TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARZU KOCAKAYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34900) Karar Tarihi: 13/1/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 24/2/2022-31760 Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Arzu KOCAKAYA 2. Ayten KOCAKAYA 3. Sad ık KOCAKAYA 4. Selda KOCAKAYA 5. Sercan SÖZER 6. Serdar
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARZU KOCAKAYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34900) Karar Tarihi: 13/1/2022 R.G. Tarih ve Say ı: 24/2/2022-31760 Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucular : 1. Arzu KOCAKAYA 2. Ayten KOCAKAYA 3. Sad ık KOCAKAYA 4. Selda KOCAKAYA 5. Sercan SÖZER 6. Serdar KOCAKAYA 7. Serhat KOCAKAYA 8. Sevil YILDIRIM 9. Sidar Y İĞİT 10. Sultan KOCAKAYA Başvurucular Vekili: Av. Neslihan KOCAKAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, orman olarak tespit edilen ta şınmaz için ödenen tazminat ın yetersiz olmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/11/2018 tarihinde E.K. taraf ından yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. E.K. 21/3/2021 tarihinde ölmü ştür. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 37. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 8. E.K.n ın mirasç ılar ı Bakanl ık görüşüne karşı beyan dilekçesinde ba şvuruyu devam ettirmek istediklerini bildirmi ştir. Başvurucular, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 10. Başvurucular bireysel ba şvuru devam ederken -21/3/2021 tarihinde- ölen E.K.n ın mirasç ılar ıdır. E.K.n ın ölümü sonras ında başvuruyu devam ettirmek istediklerini bildiren ba şvurucular bireysel ba şvurunun taraf ı hâline gelmi şse de anlat ım kolayl ığı açısından E.K. ba şvurucu olarak nitelendirilecektir. A. Kadastro Tespitine İtiraz Davas ına İlişkin Süreç 11. Bursa ili Mudanya ilçesi Kumyaka köyü Kora mevkiinde kâin cilt 233, sayfa 46, 47, 48, 43; s ıra 12, 13, 14, 15, 22 ve 2'de kay ıtlı ve özel orman olarak kullan ılan alt ı taşınmaz tapuda ba şka bir kişi ad ına kay ıtlı iken başvurucu taraf ından 4/12/1986 tarihinde (600.000 TL, 300.000 TL, 300.000 TL, 300.000 TL, 140.000 TL, ve 1.300.000 T L bedellerle) sat ın al ınm ıştır. Başvurucu bu tarihten sonra ta şınmazlar ı kullanmaya başlam ıştır. Orman Kadastro Komisyonunca 16/3/1993 tarihinde ilan edilen orman kadastrosu sonucunda taşınmazlar ın Mavromat Tepe I Devlet Orman ı sınırlar ı içinde kald ığı tespit edilmi ştir. 12. Başvurucu 7/4/1993 tarihinde ta şınmazlar ın devlet orman ı olarak sınırland ırılmas ının iptaline ve özel orman olarak ad ına tesciline karar verilmesi istemiyle Mudanya Kadastro Mahkemesinde dava açm ıştır. 13. Mudanya Kadastro Mahkemesi 18/10/1993 tarihli kararla davay ı kabul etmi ştir. Karar ın gerekçesinde ta şınmazlar ın orman say ılmayan yerlerden oldu ğu belirtilmi ştir. Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesi 21/3/1995 tarihli kararla eksik inceleme ve ara ştırmaya dayal ı hüküm kuruldu ğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi karar ını bozmuştur. 14. Bozma karar ına uyan Mudanya Kadastro Mahkemesi 23/12/1999 tarihli kararla yine davay ı kabul etmi ş ve Kadastro Komisyonu karar ını iptal ederek ta şınmazlar ın özel orman olarak ba şvurucu ad ına sınırland ırılmas ına karar vermi ştir. Ancak Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesi 7/5/2002 tarihli kararla yine ilk derece mahkemesi karar ını bozmuştur. Bozma karar ında, taşınmazlar ın beşinin 9/7/1945 tarihli ve 4785 say ılı Orman Kanununa Baz ı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Kanun hükümleri uyar ınca devletle ştirilen özel orman mahiyetinde oldu ğu belirtilmi ştir. Kararda, di ğer taşınmaz ın ise etraf ının söz konusu be ş taşınmazla çevrili olmas ı sebebiyle özel orman olarak kabulünün mümkün olmad ığı ifade edilmi ştir. 15.İkinci bozma karar ına da uyan Mudanya Kadastro Mahkemesi 19/6/2003 tarihinde bozma karar ındaki gerekçeye at ıfla davay ı reddetmi ştir. Bu karara kar şı yap ılan temyiz ba şvurusu Yarg ıtay 20. Hukuk Dairesinin 27/6/2005 tarihli karar ıyla reddedilerek ilk derece mahkemesi karar ı onanm ıştır. Karar düzeltme istemi de 22/12/2005 tarihinde reddedilerek karar kesinle şmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 4B. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Ba şvuru Süreci 16. Başvurucu 5/7/2006 tarihinde Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurucu mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. AİHM 15/7/2016 tarihli yaz ıyla başvurunun iç hukuk yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verildi ğini başvurucuya bildirmi ştir. An ılan yaz ıda 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un 5. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına at ıfta bulunulmu ştur. C.İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonuna Ba şvuru Süreci 17. Başvurucu 23/8/2017 tarihinde İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonuna (Tazminat Komisyonu) müracaat etmi ştir. Tazminat Komisyonu 20/7/2018 tarihli kararla başvuruyu kabul edilebilir bulmu ş, başvurucunun şikâyetinin esas ını incelemi ş ve başvurucuya 175.000 TL tazminat ödenmesine hükmetmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle şunlar ifade edilmi ştir: i. Anayasa'n ın 169. maddesinde ormanlar ın devletin hüküm ve tasarrufu alt ında olduğu belirtilerek bu alanlarda özel mülkiyet yasaklanm ıştır. Bu nedenle bir sürenin geçmesiyle söz konusu alanlarda özel mülk edinilmesi olanakl ı değildir. ii. Mülkiyet hakk ı mutlak olmay ıp kamu yarar ı amac ıyla s ınırland ırılabilir. Ancak bu s ınırland ırman ın ölçülü ve orant ılı olmas ı gerekir. Mülkiyetten yoksun bırakma işlemine gerekçe gösterilen tabiat ın ve ormanlar ın korunmas ı amac ı kamu yarar ı kapsam ına girmektedir. Tabiat ın ve ormanlar ın, daha genel olarak çevrenin korunmas ı amac ıyla mülkiyetten yoksun b ırakma hâlinde kural olarak mülkün değerine kar şılık gelen makul bir mebla ğın ödenmesi gerekir. Tazminat ödenmeksizin mülkiyete son verilmesi durumunda kamu yarar ı ile mülkiyet hakk ı aras ındaki adil denge bozulmu ş olur. iii. Tapu i şlemleri kadastro tespiti i şlemlerinden ba şlayarak birbirini takip ede n işlemler oldu ğundan ve tapu kütü ğünün oluşumu aşamas ındaki kadastro i şlemleri ile tapu işlemleri bir bütün olu şturduğundan bu kay ıtlarda yap ılan hatalardan 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesine göre devletin sorumlu oldu ğunun kabulü gerekir. iv. AİHM'in yerle şik içtihad ına göre de ğeriyle orant ılı bir mebla ğ ödenmeksizin mülke el konulmas ı, genelde orant ısız bir müdahale olu şturmaktad ır. Bununla birlikte Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'ne (Sözle şme) ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi her zaman bedelin tamam ının tazmin edilece ği yönünde bir teminat sa ğlamamaktad ır. Kamu yarar ı baz ı durumlarda el konulan ta şınmaz ın rayiç bedelinden daha az ının tazmin edilmesini gerektirebilir. Ayr ıca yasal bir elkoyman ın doğurduğu sonuçlar ile hukuk d ışı d ışı yollarla mülkiyete son verilmesinin doğurduğu sonuçlar bir tutulamaz. v. Başvurucunun 4/12/1986 tarihinde sat ın ald ığı taşınmazlar ın özel orman olmas ı sebebiyle 13/7/1945 tarihinde yürürlü ğe giren 4785 say ılı Kanun'un 1. maddesi gere ğince devletle ştirildiği aç ıktır. Taşınmazlar bu tarihten sonra yeniden kadastro i şlemine tabi tutulmam ış, taşınmazlar ın tapu kayd ı revizyon görmemi ş, Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 5dolay ısıyla tapudaki kay ıt kanuni düzenlemeyle geçerlili ğini yitirmi ştir. Hukuken geçersiz bir tapu kayd ının tedavül etmesi ise hak kazand ırmaz. Ancak tapu kayd ı geçersiz bile olsa tapu siciline güvenerek i şlem yapan ba şvurucunun hak kayb ına uğrad ığı anlaşılm ıştır. vi. Başvurucunun 4785 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla taşınmazlar ın ilk maliki ya da malikin mirasç ısı olmamas ı, tapu siciline güvenerek 1986 tarihinde ta şınmazlar ı sat ın almas ı nedeniyle bir mebla ğ ödenmeksizin mülkten mahrum kalmas ının aşırı bir müdahale te şkil edece ği aç ıktır. Ancak A İHM içtihatlar ı dikkate al ındığında taşınmaz tapusunun sadece tedavül etmesi nedeniyle bir ihlal söz konusu olmaktad ır. Dolay ısıyla hukuki geçerlili ğini yitiren tapu kayd ını tedavül ettiren devletin ba şvurucunun zarar ını hakkaniyete uygun olarak tazmi n etmesi gerekir. Ta şınmaz ın güncel de ğeri fahiştir. Ayr ıca başvurucunun 1986 tarihinde ta şınmazlar için ödemi ş olduğu bedelin enflasyon kar şısındaki güncellenmi ş değeri de cüzi kalmaktad ır. Bu nedenle ba şvurucunun tüm zararlar ının karşılığı olarak hakkaniyete uygun olarak 175.000 TL tazminat ödenmesine kara r verilmesi yerinde olacakt ır. D.İdari Yarg ı Süreci 18. Başvurucu, Tazminat Komisyonu karar ına karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinde (Bölge İdare Mahkemesi) itiraz yoluna ba şvurmuştur. İtiraz dilekçesinde alt ı taşınmaz için hükmedilen 175.000 TL tazminat ın yetersiz oldu ğunu ileri sürmüş; toplam 836.930 m² büyüklü ğünde olan ta şınmazlar ın güncel metrekare birim fiyat ının 59,96 TL, buna göre ödenmesi gereken tazminat ın tutar ının ise 50.182.322,80 T L olduğunu savunmu ştur. Başvurucu, bilirki şi marifetiyle ta şınmazlar ın güncel bedelini n hesaplat ılmas ı gerektiğini belirtmi ştir. 19. Bölge İdare Mahkemesi 4/10/2018 tarihinde itiraz ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde Tazminat Komisyonu karar ı özetlendikten sonra takdir edilen tazminat ın hakkaniyete uygun oldu ğu belirtilmi ştir. Nihai karar 12/11/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 30/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Mevzuat Hükümleri21. 4785 say ılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir: "Bu kanunun yürürlü ğe girdiği tarihte varolan gerçek veya tüzel özel ki şilere, vak ıflara ve köy, belediye, özel idare kamu tüzel ki şiliklerine ili şkin bütün ormanlar bu kanu n gereğince devletle ştirilmiştir. Bu ormanlar hiç bir i şlem ve bildirime lüzum olmaks ızın Devlete geçer." 22. 31/8/1956 tarihli ve 6831 say ılı Orman Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 6"Tabii olarak yeti şen veya emekle yeti ştirilen ağaç ve ağaçç ık topluluklar ı yerleriyl e birlikte orman say ılır." 23. 6831 say ılı Kanun'un 2. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Bu yerler d ışında orman s ınırlar ında hiçbir suretle daraltma yap ılamaz." 24. 6831 say ılı Kanun'un 4. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Ormanlar mülkiyet ve idare bak ımından: A) Devlet ormanlar ı; B) Hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar; C) Hususi ormanlar; ...olmak üzere ayr ılır." 25. 6831 say ılı Kanun'un 50. ila 56. maddelerini kapsayan " Dördüncü Fas ıl"ı "Hususi Ormanlar" ı düzenlemektedir. 26. 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesi şöyledir: "Tapu sicilinin tutulmas ından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Devlet, zarar ın doğmas ında kusuru bulunan görevlilere rücu eder. Devletin sorumlulu ğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulundu ğu yer mahkemesinde görülür." 27. 6384 say ılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun amac ı, Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine yap ılmış baz ı başvurular ın tazminat ödenmek suretiyle çözümüne dair esas ve usullerin belirlenmesidir." 28. 6384 say ılı Kanun'un 2. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf oldu ğu ek protokoller kapsam ında korunan haklara ili şkin Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin yerle şik içtihatlar ı doğrultusunda Ülkemiz aleyhine verilen ihlal kararlar ının yoğunluğu dikkate alınmak suretiyle di ğer ihlal alanlar ı bak ımından da Cumhurba şkan ı karar ıyla bu Kanun hükümleri uygulanabilir." 29. 6384 say ılı Kanun'un 4. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bu Kanun kapsam ında yap ılacak müracaatlar hakk ında karar vermek üzere Bakanl ığın merkez, ba ğlı ve ilgili kurulu şlar ında çal ışan hâkim ve savc ılar aras ından Adalet Bakan ı taraf ından atanacak dört ki şi ile Maliye Bakan ı taraf ından Maliye Bakanl ığı personeli aras ından atanacak bir ki şiden oluşan toplam be ş kişilik bir Komisyon kurulur. Komisyon Ba şkan ı bu üyeler aras ından Adalet Bakan ı taraf ından seçilir." Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 730. 6384 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Başvuran, bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren alt ı ay içinde Komisyona müracaat edebilir. Bu süre içinde müracaatta bulunmayanlar Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin münhas ıran iç hukuk yollar ının tüketilmemi ş olmas ı gerekçesine dayanan kabul edilemezlik karar ının kendilerine tebli ğinden itibaren bir ay içinde de Komisyon a müracaat edebilirler." 2. Yarg ıtay İçtihad ı 31. 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesiyle tapu sicilinin tutulmas ından doğan bütün zararlardan devletin sorumlu oldu ğu, devletin zarar ın doğmas ında kusuru bulunan görevlilere rücu edebilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. Öncesinde Yarg ıtay, bu maddenin sadece tapu sicilinde yap ılan hatalar ı kapsad ığı ancak tapu sicili olu şturulurken yani kadastro çal ışmalar ından kaynaklanan hatalar ın bu madde kapsam ında değerlendirilemeyece ği yönünde kararlar vermi ştir. Bununla birlikte A İHM taraf ından verilen çok say ıda ihlal karar ından sonra Yarg ıtay, içtihat de ğişikliğine giderek kadastro s ıras ında yap ılan hatalar ın da 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesi kapsam ında devletin sorumlulu ğu alt ında olduğuna ve tazminat ödenmesi gerekti ğine dair kararlar vermi ştir. B. Uluslararas ı Hukuk 32. Sözle şme'ye ek (1) No.lu Protokol'ün 1. maddesi şöyledir: "Her gerçek ve tüzel ki şinin mal ve mülk dokunulmazl ığına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ı vard ır. Bir kimse, ancak kamu yarar ı sebebiyle ve yasada öngörülen ko şullara ve uluslararas ı hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun b ırak ılabilir. Yukar ıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yarar ına uygun olarak kullan ılmas ını düzenlemek veya vergilerin ya da ba şka katk ılar ın veya para cezalar ının ödenmesini sa ğlamak için gerekli gördükleri yasalar ı uygulama konusunda sahip olduklar ı hakka halel getirmez." 33. AİHM, mülkün gerçek de ğerine göre makul kabul edilebilecek bir miktarda tazminat ödemeden mülkiyetten yoksun b ırakman ın Sözleşme'ye ek (1) No.lu Protokol'ün 1. maddesi kapsam ında aşırı bir yük olu şturduğunu ve hiç tazminat ödenmeden mahrum bırakman ın ancak istisnai durumlarla hakl ı bulunabilece ğini belirtmektedir (Nastou/Yunanistan (No. 2) , B. No: 16163/02, 15/7/2005, 33; Jahn ve di ğerleri/Almanya [BD], B. No: 46720/99, 72203/01, 72552/01, 30/6/2005, 116). 