TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN BA ŞARAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2014/12541) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : Ramazan BA ŞARAN Vekili : Av. Mesut BE ŞTAŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir toplant ıya ve gösteri yürüyü şüne kat ılmas ı nedeniyle ter
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN BA ŞARAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2014/12541) Karar Tarihi: 3/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : Ramazan BA ŞARAN Vekili : Av. Mesut BE ŞTAŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir toplant ıya ve gösteri yürüyü şüne kat ılmas ı nedeniyle terör örgütü üyesi olmamakla birlikte örgüt ad ına suç i şleme suçundan mahkûm edilmi ş olmas ının başvurucunun toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ını; yarg ılaman ın uzun sürmesini n de makul sürede yarg ılanma hakk ını ihlal ettiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/7/2014 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu 1986 do ğumlu olup olaylar ın meydana geldi ği tarihte Derik'te (Mardin) ikamet etmektedir. 7. Başvurucu, kanuna ayk ırı toplant ı ve gösteri yürüyü şlerine kat ılma ve terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçlar ını işlediği gerekçesiyle 15/2/2011 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 38. Başvurucu hakk ında Diyarbak ır Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca 7/4/2011 tarihinde görevi yapt ırmamak için direnme, silahl ı olarak kat ılınan toplant ı ve yürüyü şte ihtara ra ğmen dağılmama, terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme, terör örgütü propagandas ı yapma, kanuna ayk ırı toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme veya bunlara kat ılma, kanuna ayk ırı toplant ı ve yürüyü şlere kat ılarak ihtara ra ğmen kendili ğinden dağılmama suçlar ından iddianame düzenlenmi ştir. 9. Yarg ılamay ı yürüten (kapat ılan) Diyarbak ır 5. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ile görevli-Mahkeme) 10/8/2011 tarihli celsede ba şvurucunun tutuklanmas ına, 1/11/2011 tarihli celsede ise izinsiz olarak patlay ıcı madde bulundurma suçundan ba şvurucu hakk ında ek iddianame tanzimine yönelik müzekkere yaz ılmas ına karar vermi ştir. 10. Mahkeme 30/12/2011 tarihinde, ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçundan 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı, kanuna ayk ırı toplant ı ve yürüyü şlere kat ılarak ihtara ra ğmen kendili ğinden dağılmama suçundan ise 5 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına; silahl ı olarak kat ılınan toplant ı ve yürüyü şte ihtara rağmen dağılmama, terör örgütü propagandas ı yapma, görevi yapt ırmamak için direnme, kanuna ayk ırı toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme veya bunlara kat ılma, genel güvenli ği kasten tehlikeye u ğratma ve izinsiz olarak patlay ıcı madde bulundurma suçlar ından ise at ılı suçlar ı işlediği sabit olmad ığı gerekçesiyle beraatine hükmetmi ştir. Mahkeme, ba şvurucuyu hükümle birlikte tahliye etmi ştir. 11. Hükümlerin san ık müdafileri taraf ından temyiz edilmesi üzerine Yarg ıtay 9. Ceza Dairesinin 11/9/2012 tarihli karar ı ile baz ı usule ilişkin eksiklikler ve hükümden sonra yürürlüğe giren 2/7/2012 tarihli ve 6352 say ılı Yarg ı Hizmetlerinin Etkinle ştirilmesi Amac ıyla Baz ı Kanunlarda De ğişiklik Yap ılmas ı ve Bas ın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezalar ın Ertelenmesi Hakk ında Kanun'un getirdi ği değişiklikler kapsam ında başvurucunun hukuki durumunun yeniden takdir ve tayininde zorunluluk bulunmas ı gerekçeleriyle mahkûmiyet hükümlerinin bozulmas ına karar verilmi ştir. 12. Bozma karar ı sonras ı Mahkeme, ba şvurucu hakk ında kanuna ayk ırı toplant ı ve yürüyüşlere kat ılarak ihtara ra ğmen kendili ğinden dağılmama suçundan 6352 say ılı Kanun'un geçici 1. maddesinin (b) bendi uyar ınca kovu şturman ın ertelenmesine; terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçundan ise 6352 say ılı Kanun ile de ğişik 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin (6) numaral ı fıkras ı uyar ınca 3 y ıl 1 ay 15 gün hapis cezas ına hükmetmi ştir. 13. Mahkûmiyet karar ının yeniden san ık müdafiileri taraf ından temyiz edilmesi üzerine Yarg ıtay 9. Ceza Dairesinin 13/9/2013 tarihli karar ı ile hükmün onanmas ına karar verilmiş ve hüküm kesinle şmiştir. 14. Mahkeme 20/1/2014 tarihinde kesinle ştirme işlemlerini yapm ıştır. 15. Başvurucu, Yarg ıtay ilam ından 14/7/2014 tarihinde karar ın tebliği ile haberdar olduğunu belirtmi ş; buna ilişkin tebligat parças ını sunmuştur. 16. Başvurucu 22/7/2014 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 4IV.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 3/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 18. Başvurucu, bir toplant ı ve gösteri yürüyü şüne kat ıldığı gerekçesiyle terör örgütü üyesi olmamakla birlikte örgüt ad ına suç işleme suçundan mahkûm edildi ğini ileri sürmüş; toplant ı ve gösteri yürüyü şü hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. Başvurucu ayr ıca yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini belirtmiştir. B. Değerlendirme 19. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ba şvurucunun masumiye t karinesine ayk ırı olarak ve kesin deliller bulunmaks ızın ihtimaller üzerine mahkûm edildi ğine yönelik şikâyetinin toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel ba şvurular ın yap ılmas ı gerekmektedir. An ılan düzenlemelerde ba şvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarih ten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta ba şvuru yap ılamayaca ğı dikkate al ınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenilebildi ği tarih olarak anla şılmas ı gerekir. Bu ö ğrenme, somut olay ın özelliklerine göre farkl ı şekillerde gerçekleşebilir ( Bilent Akta ş ve diğerleri , B. No: 2014/19389, 7/12/2016, 11). 21. Bireysel ba şvuru süresi bak ımından nihai karar ın gerekçesinin tebli ği öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme, gerekçeli karar ın tebliği ile s ınırlı olarak gerçekle şmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda nihai karar ın gerekçesinin dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde ö ğrenilmesi de mümkündür. Ba şvurucular ın nihai karar ın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel ba şvuru süresinin ba şlang ıcı olarak ele alınabilir (İlyas Türedi, B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 22. Diğer yandan nihai karar ın gerekçesi ö ğrenilmemi ş olmakla birlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle bir durumda sonucu ö ğrenilen nihai karar ın gerekçesine derece mahkemesinden kesin olarak eri şilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun ö ğrenildiği andan itibaren ba şlatılmas ı gerekir. Bu kapsamda bir ceza mahkûmiyetine ili şkin nihai karar ın sonucunun infaz a şamas ında yakalama , müddetname veya ça ğrı kâğıdının ya da ödeme emrinin tebli ği suretiyle ö ğrenildiği durumlarda ba şvurucular, nihai karar ın sonucundan haberdar olmakta ve nihai kara r gerekçesini kesin olarak ö ğrenme olana ğına sahip bulunmaktad ırlar ( Ayd ın Selçuk, B. No: Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 52014/3194, 20/11/2014, 24; Özgür Çapk ın, B. No: 2014/2546, 30/12/2014, 24; Halil Aslan, B. No: 2014/3038, 10/12/2014, 38). 23. Nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenilemedi ği veya nihai karar ın sonucunun öğrenilip gerekçesinin kesin olarak ö ğrenilme imkân ının elde edilemedi ği hâllerde ba şvuru süresinin hangi tarihten ba şlayacağının belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde s ınırsız bir başvuru süresi söz konusu olabilecektir. Bu kapsamda yap ılacak değerlendirmede sürenin ba şlang ıç tarihinin ba şvurucular ın özen yükümlükleri ile mahkemeye eri şim haklar ının aşırı sınırlanmamas ı hususlar ının birlikte dikkate al ınmas ı gerekir ( A.C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 28). 24. Başvurucular ın bireysel ba şvuruda bulunmak amac ıyla dava ve başvurular ını takip etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülükleri vard ır. Bu yükümlülük kapsam ında ilk derece mahkemesine fiilen ula şan nihai karar ın gerekçesini ö ğrenme konusunda gerekli özeni gösterme sorumlulu ğu başvuruculara aittir. Di ğer bir ifadeyle ba şvurucular veya vekillerinin ilk derece mahkemesine ula şan karar ın bir örne ğini almak için özenli davrand ıklar ını kan ıtlamalar ı gerekir ( A.C. ve di ğerleri, 29; Fatma Gökot , B. No: 2013/5697, 21/4/2016, 50). 25. Yarg ıtay ceza daireleri taraf ından verilen kararlar ın taraflara tebli ğine ilişkin bir düzenleme mevzuatta bulunmamaktad ır. Ceza yarg ılamas ında nihai karar ın tebliğ edilmedi ği durumlarda karar ın derece mahkemesine ula şmas ından ve böylece gerekçesinin eri şilebili r olmas ından sonra özen yükümlülü ğü kapsam ında makul bir süre içinde bireysel ba şvuru yapmak isteyen ilgililerden karara eri şmeleri ve karar gerekçesini ö ğrenmeleri beklenir. Bu kapsamda eri şilebilir olan nihai karar ın en geç üç ay içinde ilgilileri taraf ından bilindi ği ve gerekçesinin ö ğrenildiği kabul edilmelidir. Aksi tespit edilmedi ği sürece bireysel ba şvuru için 6216 say ılı Kanun'da öngörülen otuz günlük ba şvuru süresi bu tarihten itibaren ba şlayacakt ır (A.C. ve di ğerleri , 30; Fatma Gökot , 51). 26. Somut olayda Yarg ıtay 9. Ceza Dairesi 13/9/2013 tarihli ilam ıyla ilk derece mahkemesinin ba şvurucu hakk ındaki mahkûmiyet karar ının onanmas ına karar vermi ştir. Bunun üzerine Mahkeme 20/1/2014 tarihinde kesinle ştirme işlemlerini yapm ıştır. Başvurucu ise Yarg ıtay ilam ından karar ın kendisine tebli ğ edildiği 14/7/2014 tarihinde haberdar olduğunu belirtmi ştir. 27. Başvuru evrak ında ve dava dosyas ındaki belgelerde, ba şvuru konusu nihai karar ın ilk derece mahkemesine ne zaman ula ştığına dair kesin bir bilgi bulunmamaktad ır. Bununla birlikte ilk derece mahkemesinin 20/1/2014 tarihinde ba şvuru konusu mahkûmiyet karar ına ilişkin kesinle şme şerhi düzenledi ği ve Diyarbak ır Cumhuriyet Ba şsavc ılığına karar ın infaz ı için ayn ı tarihte yaz ı yazd ığı görüldüğünden, nihai karar olan Yarg ıtay ilam ının en geç bu tarihte ilk derece mahkemesine ula ştığının kabul edilmesi gerekmektedir. 28. Dolay ısıyla başvurucunun nihai karar olan Yarg ıtay onama ilam ının içeriğine erişme imkân ını en geç 20/1/2014 tarihinde elde etti ği anlaşılmaktad ır. Bu bağlamda nihai karara eri şme imkân ının elde edildi ği 20/1/2014 tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde -yukar ıda değinilen özen yükümlülükleri kapsam ında- karara eri şildiği ve karar gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir. 29. Bu durumda en geç 20/4/2014 tarihinde eri şildiği ve gerekçesinin ö ğrenildiği kabul edilen karara ili şkin bu tarihten itibaren otuz günlük yasal süresi içinde bireysel Başvuru Numaras ı: 2014/12541 Karar Tarihi : 3/6/2020 6başvuruda bulunulmas ı gerekirken 22/7/2014 tarihinde ba şvuruda bulunulduğu anlaşıldığından başvurunun süresi içinde yap ılmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 3/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