TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSA KIRMIZI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/33255) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Musa KIRMIZI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğretmen olarak çal ışma izninin iptal edilmesi ve yeniden çal ışma izni düzenlenmesinin ya
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSA KIRMIZI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/33255) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Musa KIRMIZI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, öğretmen olarak çal ışma izninin iptal edilmesi ve yeniden çal ışma izni düzenlenmesinin yasaklanmas ı nedenleriyle özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, Uluda ğ Üniversitesi E ğitim Fakültesi Resim İş Eğitimi Öğretmenliği bölümünden mezun olmu ştur. Başvurucu, Sakarya'da faaliyet gösteren bir özel okulda görev yapmak için 8/2/2007 tarihli ve 5580 say ılı Özel Ö ğretim Kurumlar ı Kanunu'nun 8. maddesi çerçevesinde çal ışma izni talep etmi ş ve söz konusu çal ışma izni kendisine verilmi ştir. Başvurucu daha sonra Sakarya'da faaliyet gösteren ba şka okullarda öğretmenlik yapm ıştır. Başvurucuya son olarak İstanbul'da faaliyet gösteren bir özel okuld a İstanbul Valili ği taraf ından çal ışma izni düzenlenmi ştir. Başvurucu 12/8/2014 tarihinden itibaren söz konusu okulda ö ğretmen olarak çal ışmaya başlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 36. Kamu Personeli Seçme S ınav ı neticesinde 2016 y ılının Şubat ay ında yap ılan öğretmen atamalar ında başvurucunun Karaman'daki bir devlet okuluna atanmas ına imkân tan ınm ıştır. Bunun yan ında Millî E ğitim Bakanl ığının 12/2/2016 tarihli bir yaz ısı ile daha önce bir özel ö ğretim kurumu ile sözle şme yapanlar ın talepleri do ğrultusunda en geç 1/9/2016 tarihine kadar göreve ba şlayabilecekleri duyurulmu ştur. Başvurucunun en son görev yapt ığı özel öğretim kurumuyla yapt ığı sözleşmenin 12/8/2016 tarihinde son bulaca ğı anlaşılmaktad ır. Bu nedenle ba şvurucu, özel ö ğretim kurumuyla yapt ığı sözleşmenin sona ermesini bekledi ğini başvuru formunda ifade etmektedir. 7. Bu arada Ola ğanüstü Hal (OHAL) tedbirleri kapsam ında 23/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 say ılı OHAL KHK's ı) 2. maddesinde yap ılan düzenlemeyle, millî güvenli ğe tehdit olu şturduğu tespit edilen Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisak ı veya irtibat ı belirlenen KHK ekindeki listede yer alan özel ö ğretim kurum ve kurulu şlar ı kapat ılm ıştır. Millî Eğitim Bakanl ığının 21/7/2016 tarihli ve 7783529 say ılı Genelge'si (Genelge) ile de; "Cumhuriyet Savc ılıklar ınca haklar ında işlem başlat ılan özel ö ğretim kurumlar ı ile öze l öğrenci yurtlar ından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ve kayyum atanan kurumlarda kayyum atamas ı yap ılmadan önce görev yapan, yönetici, e ğitimci, öğretmen, uzman ö ğretici, usta öğretici ve di ğer personelin Milli E ğitim Bakanl ığı Bilişim Sistemleri (MEBB İS) üzerinden tespitleri yap ılarak çal ışma izinleri valiliklerce iptal edilecek, bu personele ba şka bir özel ö ğretim kurumunda çal ışma izin onay ı düzenlenmeyerek MEBB İS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir " kural ı getirilmiştir. 8. Başvurucunun çal ıştığı özel öğretim kurumu da millî güvenli ğe tehdit oluşturduğu, FETÖ/PDY ile aidiyeti, iltisak ı veya irtibat ı olduğu gerekçeleriyle 667 say ılı OHAL KHK's ı hükümleri gere ği 23/7/2016 tarihinde kapat ılm ıştır. 