TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABUZAR HIZYOLU VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19873) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Abuzar HIZYOLU 2. Mustafa ARSU 3. Abuzer HIZYOLU 4. Elif OVAYOLU 5. İbrahim KOLUMAN 6. Mustafa HIZYOLU 7. Vakkas HIZYOLU 8. Zöhre K
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABUZAR HIZYOLU VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/19873) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Abuzar HIZYOLU 2. Mustafa ARSU 3. Abuzer HIZYOLU 4. Elif OVAYOLU 5. İbrahim KOLUMAN 6. Mustafa HIZYOLU 7. Vakkas HIZYOLU 8. Zöhre KOLUMAN Başvurucular Vekili: Av. Kamber SOYPAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; zilyetlik hükümlerine göre ba şvurucular ad ına tespit edilen taşınmazlar ın orman vasf ıyla Hazine ad ına tesciline karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 7/5/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ı lmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 35. Kahramanmara ş ili Pazarc ık ilçesi Tilkiler köyünde kâin 114 ada 588, 590, 592, 593, 594, 600, 602, 604, 605, 609, 610, 611, 612, 613, 614, 616, 617, 645, 649, 650, 652, 653, 654, 655, 656, 657, 659, 660, 1022, 1137, 1138, 1139, 1140, 1172, 1178, 1179, 1180, 1189, 1198 parsel numaral ı taşınmazlar 1999-2000 y ıllar ında yap ılan kadastro çal ışmas ı sonucu ba şvurucular veya murisleri ad ına tespit edilmi ştir. 6. Orman idaresi taraf ından bu tespitlere kar şı Pazarc ık Kadastro Mahkemesinde (Kadastro Mahkemesi) 2000 y ılında davalar aç ılm ıştır. Kadastro Mahkemesinin 21/3/2006 tarihinde verdi ği kararlar ın Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesince (Daire) 8/3/2012 tarihinde bozulmas ı üzerine bozma karar ına uyularak yeniden yap ılan yarg ılama s ıras ında davalar birleştirilmiştir. 7. Kadastro Mahkemesi 19/2/2015 tarihinde, ba şvurucular veya murisleri ad ına tespit edilen ta şınmazlar ın orman vasf ıyla Hazine ad ına tesciline karar vermi ştir. Mahkeme, fen ve orman bilirki şilerince düzenlenen raporlara dayanarak ihtilaf konusu ta şınmazlar ı n orman içi aç ıklık niteliği taşıdığı, bu nedenle orman vasf ında olduğu kanaatine varm ıştır. 8. Kadastro Mahkemesinin karar ı, Dairenin 26/10/2017 tarihli karar ıyla onanm ıştır. Karar düzeltme istemi ayn ı Dairenin 6/3/2019 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Nihai karar 12/4/2019 tarihinde ba şvuruculara tebli ğ edilmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Anayasa Mahkemesinin 20/12/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 10. Başvurucular, ta şınmazlar ın orman niteli ğinde olmad ığını ve yetersiz bilirki şi raporlar ına dayan ılarak hüküm kuruldu ğunu belirtmi ş; uzun y ıllardan beri zilyetlik hükümlerine göre kulland ıklar ı taşınmazlar ın koşullar ı oluştuğu hâlde adlar ına tescil edilmemesinin mülkiyet hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 11. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak değerlendirilmesi gerekti ğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 12. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 4mülkiyetini kazanma beklentisi -ki şinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri , 52-54). 13. Diğer taraftan derece mahkemeleri önünde hukukun ne şekilde yorumlanaca ğına ve uygulanaca ğına dair bir uyu şmazl ık olduğunda ve bu bağlamd a başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın derece mahkemelerince kesin olarak reddedildi ği durumlarda aç ık bir keyfîlik olmad ığı veya bariz bir takdir hatas ı içermediği sürece meşru bir beklentinin bulunduğu sonucuna var ılamaz ( Yusuf Dilekçi , B. No: 2014/12026, 21/9/2017, 48). 14. Somut olayda ihtilaf konusu ta şınmazlar zilyetlik olgusuna istinaden başvurucular veya murisleri ad ına tespit edilmi ş ancak Orman İdaresi taraf ından aç ılan dav a sonucunda bu tespitler iptal edilerek ta şınmazlar ın orman vasf ıyla Hazine ad ına tesciline karar verilmi ştir. Kadastro Mahkemesi, bilirki şi raporlar ına dayanarak ta şınmazlar ın orman içi aç ıklık niteliğinde oldu ğu ve zilyetlik hükümleri uyar ınca kazand ırıcı zamanaşımına konu edilemeyece ği kanaatine varm ıştır. 15. Bireysel ba şvuruya konu mahkeme karar ı incelendi ğinde, Kadastro Mahkemesince delillerin de ğerlendirilmesinde ve yorumlanmas ında aç ık ve bariz bir takdir hatas ının bulunmad ığı ve yarg ılama sonucunda ihtilaf konusu ta şınmazlar ın orman içi aç ıklık vasf ını haiz oldu ğu yolunda ula şılan kanaatin keyfîlik içermedi ği sonucuna ula şılmaktad ır. Mahkemenin söz konusu ta şınmaz ın orman içi aç ıklık olduğu yolundaki kabulünün aksini düşünmeyi gerektirecek ba şkaca bir neden de bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla orman içi açıklık vasf ında olduğu tespit edilen ta şınmazlar üzerinde imar ve ihya yoluyla mülkiye t tesisi hukuken olanakl ı olmad ığından ihyan ın, başvurucular ı bu taşınmazlar ın maliki olabilecekleri yolunda me şru bir beklentiye sevk etti ği sonucuna ula şılmas ı mümkün de ğildir. 16. Belirtilen çerçevede orman içi aç ıklık niteliğinde oldu ğu tespit edilen taşınmazlara zilyet olan ba şvurucular, hiçbir zaman bu ta şınmazlara malik olmad ığı gibi mülk edinecekleri yolunda me şru bir beklentiye de sahip bulunmad ıklar ından olayda mülkün varl ığından söz edilemez. 17. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 18. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 52. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 19. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41, 45). 22. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında yakla şık 19 y ıllık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 23. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Giderim Yönünden24. Başvurucular, ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılamaya ve tazminat a hükmedilmesini talep etmi ştir. 25. Makul sürede yarg ılanma hakk ı yönünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında Abuzar H ızyolu, Mustafa Arsu, Abuzer H ızyolu, Elif Ovayolu, Mustafa H ızyolu ve Vakkas H ızyolu'nun her birine ayr ı ayr ı 87.750 TL, -mirasç ı say ısı dikkate al ıranak- İbrahim Koluman'a 8.750 TL, Zöhre Koluman'a ise 14.500 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2019/19873 Karar Tarihi : 20/12/2022 6B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Abuzar H ızyolu, Mustafa Arsu, Abuzer H ızyolu, Elif Ovayolu, Mustafa H ızyolu ve Vakkas H ızyolu'nun her birine AYRI AYRI net 87.750 TL, İbrahim Koluman'a net 8.750 TL, Zöhre Koluman'a ise net 14.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, D. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Pazarc ık Kadastro Mahkemesine (E.2012/32, K.2015/3) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 20/12/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.