TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYŞEN ESEN DANACI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/17765) Karar Tarihi: 3/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 8/7/2020-31179 Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Ayşen ESEN DANACI Vekili : Av. Abdullah HIZAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanun yolu a şamas ında or
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AYŞEN ESEN DANACI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/17765) Karar Tarihi: 3/6/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 8/7/2020-31179 Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Kamber Ozan TUTAL Başvurucu : Ayşen ESEN DANACI Vekili : Av. Abdullah HIZAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanun yolu a şamas ında ortaya ç ıkan olgular ın bu aşamada verilen kararda de ğerlendirilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 3A. Bireysel Ba şvuru Öncesi Süreç 8. Başvurucu 1967 do ğumlu olup Celal Bayar Üniversitesi T ıp Fakültesinde (İdare) öğretim üyesi olarak profesör kadrosunda görev yapmaktad ır. Başvurucu ayr ıca mesa i saatleri d ışında özel muayenehanesinde hekimlik faaliyeti yürütmektedir. 9.İdare 19/11/2014 tarihli ve 6569 say ılı Türkiye Sa ğlık Enstitüleri Ba şkanl ığı Kurulmas ı ile Baz ı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Kanun ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu'na eklenen geçici 70. maddenin birinci f ıkras ının birinci cümlesini dayanak göstererek 2015 y ılı Ocak ay ından itibaren ba şvurucuya üniversite ödene ğini ve ek ödemeleri ödememi ştir. 10. Başvurucu 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine ba şvurulmas ı, idari işlemin iptali ve yap ılmayan ödemelerin yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesi talebiyle 16/3/2015 tarihinde dava açm ıştır. Başvurucu; dava dilekçesinde, ödeme yap ılmamas ına dayanak olarak gösterilen düzenlemenin Anayasa'ya açıkça ayk ırı olduğunu vurgulam ıştır. 11. Manisa 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) Anayasa'ya ayk ırılık iddias ını yerinde görmemiş ve işin esas ına geçerek 29/2/2016 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Uyuşmazl ığın yasal dayana ğı olan 2547 say ılı Yasa'n ın geçici 70. maddesi uyar ınca bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibariyle mesai saatleri d ışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel sa ğlık kurulu şlar ında çal ışmakta olanlara, b u faaliyetlerini sona erdirinceye kadar üniversite ödene ği ve ek ödeme ödenmeyece ği aç ık olup; Celal Bayar Üniversitesi T ıp Fakültesi'nde ö ğretim üyesi olarak görev yapan davac ının, mesai saatleri d ışında serbest meslek faaliyetinde bulundu ğu, bu sebeple daval ı idare taraf ından, davac ının maaş ve ek ödemesinden kesinti yap ılmas ına ilişkin dava konusu işlemde hukuk ve mevzuata ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna ula şılmaktad ır. Öte yandan, davac ının, hukuka ayk ırı olmayan i şleme dayanan tazmin talebi d e yerinde görülmemi ştir." 12. Başvurucu, kanuni düzenlemenin Anayasa'ya ayk ırı olduğunu belirterek karara karşı istinaf itiraz ında bulunmu ştur. (Kapat ılan) Manisa Bölge İdare Mahkemesi 25/5/2016 tarihinde karar ı usul ve hukuka uygun bularak itiraz ı oybirliğiyle reddetmi ştir. İstina f itiraz ının reddi üzerine ba şvurucu 13/6/2016 tarihinde karar düzeltme isteminde bulunmu ştur. 13. Anayasa Mahkemesi 21/9/2016 tarihli ve 29834 say ılı Resmî Gazete'd e yay ımlanan 22/6/2016 tarihli ve E.2016/13, K.2016/127 say ılı karar ı ile 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesinin Anayasa ya ayk ırı olduğuna ve iptaline karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısımlar ı şöyledir: 19. Mesai saatleri d ışında çal ışan öğretim üyelerine ödenmeyen ve yukar ıda değinilen 'üniversite ödene ği', 'ek ödeme' ve 'sa ğlık hizmetleri tazminat ı' ödemeleri mahiyetleri itibariyle fazla mesai ya da performans kar şılığı verilmemekte an ılan ödemeler e hak kazan ılmas ı için 'öğretim üyesi' s ıfat ına sahip olmak yeterli bulunmaktad ır. Bir başka ifadeyle ö ğretim üyesi s ıfat ını haiz bütün akademik personel, kanunda öngörülen di ğer şartlar ı taşımak kayd ıyla, söz konusu ödemelere, ayl ıklar ını oluşturan diğer unsurlarla birlikte hak kazanabilmektedirler. Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 420. Bu ba ğlamda, çal ışmakta olduklar ı kadronun kanuni yükümlülüklerini yerin e getiren, görev, yetki ve sorumluluklar ını ifa eden ö ğretim üyelerinin, hukuk sisteminin tan ıdığı bir imkândan yararlanarak mesai saatleri d ışında çal ışmaya devam etmeleri nedeniyle çal ışma koşullar ının kurallarda belirtildi ği şekilde özlük hakk ı kapsam ındaki baz ı ödemeler bak ımından s ınırland ırılarak ayn ı hak ve yükümlülüklere sahip ö ğretim üyeler i aras ında farkl ılaşmaya gidilmesi ve kurallarda öngörülen baz ı ödemelerden tamamen yoksun b ırak ılmalar ı ölçülü kabul edilemeyece ği gibi hakkaniyete de uygun de ğildir. 14.İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdare Dava Dairesi ( İstinaf Mahkemesi) 6/1/1982 tarihli ve 2577 say ılı İdari Yarg ılama Usulü Kanunu'nun mülga 54. maddesinde yaz ılı nedenlerin hiçbirine uymad ığı gerekçesiyle karar düzeltme istemini oyçoklu ğuyla 25/11/2016 tarihinde reddetmi ştir. Karşıoy yaz ısında, Anayasa Mahkemesinin iptal karar ının karardan önce aç ılan ve henüz sonuçlanmayan bu davaya da uygulanmas ı gerektiği belirtilmiştir. 15. Nihai karar 15/12/2016 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 5/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Bireysel Ba şvuru Sonras ı Süreç 17. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde bireysel ba şvuru sonras ı süreç özetle şu şekildedir: 18. Başvurucu 5/1/2017 tarihinde, karar düzeltme talebinin reddine dair karar ın kanun yarar ına bozulmas ı isteminde bulunmu ş; kanuni düzenlemenin Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edildi ğini belirtmi ştir. 19. Dan ıştay Sekizinci Dairesi (Daire) 18/9/2017 tarihinde kanun yarar ına temyi z istemini yerinde görmü ş ve karar düzeltme isteminin reddi karar ını hükmün sonuçlar ına etkili olmamak üzere kanun yarar ına bozmu ştur. Daire, karar ında 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edilmesi nedeniyle tesis edilen i şlemin hukuki dayana ğının kalmad ığına işaret etmiştir. 20. Başvurucu 26/11/2014 ile 21/9/2016 tarihleri aras ında ödenmeyen üniversite ödeneği ve ek ödemelerin Anayasa Mahkemesinin iptal karar ı uyar ınca ödenmesi için İdareye başvurmuştur. İdarenin reddi üzerine ba şvurucu 29/5/2017 tarihinde i şlemin iptali ve ödemelerin yasal faiziyle birlikte tahsili talepli dava açm ıştır. 21. Manisa 2. İdare Mahkemesi 23/11/2017 tarihinde, dava konusu i şlemin iptaline ve 26/11/2014-21/9/2016 tarihleri aras ında başvurucunun mahrum kald ığı üniversite ödene ği ve ek ödemenin dava tarihinden itibaren i şleyecek yasal faiziyle birlikte İdareden tahsiline karar vermi ştir. 22.İdare, karara kar şı istinaf itiraz yoluna ba şvurmuştur. İstinaf Mahkemesi, itiraz edilen dava dosyas ı ve konuya ili şkin bölge idare mahkemeleri kararlar ı aras ındaki farkl ılıklar ın giderilerek içtihad ın birleştirilmesi için Dan ıştay Başkanl ığına başvurulduğunu belirtmiş ve bu nedenle Dan ıştay İçtihatlar ı Birleştirme Kurulunca bir karar verilinceye kada r dava dosyas ının bekletilmesine 24/4/2018 tarihinde karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 523. Bireysel ba şvurunun incelenme tarihi itibar ıyla söz konusu dava derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK 24. Dan ıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/4/2015 tarihli ve E.2013/826 K.2015/1654 say ılı ilam ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "...Anayasa Mahkemesince bir kanunun tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasaya ayk ırı bulunarak iptal edilmi ş olduğu bilindiği halde eldeki davalar ın Anayasay a ayk ırılığı saptanm ış olan kurallara göre görü şülüp çözümlenmesi, Anayasan ın üstünlü ğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine ayk ırı düşeceği için uygun görülemez. Bir ba şka anlat ımla, Anayasa Mahkemesinin, iptal karar ının yürürlü ğe gireceği tarihi ileriye dönü k olarak ertelemi ş bulunmas ı öncelikle yasama organ ına ayn ı konuda, iptal karar ının gerekçesine uygun olarak, yeni bir düzenleme için olanak tan ımak ve ortada hukuki bi r boşluk yaratmamak amac ına yönelik olup yarg ı mercilerinin bakmakta olduklar ı uyuşmazl ıklarda hukuka ve Anayasaya ayk ırı bulunarak iptal edilmi ş kurallar ı uygulamas ı ve uyuşmazl ıklar ı bu kurallara göre çözümlemesi sonucunu do ğurmaz. Diğer yandan, Anayasan ın 153. maddesine göre yasama, yürütme ve yarg ı organlar ı için bağlay ıcı olan Anayasa Mahkemesinin söz konusu karar