9. Genelge hükümleri gere ği, başvurucunun çal ıştığı okulun kapat ılmas ı nedeniyle özel okuldaki çal ışma izni 1/8/2016 tarihinde iptal edilmi ştir. 10. Çal ışma izninin iptal edilmesine ili şkin işlemin ve 667 say ılı OHAL KHK's ının iptali talebiyle ilk derece mahkemesi olarak Dan ıştay nezdinde 29/9/2016 tarihinde aç ılan davada, Dan ıştay Beşinci Dairesi taraf ından 5/7/2017 tarihinde görevsizlik karar ı verilmiştir. 11. Görevsizlik karar ının ard ından ise her iki talebe yönelik ayr ı dilekçelerle dava açılmas ı gerektiği belirtilerek 9/10/2017 tarihinde ba şvurucunun dava dilekçesi İstanbul 6. İdare Mahkemesi taraf ından reddedilmi ştir. Dava dilekçesinin reddine ili şkin karardan sonra başvurucu, 4/1/2018 tarihinde Mahkeme kay ıtlar ına giren dilekçe ile çal ışma izninin iptaline ilişkin işlemin iptalini talep etmi ştir. 12. Mahkeme 28/6/2018 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; 5580 say ılı Kanun'un ilgili maddeleri ile Genelge hükümleri hat ırlat ıldıktan sonra, ba şvurucunun 667 say ılı OHAL KHK's ı ile kapat ılan özel okulda ö ğretmen olarak çal ıştığı, 21/7/2016 tarihli Millî E ğitim Bakanl ığı Genelgesi gere ğince, başvurucuya söz konusu okulda çal ışabilmesi için verilen çal ışma izninin iptal edildi ği ifade edilmi ştir. Söz konusu Genelge'nin mahkeme karar ıyla iptal edildi ğine veya idarece geri al ındığına ilişkin bir iddian ın bulunmad ığı vurgulanarak yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak tesis edilen dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmedi ği belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 413. Başvurucunun an ılan karara kar şı yapt ığı istinaf ba şvurusu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 19/9/2018 tarihli karar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ilk derece mahkemesinin karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğu belirtilmiştir. 14. Nihai karar 13/10/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 15. Başvurucu 12/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 16.İstanbul Valili ği İl Millî Eğitim Müdürlü ğünden ba şvurucunun çal ışma izninin iptaline dair karar ın kald ırılıp kald ırılmad ığı hakk ında 18/1/2022 tarihinde bilgi istenmi ştir. Anayasa Mahkemesine gönderilen cevabi yaz ıdan başvurucu hakk ında çal ışma izninin iptaliyle birlikte mesle ğin icras ını engelleyen yasa ğın kald ırıldığını gösteren herhangi bir karar al ınmad ığı anlaşılm ıştır. IV.İLGİLİ HUKUK 17.İlgili hukuk (ulusal mevzuat, uluslararas ı düzenlemeler ve Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi kararlar ı) için bkz. Ayşe Ortak [GK], B. No: 2018/25011, 20-30. V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 19. Ödeme gücünden yoksun oldu ğunu belirten ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir ( Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013). B. Başvuruyu İnceleme Usulü 20. Anayasa Mahkemesi ba şvuru konusunu de ğerlendirdi ği karar ında; başvurucunun şikâyet etti ği idari işlemin OHAL süresini a şar şekilde uyguland ığı gözetere k Anayasa n ın 15. maddesi kapsam ında bir inceleme yap ılamayaca ğına hükmetmi ştir. Bu bağlamda ba şvuru, Anayasa n ın olağan dönemde hak ve özgürlükleri s ınırlama ve güvence rejimi bak ımından temel öneme sahip olan 13. maddesi ba ğlam ında incelenecektir (bkz. Ayşe Ortak, 34-38). 21. Ayr ıca Ayşe Ortak karar ında Genelge kapsam ında kalan ki şilerin çal ışma izinlerinin iptali ile ba şka bir özel ö ğretim kurumunda çal ışma izni düzenlenmeyece ğine ilişkin yasağın ve bu bilgilerin MEBB İS'e işlenmesinin tek bir idari i şlemle uyguland ığı tespit edilmiştir. Buradan hareketle çal ışma yasağının çal ışma izninin iptalinin do ğal sonucu olarak öngörüldü ğü, bu ba ğlamda ayr ı ayr ı idari işlemlere veya incelemeye tabi olmad ığı vurgulanarak çal ışma izninin iptali ve özel ö ğretim kurumlar ında çal ışma yasağının tek bir tedbir olarak incelenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır (Ayşe Ortak, 39). Somut olayda da anılan karardaki de ğerlendirme ve sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum olmad ığı görülmüştür. Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 5C. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu; hakk ında herhangi bir yarg ı karar ı olmaks ızın terör örgütleriyle kendisinin irtibatland ırılmas ının mümkün olmad ığını, kişileri mahkûm etmeninin yarg ısal bir işlev olduğunu, yarg ı yetkisinin yürütme veya yasama organ ı taraf ından kullan ılamayaca ğını, bir genelge ile suçland ığını ve mahkûm edildi ğini ileri sürmü ştür. Bu kapsamda bir daha öğretmenlik yapamayacak şekilde lisans ının iptal edildi ğini belirterek masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 23. Masumiyet karinesi, Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu say ılamaz." şeklinde düzenlenmi ştir. Anayasa n ın 36. maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahip olduğu belirtilmektedir. An ılan maddeye adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, kendisine bir suç isnat edilen herkesin suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz say ılacağı düzenlenmi ştir. Bu itibarla masumiyet karinesi, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olmakla beraber suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu say ılamayaca ğına dair 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında ayr ıca düzenlenmi ştir (Fameka İnş. Plastik San ve Tic. Ltd. Şirketi, B. No: 2014/3905, 19/4/2017, 27). 24. Masumiyet karinesi, hakk ında suç isnad ı bulunan bir ki şinin adil bir yarg ılama sonunda suçlu oldu ğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum say ılmas ı gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere ğini oluşturmaktad ır (AYM, E.2013/133, K.2013/169, 26/12/2013). An ılan karine, ki şinin suç i şlediğine dair kesinle şmiş bir yarg ı karar ı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence alt ına almaktad ır. Ayr ıca hiç kimse, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yarg ılama makamlar ı ve kamu otoriteleri taraf ından suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz ( Kürşat Eyol, B. No: 2012/665, 13/6/2013, 26). 25. Adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencenin iki yönü bulunmaktad ır. Güvencenin ilk yönü; ki şi hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçlan ıncaya kadar geçen, bir ba şka ifadeyle ki şinin ceza gerektiren bir suçla itham edildiği (suç isnad ı alt ında oldu ğu) sürece ili şkin olup suçlu oldu ğuna dair hüküm tesis edilene kadar ki şinin suçlulu ğu ve eylemleri hakk ında erken aç ıklamalarda bulunulmas ını yasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsam ı sadece ceza yarg ılamas ını yürüten mahkemeyle sınırlı değildir. Güvence ayn ı zamanda di ğer tüm idari ve adli makamlar ın da işlem ve kararlar ında, suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar ki şinin suçlu oldu ğu yönünde ima ya da açıklamalarda bulunmamas ını gerekli k ılar. Dolay ısıyla sadece suç isnad ına konu ceza yarg ılamas ı kapsam ında değil ceza yarg ılamas ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen di ğer hukuki süreç ve yarg ılamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir ( Galip Şahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, 39). Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 626. Güvencenin ikinci yönü ise ceza yarg ılamas ı sonucunda mahkûmiyet d ışında bir hüküm kuruldu ğunda devreye girer ve daha sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suçl a ilgili olarak ki şinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını, kamu makamlar ının toplum nezdinde ki şinin suçlu oldu ğu izlenimini uyand ıracak işlem ve uygulamalardan kaç ınmas ını gerektirir ( Galip Şahin, 40). 27. Masumiyet karinesinin sa ğlad ığı ve yukar ıda an ılan güvencenin d ışında kalan, ayr ıca suç isnad ına ve suç itham ına ilişkin olmayan durumlara yönelik ihlal iddialar ı ise masumiyet karinesinin kapsam ı içinde yer almamaktad ır. 28. Somut olayda bireysel ba şvuruya konu derece mahkemesi karar ında başvurucunun terör örgütü ile irtibat ı ve iltisak ı olduğuna ilişkin bir de ğerlendirme yap ılmad ığı ve bir suç itham ı bulunmad ığı ve bireysel ba şvuruya konu edilen derece mahkemesindeki yarg ılaman ın bir ceza yarg ılamas ı niteliği taşımad ığı ve kararda kullan ılan dilin başvurucunun masumiyetini sorgulamad ığı değerlendirilmi ştir. 29. Buna göre hakk ında ceza yarg ılamas ı ve suç isnad ı bulunmayan, herhangi bir suçla itham da edilmeyen ba şvurucunun ihlal iddialar ının masumiyet karinesi kapsam ına girmediği anlaşılm ıştır. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının konu bak ımından yetkisizli k nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. D. Özel Hayata Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 31. Başvurucu; çal ışma izninin iptali ve yeniden verilmemesine ili şkin işlemlerde terör örgütüyle ba ğlant ısının idare taraf ından ortaya konulmad ığını, bu yönde bir inceleme yap ılmadan da davas ının reddedildi ğini ifade etmi ştir. Ayr ıca olağanüstü hâl dönemi sonras ını etkileyecek şekilde elde etti ği lisans diplomas ının iptal edilmesinin ölçülü olmad ığını, bu şekilde SGK kayd ının sonlanmas ı nedeniyle bir daha i ş bulamayaca ğını, adil yarg ılanma, mülkiyet, özel hayata ve aile hayat ına sayg ı haklar ı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 32. Bakanl ık görüşünde; çal ışma izninin iptal edilmesinden sonraki süreçte mağduriyet ya şanmas ının önüne geçmek amac ıyla, FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ı, iltisak ı bulunmayan ki şilerin itiraz edebilece ği bir mekanizma olu şturularak ko şullar ı sağlayan ki şilere çal ışma izni düzenlendi ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda valiliklerde oluşturulan Değerlendirme Komisyonu'nun yap ılan yeni ba şvurular hakk ında çal ışma iznine ilişkin değerlendirmeler yapt ığı ve çal ışma izinleri iptal edilen ki şilere çal ışma izni düzenledi ği ifade edilmi ştir. Öte yandan, yeni yap ılan başvurulara yönelik verilen ret kararlar ına karşı idare mahkemesi önünde dava aç ılmas ında engel bulunmad ığı ileri sürülmüştür. Diğer taraftan ba şvurunun esasa ili şkin olarak ise ba şvurucunun itirazlar ı dikkate al ınarak dava konusu i şlemin incelendi ği ve çal ışma izninin iptal edilmesine ili şkin işlem hakk ında derece mahkemesince hukuka uygun oldu ğuna dair karar verildi ği belirtilmiştir. Ayr ıca başvurucunun çal ışma izninin iptal edilmesine ili şkin karar ın OHAL döneminde al ınmas ı nedeniyle, yap ılacak inceleme esnas ında Anayasa'n ın 15. maddesinin de dikkate al ınmas ı gerektiği görüşünde bulunulmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 733. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı sunduğu beyan ında iddialar ını yinelemiştir. Ayr ıca İstanbul Valili ği nezdinde olu şturulan Komisyona 17/10/2016 tarihinde ba şvurduğunu ve bir sonuç alamad ığını belirtmiştir. Diğer taraftan bireysel ba şvuruya konu edilen idari işlem nedeniyle kamuya ö ğretmen olarak atanamad ığını ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 34. Anayasa n ın "Özel hayat ın gizliliği" kenar ba şlıklı 20. maddesinin birinci fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, özel hayat ına ... sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ... gizliliğine dokunulamaz." 35. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 36. Başvurucunun iddialar ının, çal ışma izninin iptal edilmesi ve ba şka bir öğretim kurumunda çal ışmas ına izin verilmemesi nedeniyle mesle ğini yapamamas ına ilişkin olduğu görülmektedir. Ki şilerin mesleki hayatlar ının onlar ın özel hayatlar ıyla s ıkı bir ilişkisinin olduğu ve meslek hayat ına yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin söz konusu oldu ğu dav a süreçlerinde özel hayata sayg ı hakk ının gündeme geldi ği yads ınamaz. Bununla birlikte öncelikle bu tür i şlemlerin mesleki hayata yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat kapsam ında görülmeye uygun oldu ğu veya ba şvuru konusu edilen uyuşmazl ıklar ın hangilerinin bu ba ğlamda uygulanabilir kabul edilece ği hususlar ında ölçütle r belirlenmesi ve bu ölçütler dikkate al ınarak değerlendirmeler yap ılmas ı gerekmektedir (Tamer Mahmuto ğlu [GK] , B. No: 2017/38953, 23/7/2020 , 82, Ayşe Ortak, 54). 37. Somut ba şvurunun da bu yönüyle ele al ınmas ı ve yap ılacak değerlendirmeler neticesinde özel hayata sayg ı hakk ının uygulanabilir oldu ğu sonucuna ula şılmas ı durumunda başvurucunun tüm iddialar ının özel hayata sayg ı hakk ı bağlam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmektedir. a. Uygulanabilirlik Yönünden38. Başvurucunun mesleki hayat ına yönelik müdahalenin özel ö ğretim kurumlar ında öğretmen olarak çal ışmas ının yasakland ığı da dikkate al ındığında özel hayat ına ciddi şekilde etki etti ği ve bu etkinin belirli bir a ğırlık düzeyine ula ştığı söylenebilir. Zira alınan tedbirin ba şvurucunun ba şkalar ı ile ilişki kurabilme ve geli ştirebilme imkân ını önemli ölçüde zay ıflatmas ı, sosyal ve mesleki itibar ını koruyabilmesi ile mesle ğini icra edebilmesi açısından ciddi sonuçlar do ğurmas ı muhtemeldir. Bu durumda sonuca dayal ı nedenlerle başvurunun özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında incelenebilir nitelikte oldu ğu kanaatine var ılm ış ve başvurucunun mesle ğini icra etmesinin engellenmesine ili şkin iddialar ı bir bütün hâlinde an ılan hak kapsam ında değerlendirilmi ştir (Ayşe Ortak , 56-59). b. Kabul Edilebilirlik Yönünden39. Anayasa Mahkemesi Millî E ğitim Bakanl ığı taraf ından kurulan Komisyona başvuru yolunun ileri sürülen hak ihlali iddialar ını esastan incelemek suretiyle gerekti ğinde giderim sa ğlayabilecek nitelikte, tüketilmesi gereken etkili bir yol olmad ığına karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 8(Ayşe Ortak, 60-64). Somut olayda da bu sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir durum olmad ığı anlaşılm ıştır. 40. Aç ıklanan gerekçeyle aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan öze l hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. c. Esas Yönünden 41. Özel hayata sayg ı hakk ına yönelik negatif ve pozitif yükümlülükler aras ındaki sınırlar ın kesin biçimde tan ımlanmas ı ve birbirinden ayr ılmas ı her zaman mümkün de ğildir. Devlet için öngörülen negatif yükümlülükler, her durumda özel hayata sayg ı hakk ına keyfî surette müdahaleden kaç ınmay ı gerekli k ılar. Pozitif yükümlülükler de özel hayata sayg ı hakk ının korunmas ını ve bireyler aras ı ilişkiler alan ında olsa da özel hayata sayg ının güvencelerini sa ğlamaya yönelik olaya özgü tedbirlerin al ınmas ını zorunlu k ılar (benzer yönde değerlendirmeler için bkz. Adnan Oktar (3) , B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 32; Ömür Kara ve Onursal Özbek, B. No: 2013/4825, 24/3/2016, 46; Tamer Mahmuto ğlu, 98). 