TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NEZİHA ARICI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/10570) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Neziha ARICI Vekili : Av. Mustafa ÖZTOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, orman s ınırlar ının d ışına ç ıkar ılan ve Hazine ad ına tescilli bulunan taşın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NEZİHA ARICI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/10570) Karar Tarihi: 23/11/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Neziha ARICI Vekili : Av. Mustafa ÖZTOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, orman s ınırlar ının d ışına ç ıkar ılan ve Hazine ad ına tescilli bulunan taşınmaz ın önceki malikinin iade talebinin reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, bu işleme karşı idari yarg ıda aç ılan davada görevsizlik karar ı verilmemesi ve uyu şmazl ığın idari yarg ı taraf ından çözümlenmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/3/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilemez oldu ğu hususunda oybirli ği sağlanamamas ı nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 38. Başvurucu 1951 do ğumlu olup İzmir'de ikamet etmektedir. 9.İzmir ili Menderes ilçesi Gümüldür köyünde (Cumhuriyet Mahallesi'nde) kâin 6 pafta 201 parsel say ılı 17.515,90 m² büyüklü ğündeki ta şınmaz ın başvurucunun murisine ait olduğunu gösteren 1325 (1909/1910) tarihli bir tapu kayd ı bulunmaktad ır. Söz konus u taşınmaz, tapulama faaliyeti sonucunda 27/3/1956 tarihinde 118.600 m² yüz ölçümü ve tarla vasf ıyla başvurucunun murisi S.A. ad ına tespit ve tescil edilmi ştir. 10. Ayn ı taşınmaz ın 1949 y ılında yap ılan orman s ınırland ırılmas ında tespit edilen ve 27/3/1956 tarihinde 592 parsel numaras ıyla Hazine ad ına orman vasf ıyla tescil edilen 53.783.500 m² yüz ölçümlü Akkaya Tekke Maden Da ğı orman ı sınırlar ı içinde kald ığı anlaşılmaktad ır. 11. 1985 y ılında yap ılan ve 1987 y ılında ilan edilen 2/B uygulamas ı sonucunda 592 say ılı parselin ba şvurucunun murisine ait ta şınmazla çak ışan k ısm ı yönünden orman s ınırlar ı dışına ç ıkarma işlemi yap ılm ıştır. 12. Hazine taraf ından 20/11/1992 tarihinde İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde S.A. aleyhine tapu iptali ve tescil davas ı aç ılm ıştır. Hazine, ta şınmaz ın 1949 y ılında kesinleşen orman tahdidi ile orman vasf ında olduğunun tespit edilerek 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde kald ığını ve 201 parsel say ılı taşınmaz ın hatal ı olarak S.A. ad ına tespit ve tescil edildi ğini ileri sürmü ştür. An ılan mahkeme 30/3/1995 tarihinde davay ı kabul etmi ş ve taşınmaz ın 1949 y ılında kesinle şen orma n sınırland ırmas ıyla Hazine ad ına tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde kald ığı gerekçesiyle 201 parsel say ılı taşınmaz ın tapu kayd ının iptaliyle Hazine ad ına tesciline kara r vermiştir. İhtilaf konusu ta şınmaz, bu karar ın kesinle şmesiyle 29/12/1995 tarihinde tapuda Hazine ad ına tescil edilmi ştir. 13. Hazine ad ına tescil edilen 201 parsel say ılı taşınmaz ın tapu kayd ı daha sonra kapat ılarak 6/7/2010 tarihinde 2719 ada 1 parsel numaras ını alm ıştır. Taşınmaz ın tapu sicilinde de "6831 say ılı Orman Kanununun 2/B maddesi uyar ınca Hazine ad ına Orman sınırlar ı dışına ç ıkar ılmıştır" şerhi yer almaktad ır. Ayr ıca tapu sicilinde "Üzerindeki zeytin v e narenciye a ğaçlar ının kullan ıcısı ve sahibi [S.] k ızı Neziha ARICI'd ır" belirtmesi bulunmaktad ır. Başvurucunun beyan ına göre ta şınmaz, fiilen mandalina bahçesi ve zeytinlik olarak kullan ılmaktad ır. 14. 26/4/2012 tarihinde yürürlü ğe giren 19/4/2012 tarihli ve 6292 say ılı Orman Köylülerinin Kalk ınmalar ının Desteklenmesi Ve Hazine Ad ına Orman S ınırlar ı D ışına Çıkar ılan Yerlerin De ğerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tar ım Arazilerinin Sat ışı Hakk ında Kanun'un 7. maddesiyle tapu ve kadastro veya imar mevzuat ına göre ilgilileri ad ına oluşturulan ve tapuda hâlen ki şiler ad ına kay ıtlı olan taşınmazlardan Hazine ad ına orman sınırı dışına ç ıkar ıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan vey a konulan ta şınmazlar ın tapu kay ıtlar ının bedel al ınmaks ızın geçerli kabul edilmesi, iptal edilen tapular ın ise iadesi imkân ı getirilmiştir. 15. Başvurucu ve di ğer mirasç ılar, taşınmaz ın 6292 say ılı Kanun uyar ınca bedelsiz olarak devredilmesi istemiyle 17/9/2012 tarihinde müracaat etmi ştir. İzmir Defterdarl ığı; Maliye Bakanl ığının görüşüne istinaden 21/1/2014 tarihli yaz ıyla taşınmaz ın 27/3/1956 Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 4tarihinde Hazine ad ına tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde kald ığını, bu nedenle 6292 say ılı Kanun uyar ınca iadesinin mümkün olmad ığını belirterek mirasç ılar ın talebini reddetmiştir. Başvurucu ve di ğer mirasç ılar, bedelsiz iade talebinin reddine ili şkin işlemin iptali istemiyle 26/3/2014 tarihinde İzmir 1. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dav a açm ıştır. İdare Mahkemesi, her bir mirasç ının ayr ı ayr ı dava açmas ı gerektiği gerekçesiyl e 31/3/2014 tarihinde dava dilekçesinin reddine karar vermi ştir. 16. Başvurucu 22/4/2014 tarihinde tek ba şına açt ığı davayla dava dilekçesini yenilemiştir. Dava dilekçesinde, murisleri ad ına olan tapunun 30/3/1995 tarihinde hatal ı olarak iptal edildi ği belirtilmi ştir. Dava dilekçesinde, Hazinenin dava açmas ının sebebinin tapu sicilinde yer alan 2/B şerhi olduğu belirtilerek tapunun iptal edilmi ş olmas ının bedelsiz iadeye engel olu şturmayaca ğı görüşü savunulmu ştur. 17. Daval ı idarece İdare Mahkemesine sunulan cevap dilekçesinde ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde kald ığı ve bedelsiz iade hakk ı kapsam ına girmedi ği ileri sürülmü ştür. 18.İdare Mahkemesi 31/12/2014 tarihinde davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, dava konusu ta şınmaz ın orman s ınırlar ı içerisinde kalmakta iken hatal ı yap ılan tapulama faaliyeti sonucu ba şvurucunun murisi ad ına tescil edildi ği ve bu tescilin mahkeme karar ıyla iptal edilerek ta şınmaz ın Hazine ad ına tescil edildi ği vurgulanm ıştır. Kararda, bu nedenle dava konusu parselin 6292 say ılı Kanun'un 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi kapsam ında değerlendirilmesine imkân bulunmad ığı belirtilmi ştir. 19. Başvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde İdare Mahkemesinin eksik incelemeyle karar verdi ği, taşınmaz ın 2/B alan ı olarak tescil edildiği hususunu görmezden geldi ği ileri sürülmü ştür. Temyiz dilekçesinde, idare mahkemesinin görevsizlik karar ı vermesi gerekti ğine ilişkin olarak bir şikâyete yer verilmemi ştir. Dan ıştay Sekizinci Dairesi (Dan ıştay) 25/4/2017 tarihinde İdare Mahkemesi karar ını onam ıştır. 20. Başvurucu benzer iddialarla karar ın düzeltilmesi talebinde bulunmu ştur. Karar düzeltme dilekçesinde de İdare Mahkemesinin görevsizlik karar ı vermesi gerekti ğine ilişkin bir iddia ileri sürülmemi ştir. Dan ıştay 21/12/2018 tarihinde karar düzeltme istemini reddetmiştir. 21. Nihai karar 28/2/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 25/3/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 22. 6292 say ılı Kanun'un "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilece k taşınmazlar" başlıklı 7. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) İlgililer taraf ından idareye ba şvurulmas ı ve idarece bu ba şvuru üzerine veya resen yap ılan inceleme ve ara ştırma sonucunda do ğruluğu tespit edilmesi hâlinde; a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuat ına göre ilgilileri ad ına oluşturulan ve tapud a halen kişiler ad ına kay ıtlı olan taşınmazlardan Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ıldığı Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 5gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan ta şınmazlar ın tapu kay ıtlar ı bedel al ınmaks ızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/ B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, ayn ı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakk ında dava aç ılmaz, aç ılan davalardan vazgeçilir, aç ılan davalar sonucunda tapular ının iptaliyle Hazine ad ına tesciline karar verilen, kesinle şen ve tapud a henüz infaz edilmeyen ta şınmazlar hakk ında da ayn ı şekilde işlem yap ılır. Ancak b u kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine ad ına tescil edilen ta şınmazlar ise, ilgilileri taraf ından bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren iki y ıl içinde idareye başvurulmas ı hâlinde, bedelsiz olarak önceki kay ıt maliklerine veya kanuni mirasç ılar ına iade edilir. b) Özel kanunlar ı gereğince Devlet taraf ından kişilere sat ılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelle ştirme suretiyle sat ılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel ki şileri ad ına kay ıtlı olan ancak daha sonra Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/ A veya 2/B belirtmesi konulan ta şınmazlar ın tapu kay ıtlar ı geçerli kabul edilir, ayn ı gerekçeyle bu nitelikteki ta şınmazlar hakk ında dava aç ılmaz, aç ılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine ad ına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren iki y ıl içinde ilgilileri taraf ından idareye ba şvurulmas ı hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden ta şınmazlar ına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yap ılmaz. c) Bu f ıkra kapsam ında kalan ta şınmazlar ın kullan ıcılar ının kay ıt maliklerinden farkl ı kişiler olmalar ı ve kay ıt maliklerinin bu f ıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullan ıcılar bu Kanunda belirtilen şartlar ı taşısalar dahi do ğrudan sat ış hakk ından yararlanamazlar. (2) Birinci f ıkra kapsam ında kalan ta şınmazlardan orman s ınırı dışına ç ıkart ılacak yerlerde bulunan ve Hazine ad ına orman s ınırı d ışına ç ıkar ıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmas ı gereken ta şınmazlar ın tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakk ında dava aç ılmaz. (3) Birinci f ıkra kapsam ında kalan ta şınmazlardan tapuda Hazine ad ına tescilli olan taşınmazlar hakk ında ayn ı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye ba şvurmayan ilgililerin haklar ı bu süre sonunda sona erer, bu ki şiler idareden ba şkaca talepte bulunamazlar, ha k ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu ta şınmazlardan Hazine ad ına tescilli olanlar idarece sat ış dâhil genel hükümlere göre de ğerlendirilir. (4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken ta şınmazlardan orman oldu ğu iddias ıyla Orman Genel Müdürlü ğünce aç ılan davalar sonucunda orman niteli ğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteli ğinde olan veya bu nedenle dava aç ılmas ı gereken, ağaçland ırılmak üzere Orman Genel Müdürlü ğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayr ılan veya bu amaçla kullan ılan, özel kanunlar gere ğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanl ığınca belirlenen ta şınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu ta şınmazlar ın yerine , idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun ta şınmazlar verilebilir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 23. Anayasa Mahkemesinin 23/11/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 6A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 24. Başvurucu; 201 parsel numaral ı taşınmaz ın tapu kayd ının İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/3/1995 tarihli karar ıyla hatal ı olarak iptal edildi ğini, kararda aç ıkça 1985 y ılında yap ılan ve 1987 y ılında ilan edilen 2/B uygulamas ı sonucunda Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ıldığından bahisle tapu kayd ının iptal edildi ğinin belirtildi ğini ifade