TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA KORAY LENK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4486) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/4486 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Mustafa Koray LENK Vekili : Av. Nazl ı ÇUBUKLU SAYGILI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA KORAY LENK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/4486) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/4486 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Mustafa Koray LENK Vekili : Av. Nazl ı ÇUBUKLU SAYGILI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin de ğer kayb ına uğrat ılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/2/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Türk Silahl ı Kuvvetlerinde Emekli Sand ığına tabi olarak görev yapmakta iken albay rütbesiyle 19/10/2012 tarihinde emekliye ayr ılm ış ve kendisine söz konusu tarih itibar ıyla 30 y ıl hizmet kar şılığı olarak emekli ikramiyesi ödenmi ş ancak 30 yılın üzerindeki hizmet süresinin kar şılığı ödenmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/4486 Karar Tarihi : 23/11/2021 39. Anayasa Mahkemesi, 25/12/2014 tarih ve E:2013/111, K:2014/195 say ılı karar ı ile 8/6/1949 tarihli ve 5434 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sand ığı Kanunu'nun 89. maddesinde yer alan verilecek emekli ikramiyesinin hesab ında 30 fiili hizmet y ılından fazla süreler ibaresini, Anayasa'n ın 2., 10. ve 60. maddelerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Bu karar 7/1/2015 tarihli Resmî Gazete'de yay ımlanm ıştır. 10. Bunun üzerine ba şvurucu 6/6/2016 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sand ığına tabi olarak çal ıştığı 30 y ılın üzerindeki hizmet süresi için de kendisine emekli ikramiyesi ödenmesini talep etmi ştir. İdare cevap vermemek suretiyle başvuruyu z ımnen reddetmi ştir. A.İlk Dava Süreci 11. Başvurucu 12/8/2016 tarihinde Ankara 5. İdare Mahkemesinde, SGK'n ın işleminin iptali ve 30 y ıldan fazla hizmet süresine göre hesaplanacak emekli ikramiyesinin yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesi istemiyle dava açm ıştır. 12. Mahkeme 24/11/2016 tarihinde davan ın kabulü ile dava konusu i şlemin iptaline karar vermi ştir. Mahkemece emekli ayl ığının bağland ığı tarihte yürürlükte bulunan katsay ılar dikkate al ınarak 30 hizmet y ılından fazla geçen hizmet süresine ili şkin emekli ikramiyesinin başvuru tarihinden itibaren i şleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmi ştir. 13. Söz konusu karara kar şı SGK taraf ından yap ılan itiraz üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin (Daire) 17/4/2017 tarihli karar ıyla itiraz başvurusundan vazgeçilmi ş say ılmas ına hükmedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, 5434 say ılı Kanun'a 6770 say ılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen geçici 226. maddesinde, 30 y ıldan fazla emekli ikramiyesine müstahak hizmet süreleri bulunmas ına rağmen 30 tam hizmet y ılı üzerinden emekli ikramiyesi ödenenlere, 30 y ılı aşan her tam hizmet y ılı için de ikramiye ödemesinde bulunulaca ğı, Mahkemelerce bu istemle aç ılm ış olan davalarda ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakk ında SGK taraf ından kanun yollar ına başvurulmayaca ğı ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarihten önce yap ılan itiraz veya temyiz başvurular ından vazgeçilmi ş say ılacağı hükmüne yer verildi ği belirtilmi ştir. 14. Mahkemenin idari i şlemin iptaline dair mezkur karar ı üzerine ba şvurucunun 30 yıl üstü fiili hizmet kar şılığı olan emekli ikramiyesi 2017 y ılının Ocak ay ında yasal faizi ile birlikte ödenmi ş, ancak ikramiyenin ödenmesinde ödeme tarihindeki katsay ılar yerine emekli olunan tarihteki katsay ı üzerinden hesaplama yap ılm ıştır. B.İkinci Dava Süreci 15. Başvurucu bu defa, emekli oldu ğu tarih ile ödeme tarihi aras ındaki enflasyo n oran ındaki y ıllara sâri art ış nedeniyle alaca ğının kayba u ğrad ığını iddia ederek mezkûr yarg ı karar ına istinaden taraf ına ödenen emekli ikramiyesi tutar ının Merkez Bankas ı verileri kullan ılarak enflasyon kar şısında değer kayb ı giderilmi ş karşılığının hesaplanarak yasal faizi ile birlikte ödenmesi için 6/10/2017 tarihinde SGK'ya idari ba şvuruda bulunmu ştur. İdare cevap vermemek suretiyle ba şvuruyu z ımnen reddetmi ştir. 16. Başvurucu 28/12/2017 tarihinde Ankara 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) işlemin iptali ve yoksun kald ığı emekli ikramiyesi fark ının yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebiyle dava açm ıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde yukar ıda aktar ılan olaylar ı anlatarak zımnen reddedilen i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/4486 Karar Tarihi : 23/11/2021 417. Mahkemece 