42. Başvurucunun ö ğretmen olarak çal ışmas ına imkân sa ğlayan çal ışma izninin İdare taraf ından iptal edildi ği, çal ışma yasağı öngörüldü ğü ve derece mahkemelerinin de bu işlemi onaylad ığı dikkate al ındığında başvurunun devletin negatif yükümlülükleri bağlam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmektedir ( Ayşe Ortak, 68). (i) Müdahalenin Varl ığı 43. Başvurucunun çal ışma izninin iptal edilmesi ve bir daha özel e ğitim kurumlar ında çal ışma izni verilmemesi şeklinde tesis edilen idari i şlemin yarg ı karar ıyla iptal edilmeyerek kesinle şmesi, bu suretle mesle ğini yapma imkân ından mahrum b ırak ılmas ı nedeniyle ba şvurucunun özel hayata sayg ı hakk ına müdahalede bulunuldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Ayşe Ortak, 69). (ii) Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 44. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 45. Yukar ıda belirlenen müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, me şru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama kriterlerine uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Halil Berk , B. No: 2017/8758, 21/3/2018, 49; Süveyda Yark ın, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, 32; Şennur Acar , B. No: 2017/9370, 27/2/2020, 34; R.G. [GK], B. No: 2017/31619, 23/7/2020, 82). Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 946. Müdahalenin kanunili ği kapsam ında çal ışma izninin iptal edilmesine ili şkin gözetilmesi gereken ilkeler Anayasa Mahkemesinin Ayşe Ortak karar ında ayr ıntılı olarak açıklanm ıştır (bkz. Ayşe Ortak, 72-85). Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi an ılan kararda öğretmen olarak çal ışma izninin iptal edilmesi ve yeniden çal ışma izni düzenlenmesinin yasaklanmas ı suretiyle gerçekle ştirilen müdahalenin bir genelgeye dayand ırıldığı ve burada n hareketle ilgili kanunlarda aç ık bir düzenleme olmaks ızın bir idari i şlem ile mesle ği icra etmenin engellendi ğini, dolay ısıyla müdahalenin kanuni dayana ğının olmad ığını tespit ederek özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine hükmetmi ştir. Mevcut ba şvuruda an ılan karardaki tespitlerden ve sonuçtan ayr ılmay ı gerektiren bir yön bulunmamaktad ır. 47. Yukar ıda yer verilen tespitler uyar ınca başvuruya konu müdahalenin kanunilik koşulunu sa ğlamad ığı anlaşıldığından söz konusu müdahale aç ısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmedi ğinin ayr ıca değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence altına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. E. Giderim Yönünden 49. Başvurucu; ihlalin tespiti ile yarg ılaman ın yenilenmesine ve 2.500.000 T L manevi tazminata karar verilmesini talep etmi ştir. Ayr ıca maddi zararlar ının tespitini talep etmiştir. 50. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 51. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 52. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için özel hayata sayg ı hakk ının ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 20.000 T L manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun adli yard ım talebinin KABULÜNE, Başvuru Numaras ı: 2018/33255 Karar Tarihi : 16/6/2022 10B. 1. Masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan özel hayata sayg ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin özel hayata sayg ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İstanbul 6. İdare Mahkemesine (E.2018/29, K.2018/1212) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 20.000 TL tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerinin REDD İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.