ve ölüm tazminatı, askerlik,izin, yaz tatili aylarında Devlet Tiyatrosu dışında kendi hesaplarına çalışma, yolluk, inceleme seyahati ve disiplin işleriyle yabancı sanatkar ve trup getirme ve Tiyatronun iç ve yönetim işleri Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirtilir. [6] Madde 20 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 21 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 22 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 23 – Devlet Konservatuvarında parasız yatılı okuyanlardan Devlet Tiyatrosu sanatkarlığına alınan stajyer ve sözleşmeli sanatkarların burada geçirdikleri süre mecburi hizmetlerine mahsup olunur. Madde 24 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Ek Madde 1 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md; Mülga: 19/6/1979 - 2252/11 md.) Ek Madde 2 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md.) Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce tertibedilecek yurt içi turne faaliyetlerine katılacak sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlarla diğer görevlilere ödenecek harcırah yevmiyeleri 75 lirayı geçmemek üzere her yıl Sanat ve Yönetim Kurulunca tespit edilir. Turnelerdeki ikamet yerleri Genel Müdürlükçe temin edilir ve parası da Genel Müdürlük bütçesinden ödenir. Turne ile ilgili seyahatlerin zamanı ve hangi vasıtalar ile yapılacağı Genel Müdürlükçe tayin olunur. Harcırah yevmiyelerinde her hangi bir kesinti yapılamaz ve otel ücreti tenzil edilmez. Yurt dışı turne faaliyetlerine ait yolluk ve harcırahlar hakkında genel hükümler uygulanır. [7] Ek Madde 3 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md.) İki ayrı görevi aynı zamanda yapan sanatkarlara, ikinci görevi için, bu sanatkarların almakta olduğu ücretin bir aylık tutarını geçmemek ve yılda bir defa olmak üzere Sanat ve Yönetim Kurulunca tespit edilecek miktarda ek ücret ödenebilir. Ek Madde 4 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md.) Devlet Tiyatroları mensupları 7244, 263 ve 819 sayılı kanunlarla tanınan haklardan yararlanırlar. İdari sözleşmeli memurlara ödenecek meblağ, idari sözleşmelerle belli edilen aylıklara ilave edilmek suretiyle hesaplanır. Ek Madde 5 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md.) 657 sayılı Kanunla değerlendirme, sınav ve ödül kurullarına verilen görevler, Sanat ve Yönetim Kurulu tarafından ifa edilir. Ek Madde 6 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/2 md.) 274 ve 275 sayılı kanunların hükümleri Devlet Tiyatrosu mensupları için uygulanmaz. Ek Madde 7 – (Ek: 17/3/1983 - KHK 58/2 md.; Aynen kabul 27/5/1983 - 2833/2 md. ; Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Geçici Madde 1 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Geçici Madde 2 - (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Geçici Madde 3 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Geçici Madde 4 – (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Geçici Madde 5 – (Ek: 14/7/1970 - 1310/4 md.; Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/68 md.) Madde 25 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 26 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. 5441 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE Değiştiren Kanunun/KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası 5441 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri Yürürlüğe Giriş Tarihi 6388 - 1/7/1954 6629 - 31/5/1955 6940 - 29/3/1957 1310 - 23/7/1970 2252 - 27/6/1979 KHK/58 1 inci maddesi 22/3/1983 den geçerli olmak üzere 2833 2 inci maddesi 27/5/1983 3612 - 16/2/1990 KHK/409 - 10/4/1990 KHK/703 Kanunun Adı, 1 ila 4, 10, 12,15, 19, 20 ila 22, 24 , Ek Madde 7, Geçici Madde 1 ila Geçici Madde 5 24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018) [1] (a) Kanunun opera ve baleye ilişkin hükümleri 14/7/1970 tarih ve 1309 sayılı Kanunun 26 ncı Maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. (b) 657 sayılı (Devlet Memurları Kanunu)na 31/7/1970 tarih ve 1327 sayılı Kanunla eklenen Ek geçici 12 nci md. gereğince, Devlet tiyatro, opera ve balesinin özel kanunlarına göre stajyer, mütehassıs, hizmetli, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 10/6/1949 tarih ve 5441 sayılı, 14/7/1970 tarih ve 1309 sayılı ve 1310 sayılı Kanunlar ile bu Kanunlarda atıf yapılan hükümlerin uygulanmasına devam olunur. (c) Kanunda geçen Milli Eğitim Bakanı ifadeleri, Kültür ve Turizm Bakanı; Milli Eğitim Bakanlığı ifadeleri de Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak, 27/5/1983 tarih ve 2833 sayılı Kanunla bu Kanuna eklenen Ek madde 7 ile değiştirilmiş olup, madde metinlerinde gerekli düzeltme yapılmıştır. [2] Bu Kanunun Adı “Devlet Tiyatrosu Kuruluşu Hakkında Kanun” iken, 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 68 inci maddesiyle “Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir. [3] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli ve E: 2021/125, K: 2023/213 Sayılı Kararı ile bu Kanunun 1 ila 4., 12., 15., 20 ila 22., 24., ek 7. ve geçici 1 ila geçici 5. Maddelerinin yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir. [4] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 68 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir. [5] Bu maddelerin uygulaması ile ilgili olarak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine bakınız. [6] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 68 inci maddesiyle, bu maddede yer alan “bir tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir. [7] 11/12/1981 tarih ve 2562 sayılı Kanunun 28 inci maddesi ile, "yurtiçi turne faaliyetlerine katılacaklara ödenecek harcırah yevmiyesinin tesbitine ilişkin" hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.