(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi 2008/2042 E. , 2009/4052 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü: - K A R A R - Dava, proje revizyonu, su basman kotlarının yükseltilmesi, imalât değişiklikleri, elektrik ve su sayaçlarının takılması nedeniyle yapıldığı iddia edilen sözleşme dışı
**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi 2008/2042 E. , 2009/4052 K.** **"İçtihat Metni"** Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü: - K A R A R - Dava, proje revizyonu, su basman kotlarının yükseltilmesi, imalât değişiklikleri, elektrik ve su sayaçlarının takılması nedeniyle yapıldığı iddia edilen sözleşme dışı işlerin bedellerinin ve 2862 sayılı Kararname nedeniyle fiyat farklarının tahsili istemleriyle açılmış, mahkemece ıslah da dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir. 2-Taraflar arasında imzalanan 20.06.2000 tarihli sözleşmede 552 adet deprem konutunun yapımı kararlaştırılmıştır. İşin süresi 150 gün olup, bedel götürü olarak 5.381.435,00 TL’dir. Daha sonra idare tarafından yapılacak konutların sayısı 2 adet arttırılmış, toplam konut sayısı 554 olmuştur. Taraflar arasındaki sözleşmenin 39/f maddesine göre Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi sözleşme eki olarak kabul edilmiştir. Davacı yüklenici şirket vekili proje revizyonu ve su basman kotlarının yükseltilmesi nedeniyle fazla imalât yaptıklarını iddia edip bedel isteminde bulunmuştur. Davalı Bakanlık vekili ise sözleşmenin imzalanmasından sonra projede değişiklik yapılmadığını savunmuştur. Bilirkişiler tarafından düzenlenen raporda blok değişikliklerinden sözedilmiş, bu değişiklikler sonucu bazı blokların bodrumlu olarak yapılmak suretiyle bedel hesaplaması yapılmıştır. Ayrıca su basman kotlarının yükseltilmesi nedeniyle davacı yüklenici şirketin bedel istemekte haklı olduğu bildirilmiştir. Proje değişikliği nedeniyle fazla imalât bedelinin karar altına alınabilmesi için bu değişikliğin sözleşmeden sonra yapılması gerekir. Proje ÖÇ ./.. s.2 15.H.D. 2008/2042 2009/4052 değişikliğinin sözleşmeden sonra yapıldığı davacı tarafça ispatlanamamıştır. Ayrıca proje değişikliğinin sözleşmenin imzalanmasından sonra yapıldığının düşünülmesi durumunda da, yüklenici tarafından iş sahibi Bakanlığa sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 13. maddesi uyarınca 15 günlük süre içinde bildirim yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı tarafın proje değişikliği nedeniyle olan sözleşme dışı iş bedeli isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, bu istemin kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Bilirkişiler tarafından su basman kotlarının yükseltilmesi nedeniyle de davacı yüklenici şirketin sözleşme dışı bedel isteme hakkı bulunduğu bildirilmiştir. Davacı yüklenici şirket tarafından Bakanlığa verilen 12.06.2000 tarihli teklif mektubunda sözleşmenin, projelerin, şartnamelerin okunduğu, işin yapılacağı yerin görüldüğü, mahallin özelliklerinin öğrenilip kabul edildiği bildirilmiş, su basman altı ve üstü olmak üzere vaziyet planı gereğince binaların oturacağı alandaki her türlü kazılar, temel iç ve dış dolguları ile betonarme perde duvarları ve iksa sistemleri, projesi gereği temellerde yapılacak beton, betonarme betonu, demir techizatı, gerektiğinde neme, suya ve ısıya karşı yapılması gerekecek her türlü tecrit ve drenaj imalâtı, zemin iyileştirmesi işleri dahil olmak üzere bedel kararlaştırıp teklifte bulunduğu, bu bedelin götürü olduğu açıklanmıştır. Davacı yüklenici şirketin teklif mektubu uyarınca ve teklif mektubunda belirtilen iş bedeli üzerinden sözleşme imzalandığına göre, su basmanlarının yapılması sözleşme kapsamında iş olarak kabul edilmesi zorunlu olduğundan, davacı yüklenici şirketin fazla iş olarak su basman kotlarının yükseltilmesi nedeniyle iş bedeli isteminde bulunması mümkün değildir. Bu husus dikkate alınmadan bilirkişi raporu doğrultusunda su basman kotlarının yükseltilmesi nedeniyle fazla iş bedelinin de karar altına alınması hatalı olmuştur. 