29/6/2019 tarihinde davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ikramiyenin emeklilik tarihindeki katsay ılar üzerinden ödenece ğine dair ilk yarg ı karar ının kesinleşmiş olduğu ve güncel tutarlara göre ödeme yap ılmas ının kanuni bir dayanağının bulunmad ığı ifade edilmi ştir. 18. Başvurucunun itiraz ı üzerine, Daire 17/1/2019 tarihinde istinaf başvurusunu n kesin olarak reddine karar vermi ştir. 19. Nihai karar 31/1/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 12/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 21. Anayasa Mahkemesinin 23/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu, emekli ikramiyesinin ödeme tarihindeki katsay ılar esas al ınarak ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucuya göre ikramiye ödemesinde ödeme tarihi yerine emekli ayl ığının bağland ığı tarihin esas al ınmas ı, alacağın değer kaybetmesine yol açmaktad ır. B. Değerlendirme 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvurunun başvuru yollar ının tüketildi ği, başvuru yolu öngörülmemi ş ise ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. 24. Başvuruya konu somut olayda ba şvurucu, SGK'dan 30 y ılın üzerindeki hizmeti karşılığında emekli ikramiyesi ödenmesi iste ğinde bulunmu ş ve bu iste ğin reddine karar verilmesi üzerine i şlemin iptali talebiyle açt ığı ilk davan ın kabulüne dair karar, Dairenin 17/4/2017 tarihli itiraz ba şvurusundan vazgeçilmi ş say ılmas ı karar ıyla kesinle şmiştir. Davan ın kabulüyle 2017 y ılı Ocak ay ında başvurucuya talep etti ği emekli ikramiyesi faiziyle birlikte ödenmi ştir. 25. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda Ye şiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) karar ında; bir sosyal güvenlik alaca ğının değer kayb ına uğrat ıldığı yönündeki şikâyeti, mülkiyet hakk ı kapsam ında esas bak ımından incelemi ştir. Ancak söz konus u başvuruda ba şvurucunun de ğer kayb ına yönelik iddias ını derece mahkemeleri önünde dile getirdiği ve olağan kanun yollar ını da yöntemince tükettikten sonra bireysel ba şvuruda bulunduğu tespit edilerek ba şvuru kabul edilebilir bulunmu ştur. 26. Bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucu, her ne kadar 30 y ılın üzerindeki hizmetine ili şkin emekli ikramiyesi alaca ğının emekli oldu ğu 2012 y ılı katsay ılar ına göre ödendiğini belirterek bu alaca ğının enflasyon kar şısında değer kayb ına uğramas ını şikâyet etmekte ise de bu emekli ikramiyesi talebi, Ankara 5. İdare Mahkemesince kabul edilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ında ikramiyenin emekli olunan tarihteki katsay ılar üzerinden Başvuru Numaras ı: 2019/4486 Karar Tarihi : 23/11/2021 5ödeneceği kararlaştırılm ış ve karar kesinle şmiştir. Ancak mahkeme karar ı uyar ınca yap ılan hesaplama sonucu tespit edilen ikramiye ve faizi ba şvurucu taraf ından tatmin edici bulunmad ığından ikinci kez yarg ı yoluna müracaat edilmi ş ve derece mahkemeleri de önceki mahkeme karar ı uyar ınca işlem yap ıldığından davay ı reddetmi ştir. 27. Bu itibarla bireysel ba şvuruya konu olay Ferda Ye şiltepe karar ına konu yarg ılama sürecinden farkl ı özellikler ta şımaktad ır. Şöyle ki ilk yarg ı sürecinde emekli ikramiyesinin ayl ık bağlama tarihindeki katsay ılar esas al ınarak ödenmesine ili şkin karar gereğince idare taraf ından yap ılan hesaplama sonucunda belirli bir miktar emekli ikramiyesi ve faiz ödenmesine ili şkin işleme karşı ikinci kez yarg ı yoluna gitmi ş olup bu i şlem üzerine değer kayb ına yönelik iddias ını dile getirmesinin idari ve yarg ısal yollar ı canland ırmay a yönelik oldu ğu kabul edilmelidir. 6216 say ılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha önce tamamlanm ış olan bir sürece yönelik yeni bir ba şvuru hakk ı imkân ı tan ımamaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Turhan Kanao ğlu, B. No: 2016/11436, 21/3/2019, 25). 28. Bu durumda ba şvurucunun, emekli ikramiyesi alaca ğını enflasyon kar şısında değer kayb ına uğrat ıldığı iddias ı nedeniyle ilk davada verilen karara ili şkin Dairenin 17/4/2017 tarihli nihai karar ını öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük ba şvuru süresi içinde bireysel ba şvuruda bulunmas ı gereklidir. Ba şvuru formu ve eki belgelerden ilk davadaki nihai karar ın hangi tarihte ö ğrenildiği anlaşılamasa da ba şvurucunun karar ın içeriğinden en geç taraf ına ödenen emekli ikramiyesi tutar ının Merkez Bankas ı verileri kullan ılarak enflasyon kar şısında değer kayb ı giderilmi ş karşılığının hesaplanarak revize edilmi ş haliyle yasal faizi ile birlikte ödenmesi için SGK'ya yapm ış olduğu idari ba şvuru tarihi olan 6/10/2017 tarihinde ö ğrendiği kabul edilmelidir. Buna göre ba şvurucu bu süre geçtikten sonra 12/2/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 23/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN