TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞEREF ATA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/16749) Karar Tarihi: 20/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hilal YAZICI Başvurucu : Şeref ATA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza infaz kurumunda tutuklu olan ba şvurucuya gönderilen mektubun kısmen sak ıncal ı bulunarak el konulmas ı ne
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞEREF ATA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/16749) Karar Tarihi: 20/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Hilal YAZICI Başvurucu : Şeref ATA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; ceza infaz kurumunda tutuklu olan ba şvurucuya gönderilen mektubun kısmen sak ıncal ı bulunarak el konulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin, ziyaret düzenini bozduğu gerekçesiyle e şe yönelik verilen bir ay süreyle ziyaretten men karar ı nedeniyle de aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 3A. Mektubun K ısmen Sak ıncal ı Bulunmas ına İlişkin Süreç 9. Çanakkale E Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutuklu ola n başvurucuya e şi taraf ından gönderilen mektubun bir k ısm ı İnfaz Kurumu Disiplin Kurulunca savunma amaçl ı resmî evrak niteli ği taşımad ığı gerekçesi teslim edilmemi ştir. Mektubun teslim edilmeyen k ısm ı, Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) kapsam ında yap ılan yarg ılamalar, Anayasa Mahkemesi kararlar ı ve bu ba ğlamda Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi'nin (A İHM) verebilece ği kararlara ili şkin AİHM'de görev yapm ış eski bir yarg ıcın yapt ığı değerlendirmeleri içeren röportajlar ının derlendi ği dokuz sayfadan oluşmaktad ır. 10. Başvurucunun Çanakkale İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) yapt ığı itiraz, İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu karar ına at ıfla reddedilmi ştir. Başvurucunun Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesine yapt ığı itiraz, İnfaz Hâkimli ği karar ının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile reddedilmi ştir. 11. Nihai karar ba şvurucuya 9/5/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. B. Ziyaret Hakk ının K ısıtland ığı İddias ına İlişkin Süreç 12.İnfaz Kurumu ba şvurucunun e şi ile ilgili olarak, di ğer ziyaretçilerin duyaca ğı şekilde kurum personelini rencide edici tehditkâr beyanlarda bulundu ğu gerekçesi ile bir ay süre ile İnfaz Kurumunda yap ılacak olan görü şlere kabul edilmesine k ısıtlama getirilmesine karar vermi ştir. 13. Söz konusu disiplin cezas ının nedeni olan olaya ili şkin, mahallindeki memurla r taraf ından tutulan 1/3/2018 tarihli tutana ğın ilgili k ısm ı şöyledir: "...ziyarete gelen e şi [G.A.] yan ındaki diğer bir ziyaretçiye hitaben ve memur a duyuracak şekilde 'bütün gardiyanlardan nefret ediyorum kocam içeriden ç ıksın onu müdü r yapacağım bu ceza evine o zaman görecekler' diye tehdit ve hakaret etmi ştir. Görevli memur hiçbir kar şılık vermeden durumu kurum ba ş memurlu ğuna bildirmi ş... Bu tarihten bir ay önce ayn ı ziyaretçi İngilizce yaz ılar bulunan kazakla ziyarete gelmi ş, kendisine bu konuda talimat oldu ğu ve kaza ğını değiştirmesi söylenmi ş ancak ziyaretçi kazaktaki İngilizc e yaz ılar ı göstererek '...burada ne yazd ığını bilmiyorsan ız ben ne yapay ım, ülkenin hepsi cahil aten, hakimi, savc ısı, ceza evinde olan bir ülkeden ne beklenir, hepsi cahil'...bu ziyaretçi ile ilgili ilk ya şanan durum oldu ğu için tutanak düzenlenmemi ştir. Bu tür davran ışlara v e memurlar ı rencide edici tav ırlara ve söylemlere devam etti ğinden; İşbu tutanak taraf ımızdan tanzim edilerek ima alt ına al ınm ıştır." 14. Başvurucu karar ın kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine itirazda bulunmuştur. İnfaz Hâkimli ği ziyaret k ısıtlamas ı karar ının ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygun oldu ğunu değerlendirmi ştir. Başvurucunun Çanakkale 1. A ğır Ceza Mahkemesine yapt ığı itiraz, karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesi ile reddedilmi ştir. 15. Nihai karar, ba şvurucuya 9/5/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucu 28/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 4IV.İLGİLİ HUKUK 17. Anayasa Mahkemesi önceki kararlar ında hükümlü ve tutuklular ın gönderdi ği veya kendilerine gönderilen mektuplar ın denetlenmesine dayanak olu şturan ulusal ve uluslararas ı hukuka yer vermi ştir (Ahmet Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20; Cihat Ayik ve Hac ı Ali Baştürk, B. No: 2017/31506, 10/3/2020, 16-29; Muhittin Pirinççioğlu (3) , B. No: 2017/34566, 10/3/2020, 16-29). İnfaz kurumunda ziyaretçiye yönelik olarak getirilen ziyaret k ısıtlamas ına ilişkin ulusal ve uluslararas ı hukuk için bkz. Şennur Acar , B. No: 2017/9370, 27/2/2020, 17-24. V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 19. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 20. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak, geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 21. Başvurucu; mektubun teslim edilmeyen k ısm ında AİHM kararlar ının Türk yarg ısına yans ımalar ını anlatan bilimsel nitelikte bir içeri ğe sahip oldu ğunu, suç te şkil edebilecek herhangi bir içeri ğe sahip olmad ığını bu bağlamda müdahalenin keyfî oldu ğunu, söz konusu belgelerden istifade ederek haz ırlamak istedi ği savunmas ının da engellendi ğini bu sebeple haberle şme hürriyeti ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 22. Bakanl ık görüşünde; A İHM ve Anayasa Mahkemesinin konuya ili şkin kararlar ına yer verilerek müdahalenin kanuni dayanaklar ının olduğu ve meşru bir amaçla gerçekleştirildiği, ölçüsüz olmad ığı, İnfaz Kurumu ve ilgili yarg ı mercilerinin kararlar ının yeterli bir gerekçeye dayand ığı, başvurucu hakk ında verilen kararlar ın olağanüstü yönetim usullerinin uyguland ığı bir zamanda verilmi ş olduğu, bu nedenle Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında inceleme yap ılmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. 2. Değerlendirme 23. Anayasa n ın "Haberle şme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesi şöyledir: Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 5birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. Yetkili merciin karar ı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını kırksekiz saat içinde aç ıklar; aksi halde, karar kendili ğinden kalkar. İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddias ının özü, ba şvurucuya e şi taraf ından gönderilen mektubun bir k ısm ının sak ıncal ı görülerek al ıkonulmas ı nedeniyle haberleşme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür ba şvurular haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz , 23; Özkan Kart (2) , B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural , B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin , B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24). Bu ba şvuruda da mevcut durumdan ayr ılmay ı gerektirecek bir husus bulunmamakta olup ba şvurucunun ihlal iddias ının haberleşme hürriyeti kapsam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. a. Uygulanabilirlik Yönünden 25. Başvurucunun mektubunun k ısmen teslim edilmemesi şeklindeki müdahalenin OHAL kapsam ında yap ılan düzenlemelerden birine dayand ırılmad ığı, OHAL ko şullar ına ve gerekliliklerine dayanan bir gerekçe gösterilmedi ği anlaşıldığından somut ba şvurunun ayr ıca Anayasa'n ın 15. maddesi kapsam ında incelenmesine gerek olmad ığı değerlendirilmi ştir (İrfan Kaplan , B. No: 2017/34518, 23/6/2020, 56). b. Kabul Edilebilirlik Yönünden26. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. c. Esas Yönündeni. Müdahalenin Varl ığı 27. Anayasa n ın 22. maddesinde, herkesin haberle şme hürriyetine sahip oldu ğu ve haberleşmenin gizlili ğinin esas oldu ğu hüküm alt ına al ınm ıştır. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 8. maddesinde de herkesin haberle şmesine sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu düzenlemesine yer verilmi ştir. Anayasa ve Sözle şme nin orta k koruma alan ı, haberle şme hürriyetinin yan ı s ıra, içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberleşmenin gizlili ğini de güvence alt ına almaktad ır. Haberle şme bağlam ında bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yaz ılı ve görsel ileti şimlerine konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanmas ı gerekir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet arac ılığıyla yap ılan haberle şme faaliyetlerinin haberle şme hürriyeti ve haberle şmenin gizlili ği kapsam ında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 628. Kamu makamlar ının bireyin haberle şme hürriyetine ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme hürriyetine yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme hürriyeti mutlak nitelikte olmay ıp meşru birtak ım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). 29. Söz konusu ba şvuruda Disiplin Kurulu, ba şvurucuya gelen mektubun k ısmen sak ıncal ı olduğunu değerlendirerek al ıkonulmas ına karar vermi ştir. Dolay ısıyla an ılan işlem ile kamu makamlar ı taraf ından başvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 30. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 31. Yukar ıda belirlenen müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 22. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, me şru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama kriterlerine uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz , 36). (1) Kanunilik 32. Anayasa'n ın 13. ve 22. maddeleri uyar ınca haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 37-38). 33. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında, somut olayda da uygulanan 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve sınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu ve düzenlemenin kanunilik ölçütünü karşılad ığı tespiti yap ılm ıştır (Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine bağlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla s ınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu ba ğlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 7(2) Meşru Amaç 34. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlak ın korunmas ı vey a başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 47). 35. Somut olayda haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin ceza infaz kurumlar ının düzeni ile disiplinin sa ğlanmas ı kapsam ında yap ıldığı, bu ba ğlamda yaz ışmalar ın denetlenmesine yönelik uygulaman ın meşru amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a)İlkeler 36. Genel ilkeler ile hükümlü ve tutuklular ın mektuplar ının denetlenmesi suretiyle haberleşme hürriyetine yap ılan müdahalelerin demokratik toplum gereklerine uygunlu ğunun denetiminde gözetilmesi gereken hususlar için bkz. Muhittin Pirinççio ğlu (3) , 48-57; Cihat Ayik ve Hac ı Ali Baştürk, 48-57. (b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 37. Mevcut ba şvuruda mektubun k ısmen sak ıncal ı olduğu gerekçesi ile al ıkonulan dokuz sayfadan olu şan k ısm ının bir yarg ıcın gündemdeki çe şitli yarg ılamalara, Anayasa Mahkemesi ve A İHM kararlar ına ilişkin değerlendirmelerini içeren röportajlar ının derlendi ği bir içeriğe sahip oldu ğu görülmektedir. Disiplin Kurulu, söz konusu belgelerin savunma amaçl ı resmî evrak olmad ığını gerekçe göstererek al ıkonulmas ına karar vermi ştir. Disiplin Kurulu karar ında, mektubun al ıkonulan k ısm ının neden sak ıncal ı olduğuna dair ilgili ve yeterli bir gerekçe bulunmamaktad ır. İnfaz Hâkimli ği ve Ağır Ceza Mahkemesi de farkl ı bir gerekçe ortaya koymam ış, mektubun al ıkonulmas ını gerektirecek ne tür sebeplerin var olduğu yönünde hiçbir de ğerlendirme yapmayarak sadece ilgili mevzuata at ıfla verilen kararlar ın hukuka uygun oldu ğunu değerlendirmi ştir. Buna göre idarenin ve yarg ı mercilerinin kararlar ında haberle şme hürriyetinin kötüye kullan ıldığına ikna edebilecek nitelikte herhangi bir de ğerlendirmede bulunulmad ığı, mektuba özgü, kabul edilebilir ve makul gerekliliklerin somut verilere dayan ılarak ortaya konulmad ığı anlaşılmaktad ır. 38. Başvuruya konu olayda kamu düzeninin korunmas ı, suçun önlenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gereklilikler somut bilgilere dayal ı olarak ortaya konulmad ığından, diğer bir deyi şle başvurucuya gönderilen mektubun al ıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığından, müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır. 39. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 8C. Aile Hayat ına Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 40. Başvurucu, keyfî ve soyut gerekçelere dayan ılarak eşi hakk ında ziyaret yasa ğı karar ı verildiğini, bu durum kendisini ilgilendirmesine ra ğmen söz konusu karar ın talebi üzerine kendisine tebli ğ edildiğini, bu sebeple itiraz ı gecikmeli olarak yapabildi ğini, yarg ı mercilerinin kararlar ının gerekçesiz oldu ğunu ve cezan ın infaz ından bir ay sonra verildi ğini ifade ederek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 41. Anayasa'n ın 20. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, özel hayat ına ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir. Özel hayat ın ve aile hayat ının gizliliğine dokunulamaz." 42. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , 16). Ba şvurucunun e şi ile görü şmesinin k ısıtland ığı yönündeki şikâyetinin Anayasa n ın 20. maddesinde yer alan aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekmektedir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden43. Anayasa Mahkemesi İbrahim Aksoy (B. No: 2015/16346, 28/6/2018) başvurusunda e şe verilen görü ş yasağına ilişkin diğer eşin yapt ığı bireysel ba şvuruyu ma ğdu r sıfat ı aç ısından incelemi ş, işlemin uygulanmas ının doğal sonucu olarak ba şvurucunun e şi ile görüşmesinin k ısıtlanm ış olacağını, dolay ısıyla söz konusu yapt ırımın başvurucunun temel haklar ını kişisel olarak ve do ğrudan etkilemi ş olduğunu değerlendirmi ştir (İbrahim Aksoy , 35). Mevcut ba şvuruda da ba şvurucunun söz konusu yapt ırıma karşı bireysel ba şvuruda bulunabilmesi bak ımından mağdur statüsünün bulundu ğu anlaşılmaktad ır. 44. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 45. Tutuklu olan ba şvurucunun e şi ile bir ay süreyle görü şmesinin k ısıtlanmas ı aile hayat ına sayg ı hakk ına müdahale olu şturmaktad ır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 46. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 9sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 47. Yukar ıda belirlenen müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, me şru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama kriterlerine uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( İbrahim Aksoy, 39; Süveyda Yark ın, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, 32; Şennur Acar , 34). (1) Kanunilik48. Anayasa Mahkemesi mevcut ba şvuruya da uygulanacak olan mevzua t hükümlerini İbrahim Aksoy karar ında incelemi ş ve söz konusu düzenlemelerin müdahale kapsam ında kanunilik ölçütünü kar şılad ığını tespit etmi ştir (İbrahim Aksoy , 40). (2) Meşru Amaç 49. Söz konusu müdahalenin kamu düzeni ve suç i şlenmesinin önlenmesi genel amac ı çerçevesinde cezaevinde güvenli ğin ve disiplinin sa ğlanmas ı şeklinde me şru amaç taşıdığı anlaşılmaktad ır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülülük(a) Genel İlkeler 50. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 51. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan veya ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde a ğır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 52.Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 10(b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 53. Anayasa Mahkemesi, birçok karar ında disiplini bozacak faaliyetleri önlemeye yönelik hukuki düzenlemeler olmadan bir ceza infaz kurumunda düzen sa ğlanamayaca ğına dikkat çekmi ş ve söz konusu ceza infaz kurumunun idaresi ve güvenli ği olduğunda müdahale ile hak aras ında makul bir denge kurma konusunda kamu gücünü kullanan makamlar ın geniş bir takdir yetkisine sahip oldu ğunu vurgulam ıştır. Anayasa Mahkemesinin rolü ba şvuruya konu müdahalenin, olgular ın kabul edilebilir bir de ğerlendirmesine dayanarak yap ıldığının ve keyfî olmad ığının denetlenmesini kapsar ( Özkan Kart , B. No: 2013/1821, 5/11/2014 50-51, 53; Mehmet Koray Erya şa, 51; Hasan Koç , B. No: 2014/6506, 5/4/2017, 13; Ali Ekiztaş, B. No: 2017/19654, 12/2/2020, 40). 