34.Turgut ve di ğerleri/Türkiye (B. No: 1411/03, 8/7/2008) karar ına konu olayda, 1911 y ılında tapuya tescil edilen ta şınmaz ın tapu kayd ında orman olmas ı dolay ısıyla özel mülkiyete konu olamayaca ğı gerekçesiyle yarg ı karar ıyla iptal edilmi ştir. AİHM, başvurucular ın miras b ırakan ın 1911 y ılında bu ta şınmaz ı edindiğine ve ba şvurucular ın tapu kay ıtlar ının Hazine yarar ına iptal edildi ği tarihe kadar söz konusu ta şınmaz ın iç hukuktaki tüm sonuçlar ıyla birlikte me şru olduğuna işaret etmi ştir. AİHM sonuç olarak tazminat ödenmeksizin tapu kayd ının iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlaline kara r vermiştir (Turgut ve di ğerleri/Türkiye, 86-93). Devecioğlu/Türkiye (B. No: 17203/03, 13/11/2008) karar ında da A İHM, tapu siciline güven ilkesi çerçevesinde sat ın al ınan bir taşınmaz ın tapu kayd ının tazminat ödenmeksizin iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varm ıştır (Devecioğlu/Türkiye , 31-41). Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 835. AİHM, adil dengenin sa ğlan ıp sağlanmad ığının ve malike a şırı külfet yüklenip yüklenmedi ğinin değerlendirilmesinde tazminat tutar ının önemli bir unsur oldu ğunu vurgulamakta, ta şınmaz ın gerçek de ğerinin kar şılanmamas ının kural olarak adil dengeyi bozacağını kabul etmektedir. A İHM'e göre tazminat miktar ı kural olarak ta şınmaz ın mülkiyetinin kaybedildi ği tarihteki de ğerine göre hesaplanmal ıdır. Başka türlü yakla şımlar a z veya çok keyfîli ğe ve belirsizli ğe neden olabilir ( Vistiņš ve Perepjolkins/Letonya [BD], B. No: 71243/01, 25/10/2012, 110, 111). Bununla birlikte A İHM (1) No.lu Protokol'ün her olayda tam tazminat ödenmesini garanti etmedi ğini, kamu menfaatinin me şru amaçlar ının baz ı hâllerde -büyük ekonomik reformlar gibi- ta şınmaz ın gerçek bedelinin alt ında tazminat ı müstahak k ılabileceğini ifade etmektedir ( Vistiņš ve Perepjolkins/Letonya , 112). V.İNCELEME VE GEREKÇE 36. Anayasa Mahkemesinin 13/1/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 37. Başvurucu, devletin yirmi iki kez al ınıp sat ılmas ına müsaade etti ği ve sat ış işlemlerinden harç tahsil etti ği taşınmazlar ı orman oldu ğu gerekçesiyle tazminats ız olarak elinden ald ığını belirtmi ştir. Başvurucu, Mudanya Kaymakaml ığınca 2020 y ılında gerçekleştirilen ihaleler sonucu yap ılan sat ışlar dikkate al ındığında Tazminat Komisyonunun takdir etti ği tazminat ın çok cüzi kald ığını ifade etmi ştir. Yakla şık yirmi be ş yıl süren uzun yarg ılamalar sonucu sadece 175.000 TL tazminat ın takdir edilmesinin hakkaniyete uygun olmad ığını vurgulam ıştır. Başvurucu sonuç olarak mülkiyet hakk ının ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 38. Bakanl ık görüşünde, başvurucu lehine 175.000 TL tazminata hükmedildi ği gözetildiğinde öncelikle ba şvurucunun ma ğdur statüsünün de ğerlendirilmesi gerekti ği belirtilmiştir. Bakanl ık ayr ıca Tazminat Komisyonunun yorumunda bariz takdir hatas ı ve aç ık bir keyfîlik bulunmad ığını, bu nedenle ba şvurunun kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğunu ileri sürmü ştür. Bakanl ık son olarak Tazminat Komisyonunun takdir etti ği tazminat tutar ının başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı ile kamu yarar ı aras ındaki adil dengeyi sağlad ığını savunmu ştur. 39. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında hükmedilen tazminat ın miktar ı gözetildiğinde mağduriyetinin devam etti ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, bunun d ışında genel olarak başvuru formundaki iddialar ını tekrar etmi ştir. B. Değerlendirme 40. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 941. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu, mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ının yan ında adil yarg ılanma hakk ının da ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Başvurucunun adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ileri sürdü ğü tüm iddialar ın mülkiyet hakk ının usul güvenceleri kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 42. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun ma ğdur statüsünün bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi gerekti ği belirtilmi ştir. 43. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un "Bireysel ba şvuru hakk ına sahip olanlar" kenar ba şlıklı 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca bireysel ba şvuru ancak ihlale yol açt ığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve ki şisel bir hakk ı doğrudan etkilenenler taraf ından yap ılabilir. 44. Buna göre bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmesi için üç temel ön ko şulun birlikte bulunmas ı gerekmektedir. Bunlar, ba şvuruya konu edilen kamu gücü eylem veya i şleminden ya da ihmalinden ba şvurucunun güncel bir hakk ı nedeniyle kişisel olarak ve doğrudan etkilenmesidir. Bu çerçevede ortaya ç ıkan sonuç nedeniyle ba şvurucunun mağdur olduğunu ileri sürmesi gerekir ( Onur Do ğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, 42). 45. Başvurucu lehine toplam 175.000 TL tazminata hükmedilmi ş ise de ba şvurucu, Tazminat Komisyonunun hesaplama yöntemi nedeniyle bu tutar ın yetersiz oldu ğunu ileri sürmektedir. Ba şvurucu, tüm süreç boyunca Tazminat Komisyonunun hesaplama yönteminin taşınmaz ın gerçek bedelini kar şılamaktan uzak oldu ğunu öne sürmü ş ve taşınmaz ın rayiç bedeline ili şkin kimi verileri eklemi ştir. Mevcut bireysel ba şvurudaki temel şikâyet Tazminat Komisyonunun hesaplama yöntemine yöneliktir. Tazminat Komisyonunun görü şüne göre devletin sorumlulu ğu taşınmaz ın tedavül bedelinin güncellenmi ş hâlinin ödenmesinden ibaret iken başvurucu ise devletin ta şınmazlar ın rayiç bedelini ödemesi gerekti ğini ileri sürmektedir. Başvurucunun Tazminat Komisyonunun bu görü şünün Anayasa'n ın 35. maddesiyle uyuml u olup olmad ığının denetlettirmesinde me şru bir menfaatinin bulundu ğu aç ıktır. Dolay ısıyla başvurucunun ma ğdur statüsünün devam etti ğinin kabulü gerekir. 46. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Mülkün Varl ığı 47. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır. Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). Somut Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 10olayda ba şvurucunun Bursa ili Mudanya ilçesi Kumyaka köyü Kora mevkiinde kâin 6 adet tapulu taşınmaz ı 4/12/1986 tarihinde sat ın ald ığı, dolay ısıyla mülkün varl ığı sabittir. b. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 48. Anayasa n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ı kişiye -başkas ının hakk ına zarar vermemek ve kanunlar ın koyduğu sınırlamalara uymak ko şuluyla- sahibi oldu ğu şeyi diledi ği gibi kullanma ve ondan tasarru f etme, onun ürünlerinden yararlanma olana ğı verir ( Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32). Dolay ısıyla malikin mülkünü kullanma, mülkün semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s ınırlanmas ı mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). 49. Anayasa n ın 35. maddesi ile mülkiyet hakk ına temas eden di ğer hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesi n mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmiş; ikinci f ıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında, genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda sınırlanabilece ği belirlenerek ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakman ın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmi ştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiye t hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, 55-58). 50. Başvuru konusu ta şınmazlar kadastro çal ışmalar ı sonras ında devlet orman ı olarak s ınırland ırılm ış ve başvurucu ad ına olan tapular iptal edilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ına müdahalede bulunuldu ğu kuşkusuzdur. Di ğer tarafta n tapular ın iptal edilmi ş olmas ı karşısında müdahalenin mülkten yoksun b ırakmaya ili şkin kural çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 51. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 52. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, 62). Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 11i. Kanunilik 53. Mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt hukuka dayal ı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildi ğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılacakt ır. Müdahalenin hukuka dayal ı olmas ı, iç hukukta müdahaleye ili şkin yeterince ula şılabilir ve öngörülebili r kurallar ın bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44). 54. Temel bir de ğer olarak çevrenin korunmas ı ve herkesin çevreden e şit şekilde yararlanma hakk ının bir uzant ısı olarak Anayasa'n ın 169. maddesinde, ormanlar ın devletin hüküm ve tasarrufu alt ında olduğu belirtilerek bu alanlarda özel mülkiyet yasaklanm ıştır. Bu nedenle belli bir sürenin geçmesiyle söz konusu alanlarda özel mülkiyet edinilmesi olanakl ı değildir (AYM, E.2009/31, K.2011/77, 12/5/2011). Bu ba ğlamda 6831 say ılı Kanun'un 1. maddesinde de tabii olarak yeti şen veya emekle yeti ştirilen ağaç ve ağaçç ık topluluklar ının yerleriyle birlikte orman say ılacağı hüküm alt ına al ınm ış, ayn ı Kanun'un 2. maddesinin üçüncü f ıkras ında bu yerler d ışında orman s ınırlar ında hiçbir suretle daraltma yap ılamayaca ğı düzenlenmi ştir (bkz. 22, 23). An ılan kanun hükümlerinin ula şılabilir, öngörülebilir ve belirli oldu ğunda kuşku bulunmad ığından başvuruya konu müdahalenin kanuna dayal ı olduğu sonucuna var ılm ıştır (Cemile Gökhan ve di ğerleri , B. No: 2015/1203, 23/5/2018, 70). ii. Meşru Amaç 55. Anayasa'n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ı ancak kamu yarar ı amac ıyla s ınırland ırılabilmektedir. Kamu yarar ı kavram ı, mülkiyet hakk ının kamu yarar ının gerektirdi ği durumlarda s ınırland ırılmas ı imkân ı vermekle, bir s ınırland ırma amac ı olmas ının yan ı sıra mülkiyet hakk ının kamu yarar ı amac ı dışında s ınırlanamayaca ğını öngörerek ve bu anlamda bir s ınırlama s ınırı oluşturarak mülkiyet hakk ını etkin bir şekilde korumaktad ır (Nusrat Külah , B. No: 2013/6151, 21/4/2016, 53). 56. Anayasa'n ın 169. maddesinde, ormanlar ın ülke yönünden ta şıdığı büyük önem gözetilerek korunmas ı ve geliştirilmesi konusunda ayr ıntılı düzenlemelere yer verilmi ştir. Bu özel ve ayr ıntılı düzenlemenin ülkemizde orman örtüsünün sürekli yok edilmesi gerçe ğinden kaynakland ığı kuşkusuzdur. Anayasa'n ın 169. maddesinin birinci f ıkras ı gereğince devlet, doğal kaynaklar ımızın en önemlilerinden birisi olan ormanlar ın korunmas ı ve sahalar ının genişletilmesi için gereken tedbirleri al ıp kanun koymak ve bütün ormanlar ın gözetimi ödevini yerine getirmek durumundad ır (AYM, E.2013/96, K.2014/118, 3/7/2014). Dolay ısıyla ormanlar ın korunmas ı amac ıyla mülkiyet hakk ına müdahale edilmesinde kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ın bulundu ğu tart ışmas ızdır (AYM, E.2009/31, K.2011/77, 12/5/2011). iii. Ölçülülük(1) Genel İlkeler 57. Anayasa'n ın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden olu şmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin amac ı gerçekleştirmeye elveri şli olmas ını, gereklilik amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ını n mümkün olmamas ını, Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 12orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, 38). 58. Ölçülülük ilkesi gere ği kişilerin mülkiyet hakk ının s ınırland ırılmas ı hâlinde elde edilmek istenen kamu yarar ı ile bireyin haklar ı aras ında adil bir dengenin kurulmas ı gerekmektedir. Bu adil denge, ba şvurucunun şahsi olarak a şırı bir yüke katland ığının tespit edilmesi durumunda bozulmu ş olacakt ır. Müdahalenin ölçülülü ğünü değerlendirirken Anayasa Mahkemesi bir taraftan ula şılmak istenen me şru amac ın önemini ve di ğer taraftan müdahalenin niteli ğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davran ışlar ını da gözönünde tutarak ba şvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacakt ır (Arif Güven , B. No: 2014/13966, 15/2/2017, 58, 60). 59. Devletin hüküm ve tasarrufu alt ında olan mallar ın korunmas ı amac ıyla mülkiyet hakk ına müdahale edilmesi me şru olmakla birlikte bu kamusal külfetin tamam ının mül k sahiplerine yüklenemeyece ği ve kanun koyucunun buna uygun çözüm yollar ı bulmas ı gerekeceği aç ıktır (AYM, E.2009/31, K.2011/77, 12/5/2011). Kamuya ait orman ve di ğer mallar ın korunmas ındaki kamu yarar ı amac ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ı aras ında makul denge, ba şvurucuya tazminat ödenmesi veya ba şvurucunun zarar ının başka yollarla telafi edilmesi şart ıyla sağlanabilir ( Hüseyin Akbulut ve Yusuf Akbulut , B. No: 2014/7643, 6/4/2017, 32). 60. Mülkiyet hakk ından yoksun b ırak ılma biçimindeki müdahalelerde adil dengenin sağlanmas ı için hükmedilmesi gereken tazminat ın miktar ı kural olarak ta şınmaz ın müdahale anındaki gerçek (tam) de ğeridir. Ta şınmaz ın müdahale an ındaki de ğerinin hesaplanmas ı dışındaki seçenekler ta şınmaz ın değerinde sonradan meydana gelen art ış veya azalmala r nedeniyle malikin haks ız kazanç elde etmesine veya haks ız yere zarara u ğramas ına yol açabilir (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014). Öte yandan kamu yarar ının zorunlu k ıldığı çok istisnai hâllerde ta şınmaz ın gerçek de ğerinin altında tazminat ödenebilir. 61. Diğer taraftan 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesi tapu sicilinin tutulmas ından doğan bütün zararlardan devletin sorumlu oldu ğunu, zarar ın doğmas ında kusuru bulunan görevlilere devletin rücu edebilece ğini hüküm alt ına alm ıştır. Nitekim Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlar ında Yarg ıtay içtihad ına dayanarak 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesinde öngörülen tazminat yolunun kadastro tespiti a şamalar ındaki işlemlerden do ğan zararlar ın telafisi yönünden de etkili oldu ğu sonucuna ula şmıştır (Nazmiye Akman , B. No: 2013/1012, 16/4/2013, 25; Ahmet Hilmi Serter , B. No: 2014/10954, 17/11/2016, 41, 42; Hatice Avc ı ve diğerleri , B. No: 2014/9788, 22/9/2016, 74-76). (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 62. Somut olayda tapuya kay ıtlı olan alt ı taşınmaz başvurucu taraf ından 4/12/1986 tarihinde sat ın al ınm ıştır. Orman Kadastro Komisyonunca 16/3/1993 tarihinde ilan edilen orman kadastrosu sonucunda ta şınmazlar ın Mavromat Tepe I Devlet Orman ı sınırlar ı içinde kald ığı tespit edilmi ştir. Başvurucunun kadastro tespitine yapt ığı itiraz 22/12/2005 tarihinde kesinleşen kararla reddedilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucu 22/12/2005 tarihinde ta şınmazlar ın mülkiyetini kaybetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 1363. Başvurucunun ta şınmazlar ın orman olarak tespit edilmesine yönelik bir şikâyeti bulunmamaktad ır. Başvurucu Tazminat Komisyonunun takdir etti ği tazminat ın yetersiz olmas ından yak ınmaktad ır. Bu durumda müdahalenin ba şvurucuya a şırı ve orant ısız bir yük yükleyip yüklemedi ği değerlendirilmelidir. 64. Anayasa'n ın ormanlar ın korunmas ı ve geliştirilmesine ili şkin 169. maddesi uyar ınca ormanlar ın özel mülkiyete konu edilmesi mümkün de ğildir. Bununla birlikte söz konusu ta şınmazlar ın kamu makamlar ı taraf ından olu şturulan tapu kay ıtlar ına göre özel mülke konu edildi ği ortadad ır. Başvurucu taraf ından söz konusu ta şınmazlar ın sat ın al ındığı tarihte tapu kay ıtlar ında herhangi bir şerhin veya belirtmenin bulundu ğu kamu makamlar ınca gösterilemedi ği gibi dosya kapsam ından başvurucunun ta şınmazlar ın devlet orman ı olduğunu bilebilecek durumda oldu ğunu gösterir ba şkaca herhangi bir olgunun da mevcut olmad ığı anlaşılm ıştır. Taşınmazlar ın özel orman vasf ında olmas ı ileri bir dönemde devlet orman ı olarak s ınırland ırılabileceğini öngörülebilir hâle getirmemektedir. Zira Türk hukuk sisteminde özel orman tamamen yasaklanm ış bir müessese de ğildir. Günümüzde bile çok say ıda özel orman vasf ında taşınmaz bulunmaktad ır. Nitekim 6831 say ılı Kanun'da özel ormanlara ili şkin hükümlere yer verilmi ştir (bkz. 24, 25). 65. Tapu kay ıtlar ının oluşturulmas ı ve tutulmas ı kamu makamlar ının gözetiminde olduğuna göre orman olmas ına rağmen hatal ı olarak bu kay ıtlar ın oluşturulmas ı hâlinde de yine devletin sorumlu olmas ı tabiidir. Orman olan ta şınmazlar ın korunmas ı bağlam ında müdahalenin kamu yarar ına dayal ı meşru bir amac ı bulunmakta ise de devletin verdi ği tapuya dayanarak mülkiyet hakk ı sahibi olan ba şvurucunun da menfaatlerinin gözetilmesi ve bu çerçevede idarenin hatal ı işleminin bütün sonuçlar ının başvurucuya yüklenmemesi gerekmektedir. Bu ba ğlamda tapunun iptal edilmesi kar şılığında tazminat ödenmesinin başvurucuya yüklenen külfeti hafifletecek ve kamu yarar ı ile bireysel menfaatleri n dengelenmesini sa ğlayacak önemli bir araç oldu ğu söylenebilir. 66. Nitekim Türk hukukunda tapu sicilinin hatal ı tutulmas ından kaynaklanan zararlar ın devlet taraf ından tazmin edilmesini öngören düzenleme, 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesinde yer alm ıştır. An ılan maddede; tapu sicilinin tutulmas ından doğan bütün zararlardan devletin sorumlu oldu ğu, zarar ın doğmas ında kusuru bulunan görevlilere devletin rücu edebilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır (Nazmiye Akman , 22; Ahmet Hilmi Serter , 39; Hatice Avc ı ve diğerleri , 72). 67. Tazminat Komisyonu da tapu kayd ının hatal ı olarak olu şturulmas ından devleti n 4721 say ılı Kanun'un 1007. maddesi çerçevesinde sorumlulu ğunun bulundu ğunu kabul etmiştir. Ancak Tazminat Komisyonu devletin sorumlulu ğunu hukuki geçerlili ğini yitiren tapunun iptal edilmeyerek tedavül etmesine müsaade edilmesine münhas ır k ılm ıştır. Tazminat Komisyonuna göre ihtilaf konusu ta şınmazlar ın özel orman niteli ği 4785 say ılı Kanun'un 13/7/1945 tarihinde yürürlü ğe girmesiyle sona ermi ştir. Ancak devlet tapular ı iptal etmeyerek tedavül görmesine sebebiyet vermi ştir. AİHM içtihatlar ına vurgu yapan Tazminat Komisyonu, ta şınmaz tapusunun sadece tedavül etmesi nedeniyle bir ihlalin söz konusu olduğunu belirtmi ştir. Tazminat Komisyonu, buna ba ğlı olarak ba şvurucunun zarar ını taşınmazlar ı sat ın al ırken ödedi ği bedel olarak tan ımlam ış, bu bedelin karar tarihi itibar ıyla güncellenmi ş hâlinin ba şvurucuya ödenmesi gerekti ğini ifade etmi ş, bununla birlikte bu şekilde hesaplanan tutar ın enflasyon kar şısında cüzi kalmas ı sebebiyle hakkaniyet ilkelerini gözeterek ba şvurucuya 175.000 TL tazminat ödenmesini takdir etmi ştir. 68. Belirtilmelidir ki ba şvurucuya ödenmesi gereken tazminat ın hesaplanmas ında taşınmazlar ın rayiç bedelinin dikkate al ınmam ış olmas ı Anayasa'n ın 35. maddesini ihlal Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 14etmemektedir. Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarihli ve E.2013/95, K.2014/176 say ılı karar ında da kabul edildi ği üzere ta şınmaz ın müdahale an ındaki değerinin hesaplanmas ı dışındaki seçenekler ta şınmaz değerinde sonradan meydana gelen art ış veya azalmala r nedeniyle malikin haks ız kazanç elde etmesine veya haks ız yere zarara u ğramas ına yol açabilir. Dolay ısıyla malikin mülkiyet hakk ıyla ormanlar ın korunmas ı amac ı aras ındaki adil dengenin sa ğlanmas ında taşınmaz ın güncel de ğerinin (Tazminat Komisyonuna ba şvuru tarihindeki) verilmesi gerekti ği söylenemeyecektir. Nitekim A İHM'in yakla şımı da taşınmaz ın mülkiyetinin yitirildi ği tarihteki de ğerinin verilmesi yönündedir (bkz. 35). Kuşkusuz tazminat miktar ının hesaplanmas ında taşınmaz ın mülkiyetinin yitirildi ği tarihteki niteliği de gözönünde bulundurulacakt ır. Ne var ki malike ödenecek tazminat ın hesaplanmas ında taşınmaz ın mülkiyetinin yitirildi ği tarihteki niteli ğinin ve de ğerinin esas alınmas ı gerekmekte ise de bunun enflasyon kar şısında yitirilen k ısm ının da karşılanmas ı gerekir. Aksi takdirde y ıllarca ta şınmaz ını kullanamayan ve ta şınmaz ın bedelinden yararlanamayan malik, elde etti ği yarara kar şılık orant ısız bir külfete katlanm ış olacakt ır. 69. Bu çerçevede Tazminat Komisyonunun devletin sorumlulu ğunu taşınmaz ın tapusunun tedavül görmesine sebebiyet vermesine indirgemesi mülkiyet hakk ının anayasal güvencelerinin gözard ı edilmesine neden olmaktad ır. Somut olayda ba şvurucunun tap u siciline güven ilkesinden yararlanan üçüncü bir ki şiye ödedi ği bedeli talep etmesi gibi bir durumun bulunmad ığı hat ırlanmal ıdır. Olayda ba şvurucunun ta şınmazlar ının tapusu devlet taraf ından orman oldu ğu gerekçesiyle iptal edilmi ştir. Tapunun ormanlar ın korunmas ı amac ıyla iptal edilmesi mülkten yoksun b ırakma mahiyetinde olup devletin sorumlulu ğu taşınmaz ın mülkiyetin kaybedildi ği tarihteki bedelinin ödenmesini kapsamaktad ır. Başvurucunun 1986 tarihinde ödedi ği bedelin güncellenerek ödenmesi biçimindeki bir yöntemin ta şınmazlar ın gerçek bedeline kar şılık geldiğinin kabulü mümkün de ğildir. 70. Kuşkusuz üstün kamu yarar ının gerekli k ıldığı baz ı istisnai durumlarda taşınmaz ın tam bedelinin ödenmemesi müstahak görülebilir. Gelgelelim somut olayda başvurucuya ta şınmaz ın gerçek bedelinin a şağısında tazminat ödenmesini hakl ılaştıran bir durumun varl ığı gösterilememi ştir. İdarenin hatas ını düzeltmek amac ıyla tapuyu iptal etmesi hiçbir şekilde daha az tazminat ödenmesini müstahak k ılan bir durum olarak kabul edilemez. Tapunun iptal edilmesinde ba şvurucunun hiçbir kusurunun da bulunmad ığı gözetildi ğinde taşınmaz ın mülkiyetinin yitirildi ği tarihteki de ğerinin enflasyon kar şısında yitirilen k ısm ının da karşılanm ış hâlinin ba şvurucuya ödenmesi ormanlar ın korunmas ındaki kamusal yarar ile başvurucunun mülkiyet hakk ından yararlanmas ındaki bireysel yarar aras ında adil bir denge kurulmas ını temin edecektir. 71. Eldeki olayda Tazminat Komisyonunun ta şınmazlar ın mülkiyetinin kaybedildi ği 22/12/2005 tarihindeki de ğerini hesaplamad ığı aç ıktır. Öte yandan Tazminat Komisyonunun hesaplad ığı tazminat miktar ının başvurucunun ta şınmazlar ı sat ın al ırken ödedi ği bedelin güncellenmesinden de ibaret olmad ığı anlaşılmaktad ır. Tazminat Komisyonu ba şvurucunun ödediği bedelin güncellenmesi suretiyle hesaplad ığı tutar ın enflasyon kar şısında cüzi kalacağını belirterek takdiren 175.000 TL tazminata hükmetmi ştir. 72. Taşınmazlar ın mülkiyetinin kaybedildi ği 22/12/2005 tarihindeki de ğerlerinin ne kadar oldu ğuyla ilgili olarak herhangi bir bilgi bireysel ba şvuru dosyas ında bulunmad ığından Tazminat Komisyonunun takdir etti ği tutar ın adil dengeyi sa ğlay ıp sağlamad ığı değerlendirilememektedir. Bu durumda mevcut ko şullarda ba şvurucu lehine hükmedile n tazminat ın başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ındaki bireysel yarar ile ormanlar ın muhafazas ındaki kamusal yarar aras ındaki adil dengeyi temin etti ği kamu makamlar ınca Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 15gösterilememi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçüsü z olduğu kanaatine var ılm ıştır. 73. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 74. 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 75. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve 96.246.950 TL tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmi ştir. 76. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 77. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 78.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucuya ödenmesi gereken tazminat miktar ı hesaplan ırken taşınmazlar ın mülkiyetinin kaybedildi ği tarihteki de ğerinin dikkate al ınmam ış olmas ı sebebiyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlali n Tazminat Komisyonu karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 79. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden de ğerlendirme yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda Tazminat Komisyonunca yap ılmas ı gereken i ş, Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden de ğerlendirme yap ılmak üzere Tazminat Komisyonuna gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/34900 Karar Tarihi : 13/1/2022 1680.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden de ğerlendirme yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 81. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden de ğerlendirme yap ılmak üzere İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonuna (K.2018/33M) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucular ın tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.794,70 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 13/1/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.