TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR LALEHAN USLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/25390) Karar Tarihi: 3/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Lalehan USLU Vekili : Av. Emine AK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, denge tazminat ı alacağının tahsili amac ıyla aç ılan davan ın istina f dai
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR LALEHAN USLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/25390) Karar Tarihi: 3/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Lalehan USLU Vekili : Av. Emine AK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, denge tazminat ı alacağının tahsili amac ıyla aç ılan davan ın istina f daireleri aras ında süregelen görü ş ayr ılığından kaynakl ı olarak reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ve uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 3/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, özelle ştirilen Türk Telekomünikasyon A. Ş. (Şirket) bünyesinde kapsam d ışı personel olarak görev yapmaktayken kurumun özelle ştirme kapsam ına al ınmas ı Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 3üzerine 4/5/2006 tarihinde Ula ştırma Bakanl ığında görevlendirilmi ştir. Başvurucu 25/3/2011 tarihinde Ocak 2006'dan dava tarihine kadar ödenmesi gereken denge tazminat ı tutar ının yasal faizi ile birlikte tahsili talebiyle şirket aleyhine alacak davas ı açm ıştır. 9. Ankara 8. İş Mahkemesi (Mahkeme) 2/4/2014 tarihinde adli yarg ı yolunun caiz olmamas ı nedeni ile davan ın usulden reddine karar vermi ştir. 10. Uyuşmazl ık Mahkemesi 1/6/2015 tarihli ve E.2015/465, K.2015/467 say ılı karar ı ile davan ın çözümünde adli yarg ının görevli oldu ğuna karar vermi ştir. 11. Mahkeme 6/3/2018 tarihinde davan ın k ısmen kabulüne karar vermi ştir. Kararda davac ının tüm bordrolar ı, ücret ve mali haklar ına ilişkin işletmenin kararlar ı celbedildi ği ve davac ıya kamuya nakledildi ği tarihe kadar ödenen ücret ve mali haklar ı ile ayn ı dönemde kamu kurumunda 22/1/1990 tarihli ve 399 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 2 cetveline tabi çal ışanlara ödenen ücret ve di ğer mali haklar kar şılaştırılmak suretiyle olas ı net denge tazminat ı hesap edildi ği belirtilmi ştir. 12. Daval ı şirket 2/5/2018 tarihinde Mahkeme karar ına karşı istinaf yolun a başvurmuştur. 13. Başvurucu ise 17/5/2018 tarihinde Mahkeme karar ına karşı istinaf yolun a başvurmuştur. 14. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi (Daire) 16/7/2018 tarihinde Mahkeme karar ını kald ırarak davay ı kesin bir şekilde reddetmi ştir. Karar ın gerekçesi özetle şöyledir: i. 4/2/1924 tarihli ve 406 say ılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nda 5189 say ılı Kanun ile yap ılan değişiklik sonucunda Türk Telekom Yönetim Kurulunun personelin parasal haklar ının tespitinde yetkili k ılındığı belirtildikten sonra Yönetim Kurulu taraf ından başka kurumlara atanmak üzere Devlet Personel Ba şkanl ığına bildirilecek personelin -eski görevleriyle yeni görevlerinin parasal haklar ı aras ındaki fark ın ödenmesi s ıras ında- 15/4/2004 tarihi itibariyle ald ıklar ı ücretlerine, i ş sözleşmelerinin sona erdi ği 15/1/2005 tarihine kadar kamu görevlilerine yap ılm ış zamlar ın uyguland ığı ifade edilmi ştir. Bu şekilde Şirkette çal ışmakta iken özelleştirme nedeniyle ba şka kurumlara atananlar ın ücretleriyle, ayn ı unvanlarl a özelleştirme kapsam ındaki ba şka kurumlarda görev yap ılmakta iken naklen atananlar ın parasal haklar ı aras ında eşitlik sağlanmas ı amaçland ığı söylenmi ştir. ii. 27/6/1989 tarihli ve 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararname'de (375 say ılı KHK) 21/3/2006 tarihli ve 5473 say ılı Kanun'da belirtilen ek ödemelerin kam u görevlilerine yap ılan genel bir art ış niteliğinde olmad ığı ifade edilerek davac ının bu ödemelerden ancak an ılan kanun kapsam ında olmas ı hâlinde yararlanabilece ği belirtilmiştir. Ancak böyle bir durum söz konusu olmad ığından Şirkette çal ışıp da özelleştirme kapsam ında atananlar ın maaş art ışından yararlanabilmesi için özel bir düzenlemenin yap ılmas ı gerektiği dile getirilmi ştir. iii. 375 say ılı KHK'da 5473 say ılı Kanun ile yap ılan değişiklik neticesinde öngörülen ek ödemelerin kamu personelleri aras ındaki ücret dengesizli ğinin giderilmesi amac ıyla sadece söz konusu de ğişiklik kapsam ında olan kamu Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 4idarelerindeki personel için geçerli oldu ğu söylenmi ştir. Bu düzenleme ile kam u personeli aras ındaki ücret adaletinin sa ğlanmas ının amaçland ığı ve en önemlisi söz konusu art ışın kamu personelinin tamam ını kapsayan genel bir art ış niteliğinde olmad ığı ifade edilmi ştir. Bunun yan ı sıra davac ının, şirkette nakle tabi persone l olarak çal ıştığı dönemde maa şına kamuda çal ışanlara yap ılan zam oran ında zam yap ıldığını da ekleyerek denge tazminat ı talebinin de yerinde olmad ığı belirtilmi ştir. 15. Nihai karar ba şvurucuya 9/8/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 3/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 16. Başvurucu, kendisi ile ayn ı durumda olanlar ın açm ış olduğu davalardan bahsederek ayn ı maddi olgunun farkl ı değerlendirildi ğini vurgulamaktad ır. Bu kararlarda n Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 21/11/2017 tarihli ve E.2017/3326, K.2017/3009 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şu şekilde olup ayn ı Dairenin 21/11/2017 tarihli ve E.2017/3323 K.2017/3006 say ılı karar ı da ayn ı mahiyettedir. "...ilk derece Mahkemesi taraf ından, ...daval ıdan davac ının konuyla ilgili 15/4/2004-5/10/2010 döneminde yap ılan ücret, ikramiye, ilave tediye, prim, sosyal yard ım ve benzeri tüm ödemeleri gösterir ücret bordrolar ı ile ilgili dönemde ücret ve mali haklar ın belirlenmesine ili şkin işletmesel kararlar ın gönderilmesi istenmi ş, 9/2/2017 tarihine kadar belirlenmesine ve tekit edilmesine ra ğmen gönderilmemi ştir. 25/6/2013 tarihli bilirki şi raporundaki hesaplamalar Yüksek Planlama Kurulunun kararlar ı esas al ınarak 1/1/2006 tarihinden geçerli 40 TL ek ödeme ile 1/7/2006 tarihinde yap ılan enflasyon zamm ı çerçevesinde yap ılmış olup, daval ı işveren tüm yaz ılara rağmen dönem içinde yap ılan ek ödemelere dair belge sunmam ıştır. Bu durumda davac ıya istek konusu dönem içinde Yüksek Planlama Kurulu taraf ından belirlenen art ışlar ın yap ılmad ığı kabul edilerek davac ının talebi ile ba ğlı kal ınarak davan ın esas ı hakk ında karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktad ır." IV.İLGİLİ HUKUK 17. 5473 say ılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "27/6/1989 tarihli ve 375 say ılı Kanun Hükmünde Kararnameye a şağıdaki ek maddeler eklenmiştir. EK MADDE 3 ...1/1/2006 - 30/6/2006 tarihleri aras ında 950 gösterge rakam ının, 1/7/2006 tarihinden itibaren ise 1850 gösterge rakam ının memur ayl ıklar ına uygulana n katsay ı ile çarp ımı sonucu bulunacak tutarda her ay ek ödeme yap ılır. ..." 18. 24/11/1994 tarihli ve 4046 say ılı Özelleştirme Uygulamalar ı Hakk ında Kanun'un 22. maddesinin 5. f ıkras ı şu şekildedir: Bu madde hükümlerine göre kamu kurum ve kurulu şlar ına nakledilen sözle şmeli personel ile i ş kanunlar ına tâbi personele, Devlet Personel Ba şkanl ığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlar ına ilişkin olarak bildirim tarihi itibar ıyla almakta olduklar ı sözleşme ücreti, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ikramiye, bankac ılık tazminat ı, ek ücret, e k ödeme, te şvik ödemesi ve benzeri adlarla yap ılan ödemelerin toplam net tutar ının (bu tuta r sabit bir de ğer olarak esas al ınır); nakledildi ği kurum veya kurulu ştaki kadro veya pozisyonlara ili şkin olarak yap ılan ayl ık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 5tazminatlar ı (ek tazminat ve bankac ılık tazminat ı dâhil), makam tazminat ı, temsil tazminat ı, görev tazminat ı, sözleşme ücreti, ücret, ek ücret, ek ödeme, te şvik ödemesi, döner sermaye pay ı ve benzeri adlarla yap ılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yap ılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutar ından fazla olmas ı halinde aradaki fark tutar ı, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaks ızın fark kapan ıncaya kadar ayr ıca tazminat olarak ödenir. Atand ıklar ı kurumdaki kadro unvan ı veya pozisyonlar ında isteğe bağlı olarak herhangi bir de ğişiklik olanlarla, ba şka kurumlara geçenlere fark tazminat ı ödenmesine son verilir. 19. 406 say ılı Kanun'un ek 29. maddesinin 1. f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu pay ının yüzde ellinin alt ına düşmesi durumunda; Türk Telekomda ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kald ırılan hükümleri uyar ınca belirlenen aslî ve sürekli görevlerde çal ışmakta olanlar il e 22.1.1990 tarihli ve 399 say ılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi olarak kadrolu vey a sözleşmeli personel statüsünde çal ışanlar ve kapsam d ışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün ayl ıksız izinli say ılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekomd a çal ışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakil için Devlet Personel Başkanl ığına bildirildikleri tarihe kadarki ayl ık ücret, harc ırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yard ımı ile diğer malî ve özlük haklar ı Türk Telekom taraf ından kar şılan ır. Bu f ıkrada belirtilen süre içinde nakle tâbi personelden Türk Telekom taraf ından hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi iste ği ile nakil talep edenler ise tale p tarihinden itibaren en geç doksan (yüzseksen günlük ayl ıksız izin süresi a şılmamak kayd ıyla ve 15 Ocak 2006 tarihindeki üçüncü f ıkraya göre hesaplanan ücretleriyle) gün içinde Türk Telekom taraf ından Devlet Personel Ba şkanl ığına bildirilir ve bunlar ın ayl ıksız izinleri bu tarih itibar ıyla sona erer. Hizmetine ihtiyaç duyulmayan personelin tespiti ve kendi iste ği ile nakil talebinde bulunma süresi, hisse devir tarihinden itibaren yüzelli günü a şamaz. Bu fıkran ın birinci cümlesinde say ılanlardan ayl ıksız iznin bitiminden sonra Türk Telekomun tâbi bulundu ğu mevzuata ve bu f ıkraya istinaden akdedilen sözle şmeye göre çal ışmaya devam edenlerden hisse devir tarihinden itibaren en geç be ş yıl içinde i ş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erenler, bu madde hükümlerine göre i şlem yap ılmak üzere i ş sözleşmesinin sona erdi ği tarihten itibaren otuz gün içinde sözle şmenin sona erdi ği y ılın 15 Ocak tarihindeki üçüncü f ıkraya göre hesaplanan ücretleriyle Devlet Personel Başkanl ığına bildirilir ve bunlar ın bildirim tarihine kadar geçen süre içindeki ayl ık ücret, harc ırah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yard ımı ile diğer malî ve özlük haklar ı Türk Telekom taraf ından kar şılan ır. Söz konusu personel hakk ında üçüncü f ıkra hükümlerinin uygulanmas ında hisse devir tarihindeki kadro ve pozisyon unvanlar ı esas al ınır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 3/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, kendisi ile ayn ı durumda olan çal ışanlar taraf ından aç ılan davalar ın ilk derece mahkemelerince kabul edilmesine kar şın istinaf incelemesinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi ile 7. Hukuk Dairesinin birbirinden farkl ı kararlar verdiğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 62. Değerlendirme 22. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. a. Genel İlkeler 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetleri adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı yönünden incelenmi ştir. 24. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ık konusunda var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konus u olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 25. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53). 26. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi, çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ilişkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği çok istisnai hâllerde, asl ında yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönü şmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ık bir keyfîlik ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 149; M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 83). 27. Hukuk kurallar ının ne şekilde yorumlanaca ğı veya birden fazla yorumunun mümkün oldu ğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimsenece ği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuruda Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 7derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tan ımas ı veya derece mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallar ını yorumlamas ı bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesi ba ğlam ındaki görevi, hukuk kurallar ının birden fazla yorumunun varl ığının hukuki belirlilik ve öngörülebilirli ği etkileyip etkilemedi ğini tespit etmektir ( Mehmet Arif Madenci, B. No: 2014/13916, 12/1/2017, 81). 28. Öte yandan mahkemelerin münferit baz ı olaylarda farkl ı kararlar vermesi kural ın öngörülebilir olma niteli ğini yitirdi ğinin söylenebilmesi için yeterli olmay ıp içtihat farkl ılığının derinle şmiş ve müzmin hâle gelmi ş olmas ı gerekir. Ayr ıca spesifik baz ı olaylarda verilmi ş farkl ı kararlar ın bulundu ğundan hareketle içtihat farkl ılığının derinleştiği ve süregelen bir boyut kazand ığı da kabul edilemez. Anayasa Mahkemesinin bir konuyla ilgili olarak verilmi ş tüm mahkeme kararlar ını yeknesak hâle getirme gibi bir i şlevi bulunmad ığı gibi mahkeme kararlar ındaki hukuka ayk ırılıklar ı giderme ödevi de mevcut değildir ( Selahattin Bayri , B. No: 2018/32374, 15/9/2021, 42). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 29. Öncelikle şu husus belirtilmelidir ki, denge tazminat ının hak edilip edilmedi ğine karar verme yetkisi, hukuk kurallar ını öncelikle yorumlama hakk ına sahip olan derece mahkemelerinin sorumlulu ğundad ır. Anayasa Mahkemesinin görevi derece mahkemesinin yorumlar ının aç ıkça keyfî veya bariz takdir hatas ı içerecek nitelikte olup olmad ığını incelemekten ibarettir. 30. Somut olayda Şirketin özelle ştirilmesinden sonra atand ığı görevde di ğer kamu görevlilerine ödenmesine ra ğmen kendisine verilmeyen denge tazminat ının ödenmesi amac ıyla başvurucu taraf ından Şirket aleyhine dava aç ılm ıştır. Mahkeme ba şvurucuya denge tazminat ının ödenmesi gerekti ğine hükmetse de Daire ba şvurucunun özelle ştirme kapsam ında başka kuruma nakledilmeden önce maa şına 15/4/2004 tarihi ile 15/1/2005 tarihi aras ında kamu görevlilerine yap ılm ış zamlar ın uyguland ığını ve bu sayede atan ılan yerde eşitlik sağlanmas ının amaçland ığını belirtmiştir. Başvurucunun kamu görevlisi olmad ığını hat ırlatarak 5473 say ılı Kanun'da öngörülen ek ödemelerden faydalanabilmesi için Şirket çal ışanı olup da sonradan atananlar ın bu ek ödemelerden yararlanmas ı konusunda özel bir düzenlemeye ihtiyaç duyuldu ğu ifade etmi ştir. Kanun ile tüm kamu personelini kapsar nitelikte bir art ış yap ılmamas ı ve şirkette çal ıştığı dönemde kamu personeline yap ılan zam oran ında maa şına art ış yap ılm ış olmas ı nedeniyle ba şvurucunun denge tazminat ından yararlanamayaca ğı sonucuna varm ıştır. Dairenin bu de ğerlendirmesinin aç ıkça keyfîlik vey a bariz takdir hatas ı içerdiği söylenemez. 31. Başvurucu, ayn ı konuya ili şkin farkl ı kararlar verildi ğinden yak ınm ıştır ve Ankara Bölge Adliyesi 7. Hukuk Dairesinin 2017 y ılında verdi ği iki karar ı emsal olarak göstermiştir. 32. Öncelikle adil yarg ılanma hakk ının hukuk kural ının davan ın başvurucu lehine sonuçlanmas ını temin eden yorumunun esas al ınmas ını güvence alt ına almad ığı hat ırlat ılmal ıdır. Uyuşmazl ığa uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ı -yukar ıda belirtildiği gibi- derece mahkemelerinin takdirindedir ( M.B. , 84). Öte yandan ayn ı nitelikteki uyu şmazl ıkla ilgili olarak de ğişik mahkemelerin farkl ı kararlar vermesi de tek başına adil yarg ılanma hakk ını ihlal etmemektedir. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerince yap ılan yorumlar ın hukuka uygun olup olmad ığını denetleme ve bu yorumlar ı birleştirme gibi bir görevinin bulunmad ığının alt ı çizilmelidir. Anayasa Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 8Mahkemesinin aç ıkça keyfî olmayan veya bariz takdir hatas ı da içermeyen bir yorumdan dolay ı adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine hükmedebilmesi için bu yorumun yerle şik hâle gelen bir içtihattan sapt ığına veya derinle şmiş ve süregelen bir nitelik kazanan içtihat farkl ılığına dayand ığına ikna olmas ı gerekir ( Selahattin Bayri , 47). 33. Daire, ba şvurucunun davas ını reddederken ba şvurucunun özelle ştirme kapsam ında nakledilmeden önce maa şına kamu görevlilerinin ald ığı zam oran ında zam yap ıldığını belirtmiş ve 5473 say ılı Kanun'un tüm kamu görevlileri için getirilmemesi ve başvurucunun bu Kanun kapsam ında olmamas ı nedeniyle yararlanamayaca ğını ifade etmi ştir. Başvurucu taraf ından emsal olarak gösterilen Ankara Bölge Adliyesi 7. Hukuk Dairesinin kararlar ında ise davac ılara yap ılan tüm ödemeleri gösteren ücret bordrolar ı ile ilgili dönemde ücret ve mali haklar ın belirlenmesine ili şkin işletmeyle ilgili kararlar istenmesine kar şın gönderilmemesi ve daval ı Şirketin tüm yaz ılara rağmen dönem içinde yap ılan ek ödemelere dair belgeyi sunmamas ı nedeniyle davac ılara istek konusu dönem içinde Yüksek Planlama Kurulu taraf ından belirlenen art ışlar ın yap ılmad ığı kabul edilerek davac ılar ın taleplerini kabul etmi ştir. Ancak emsal olarak gösterilen mahkeme kararlar ıyla içtihad ın bu şekilde yerleştiği söylenemez. İçtihad ın yerleşik hâle gelip gelmedi ğinin tespitinde içtihat mahkemesi olan Yarg ıtay kararlar ı önem ta şımaktad ır. Başvurucu ise ba şvuruya konu olaya ili şkin Yarg ıtay kararlar ı ibraz edebilmi ş değildir. Öte yandan ba şvurucu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi d ışındaki bölge adliye mahkemelerinin kararlar ını da eklememi ştir. Bu durumda Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin yerle şik içtihad ı yans ıttığının ifade edilmesi için hiçbir neden bulunmamaktad ır. 34. Öte yandan ba şvurucunun ba şvuru konuya ili şkin lehine ileri sürdü ğü kararlar görüş ayr ılığının yerleşik ve müzmin hâle geldi ğini de gösterememi ştir. Derinle şmiş içtihat farkl ılığından söz edilebilmesi için görü ş ayr ılıklar ının uzun y ıllard ır devam etti ğinin ortaya konulmuş olmas ı gerekir. Somut olayda bu konudaki görü ş ayr ılığının uzun y ıllard ır süregeldiği gösterilemedi ğinden derinle şmiş ve müzmin hâle gelmi ş içtihat farkl ılığından söz edilemez ( Selahattin Bayri, 49). 35. Açt ığı dava aleyhine sonuçlanan bir kimsenin ayn ı konuda ancak farkl ı yönde verilmiş bir veya birkaç karar ın varl ığından hareketle adil yarg ılanmad ığı sonucuna ulaşılamaz. Farkl ı mahkemelerin görev alan ına girebilen bir uyu şmazl ık türü yoktur ki ilk başta birbiriyle çeli şen kararlar ın verilmesi ihtimali uzak olsun. Mahkemelerin benzer uyuşmazl ıklarla ilgili olarak ba şlarda farkl ı kararlar vermesi i şin tabiat ı gereğidir. Esasen mahkemelerin ilk kez kar şılaştıklar ı uyuşmazl ıkla ilgili olarak farkl ı kararlar vermelerinde yad ırganacak bir yön de yoktur. Önemli olan bu içtihat farkl ılıklar ının müzminle şmesini n önlenebilmesidir ( Selahattin Bayri, 51). 36. Benzer durumda olan ki şi veya ki şilerle ilgili olarak lehe verilmi ş bir veya birkaç karar ın mevcudiyetinden yola ç ıkılarak adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğinin kabul edilmesi bir konuda ortaya ç ıkan farkl ı uyuşmazl ıklar ın kaderinin bir mahkemenin karar ına bağlanmas ı anlam ına gelir. Bu durumda da söz konusu uyu şmazl ığa bakan farkl ı mahkemeler ilgilisi lehine karar veren mahkemenin görü şünü kabul etmeye zorlanm ış olur ki Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru kapsam ında bu şekilde bir fonksiyonu bulunmamaktad ır (Selahattin Bayri, 52). 37. Özetle eldeki ba şvuruda Dairenin olaydaki denge tazminat ının ödenmemesine yönelik yorumu aç ıkça keyfîlik veya bariz takdir hatas ı içermedi ği gibi başvurucu taraf ından da bu yorumun yerle şik içtihattan sapt ığı ya da derinle şmiş ve süregelen bir nitelik kazanan Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 9içtihat farkl ılığına dayand ığı gösterilebilmi ş değildir. Bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu değerlendirilmi ştir. 38. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 39. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden40. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğ ine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden41. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih, sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 42. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41, 45). 43. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 7 y ıl 3 ay 21 günlük yarg ılamaya ili şkin sürenin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 44. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 10(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 46. Başvurucu, ihlalin tespitiyle 30.000 TL maddi ve 35.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 47. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 48.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zarar ı karşılığında başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ın ödenmesine karar verilmesi gerekir. 49. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 10.000 TL tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 8. İş Mahkemesi (E.2015/837, K.2018/77) ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesine (E.2018/2301, K.2018/2010) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2018/25390 Karar Tarihi : 3/3/2022 11G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.