54. Ceza infaz kurumlar ında suç ve düzensizli ğin önlenmesi ve güvenli ğin sağlanmas ı bak ımından ziyaretçilerin görü şmeleri s ıras ında s ıkı kurallar ın uygulanmas ı demokratik bir toplumda makul kar şılanmal ıdır (Şennur Acar , 41). 55. Somut olayda ba şvurucunun ziyaretçisi olan e şinin ziyaret mahalline götürülürken di ğer ziyaretçilerin ve görevli personelin duyaca ğı şekilde görevlilere yönelik olarak rencide edici ve tehditkâr beyanlarda bulundu ğunun ve bu tür davran ışlar ı daha önce de tekrar etti ğinin tutanak alt ına al ındığı ( 13), İnfaz Kurumu Müdürlü ğünün de tutanaktaki bilgiler çerçevesinde de ğerlendirme yapt ığı görülmektedir. Buna göre ceza infaz kurumunun disiplinini ve güvenli ğini sağlamak üzere getirilen kurallara ve düzene ayk ırı davran ışlar ı nedeniyle ba şvurucuya uygulanan ziyaretten k ısıtlama karar ının makul ve yeterli bir temele sahip oldu ğu anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla müdahalenin demokratik toplum gereklerine ayk ırılık içermedi ği kanaatine ula şılm ıştır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ali Ekiztaş, 41). 56. Bununla birlikte müdahalenin orant ılı olup olmad ığı da incelenmelidir. İlgili mevzuatta ziyaret ve görü şlerde kurallara uymayan ki şilerin bir aydan bir y ıla kadar ziyaretten men edilmesi konusunda ceza infaz kurumunun en üst amirine takdir yetkisi tan ınm ıştır. Başvurucuya uygulanan yasak, bir ay sürelidir ve en alt s ınırdan verilmi ştir. Başvurucunun di ğer iletişim araçlar ıyla eşi ile görüşemediğine ilişkin bir şikâyeti de dosyada mevcut de ğildir. Ba şvurucunun e şinin benzer nitelikli davran ışlar ının tekrar etti ğinin tutanakta belirtilmi ş olmas ı ve ziyaret yasa ğının en alt s ınırdan verilmi ş olmas ı göz önünde bulunduruldu ğunda, s ınırlama ile ula şılacak kamu yarar ı ile başvurucunun menfaatleri aras ında adil bir dengenin gözetildi ği ve müdahalenin orant ılı olduğu sonucuna ula şılm ıştır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Ali Ekizta ş, 42). 57. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 58. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 11Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 59. Başvurucu, ihlallerin tespit edilmesini istemi ş ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 60. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 61. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 62.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanunun 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 63.İncelenen ba şvuruda haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin idarenin i şleminden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte mahkeme de ihlali giderememi ştir. 64. Bu durumda haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden Başvuru Numaras ı: 2018/16749 Karar Tarihi : 20/10/2021 12yarg ılama yap ılmak üzere ilgili İnfaz Hâkimli ğine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 65. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için haberle şme hürriyetinin ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 2.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. 1. Aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. 1. Anayasa'n ın 20. maddesinde güvence alt ına al ınan aile hayat ına sayg ı hakk ının İHLAL ED İLMEDİĞİNE, 2. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Çanakkale İnfaz Hâkimli ğine (E.2018/426, K. 2018/497) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 2.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Çanakkale 1. A ğır Ceza Mahkemesine ve Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN