T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/5307 Karar No : 2025/9681 DAVACI : ... Odası VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Birliği VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : TMMOB Orman Mühendisleri Odası Genel Kurulu tarafından kabul edilen Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik değişikliği talebinin TMMOB Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... numaralı kararı ile reddedilmesine dair işlemin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Dav…
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/5307 E. , 2025/9681 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/5307 Karar No : 2025/9681 DAVACI : ... Odası VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Birliği VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : TMMOB Orman Mühendisleri Odası Genel Kurulu tarafından kabul edilen Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik değişikliği talebinin TMMOB Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... numaralı kararı ile reddedilmesine dair işlemin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu değişikliğin gerekçesinin; her şube başkanlığının en az 7 delege ile temsilini sağlamak, üye sayısının nispeten az olmasına rağmen daha büyük bir coğrafyada çok sayıda ilin bağlı olduğu şubelerin daha etkin yönetimi ve odada temsili artırmak, aynı zamanda üye sayısı fazla olan şube başkanlıklarının da üye sayıları nispetinde, düzenlemede belirtilen oranda temsilini güçlendirmek olduğu, her yıl yüksek sayıda katılım olan odaların %1 olan delege sayısının 1/250 olarak değiştirilerek kaynakların daha etkin ve verimli yönetiminin amaçlandığı, söz konusu değişikliğin TMMOB tarafından kabul edilmediği, kabul edilmeme gerekçesi olarak; şubelere verilen delege sayısının sanki şube başkan ve yönetimine doğrudan delegelik veriliyormuş gibi değerlendirildiği, 6235 sayılı Kanun’un 21. maddesinde, asil aza kavramından bahsedildiği, şube ve oda genel kurullarının üyeler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği, şube seçimlerinin üyeler tarafından yapılmasını kabul eden TMMOB’un oda genel kurul seçimlerinde ise üyelerin iradesiyle belirlenen delege seçimlerini kabul ettiği, bu yorumun Kanuna aykırı olduğu, gelişen süreç ve üye sayısının artışı nedeniyle artık kayıtlı üyelerin seçtiği delegeler yoluyla Genel Kurul yapılmasının her bir Oda tarafından uygun görüldüğü, ancak Genel Kurula katılacak delege sayısının belirlenmesi noktasında TMMOB tarafında çelişki bulunduğu, orman Mühendisleri Odasının 15 şubesi ile faaliyet gösterdiği, bu şubelerden bazılarının birçok ili kapsadığı, yapılan değişiklik uyarınca çok ya da az üyesi olan şubeler için farklı bir uygulama yapılmadan her bir şube için aynı oran ile (1/250) belirlenecek delege sayısı ile Oda Genel Kurulu gerçekleştirileceği, Şehir Plancıları Odası, Makina Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliklerinde delege seçiminin kaç üye ile yapılacağı yazılmaksızın kararın Oda Yönetim Kurullarına bırakıldığı, söz konusu Yönetmeliklerin TMMOB tarafından onaylandığı, dava konusu Yönetmelik değişikliğinin ise daha demokratik bir yöntem önermesine rağmen kabul edilmediği, davacı Odanın en üst organı olan Genel Kurul tarafından oybirliği ile alınan kararın kabul edilmemesinin demokratik teamüllere aykırı olduğu, diğer Odalar tarafından söz konusu hususların Yönetim Kurulu kararıyla belirlenmesinin uygun görülmesinin çelişki oluşturduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI :Anayasanın 135. maddesi uyarınca TMMOB ve Odaların seçimlerinin demokratik ilke ve esaslar çerçevesinde yargı gözetiminde yapıldığı, 6235 sayılı Kanun’un 21. maddesi dikkate alınarak, TMMOB’a bağlı Odalara kayıtlı üye sayısının artması ile birlikte, Oda Genel Kurullarında üyelerin delege edilmesi sisteminin belirlendiği ve üye sayısı 5.000’in üzerinde olan Odaların Genel Kurullarının delege sistemi ile oluşturulacağının öngörüldüğü, bu kapsamda Kanun uyarınca Oda Genel Kurulunun hukuka uygun bir şekilde oluşturulabilmesi ve Odaya kayıtlı üyelerin tamamının iradesinin Genel Kurula yansıması için Genel Kurula katılacakların belirlenmesinde temel kriterin üyeler olduğu, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan şubelerin Genel Kurula göndereceği delege sayısının belirlenmesinde de üye sayısının esas alınması gerektiği, bununla birlikte, şubelerin etkinlik alanlarından süzülen görüş, öneri ve yaşanan sorunların Genel Kurul gündemine taşınması amacıyla her şubeye belirli sayıda delege tahsis edilmesinin demokratik işleyişe katkı sunabildiği, ancak bu belirlemenin Kanunda öngörülen üye sayısına dayalı temsiliyeti etkisiz kılmayacak biçimde gerçekleştirilmesi gerektiği, şubeler esas alınarak belirlenen delege sayısının Genel Kurul iradesinin oluşumunda belirleyici olmasının Kanunda öngörülen üye temsiliyetine dayalı düzenlemeyi anlamsız hale getireceği, mevcut durumda Orman Mühendisleri Odasının 15 şubesi ve bu şubelere kayıtlı 18904 üyesinin bulunduğu, dava konusu değişiklik uyarınca Genel Kurul delege sayısının doğal delegeler ve kesirlerin tam sayıya çıkarılması hariç (15x7 + 18904/250 =) 181 kişi olacağı, anılan 181 delegenin 105 kişisinin (15x7) şube temsiliyetinden, kalan 76 kişisinin (18904/250) ise üye sayısı temsiliyetinden oluşacağı, bu durumun Kanuna aykırı olduğu, Anayasada öngörülen eşitlik kavramı ile, aynı durumda olanlara aynı, farklı durumda olanlara farklı kuralların uygulanmasının öngörüldüğü, oysa dava konusu değişiklikle şubelerin delege sayıları üye sayısına bakılmaksızın asgari bir sayıda (7) eşitlendiği, yalnızca üye sayısı Odaya kayıtlı üyelere oranla yüksek olan sınırlı sayıda şube bakımından kısmi bir farklılığın söz konusu olduğu, üye sayısını anlamsız kılacak biçimde şubeler esas alınarak delege sayısının belirlenmesinin temsilde adalet ve demokrasi anlayışıyla çeliştiği, diğer Odaların Yönetmeliklerinde farklı düzenlemeler bulunmakta ise de, Odaya kayıtlı üye sayılarının da farklı olduğu, esas olanın üye sayısına dayalı temsiliyeti etkisiz kılmayacak şekilde düzenleme yapılması olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; Orman Mühendisleri Odası tarafından, TMMOB Orman Mühendisleri Odası Genel Kurulunca kabul edilen Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmelik değişikliği talebinin TMMOB Yönetim Kurulunca reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... numaralı kararın iptali istemiyle Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine karşı açılmıştır. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde; bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek, (b) bendinde ise; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişimini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak, Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmıştır. Anılan Yasanın 5. maddesinde Birlik Yönetim Kurulunun oluşumu, 6. maddesinde Birlik Yönetim Kurulunun görevleri düzenlenmiş, 19. maddesinde de; odaların bu Yasanın 2. maddesinde belirtilen amaç için Birlik Genel Kurulunca kararlaştırılan işlerden yalnız odalarını ilgilendiren kısımlar ile görevli oldukları belirtilmiş; 21. maddesinde de, Şube umumi heyetinin o şubeye kayıtlı asil azalardan, oda umumi heyetinin ise odaya kayıtlı asil azalardan teşekkül edeceği düzenlenmiştir. Yukarıda yer verilen 6235 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanarak 02.12.2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin 24. maddesinde, oda tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerini yürürlükteki TMMOB mevzuatına ve ilgili diğer kanuni düzenlemelere göre inceleyerek karara bağlamak Birliğin görev ve yetkileri arasında belirlenmiştir. Alıntısı yapılan Yasa ve Yönetmelik maddelerinden anlaşılacağı üzere, Odalarla Birlik arasındaki ilişki bilgi vermekle sınırlı olmayıp odaların faaliyetleri ile ilgili olarak hazırladıkları düzenleyici kuralların birbirleriyle uyumu, menfaati ve işbirliği sağlanabilmesi için bir anlamda denetimi konusunu da içermektedir. 12.07.2006 tarihli, 26226 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 'Oda Genel Kurulu^' başlıklı 14. Maddesinin (b) bendinde, " (Değişik:RG-5/11/2020-31295) Asil delegeler Şube Genel Kurullarının, şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısın yüzde biri oranında seçecekleri delegelerdir. Kesirler bir üst tam sayı olarak dikkate alınır." hükmü mevcut iken; davacı Oda tarafından yapılan, "b) Asil delegeler; Şube Genel Kurullarınca, her bir şube başkanlığı için üye sayısına bakılmaksızın tahsis edilen yedi adet delege üzerine, şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısının iki yüz elli de bir oranında hesaplanan delege sayıları ilave edilmek suretiyle belirlenerek, seçilen delegelerdir. Kesirler bir üst tam sayı olarak dikkate alınır." şeklinde değiştirilmesine yönelik talebin, TMMOB Yönetim Kurulunca reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen hükümlere göre; Oda Genel Kurulunun hukuka uygun bir şekilde oluşturulabilmesi ve Odaya kayıtlı üyelerin tamamının iradesinin genel kurula yansıması için Genel Kurula katılacakların belirlenmesinde temel kriter üyeler olup; ayrı tüzel kişiliği bulunmayan şubelerin Genel Kurula göndereceği delege sayısının belirlenmesinde de üye sayısının esas alınması gerekmektedir. Bu durumda; dava konusu işlemde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 10/12/2025 tarihinde, davacı vekili Av....'ın ve davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir."; düzenlemesi "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde, "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." düzenlemesi yer almıştır. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun "Odalar Birliği" başlıklı 1. maddesinde, "Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kurulmuştur. Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Birliğin ve Odaların merkezi Ankara’dadır."; 4/1. maddesinde, "Birlik Umumi Heyeti; iki yılda bir Odaların, meslekte en az on yıl kıdemli olan üyeleri arasından toplam üye sayısının %2’si oranında ve üç kişiden az, yüz kişiden çok olmamak üzere seçecekleri delegelerden oluşur. (...)"; "Odalar" başlıklı 13. maddesinde, "Lüzum görülen yerlerde Birlik Umumi Heyeti kararıyla (Türk mühendis ve mimarları odaları) açılabilir."; 14. maddesinde, "Her ihtisas şubesi yalnız bir oda açar. İhtisas ve iştigal mevzuları ayrı olan mühendis ve mimarlar; ancak ihtisas veya iştigal mevzularının taalluk ettiği odaya kaydolunurlar."; 18. maddesinde, "Her oda kendi umumi heyeti kararı ile tayin ve tesbit olunacak yerlerde şubeler açabilir ve mümessillikler ihdas edebilir."; 21. maddesinde, "Şube umumi heyeti o şubeye kayıtlı asil azalardan, oda umumi heyeti ise odaya kayıtlı asil azalardan teşekkül eder. Şube ve Oda Umumi Heyetleri üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını çoğunlukla alır. Birinci toplantıda çoğunluğun sağlanamaması halinde ikinci toplantı için çoğunluk aranmaz. Umumi Heyetlerin seçimle ilgili toplantılarına üyelerin katılmaları ve oy kullanmaları zorunlu olup geçerli bir mazereti olmaksızın katılmayanlar ile oy kullanmayanlar Oda Haysiyet Divanınca