3-Sözleşmenin “Hakedişler” başlıklı 16/9. maddesinin (d) bendinde kalorifer kazanı ve şofben veya kombi ile su sayacının montajı yüklenicinin yükümlülükleri arasında sayılmıştır. Bilirkişiler raporlarında su sayacının ile montajı kelimeleri arasında “ve” kelimesinin yer almaması nedeniyle su sayacı alma yükümlülüğünün yüklenici de olmadığını, su sayaçlarının yüklenici tarafından temin edilmesi nedeniyle bu yönden de yüklenicinin sözleşme dışı iş bedeline hak kazandığını bildirmişlerdir. Yüklenici işi götürü bedelle almıştır. Yüklenicinin teklifinde anahtar teslimi ibaresi yer aldığına göre, götürü bedel içerisine su sayacının dahil olmaması hayatın doğan akışına aykırıdır. Yüklenicinin sadece su sayacının montajını üstlendiği düşünülemez. Ayrıca 25.09.2000 tarihli toplantı tutanağı başlıklı belgede su sayacının yüklenici şirket tarafından temin edileceği kararlaştırılmış, yüklenici şirket tarafından buna karşı herhangi bir itiraz ileri sürülmemiştir. Bu nedenle su sayacı bedeli olarak istenilen ve karar altına alınan miktarın reddi yerine kabulü de doğru olmamıştır. 4-Bilirkişiler tarafından düzenlenen raporda imalât değişikliği nedeniyle yüklenici şirkete sözleşme dışı iş bedeli ödenmesi gerektiği bildirilmiştir. Dosyada bulunan 25.09.2000 tarihli toplantı tutanağı başlıklı belgede yer döşemesi ve süpürgeliklerin aynı fiyatlı veya ÖÇ ./.. s.3 15.H.D. 2008/2042 2009/4052 daha yüksek fiyatlı malzeme ile yapılabileceği kabul edilmiştir. Odaların ve salonların yer döşemeleri ve süpürgeliklerin yapımı götürü bedelin içerisindedir. Toplantı tutanağında alınan karar yüklenici şirket tarafından benimsenip değişik imalât yapıldığına, bu imalâtlar nedeniyle yüklenici şirkete fazla bedel ödeneceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığına göre, bu konulardaki sözleşme dışı iş bedeli isteminin reddi yerine kabulüne karar verilmesi de hatalı olmuştur. 5-Bilirkişiler tarafından düzenlenen 18.05.2007 tarihli ek raporda dava konusu olan sözleşme dışı imalât bedeline 2862 sayılı Fiyat Farkı Kararnamesi uyarınca 68.073,48 TL fiyat farkı uygulanması gerektiği bildirilmiş, mahkemece bu miktar da karar altına alınmıştır. Fiyat farkı kararnamesi sözleşme kapsamında bedel ödenen işlere şartları varsa uygulanabilir. Bu davada dava konusu yapılan iş bedelinin tamamı sözleşme dışı işlere ilişkin olduğundan, sözleşme dışı işlerin bedellerine ayrıca 2862 sayılı Kararnamenin uygulanması suretiyle fiyat artışı verilmesi mümkün değildir. Mahkemece bu husus da gözden kaçırılarak sözleşme dışı iş bedellerine ayrıca fiyat farkı uygulanmak suretiyle bedel hesaplanması da yanlış olmuştur. Davacı yüklenici tarafından ıslahla arttırılan miktara da, daha önce temerrüt söz konusu olmadığı halde ıslah tarihi yerine dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi, ayrıca sözleşme dışı işlerin bedellerinin yapıldığı yıl mahalli serbest piyasa rayiçleri yerine Bayındırlık Birim Fiyatlarına göre hesaplanan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm oluşturulması da kabule göre bozma nedenidir. Kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda 1. bendde açıklanan nedenlerle davalı Bakanlığın sair temyiz itirazlarının reddine, 2, 3, 4 ve 5. bentler uyarınca kararın davalı yararına BOZULMASINA, 01.07.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi. ÖÇ