ının, bu karardan önce aç ılmış bulunan ve henüz sonuçlanmam ış olan tüm davalara uygulanmas ı gerekmektedir. " 25. Dan ıştay İkinci Dairesinin 18/6/2019 tarihli ve E.2019/573 K.2019/3958 say ılı ilam ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce, dava konusu i şlemin tesis edildi ği ve hatta davan ın aç ıldığı tarih itibar ıyla yürürlükte bulunan mevzuatta, yarg ı kararlar ının gereğinin dava konusu edilen kadronun bo ş olmas ı halinde bu kadroya, bo ş olmamas ı halinde ise ayn ı kurumda kazan ılmış hak ayl ık derecesine uygun ba şka bir kadroya atanmak suretiyle yerine getirilece ğinin hüküm alt ına al ındığı ve an ılan hükmün dava aç ıldıktan sonra Anayas a Mahkemesi nin 02/10/2014 günlü, E:2014/149, K:2014/151 say ılı karar ı ile iptal edildi ği gerekçesiyle davan ın reddine karar ı verilmiş ise de; dava konusu i şlemin dayana ğı olan yasa maddesinin, mahkemenin karar tarihinden sonra, ancak yarg ılama süreci henüz sonuçlanmadan önce 25/11/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesi nedeniyle yasal dayanaktan yoksun hale geldi ği aç ıktır. Ayr ıca Anayasaya ayk ırı bulunarak iptal edilmi ş olduğu bilindiği halde, görülmekte olan davalar ın Anayasaya ayk ırılığı saptanm ış hükümler dikkate al ınara k çözümlenmelerinin, Anayasan ın üstünlü ğü ve Hukuk Devleti ilkesine ayk ırılık oluşturacağında kuşku yoktur. ... Bu durumda; davac ının İl Kültür ve Turizm Müdürlü ğü kadrosunun dolu oldu ğu gerekçesiyle İl Kültür ve Turizm Müdür Yard ımc ılığı kadrosuna devam etmesi gerekti ğinden bahisle ba şvurusunun reddine ili şkin 29/05/2014 günlü, 104718 say ılı işlemin dayana ğı olan yasa maddesinin, mahkemenin karar tarihinden sonra, ancak yarg ılama süreci henüz sonuçlanmadan önce, 25/11/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmes i nedeniyle yasal dayanaktan yoksun hale geldi ği görüldü ğünden, söz konusu i şlemin iptali istemini reddeden İdare Mahkemesi karar ında hukuki isabet bulunmamaktad ır." Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 6V.İNCELEME VE GEREKÇE 26. Mahkemenin 3/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 27. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edilen kanun maddesi esas alınarak karar verildi ğini belirtmi ştir. Başvurucu, iptal karar ı hususunda kanun yolu aşamas ında verilen İstinaf Mahkemesi karar ında gerekçe bulunmad ığını, ayr ıca benzer nitelikteki davalarda farkl ı kararlar verilmesi nedeniyle hukuki belirlilik ve güvenlik ilkesinin zedelendi ğini ifade etmi ştir. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinin iptal karar ına rağmen verilen karar nedeniyle üniversite ödene ği ve ek ödemeleri alamad ığından ayl ık ücretlerinin önemli bir k ısm ını oluşturan gelirden mahrum kald ığını iddia etmi ştir. Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 28. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. " 29. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır" 30. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının adil yarg ılanma hakk ının güvenceleri aras ında yer alan gerekçeli karar hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 31. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 32. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak gerekçeli karar hakk ından aç ıkça söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine "adil yarg ılanma" ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerle de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu Avrupa İnsan Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 7Haklar ı Mahkemesinin birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu , B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 33. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa'n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır. 34. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamaktad ır. Taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda, kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sağlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 35. Mahkemelerin an ılan yükümlülü ğü, yarg ılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara yan ıt vermek zorunda de ğilse de ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56) davan ın esas sorunlar ının incelenmi ş olduğu gerekçeli karardan anla şılmal ıdır. 36. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar ın bulunmas ı gerektiği davan ın niteliğine ve koşullar ına bağlıdır. Muhakeme s ıras ında aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyi şle davan ın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 35). 37. Aksi bir tutumla mahkemenin davan ın sonucuna etkili oldu ğunu kabul etti ği bir husus hakk ında ilgili ve yeterli bir yan ıt vermemesi veya yan ıt verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialar ın cevaps ız b ırak ılm ış olmas ı hak ihlaline neden olabilecektir ( Sence r Başat ve diğerleri , 39). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 38. Başvuruya konu olayda Mahkeme üniversite ödene ği ve ek ödemenin ödenmesi için aç ılan davay ı 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca reddetmiştir. Dava karar düzeltme a şamas ında iken davan ın reddine dayanak olarak gösterilen ilgili Kanun'un 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi Anayasa'ya ayk ırı bulunarak Anayasa Mahkemesince iptal edilmi ştir. Başvurucunun karar düzeltme istemi ise 2577 say ılı Kanun'un 54. maddesinde gösterilen nedenlerden hiçbirine uymad ığı gerekçesiyle İstinaf Mahkemesi taraf ından reddedilmi ştir. 39. Başvurucu, davan ın reddine dayanak olarak gösterilen 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesinin yarg ılama devam ederken Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edilmi ş olmas ına rağmen bu hususun yarg ılama sürecinde değerlendirilmemesinden yak ınmaktad ır. 40. Somut olay incelendi ğinde başvurucunun açt ığı davan ın 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi gere ğince reddedildi ği Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 8anlaşılmaktad ır. Başvurucu, yarg ılama sürecinde davan ın reddine dayanak yap ılan kanuni düzenlemenin Anayasa'ya ayk ırı olduğu iddias ını ısrarla ileri sürmü ştür. İstina f Mahkemesinin karar düzeltme istemine ili şkin karar ından önce de söz konusu düzenleme Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edilmi ştir. Ancak bu hususun karar düzeltme aşamas ında değerlendirilmedi ği görülmektedir. Karar düzeltme isteminin reddi karar ında İstinaf Mahkemesi, karar düzeltme nedenlerinin somut olayda bulunmad ığını belirtmekle yetinmiş ve başkaca bir gerekçeye yer vermemi ştir. 41. Yukar ıda değinilen Dan ıştay içtihad ında (bkz. 24, 25) yarg ılama süreci sona ermeden Anayasa Mahkemesi taraf ından bir hükmün iptal edilmesi hâlinde dava konusu işlemin kanuni dayanaktan yoksun hale gelece ği belirtilmi ş, bu kapsamda da Anayasa'ya ayk ırı bulunarak iptal edilmi ş olan bir hüküm esas al ınarak derdest olan bir davan ın çözülmesinin hukuk devleti ilkesine ve Anayasa'ya ayk ırı olacağı aç ıklanm ıştır. Bu durumda somut olay ın koşullar ında karar düzeltme sürecinde yürürlü ğe giren iptal karar ı üzerine ortaya ç ıkan hukuki durumun tart ışılmas ı gerekmektedir. 42.İstinaf Mahkemesi, karar düzeltme talebinin reddine ili şkin karar ının gerekçesinde ba şvurucunun açm ış olduğu davan ın reddine dayanak yap ılan 2547 say ılı Kanun'un geçici 70. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmi ş olmas ı hakk ında bir de ğerlendirme yapmayarak bu hususu yan ıtsız bırakm ıştır. Dolay ısıyla sonuca etkili olabilecek bu durumun incelenmemi ş olmas ı İstinaf Mahkemesi taraf ından verilen kararda yeterli gerekçenin bulundu ğunun kabul edilmemesi sonucunu doğurmaktad ır. Bu nedenle yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 43. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1)Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 45. Başvurucu, yarg ılaman ın yenilenmesi talebinde bulunmu ştur. 46. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 9anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 47. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 48.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 49.İncelenen ba şvuruda, Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 50. Bu durumda gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Manisa 2. İdare Mahkemesine (E.2015/259, K.2016/193) gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 51. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2017/17765 Karar Tarihi : 3/6/2020 10A. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Manisa 2. İdare Mahkemesine (E.2015/259, K.2016/193) GÖNDER İLMESİNE, D. 257,50 TL harçtan ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 3/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