cezalandırılırlar."; Ek 2. maddesinin ilk iki fıkrasında ise, "Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ile Odaların bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre gizli oyla yapılacak organ seçimlerine ilişkin işlemler, aşağıdaki esaslara göre yargı gözetimi altında gerçekleştirilir. Seçim yapılacak genel kurul toplantısında en az onbeş gün önce seçimlere katılacak üyeleri veya delegeleri belirleyen liste, toplantının gündemi, yeri, günü, saati ile çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları belirten bir yazıyla birlikte üç nüsha olarak o yer ilçe seçim kurulu başkanı olan hakime tevdi edilir. " hükümleri yer almaktadır. 02/12/2002 tarih ve 24954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin "Kuruluş, Kapsam, Dayanak ve Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Ana Yönetmelik; kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve bağlı Odalarının işlev, işleyiş ve amaçlarını, üyelerinin, organlarının görev ve yetkilerini kapsar. Bu Ana Yönetmelik 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır. 6235 sayılı Kanun ile kurulan ve Türkiye sınırları içerisinde meslek ve sanatlarını uygulamaya yetkili olup da, mesleki etkinlikte bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları örgütü içinde toplayan, tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), bu Ana Yönetmelik hükümlerine bağlıdır."; "Birlik Genel Kurulu" başlıklı 5. maddesinde, "Birlik Genel Kurulunda aşağıdaki esaslara uyulur; a) Birlik Genel Kurulu, Odaların meslekte en az on yıl kıdemli olan üyeleri arasından, toplam üye sayısının %2’si oranında ve üç kişiden az, yüz kişiden çok olmamak üzere oda genel kurullarınca seçilen ve en geç Mart ayı sonuna kadar Birliğe bildirilen delegelerden ve Birlik Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Yüksek Onur Kurulunun asıl üyelerinden oluşur. (...)"; "Oda Genel Kurulu" başlıklı 57. maddesinde, "Oda Genel Kurullarının oluşumu ve çalışma şekilleri aşağıdaki esaslara göredir: a) Oda Genel Kurulu, Odaya kayıtlı üyelerden ya da Şube Genel Kurullarında seçilmiş delegelerden oluşur. Üye sayısı 5000’in (beşbin) üzerinde olan her Oda, Genel Kurulunu delege sistemiyle oluşturur. b) Üye sayısı 5000'in (beşbin) altında olan Odalar, bu iki sistemden hangisini uygulayacağını kendi tüzük ya da ana yönetmeliğinde belirler. Delege sistemiyle Genel Kurulunu oluşturan Odalarda, Oda Yönetim, Denetleme ve Onur Kurullarının asıl üyeleri ile Birlik Genel Kurulunda seçilen Birlik Yönetim, Denetleme ve Yüksek Onur Kurullarının Oda mensubu asıl üyeleri Genel Kurulun doğal delegeleridir."; "Birlik Ana Yönetmeliğinin Üstünlüğü" başlıklı 118. maddesinde, "Birlik Ana Yönetmeliği, sıra ve düzen bakımından Oda ana yönetmeliklerinin üstündedir. Oda ana yönetmeliklerinde bulunmayan konularda ya da Birlik Ana Yönetmeliğindeki hükümlerle Oda ana yönetmeliklerindeki hükümlerin çelişmesi halinde, Birlik Ana Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Birlik ve Oda yönetmelikleri için de aynı sıra ve düzen geçerlidir." kuralı bulunmaktadır. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin "Oda Genel Kurulu" başlıklı 14. maddesinde "Oda Genel Kurulunun oluşumu ve çalışma şekli aşağıdaki esaslara göredir. a) Oda Genel Kurulu asil delegeler ve doğal delegelerden oluşur. b) (Değişik:RG-5/11/2020-31295) Asil delegeler Şube Genel Kurullarının, şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısın yüzde biri oranında seçecekleri delegelerdir. Kesirler bir üst tam sayı olarak dikkate alınır. c) Oda Yönetim Kurulu, Oda Onur Kurulu ve Oda Denetleme Kurulu asil üyeleri ile (Ek ibare:RG-14/6/2012-28323) Birlik Genel Kurulunca Birlik Yönetim, Yüksek Onur ve Denetleme Kurullarına seçilmiş Oda mensubu asil üyeler doğal delegelerdir. Doğal delegeler de asil delegeler gibi oy kullanır. ç) Genel Kurul delegelik hak ve yetkileri bir sonraki Olağan Genel Kurula kadar geçerlidir. d) Oda Genel Kurulu iki yılda bir Mart ayı içinde Oda merkezinin bulunduğu yerde ve Oda Yönetim Kurulunun belirlediği tarihte yapılır. Toplantı tarihinin, hafta sonuna gelecek şekilde saptanması zorunludur. e) Oda Genel Kurulu delege sayısının çoğunluğu ile toplanır. Birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava Konusu İşlemin İncelenmesi: Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisinde, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması, birbirine bağlı olması ve üst normla getirilen hukuksal sınırın içinde kalması zorunlu olup, bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan bir normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, başka bir deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen Kanun veya diğer normlarda yer alan hükümlere aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir. Anayasa'nın 124. maddesinde, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve kanunlara aykırı olmamak kaydıyla yönetmelikler çıkartılabileceği öngörülmektedir. Bahse konu Anayasal hüküm, idareye ikincil düzenleme yapma yetkisi vermektedir. Esasında bu yetki, genel ve soyut nitelikte hükümler ihtiva eden kanunların detaylandırılması amacını taşımaktadır. Bu çerçevede, kanunda öngörülmeyen bazı hususların yine kanuna aykırı olmamak kaydıyla yönetmeliklerde düzenlenmesi mümkün olabilmektedir. Bu kapsamda idarenin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı da İdare Hukuku'nun en temel ilkelerindendir. Anayasa’nın 135. maddesi gereği, meslek kuruluşlarının merkezi idareden bağımsız olarak karar ve yönetim organlarını seçebilmesi, bu kuruluşların özerkliğine işaret etmektedir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına özerklik tanınmasının nedeni ise, belli bir mesleğe mensup olanların faaliyetlerini hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun bir şekilde sürdürmelerini güvence altına almaktır. Anayasa Mahkemesinin muhtelif kararlarında da belirtildiği üzere herhangi bir kuruluşun oluşmasında seçime yer verilmesi durumunda, bu kuruluşun yönetim ve işleyişinin de demokratik kurallara uygun olması gerekir. (AYM, E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011; E.2011/63, K.2013/28, 14/2/2013). Dolayısıyla meslek kuruluşlarının yönetim ve işleyişinde Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan demokratik devlet ilkesinin gözetilmesi zorunludur. Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Anayasayla devletin nitelikleri arasında sayılan demokratik devlet ilkesi, demokrasiyi seçimlere katılma ve oy verme hakkına indirgeyen klasik temsili demokrasi anlayışının ötesinde, toplumsal sorunların, tüm tarafların aktif olarak katılımıyla çözümlenmesini öngören katılımcı demokrasi anlayışını ifade etmektedir. Katılımcı demokrasi, tüm vatandaşların görüşlerini açıklama hakkına sahip olduğu, kendi yaşamlarını etkileyen karar alma süreçlerine çeşitli araçlarla katılabildiği bir sistemi öngörmektedir (AYM, E.2011/106, K.2012/192, 29/11/2012). Öte yandan, katılımcı demokrasi anlayışında yönetimin karar ve işlemlerinin halk tarafından denetlenebilmesi, hesap verilebilirliğin artırılmasını sağlayacaktır. Bu itibarla, meslek mensuplarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yönetim ve denetim kurullarının karar ve işlemlerini denetleyebilecek araçlarla donatılması demokratik devlet ilkesinin bir gereğidir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının en yüksek karar organı olan genel kurulun ise, TMMOB Orman Mühendisleri Odası özelinde, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği amaçlarından yalnızca Odayı ilgilendiren konularda karar almak, Odanın gelişimi için gerekli çalışma alanları ve esaslarını tespit etmek, Yönetim Kurulu faaliyet raporlarını incelemek, haklarında karar almak ve bir sonraki dönem çalışmaları için Yönetim Kuruluna direktifler vermek, Oda Yönetim Kurulunun getireceği Oda ve Şubelerin yeni dönem gelir ve gider bütçelerini, geçici ve sürekli ücret kadrolarını incelemek; olduğu gibi ya da değiştirerek onaylamak, Oda işlerinin yürütülmesi, kanunların Odaya verdiği görev ve yetkilerin kullanılması, üyelerin mesleki gelişme ve etkinliğinin artırılması, onur ve çıkarlarının korunması yolunda Yönetim Kurulunca önerilen Oda Ana Yönetmelik ve yönetmelikleri inceleyip onaylamak, Birlik Yönetim Kurulu için üç aday üye, Birlik Denetleme Kurulu için bir ve Yüksek Onur Kurulu için bir aday seçmek gibi görev ve yetkileri bulunmaktadır. 6235 sayılı Kanun hükümleri incelendiğinde, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odaların il bazında değil, ülke bazında ihtisas alanlarına göre örgütlendiği, odaların genel kurul kararı ile tespit olunacak yerlerde şube açabileceği, şubelerin genel kurul ve yönetim kurulundan oluştuğu, şube genel kurullarının o şubeye kayıtlı asil azalardan; oda genel kurulunun ise odaya kayıtlı asil azalardan oluşacağı, Birlik Genel Kurulunun, odaların kendi üyeleri arasından belirleyeceği delegelerden oluşacağı, TMMOB ve odaların seçimli genel kurullarında uygulanacak ortak hüküm olan Ek 2. maddesinde ise, seçimlere katılacak üyeleri veya "delegeleri belirleyen liste"nin ilçe seçim kurulu başkanı olan hakime tevdi edileceği yönünde düzenlemelerin yer aldığı anlaşılmaktadır. Oda genel kurullarının delege sistemine yönelik olarak, 6235 sayılı Kanun'un ek 2. maddesinde, "seçimlere katılacak üyeler" denildikten sonra "delegeleri belirleyen liste" ifadesine yer verilmiş olup söz konusu Yasa hükmü ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin ilgili düzenlemeleri uyarınca genel kurulun delege sistemi ile oluşturulabileceğinde tereddüt bulunmamaktadır. Dava konusu Yönetmeliğin halihazırda yürürlükte olan 14. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, asil delegelerin Şube Genel Kurullarının, şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısının yüzde biri oranında seçecekleri delegelerden oluşacağı, kesirlerin bir üst tam sayı olarak dikkate alınacağı düzenlenmiştir. Bahsi geçen maddenin davacı tarafından değiştirilmesi talebinin dava konusu TMMOB Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... numaralı kararı ile reddedilmesine dair işlemdeki halinde ise, asil delegelerin Şube Genel Kurullarınca, her bir şube başkanlığı için üye sayısına bakılmaksızın tahsis edilen yedi adet delege üzerine, şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısının iki yüz elli de bir oranında hesaplanan delege sayıları ilave edilmek suretiyle belirlenerek seçilen delegelerden oluşacağı, kesirlerin bir üst tam sayı olarak dikkate alınacağı şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu haliyle, dava konusu Yönetmeliğin mevcut halinde asil delege seçimi için, Şube Genel Kurullarının şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısının yüzde biri oranında seçecekleri delegeler esas alınmış iken, dava konusu edilen (değişiklik talebi reddedilen) Yönetmelikte, yüzde bir oranı iki yüz elli de bir olarak değiştirilmiş ve ayrıca, her bir şube başkanlığı için üye sayısına bakılmaksızın yedi adet delege tahsis edilmiştir. Uyuşmazlık tarihi itibarıyla davacı Odanın üye ve şube sayısı esas alındığında, Yönetmeliğin mevcut haline göre yapılacak olan seçimlerde ortalama olarak 189 delege seçilecek iken, dava konusu Yönetmelik değişikliğinden sonra ortalama 181 delege seçileceği, ancak bu 181 delegeden 105 tanesinin şube başkanlıklarına tahsis edilen delegelerden oluşacağı görülmektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve mevzuat düzenlemeleri uyarınca, Oda Genel Kurulunun delege sistemi ile oluşturulmasında hukuka aykırı bir durum bulunmadığından, söz konusu değişikliğin meslek kuruluşlarının özerkliğine ve demokratik devlet ilkesine aykırılık teşkil edip etmediğinin ortaya konulması gerekmektedir. Dava konusu Yönetmelik değişikliği uyarınca, Oda Genel Kurulunun delege sistemi ile oluşturulmasında seçim yönteminin değiştirilerek şube sayısı esas alınarak delege sayısı belirlenmesinin seçim yöntemine eklendiği açıktır. Bununla birlikte, diğer Odaların Ana Yönetmelikleri incelendiğinde, her bir odanın Oda Genel Kurulunun oluşturulmasında farklı yöntemleri benimsediği, bunlar arasında; toplamda belirli bir delege sayısı belirlenen, seçilecek delege sayısına üst sınır getirilen, şube üye sayısının toplam üye sayısına oranlanmasını veya bu oranın belli bir yüzdesini öngören vb. usullerin düzenlendiği görülecektir. Başka bir ifadeyle, odaların ülke çapındaki yapılanmaları (şube sayıları) ve üye sayıları dikkate alınarak, seçimlerin en katılımcı, demokratik ve temsilde adaleti sağlayacak şekilde yerine getirilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte söz konusu amaca ulaşılması için izlenen yöntem farklılık arz etmekte olup, Odaların Ana Yönetmeliklerinde delege seçimi konusunda yeknesak bir uygulama bulunmamaktadır. Davacı Orman Mühendisleri Odasının ülke çapında yapılandığı görülmekte ise de, diğer pek çok odanın aksine, yapılanmanın 15 şube olarak teşekkül ettiği, söz konusu şubelerin yakın olan illeri de kapsayacak şekilde faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu haliyle, 15 şube ile faaliyet gösteren Odanın ülke çapındaki yapılanma şekli nedeniyle, şube sayısı gözetilerek şubelere sabit bir delege tahsis edilmesinde, bu durumu kısıtlayan bir üst hukuk normu da olmadığından, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamıştır. Diğer taraftan, her bir şube için yedi adet delege sayısı belirlenmek suretiyle şubelerin üye sayısından bağımsız olarak en az yedi delege ile temsil edilmesini sağlamak (temsilde adalet) amaçlanmıştır. Düzenlemede, şubelere kayıtlı üyelerin ayrıca delege seçmesine imkan tanındığından ve yedi adet delegenin de yine üyeler tarafından seçimle belirlenmesi usulü kabul edildiğinden, söz konusu uygulamanın meslek kuruluşlarının özerkliğine ve demokratik devlet ilkesine aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin 24. maddesinin 1. fıkrasının (z) bendinde, Oda tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerini yürürlükteki TMMOB mevzuatına ve ilgili diğer kanuni düzenlemelere göre inceleyerek karara bağlama görev ve yetkisi Birlik Yönetim Kuruluna; aynı Yönetmeliğin 17. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde ise, Birlik Yönetim Kurulunca önerilen yönetmelikleri inceleyip, onaylama; Birlik Yönetim Kurulunun gerekli görmesi durumunda Oda tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerini inceleyip gerekli değişiklikleri yapma ya da aynen onaylama görev ve yetkisi Birlik Genel Kuruluna verilmiştir. Bu halde, dava konusu Yönetmelik değişikliğinin uygun görülmemesine dair işlem Birlik Yönetim Kurulu tarafından tesis edildiğinden ve yukarıda yer verilen gerekçelerle işlemin hukuka aykırılığı ortaya konulduğundan, Yönetmelik değişikliğinin karara bağlanmak üzere Birlik Genel Kuruluna sunulması gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu TMMOB Yönetim Kurulunun... tarih ve ... numaralı kararının İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/12/2025 tarihinde oyçokluğu karar verildi. KARŞI OY (X)- Dava, TMMOB Orman Mühendisleri Odası Genel Kurulu tarafından kabul edilen Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik değişikliği talebinin TMMOB Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... numaralı kararı ile reddedilmesine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Anayasanın 135. maddesinde, "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." düzenlemesi yer almıştır. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 21. maddesinde, "Şube umumi heyeti o şubeye kayıtlı asil azalardan, oda umumi heyeti ise odaya kayıtlı asil azalardan teşekkül eder." kuralına yer verilmiştir. Anayasa’nın 135. maddesi gereği, meslek kuruluşlarının merkezi idareden bağımsız olarak karar ve yönetim organlarını seçebilmesi, bu kuruluşların özerkliğine işaret etmektedir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına özerklik tanınmasının nedeni ise, belli bir mesleğe mensup olanların faaliyetlerini hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun bir şekilde sürdürmelerini güvence altına almaktır. Anayasa Mahkemesinin muhtelif kararlarında da belirtildiği üzere herhangi bir kuruluşun oluşmasında seçime yer verilmesi durumunda, bu kuruluşun yönetim ve işleyişinin de demokratik kurallara uygun olması gerekir. (AYM, E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011; E.2011/63, K.2013/28, 14/2/2013). Dolayısıyla meslek kuruluşlarının yönetim ve işleyişinde Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan demokratik devlet ilkesinin gözetilmesi zorunludur. Meslek kuruluşlarının özerkliğine ve demokratik devlet ilkesine uygun şekilde faaliyet göstermesi Anayasal bir gereklilik arz ettiğinden, Odaların her türlü seçim işlerinde de bu ilke ve esaslara uygun hareket etmesi gerekmektedir. Dava konusu Yönetmeliğin mevcut halinde asil delege seçimi için, Şube Genel Kurullarının şubelere kayıtlı ve üyeliği devam etmekte olan üye sayısının yüzde biri oranında seçecekleri delegeler esas alınmış iken, dava konusu edilen (değişiklik talebi reddedilen) Yönetmelikte, "yüzde bir" oranı "iki yüz ellide bir" olarak değiştirilmiş ve ayrıca, her bir şube başkanlığı için üye sayısına bakılmaksızın yedi adet delege tahsis edilmiştir. Oysa, 6235 sayılı Kanun'un 21. maddesi dikkate alındığında, seçim usullerinin düzenlenmesinde üyelerin temel kriter olması gerektiği ifade edilmiştir. Her ne kadar, delege sayısının belirlenmesinde şubelere delege tahsis edilmesinin önünde yasal bir engel bulunmamakta ise de, şubelere özgülenen delege sayısının üye sayısına dayanan temsil kabiliyetini etkisiz hale getirmeyecek şekilde oluşturulması şarttır. Aksinin kabulü halinde, üye sayısı fazla olan şubeler, üye sayısı az olan şubelere kıyasla daha az delege ile temsil edilecektir ki, bu durum demokratik devlet ilkesi ve temsilde adalet ile bağdaşmaz. Uyuşmazlıkta, yukarıda bahsedildiği şekilde, dava konusu Yönetmelik değişikliğinden sonra seçilecek ortalama 181 delegeden 105 tanesinin ayrı tüzel kişiliği bulunmayan şube başkanlıklarına tahsis edilen delegelerden oluşacağı açık olduğundan, üye sayısına dayanan temsil kabiliyetinin şube sayısına dayanan temsil kabiliyeti karşısında zayıflatılacağı tabiidir. Bu durumda, Anayasa ve 6235 sayılı Kanunda yer verilen düzenlemeler ile Anayasa Mahkemesi kararları gözetilerek, temsilde adalet, özerklik ve demokratik devlet ilkesine aykırılık oluşturan dava konusu Yönetmelik değişikliğinin kabul edilmemesine dair dava konusu işlem hukuka uygun olduğundan, davanın reddi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. iptal //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };