TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR A.A. VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/17572) Karar Tarihi: 7/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ : Hiiseyin MECEK : 1. A. A 2. A. U. 3.B.N. 4.R.N. : Av. ibrahim ERGiN I. BA VURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, idari gozetim altmda tutmamn hukuki olma
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR A.A. VE DiGERLERi BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2014/17572) Karar Tarihi: 7/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ : Hiiseyin MECEK : 1. A. A 2. A. U. 3.B.N. 4.R.N. : Av. ibrahim ERGiN I. BA VURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, idari gozetim altmda tutmamn hukuki olmamas1 nedeniyle ki i hiirriyeti ve gilvenligi hakkmm; tutulma ko ullan nedeniyle de kotii muamele yasagmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BA VURU SURECi 2. Ba vuru 30/10/2014 tarihinde yapilm1 tlr. 3 Komisyonca, ba vuruculann adli yard1m talebinin kabuliine karar verilmi tir. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapilmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir orneg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , gorii bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve ekleri, ba vurucular vekilinin ba vuru tarihinden sonra ibraz ettigi dilekc;eler, ic;i leri Bakanhg1 Goe; idaresi Genel M-Ud-Urliig-Uniln (GiGM) sundugu belgeler ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi 'nden (UY AP) elde edilen bilgilere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 A. Ba vurucu A.A. Yoniinden 8. Ozbekistan asilh, Afganistan vatanda$1 ve 1971 dogumlu olan ba$vurucu, ilk olarak 1995 'te Tlirkiye'ye geldigini, vize suresi ge9ince yakalamp smir d1$1 edildigini, dini ve siyasi dii$iinceleri nedeniyle ulkesinden ka9arak 4/11/2013 tarihinde yasa d1$1 yollarla Van'dan Turkiye'ye tekrar geldigini ifade etmi$tir. 9. Emniyet Genel Mudurlugunce ba$vurucu hakkmda 22/12/2012 tarihinde G-87 (genel guvenlik) koduyla yurda surekli giri$ yasag1 getirilmi$tir. 10. Birle$IDi$ Milletler Multeciler Yuksek Komiserliginin (BMMYK) 12/4/2013 tarihinde duzenledigi belgeye gore ba$vurucu, s1gmma talebinde bulunmu$tur. Bu talebin akibeti konusunda bilgi bulunmamaktad1r. 11. Ba$vurucu 20/3/2013 tarihinde ise Turkiye 'den uluslararas1 korunma talep etmi$tir. Tale bin sonucuna dair bir bilgi sunulmam1$tlf. 12. 12/2/2014 gunu saat 21.20'de kolluk gorevlileri tarafmdan tanzim edilen tutanaga gore uluslararas1 terorizmle baglantih olan ve hakkmda yurda giri$ yasag1 bulunan ba$vurucu , Gungoren' deki evinde yakalanarak polis karakoluna goturulmii$filr. 13. Ba$vurucunun parmak izi incelemesi neticesinde Kirg1zistan uyruklu S.K. isimli ki$inin kimlik bilgisini kulland1g1 tespit edilmi$tir. Ba$vurucu hakkmda ba$kasma ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma su9undan aynca soru$turma a91lm1$tlf. 14. Ba$vurucu 17/2/2014 tarihinde istanbul Kumkap1 Geri Gonderme Merkezine (GGM) yerle$tirilmi$tir. 15. Ba$vurucu 28/3/2014 tarihinde ikinci kez uluslararas1 koruma talep etmi$tir. GiGM'nin 2/5/2014 tarihli karanyla uluslararas1 koruma talebi reddedilmi$tir. 16. istanbul Valiliginin 10/7/2014 tarihli karanyla ba$vurucunun 15/07/1950 tarihli ve 5683 say1h mulga Yabancilann Turkiye'de ikamet ve Seyahatleri Hakkmda Kanun'un 23. maddesinde yer alan "Memleket dz ma ;zkartzlmalarma karar verilipte pasaport tedarik edemediklerinden veya ba ka sebeplerden dolayz Turkiye'yi terkedemiyenler ki leri Bakanhgmm gosterecegi yerde oturmaga mecburdurlar. " $eklindeki duzenleme geregince doksan gune kadar muhafaza altma almmasma ve aym Kanun 'un 19. maddesine gore smir dI$I edilmesine karar verilmi$tir. 17. Ba$vurucu 9/7/2014 tarihinde Adana Kabul ve Bannma Merkezine (KBM) getirilmi$tir. Adana Valiligi 10/7/2014 tarihinde ba$vurucunun Adana KBM' de muhafaza altma almmasma karar vermi$tir. Kararda 4/4/2013 tarihli ve 6458 say1h Yabanc1lar ve Uluslararas1 Koruma Kanunu'na gore yap1lm1$ bir degerlendirme bulunmamaktadir. 18. Ba$vurucu 11/7/2014 tarihinde idari gozetim karanna itiraz etmi$tir. istanbul 3. Sulh Ceza Hakimliginin 15/7/2014 tarihli karanyla itiraz reddedilmi$tir. Gerek9e olarak da aym hususta yap1lan mukerrer ba$vuru sonucunda istanbul 31. Sulh Ceza Hakimligince verilen 9/7/2014 tarihli ret karan gosterilmi$tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 19. Ba vurucunun idari gozetim kararma kar 1 Adana 4. Sulh Ceza Hakimligine yaptlg1 itiraz 8/9/2014 tarihinde kabul edilerek ba vurucunun serbest b1rakilmasma karar verilmi tir. Karann bir sureti aym gun Adana Y abancilar Sube Mudurlugune gonderilmi tir. Karann gerek9esinin ilgili bolumu oyledir: Ba$vuran yabanc1 hakkznda szn1rd1$L etme karan bulundugu, aym yasanm 57. maddesinde diizenlenen ko$ullar olu$turdugundan bahisle idari gozetim karan verildigi, idari gozetim karanndan itibaren her ay idari gozetimin uzattlmas1 ve her ay diizenli olarak yaptlan degerlendirmelerin sonuc;lanmn gerekc;esiyle yabanc1 veya yasal temsilcisim bildirilmesi gerekirken 6458 Sayzh Yasamn uzattlmasma dair kararm bulunmad1g1 anla$tlmakla 6458 Saytlz Yasamn 57 /6 maddesi geregince ba$vurunun kabuliine, Adana Valiligi tarafindan verilen gozetim kararznzn kaldzrzlmaszna, kesin olmak iizere karar verilmi$tir. " 20. Ba vurucu, GiGM'nin 19/9/2014 tarihli yaz1s1yla tekrar Kumkap1 GGM'ye getirilmi tir. 21. istanbul Valiligi 26/9/2014 tarihinde ba vurucunun 6458 say1h Kanun'un 54. maddesinin (1) numarah flkrasmm (d) bendi geregi sm1r d1 1 edilmesine, 57. maddesi uyannca da kamu duzeni ve saghg1 a91smdan tehlike olu turdugu, ka9ma ve kaybolma riski bulundugu gerek9esiyle idari gozetim altma almmasma karar vermi tir. 22. Ba vurucu 26/9/2014 tarihinde Kumkap1 GGM'den sahverilmi tir. B. Ba vurucu B.N. Yoniinden 23. K1rg1zistan uyruklu, 1986 dogumlu ba vurucu , ulkesindeki etnik 9atl malar ve dini baskilar yuzunden 13/6/2013 tarihinde hava yoluyla istanbul'a geldigini soylemektedir. 24. Emniyet Genel Mudurlugunce ba vurucu hakkmda 24/12/2013 tarihinde ;-114 (haklarmda adli i lem yap1lanlar), 10/1/2014 tarihinde de G-87 (genel guvenlik) koduyla yurda surekli giri yasag1 getirilmi tir. Ba vurucu hakkmda 25/7/2008 tarihinde de ( G 1) kodlu yurda giri yasag1 vard1r ancak bu kodun ne anlama geldigi hususunda bir bilgi bulunmamaktad1r. 25. Ba vurucu, Suriye'deki arkada lanm ziyaretten donerken 7/3/2014 tarihinde Turk askerleri tarafmdan yakalanarak Hatay GGM'ye yerle tirilmi tir. 26. Ba vurucu 18/3/2014 tarihinde uluslararas1 koruma talebinde bulunmu tur. GiGM 17/4/2014 tarihinde talebin reddine karar vermi tir. Bu karara kar 1 Hatay idare Mahkemesinde ba vurucunun a9t1g1 dava 20/5/2014 tarihinde yetki yonunden reddedilerek dosya, Ankara idare Mahkemesine gonderilmi tir. Ankara idare Mahkemesindeki sure9 konusunda bir bilgi bulunmamaktad1r. 27. Hatay Valiligi 18/4/2014 tarihinde ba vurucunun idari gozetim altma ahnmasma karar vermi tir. 4 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 28. 6458 say1h Kanun'un 57. maddesinin (2) numarah fikrasma gore Adana Valiliginin 21/5/2014 tarihli karanyla muhafaza altma almmasma karar verilen ba$vurucu, bu tarihten sonra Adana KBM'de kalmaya devam etmi$tir. 29. Ba$vurucunun idari gozetim karanna kar$I Adana 4. Sulh Ceza Hakimligine yaptig1 itiraz 8/9/2014 tarihinde kabul edilerek ba$vurucunun serbest birak1lmasma karar verilmi$tir. 30. Ba$vurucu 24/9/2014 tarihinde istanbul Kumkap1 GGM'ye yerle$tirilmi$tir. 31. istanbul Valiligi 26/9/2014 tarihinde 6458 say1h Kanun'un 54. maddesinin (1) numarah fikrasmm (d) bendi geregi smir d1$1 edilmesine, 57. maddesi uyannca da kamu diizeni ve saghg1 a91smdan tehlike olu$turdugu, ka9ma ve kaybolma riski bulundugu gerek9esiyle idari gozetim altma almmasma karar verilmi$tir. 32. Adana 4. Sulh Ceza Hakimliginin 8/9/2014 tarihli karan uyannca ba$vurucu 26/9/2014 tarihinde Kumkap1 GGM'den sahverilmi$tir. 33. Ba$vurucu 10/10/2014 tarihinde smir dI$I karannm iptali i9in istanbul 1. idare Mahkemesine dava a9m1$tlr. idare Mahkemesi 27/2/2015 tarihinde smir d1$1 i$leminin iptaline kesin olarak karar vermi$tir. C. Ba vurucu R.N. Yoniinden 34. Ozbekistan uyruklu, 1989 dogumlu olan ba$vurucu 10/3/2013 tarihinde istanbul Atatiirk Havalimam'ndan Tiirkiye'ye giri$ yapm1$tlf. 35. Ba$vurucu 7/3/2014 tarihinde yasa d1$1 yollarla Suriye'den Tiirkiye'ye giri$ yaparken yakalanm1$tlf . 36. Emniyet Genel Miidiirliigiince ba$vurucu hakkmda 24/12/2014 tarihinde ;-114 (haklannda adli i$lem yap1lanlar), 10/1/2014'te G-87 (genel giivenlik) koduyla yurda siirekli giri$ yasag1 konulmu$tur. 3 7. Ba$vurucu 14/3/2014 tarihinde uluslararas1 koruma tale bin de bulunmu$tur. GiGM bu talebi 17/4/2014 tarihinde reddetmi$tir. Ba$vurucunun uluslararas1 koruma talebine kar$1 a9tig1 dava, Hatay idare Mahkemesinin 20/5/2014 tarihli yetkisizlik karanyla Ankara idare Mahkemesine gonderilmi$tir. Ankara 1. idare Mahkemesi 28/5/2015 tarihinde davanm reddine karar vermi$tir. 38. Hatay Valiligi 18/4/2014 tarihinde ba$vurucunun idari gozetim altma almmasma karar vermi$tir. 39. Ba$vurucu 12/5/2014 tarihinde Adana KBM'ye yerle$tirilmi$tir. 40. Hatay Valiligi 31/5/2014 tarihinde ba$vurucunun Adana KBM'de muhafaza altma almmasma karar vermi$tir. 41. Ba$vurucunun idari gozetim karanna kar$I Adana 4. Sulh Ceza Hakimligine yaptig1 itiraz 8/9/2014 tarihinde kabul edilerek serbest birak1lmasma karar verilmi$tir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 42. istanbul Valiligi 26/9/2014 tarihinde ba vurucunun 6458 say1h Kanun'un 54. maddesinin (1) numarah fikrasmm (d) bendi geregi smir d1 1 edilmesine, 57. maddesi uyannca da kamu dtizeni ve saghg1 a91smdan tehlike olu turdugu, ka9ma ve kaybolma riski bulundugu gerek9esiyle idari gozetim altma almmasma karar verilmi tir. 43. Ba vurucu yurda giri yasagma kar 1 istanbul 1. idare Mahkemesinde dava a9m1 tlf. Mahkemenin 31/3/2015 tarihli karanyla dava reddedilmi tir. 44. Uluslararas1 koruma talebinin reddine kar 1 ba vurucunun Ankara 1. idare Mahkemesine a9tig1 dava ise 28/5/2015 tarihinde reddedilmi tir. 45. Ba vurucu 24/9/2014 tarihinde istanbul Kumkap1 GGM'ye getirilmi tir. 46. Adana 4. Sulh Ceza Hakimliginin 8/9/2014 tarihli karan uyannca ba vurucu 26/9/2014 tarihinde istanbul Kumkap1 GGM' den sahverilmi tir. D. Ba vurucu A.U. Yoniinden 47. Tacikistan uyruklu, 1983 dogumlu olan ba vurucu, 2012 Arahk aymda Ttirkiye'ye geldigini soylemektedir. 17/3/2014 tarihinde ikamet stiresini uzatmak i ;in istanbul' da emniyete gittiginde hakkmda yurda giri yasag1 bulundugundan yakalanarak aym gun Kumkap1 GGM'ye getirilmi tir. 48. Yapilan sorguda ba vurucu hakkmda 24/12/2014 tarihinde C::-114 (haklannda adli i lem yap1lanlar), 10/1/2014 tarihinde G-87 (genel gtivenlik) koduyla yurda stirekli giri yasag1 konulmu tur. 49. Ba vurucu 28/3/2014 tarihinde uluslararas1 koruma talebinde bulunmu tur . Bu talep 25/4/2014 tarihinde GiGM tarafmdan reddedilmi tir . Bu karara kar 1 ba vurucunun a9tig1 iptal davasm1 Ankara 1. idare Mahkemesi 25/2/2015 tarihinde reddetmi tir. 50. Ba vurucunun smir d1 1 i lemine kar 1 istanbul 1. idare Mahkemesine a9t1g1 iptal davas1 12/3/2015 tarihinde reddedilmi tir. 51. Ba vurucu 5/6/2014 tarihinde Adana KBM'ye getirilmi tir. 6/6/2014 tarihinde ise Adana Valiligi ba vurucunun Adana KBM'de muhafaza altma almmasma karar vermi tir . 52. Ba vurucunun idari gozetim karanna kar 1 Adana 4. Sulh Ceza Hakimligine yaptig1 itiraz 8/9/2014 tarihinde kabul edilerek ba vurucunun serbest b1rakilmasma karar verilmi tir. 53. Ba vurucu GiGM'nin 19/9/2014 tarihli talimat1 tizerine tekrar Kumkap1 GGM'ye getirilmi tir. 54. istanbul Valiligi 6458 say1h Kanun'un 54. maddesinin (1) numarah fikrasmm (d) ve (e) bentleri ve 57. maddesi uyannca 26/9/2014 tarihinde ba vurucunun kamu dtizeni a91smdan tehdit olu turmas1, ka9ma ve kaybolma riski bulunmasmdan dolay1 smir d1 1 edilmesine ve idari gozetim altma almmasma karar vermi tir. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 55. Adana 4. Sulh Ceza Hakimliginin 8/9/2014 tarihli karan uyannca ba vurucu 26/9/2014 tarihinde istanbul Kumkap1 GGM' den sahverilmi tir. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 56. 15/7/1950 tarihli ve 5682 say1h Pasaport Kanunu ile aym tarihli ve 5683 say1h mtilga Kanun'un ilgili maddeleri TT (B. No: 2013/8810, 18/2/2016, 22-25) karannda; 6458 say1h Kanun, 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yarg1lama Usulti Kanunu, 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili maddeleri ise E.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 19-21) karannda a91klanm1 t1r. B. Uluslararas1 Hukuk 57. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) ilgili maddeleri, tutulma ko ullanndan dolay1 kotu muamele yasag1, etkili ba vuru ile ki i htirriyeti ve gtivenligi haklanna dair Avrupa insan Haklan Mahkemesinin (AiHM) uygulamas1 E.T. (aym kararda bkz. 23-38) karannda a91klanm1 tu. V. iNCELEME VE GEREK ;E 5 8. Mahkemenin 7/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Kotii Muamele Y asagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 59. Ba vurucular; tutulma ko ullannm insan onuru ve haysiyetiyle bagda mayacak 61 ;:tide kotu oldugunu, bu ko ullara kar 1 sonu ; alabilecegi etkili bir ba vuru yolunun bulunmad1gm1 belirterek adil yargilanma hakkmm, kotti muamele yasag1 ve bununla baglantih olarak da etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti tur. 60. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucular tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Yabanc1lann tilkeye giri leri, tilkede ikametleri ve tilkeden smu d1 1 edilmeleriyle ilgili i lemler medeni hak ve yukumluluk veya bir su ; isnadmm esasmm karara baglanmas1yla ilgili olmad1gmdan (Z.M ve J.M., B. No: 2015/2037, 6/1/2016, 62, 63) adil yarg1lanma hakk1 yontinden aynca inceleme yap1lmam1 tir. 61. Anayasa Mahkemesi bir9ok karannda, idari gozetim altmda tutulan yabancilann tutulma ko ullanm kotu muamele yasag1 kapsammda incelemi tir (Rzda Eoudraa, B. No: 2013/9673 , 21/1/2015; KA. [GK], B. No: 2014/13044, 11/11/2015; F.A. ve MA., B. No: 2013/655, 20/1/2016, A. V ve digerleri, B. No: 2013/1649, 20/1/2016; F.K. ve digerleri, B. No: 2013/8735, 17/2/2016; TT, B. No: 2013/8810, 18/2/2016; A.S., B. No: 2014/2841, 9/6/2016; I.S. ve digerleri, B. No: 2014/15824, 22/9/2016). 62. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm son ctimlesi oyledir: "Ba$vuruda bulunabilmek ir;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi$ olmasz $Grttzr. " 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 63. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: 'ihlale neden oldugu ileri siiriilen iJlem, eylem ya da ihmal i ;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamznzn bireysel baJvuru yapzlmadan once tiiketilmiJ olmasz gerekir. " 64. Anayasa Mahkemesi K.A. (aym kararda bkz. 80, 81) karannda olumsuz tutulma ko ullan nedeniyle ugramlan zarann tazminine ili kin etkili idari ve yarg1sal bir ba vuru yolunun bulunmad1g1 sonucuna ula m1 tlf. Anayasa Mahkemesi, bu kanaate vanrken tutulma ko ullanndan kaynaklanan 1zdirap i ;;in tazminata hiikmedildigini gosteren herhangi bir adli veya idari yarg1 karannm bulunmad1g1 hususunu gozonlinde bulundurmu tur. 65. Ancak Anayasa Mahkemesi, B. T. ba vurusunda bu i ;;tihad1m gozden ge ;;irerek ba vuru yollannm tiiketilmemesi nedeniyle ba vuruyu kabul edilemez bulmu tur. Anayasa Mahkemesi idari gozetim altmda tutulma yerlerinin yonetim, denetim ve i letilmesinin i ;;i leri Bakanhg1 tarafmdan yiiriitiilen bir kamu hizmeti oldugunu , 2577 say1h Kanun'un 2. maddesine gore idari i lem ve eylemlerden dolay1 ki isel hakk1 dogrudan muhtel olanlarca idari yarg1da tam yarg1 davas1 a ;;ilabilecegini , teorik diizeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -sirf bilgi eksikligi nedeniyle- fiiliyatta hi ;; i letilmemesinin etkisiz oldugu bi ;;iminde yorumlanamayacag1m belirtmi ve yabancmm sahverilmesi halinde etkili hukuk mekanizmasmm tam yarg1 davas1 oldugunu ifade etmi tir (B. T., 45-58). 66. Ba vuruya konu somut olayda bu ilkelerden aynlmay1 gerektiren bir husus bulunmamaktadir. 67. A ;;1klanan gerek ;;elerle ba vurunun bu kismmm diger kabul edilebilirlik ko ullan yoniinden incelenmeksizin ba vuru yollarzmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmi tir. 68. Bununla birlikte bu a amada olu an durum nedeniyle eldeki ba vuru yoniinden i bu karann ardmdan a ;;1lmas1 muhtemel idari davanm siiresine ili kin olarak bir hususun a ;;1khga kavu turulmas1 zorunlulugu hasil olmu tur . 69. Oncelikle vurgulanmahdir ki idari yarg1 yerlerinde a ;;1lacak davalann siiresine ili kin ko ullan incelemek ve idari davalann siiresinde a ;;1hp a ;;ilmad1gm1 degerlendirmek ilgili mahkemelerin takdirindedir. Ote yandan inceleme konusu ba vuruda oldugu gibi B. T. karanndaki i ;;tihat degi ikliginin Resmi Gazete'de yay1mland1g1 16/2/2018 tarihinden once tam yarg1 davas1 yolu tiiketilmeden, dogrudan Anayasa Mahkemesine yapilan miiracaatlarm ba vuru yollannm tiiketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmas1m miiteakiben a ;;1lacak davalarda dava a ;;ma siiresinin derece mahkemelerince bu ki ilerin mahkemeye eri im haklannm ihlaline neden olmayacak bi ;;imde degerlendirilmesi gerektigine de i aret edilmelidir (B. T., 59). 70. Korn muamele yasag1 yoniinden ba vuru yollannm tiiketilmemesine istinaden kabul edilemezlik karan verildiginden amlan yasakla baglant1h olarak Anayasa'nm 40. maddesinde diizenlenen etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigi iddiasmm bu a amada incelenmesine gerek goriilmemi tir. Serruh KALELi bu gorii e katilmam1 tir. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 B. Ki i Hiirriyeti ve Giivenligi Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 71. Ba vurucular; yasal dayanaktan yoksun olarak sirf yabanc1 olmalanndan dolay1 ozgurluklerinden yoksun b1rak1ld1klanm, gozetim altma ahmrken hakim onune derhal 91kanlmad1klanm, gozetim karanna kar 1 yasal haklan konusunda bilgilendirilmedikleri i9in itiraz haklanm kullanamad1klanm, a91klanan ihlal iddialanna ili kin olarak Turk hukukunda ba vuru yapabilecekleri ve tazminat talep edebilecekleri etkili bir yol bulunmad1gm1, mahkeme karanna ragmen serbest b1rak1lmad1klanm belirterek ki i hurriyeti ve guvenligi, etkili ba vuru ve adil yarg1lanma haklannm ihlal edildigini ileri surmu tur. 72. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucular tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, 16). Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci fikrasmda, hurriyeti kis1tlanan ki iler i9in guvence altma alman bir yarg1 merciine etkili ba vuru hakk1 Anayasa'nm 40. maddesinin ozel bir halini ifade ettiginden 40. madde yonunden aynca bir degerlendirme yap1lmam1 tir. 1. 6458 Say1h Kanun'dan Onceki Durum 73. Anayasa Mahkemesi 6458 say1h Kanun'un yururluge girdigi 11/4/2014 tarihinden once ger9ekle en olaylar yonunden hukukumuzda, Anayasa'nm 19. maddesinin ikinci fikrasmda say1lan istisnalar arasmda yer verilen usulune aykm ekilde ulkeye girmek isteyen veya giren ya da hakkmda smir d1 1 etme yahut geri verme karan verilen bir ki inin yakalanmas1 veya tutuklanmas1 uygulamasmda tutma karan verme i leminin ko ullan, suresi, surenin uzatilmas1, ilgiliye bildirilmesi, idari gozetim karanna kar 1 ba vuru yollan, idari gozetim altma alman ki inin avukata eri imi, tercuman yard1mmdan yararlanmas1 gibi usul guvencelerini a91k bir ekilde ortaya koyan yasal bir duzenleme bulunmad1gma dayah olarak bu ba hk altmda yap1lan ikayetlerden olliru ihlal kararlan vermi tir (F.A. ve MA., A. V ve digerleri, F.K. ve digerleri, T. T., A.S. ). 74. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafmdan i9tihat degi ikligine gidilen B. T. ba vurusunda, 11/4/2014 tarihinden once herhangi bir idari karar olmaks1zm idari gozetim altma almarak ozgurlugunden yoksun b1rakilan yabancilar bakimmdan dogan zararlar i9in dogrudan idari yarg1 mercilerinde tam yarg1 davas1 a91labilecegi belirtilmi tir (B. T., 74). Amlan kararda 2577 say1h Kanun'un 2. maddesinin idari i lem veya eylem turleri yonunden herhangi bir aynm yap1lmad1gmdan idari fonksiyona giren her turlu i lem veya eylem sebebiyle olu an zarann tazmininin bu kurala dayamlarak idari yarg1da aplacak tam yarg1 davas1yla istenebilmesi i9in yeterli bir yasal zemin olu turdugu, -sirf bilgi eksikligi nedeniyle- fiiliyatta bu yolun i letilmemesinin etkisiz oldugu bi9iminde yorumlanamayacag1, hi9bir idari i lem ve eyleme dayanmadan hukuka aykm bi9imde tutulan yabancilar yonunden tam yarg1 davasmm etkili hukuk mekanizmas1 oldugu belirtilmi tir (B.T., 52, 54). 2. 6458 Say1h Kanun'dan Sonraki Durum 75. Anayasa Mahkemesi 6458 say1h Kanun'un yururluge girdigi 11/4/2014 tarihinden itibaren idari gozetim altmda bulundurulan yabancilann gerek idari gozetim karannm idarece resen sonlandmlmas1 gerekse tutulanlann sulh ceza hakimligine yaptiklan itiraz uzerine serbest b1rak1lmalanm muteakiben kendisine yap1lan ba vurularda, Anayasa'nm 19. maddesine ve 6458 say1h Kanun'daki usule aykmhklardan dolay1 da ihlal kararlan vermi tir (KA., I.S. ve digerleri). 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 76. 6458 say1h Kanun'un 57. maddesine gore hukuki niteligi itibanyla idari bir i lem oldugu halde yabanc1y1 ozgiirliigiinden yoksun buakan mahiyetini de dikkate alan kanun koyucunun idari gozetim karanna kar 1 itiraz mercii olarak miinhasuan sulh ceza hakimliklerini tayin ettigini, bu a91dan idare mahkemelerinin idari gozetim karannm hukuka uygunlugunun denetimi konusunda herhangi bir yetkisi bulunmad1gmdan sulh ceza hakimligine itiraz edilmeden idari yarg1da tam yarg1 davas1 a9ilamayacagm1 a91klam1 tu (B.T, 70, 71). 77. Ote yandan sulh ceza hakiminin idari gozetim karannm hukuka uygun olduguna hiikmetmesi durumunda -idari yarg1 merciinin idari gozetim karannm hukukiligini denetleme yetkisinin bulunmad1g1 gozetildiginde- 2577 say1h Kanun'un 2. maddesinde ongoriilen tam yarg1 davasmm idari gozetim karannm hukuka aykm oldugu ikayetlerine bagh tazminat istemi yoniinden etkisiz hale gelecegi anla ilmaktadu . Bu gibi hallerde sulh ceza hakiminin ret karanndan itibaren siiresi i9inde dogrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunulabilir (B. T, 72). 78. Sulh ceza hakiminin idari gozetim karannm hukuka aykm oldugu gerek9esiyle 1tuaz1 kabul etmesi halinde tam yarg1 davas1 a91lmasm1 engelleyici bir diizenleme bulunmad1gmdan bu yol tiiketilmeden Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunulamaz (B.T, 73). 79. Yukandaki apklamalann 1 1gmda Adana 4. Sulh Ceza Hakimliginin 8/9/2014 tarihli karanyla idari gozetimin hukuka aykmhgma kesin olarak karar verilen ba vuruculann ugrad1klanm one siirdiikleri maddi ve manevi zararlannm kar 1lanmas1 bak1mmdan ba an ans1 sunma, yeterli giderim saglama kapasitesini haiz ve ula ilabilir oldugu goriilen tam yarg1 davas1 yolu tiiketilmeden yapilan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mad1g1 sonucuna vanlm1 tu. 80. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm da diger kabul edilebilirlik ko ullan yoniinden incelenmeksizin ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 81. Ba vuruculann bu karardan sonra idari yarg1da a9acag1 dava siiresi hususunda kotii muamele yasagmm incelendigi k1s1mda yap1lan a91klamalann (bkz. 69) burada da ge9erli oldugu ifade edilmelidir. Serruh KALELi bu gorii e katilmam1 tir. VI.HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Kamuya a91k belgelerde ba vuruculann kimliginin gizli tutulmas1 talebinin KABULUNE OYBiRLiGiYLE, B. Ba vurunun ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA Serruh KALELi'nin kar 10yu ve OY ;OKLUGUYLA, 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca ba vuruculann yarg1lama giderlerini odemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 7/2/2019 tarihinde kararverildi. Ba kan Burhan USTUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serdar OZGULDUR -Oye -Oye Serruh KALELi YusufSevki HAKYEMEZ 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2014/17572 : 7/2/2019 KARSIOY Geri gonderme merkezlerinde idari gozetim altmda tutulmu olan ba vurucular a91smdan Anayasanm 17. maddesinin ti ;tincti fikras1 ile gtivence altma alman hukuksal degerlerin korunmas1 noktasmda, ba vurucular adma ;6ztim tiretme kabiliyetine haiz, makul bir ba an ans1 sunan, etkili idari ve yarg1sal bir ba vuru yolu bulunmad1g1 kanaatiyle 2014/15769 say1h 30.11.2017 karar tarihli dosya i ;in yaz1lm1 , onceki say1s1z mahkememiz i ;tihadi kararlanndan aynlmay1 gerektirmediginin ifade edildigi kar 1 oy gerek9esinin bu ba vuru dosyas1 i ;in de tekran ile ;ogunluk karanna kat1lmmam1 t1r. -Oye Serruh KALELi 12