etmiştir. Diğer yandan İdare Mahkemesinin tapu kayd ı üzerinde 2/B şerhi bulunduğu gerçeğini gözard ı ederek hüküm kurdu ğunu belirtmi ştir. Başvurucu 6292 say ılı Kanun kapsam ında ücretsiz iadenin ko şullar ı oluştuğu hâlde İdare Mahkemesince yetersiz inceleme sonucu davan ın reddedildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu ayr ıca taşınmaz ın Hazine ad ına tescil edilmi ş olmas ının ücretsiz iade hakk ından yararlan ılmas ına engel olmad ığını iddia etmiştir. Başvurucu son olarak mülkün iadesini öngören kanun hükmünün hatal ı yorumlanarak iadenin engellenmesinin mülkiyet hakk ını ihlal ettiğini ifade etmi ştir. 2. Değerlendirme 25. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 26. Başvurunun niteli ği dikkate al ındığında öncelikle zaman bak ımından yetki meselesinin tart ışılmas ı gerekmektedir. 27. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaral ı f ıkras ında herkesin Anayasa'da güvence alt ına al ınm ış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi (Sözle şme) ve buna ek Türkiye'nin tara f olduğu protokoller kapsam ındaki herhangi birinin kamu gücü taraf ından ihlal edildi ği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine ba şvurabilece ği hükmüne yer verilmi ştir. Anayasa'n ın geçici 18. maddesinde uygulama kanununun yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren bireysel başvurular ın kabul edilece ği, 6216 say ılı Kanun'un 76. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında ise Kanun'un 45. ila 51. maddelerinin 23/9/2012 tarihinde yürürlü ğe gireceği belirtilmi ştir. 28. Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisini do ğru olarak belirleyebilmek için kesinle şen nihai i şlem ve karar ın tarihinin yan ı sıra gerçekle ştiği iddia olunan müdahalenin zaman ını da doğru tespit etmek gerekir. Bu tespit yap ılırken müdahaleyi oluşturan olaylar ve ihlal edildi ği iddia olunan hakk ın kapsam ı birlikte de ğerlendirilmelidir (Zeycan Yedigöl [GK], B. No: 2013/1566, 10/12/2015, 31). 29. Başvurucunun murisine ait tapunun mahkeme karar ıyla iptal edilere k 29/12/1995 tarihinde Hazine ad ına tescil edildi ği, dolay ısıyla bu tarihten itibaren murisin mülkiyetinin yitirildi ği konusunda tereddüt bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 730. Anayasa Mahkemesi ayr ıca mülkiyetten yoksun b ırakma şeklindeki müdahalelerin kural olarak anl ık eylemler olup sürekli bir müdahale olu şturmad ığını belirtmiştir (Agavni Mari Hazaryan ve di ğerleri , B. No: 2014/4715, 15/6/2016, 114). Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, zaman bak ımından yetki içinde sonuçlanm ış olmak kayd ıyla kamu makamlar ınca müdahalenin incelenerek esas ı hakk ında bir karar verilmesi veya müdahaleyle ilgili tan ınan tazminat ve benzeri bir yolun mevcut olmas ı durumlar ını da dikkate alarak de ğerlendirme yapacakt ır (Varvara Arnavut , B. No: 2014/7538, 13/9/2017, 48; Agavni Mari Hazaryan ve di ğerleri , 111-120). 31. 26/4/2012 tarihinde yürürlü ğe giren 6292 say ılı Kanun'un 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde tapu ve kadastro veya imar mevzuat ına göre ilgilileri ad ına oluşturulan ve tapuda hâlen ki şiler ad ına kay ıtlı olan taşınmazlardan Hazine ad ına orman sınırı dışına ç ıkar ıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan vey a konulan ta şınmazlar ın tapu kay ıtlar ının bedel al ınmaks ızın geçerli kabul edilmesi imkân ı getirilmiştir. Bunun yan ında ayn ı gerekçeyle bu nitelikteki ta şınmazlar hakk ında aç ılan davalar sonucunda tapular ının iptaliyle Hazine ad ına tesciline karar verilen, kesinle şen ve tapuda henüz infaz edilmeyen ta şınmazlar hakk ında da ayn ı şekilde işlem yap ılmas ı öngörülmü ştür. Bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine ad ına tescil edilen ta şınmazlar ın ise ilgilileri taraf ından 6292 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren iki y ıl içinde idareye ba şvurulmas ı hâlinde bedelsiz olarak önceki kay ıt maliklerine veya kanuni mirasç ılar ına iade edilece ği düzenlenmi ştir. 32. Buna göre -Kanun'un lafz ı dikkate al ındığında- tapu ve kadastro veya imar mevzuat ına göre ilgilileri ad ına oluşturulan ta şınmazlardan Hazine ad ına orman s ınırı dışına çıkar ıldığı gerekçesiyle hakk ında aç ılan davalar sonucunda tapular ının iptaliyle Hazine ad ına tesciline karar verilip bu karar infaz edilen ta şınmazlar ın, ilgilileri taraf ından 26/4/2012 tarihten itibaren iki y ıl içinde idareye ba şvurulmas ı hâlinde bedelsiz olarak önceki kay ıt maliklerine veya kanuni mirasç ılar ına iade edilmesi gerekti ği anlaşılmaktad ır. 33. Somut olayda ihtilaf konusu ta şınmaz, tapulama faaliyeti sonucunda 27/3/1956 başvurucunun murisi ad ına tespit ve tescil edilmi ştir. Ancak söz konusu ta şınmaz 1949 yılında yap ılan orman s ınırland ırılmas ında tespit edilen ve 27/3/1996 tarihinde 592 parsel numaras ıyla Hazine ad ına orman vasf ıyla tescil edilen 53.783.500 m² yüz ölçümlü Akkaya Tekke Maden Da ğı orman ı sınırlar ı içinde de kalmaktad ır. Bu durumda söz konusu ta şınmaza ilişkin olarak çifte tapu olu şturulduğu anlaşılmaktad ır. 34. Bu ba ğlamda orman s ınırlar ı içinde kalan 201 parsel say ılı taşınmaza ili şkin olarak ba şvurucunun murisine verilen tapunun 30/3/1995 tarihine kadar iptal edilmedi ğinin altını çizmek gerekir. Ayr ıca 592 parsel say ılı taşınmaz ın 201 parsel say ılı taşınmazla çak ışan kısm ı 1985 y ılında yap ılan ve 1987 y ılında ilan edilen 2/B uygulamas ı sonucunda orma n sınırlar ının d ışına ç ıkar ılm ıştır. Daha sonra 2010 y ılında da 2719 ada 1 parsel numaras ını alan taşınmaz ın tapu siciline ba şvurucu ad ına belirtme konulmu ştur. Bu durumda yüzeysel olarak bak ıldığında başvurucunun 6292 say ılı Kanun'un 7. maddesi kapsam ında başvuru yapmas ının hukuksal temelden yoksun olmad ığı anlaşılabilmektedir. 35. Bu itibarla yitirilen mülkün iadesine imkân sa ğlayan 6292 say ılı Kanun kapsam ında yap ılan başvuruya ili şkin yarg ısal süreçlerin 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleştiği dikkate al ındığında başvurunun Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisinin kapsam ında kald ığı değerlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 836. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Mülkün Varl ığı 37. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır. Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü , B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 38. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge , B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31). Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerekti ğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri , B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 39. Somut olayda ba şvurucunun murisi, ta şınmaz ın mülkiyetini 29/12/1995 tarihinde yitirmi ş ise de 6292 say ılı Kanun'la mülkün iadesi imkân ı getirilmi ştir. 6292 say ılı Kanun'da düzenlenen iade imkân ı önceki mülkiyetten ba ğıms ız bir hak de ğildir. Esasen bu imkân tapunun iptali veya Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ılma işlemi sebebiyle olu şan mağduriyetlerin giderilmesini hedeflemektedir. Bu yönüyle iade imkân ının ayn ı zamanda mülkün kaybedilmesi sebebiyle olu şmuş ihlallerin giderilmesine hizmet eden bir hukuki çare (yol) oldu ğu da aç ıktır. 40. Nitekim Anayasa Mahkemesi ta şınmaz ın imara ayk ırı olduğu gerekçesiyle yıkılmas ına yönelik olarak kamu otoritelerince verilen karardan şikâyet edildi ği bir başvuruda, baz ı koşullar ın sağlanmas ı kayd ıyla imara ayk ırı yap ılm ış yap ılara ruhsat verilmesini ve söz konusu yap ılara ilişkin y ıkım kararlar ının da iptal edilmesini öngören kanuni düzenlemenin bireysel ba şvuru devam ederken yürürlü ğe girmiş olmas ını gözetere k başvuru yollar ının tüketilmedi ğine karar vermi ştir (Murat Emrah Emre, B. No: 2018/1275, 30/10/2018, 37-43). Bu örnekten de anla şılacağı üzere mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerin olu şmas ından sonra müdahaleden dolay ı gerçekle şen mağduriyetlerin giderilmesi amac ıyla oluşturulan ba şvuru yollar ı as ıl mülkten ba ğıms ız değildir. Aksi takdirde Anayasa Mahkemesinin ihlal iddias ını incelemeyip bunun yeni olu şturulan hukuksal başvuru yolunda inceleme yapmaya yetkili mercilerce de ğerlendirilmesine karar vermesi anlaml ı olmaz. Bu sebeple somut olayda mülkün varl ığı, iadesi istenen ta şınmaz ın tapusunun iptal edilmesinden önceki duruma göre karara ba ğlanmal ıdır. 41. Bu itibarla 6292 say ılı Kanun kapsam ında yap ılan başvuruya konu ta şınmaz, tapusu iptal edilmeden önce ba şvurucunun murisi ad ına kay ıtlı olduğu tereddütsüz bulunduğuna göre mülkün varl ığı aç ıktır. Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 9ii. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 42. Anayasa n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ı kişiye -başkas ının hakk ına zarar vermemek ve yasalar ın koydu ğu sınırlamalara uymak ko şuluyla- sahibi oldu ğu şeyi diledi ği gibi kullanma ve ondan tasarru f etme, onun ürünlerinden yararlanma olana ğı verir ( Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32). Dolay ısıyla malikin mülkünü kullanma, mülkün semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s ınırlanmas ı mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). 43. Anayasa n ın 35. maddesi ile mülkiyet hakk ına temas eden di ğer hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesi n mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmiş; ikinci f ıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında, genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda sınırlanabilece ği belirlenerek ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakman ın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmi ştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiye t hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, 55-58). 44. Başvuru konusu ta şınmaz, orman s ınırlar ı içinde kald ığı gerekçesiyle tapusu iptal edilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan bir müdahalenin mevcut olduğu kuşkusuzdur. Müdahalenin mülkten yoksun b ırakmaya ili şkin kural çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. iii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 45. Anayasa'n ın 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 46. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan, 62). Bu durumda öncelikle müdahalenin kanuni dayana ğının bulunup bulunmad ığının incelenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 1047. Anayasa'n ın 35. maddesinin ikinci f ıkras ında mülkiyet hakk ının ancak kamu yarar ı amac ıyla kanunla s ınırlanabilece ği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gere ği ifade edilmi ştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenlendi ği Anayasa'n ın 13. maddesinde de hak ve özgürlüklerin ancak kanunla s ınırlanabilece ği temel bir ilke olarak benimsenmi ştir. Buna göre mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerde dikkate al ınacak öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayal ı olmas ıdır. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bak ımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildiği sonucuna var ılacakt ır (Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49). 48. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı öncelikle şeklî manada bir kanunun varl ığını zorunlu k ılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında çıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmamas ı hakk a yap ılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun b ırak ır (Ali H ıdır Akyol ve di ğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 49. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yap ılacak müdahalelerin ve s ınırland ırmalar ın kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen ve hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlar ından biridir ( Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). Kanunun varl ığı kadar kanun metninin ve uygulamas ının da bireylerin davran ışlar ının sonucunu öngörebilece ği kadar hukuki belirlilik taşımas ı gerekir. Bir di ğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko şulunun sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespitinde önem arz etmektedir ( Necmiye Çiftçi ve di ğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince eri şilebilir ve öngörülebilir kurallar ın bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44). 50. Bir uyu şmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının ve özellikle müdahalenin kanuni dayana ğını oluşturan kanun hükümlerinin yorumlanmas ı derece mahkemelerinin takdirindedir. Derece mahkemelerince, mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayanağını oluşturduğu ifade edilen hükümlerle ilgili olarak geli ştirilen yorumlar ın isabetli olup olmad ığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğildir. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının kanunun aç ık lafz ıyla çelişki içinde oldu ğu veya kanun metni dikkate al ındığında bireyler taraf ından öngörülmesinin mümkün olmad ığı sonucuna ula şıldığı hâllerde mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayana ğının bulunmad ığı kanaatine var ılmas ı mümkündür (mahkemeye eri şim hakk ı yönünden benzer de ğerlendirme için bkz. Ziya Özden, B. No: 2016/67737, 19/11/2019, 59). 51. Başvurucunun murisine ait iken tapusu iptal edilen ta şınmaz ın 6292 say ılı Kanun uyar ınca bedelsiz olarak iadesi talebi, ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına orman vasf ıyla tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde kald ığı, bu nedenle 6292 say ılı Kanun uyar ınca iadesinin mümkün olmad ığı belirtilerek reddedilmi ştir. İdare Mahkemesi de yapt ığı yarg ısal denetimde idarenin gerekçesini benimsemi ş ve davay ı reddetmiştir. 52.İhtilaf konusu ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına orman olarak tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın s ınırlar ı içinde yer ald ığı hususu, İzmir 4. Asliye Hukuk Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 11Mahkemesinin 30/3/1995 tarihli karar ıyla tespit edilmi ştir. Ancak somut olay yönünden kritik öneme sahip olan husus ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın içinde yer almas ının iadeye engel te şkil edip etmedi ğidir. 53. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ı görevi öncelikle derece mahkemelerine ait olsa da derece mahkemelerinin yorumlar ında keyfîlik veya bariz takdir hatas ı bulunup bulunmad ığını incelemek Anayasa Mahkemesinin yetkisindedir. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin öncelikle çözümleyece ği mesele ihtilaf konusu ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına tescil edilen ba şka bir ta şınmaz ın içinde bulunmas ının iadeye engel olarak yorumlanmas ının makul olup olmad ığıdır. 54.İhtilaf konusu ta şınmaz, Hazine ad ına orman olarak tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın s ınırlar ı içinde yer alsa bile 1910 tarihli tapu kayd ına dayanarak tapulama sonucu 27/3/1956 tarihinde ba şvurucunun murisi ad ına tespit ve tescil edilen tapu kayd ının 29/12/1995 tarihine kadar iptal edilmedi ği dikkate al ınmal ıdır. 6292 say ılı Kanun'un 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde tapu ve kadastro veya imar mevzuat ına göre ilgilileri ad ına oluşturulan ... ta şınmazlardan vurgusu önem ta şımaktad ır. Başvurucunun murisi ad ına tapulama mevzuat ı uyar ınca oluşturulmuş bir tapunun var oldu ğu aç ıktır. Öte yandan an ılan maddenin Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ılan taşınmazlar ı kapsad ığı görülmektedir. 592 parsel say ılı taşınmaz ın başvurucunun murisine ait ta şınmazla çak ışan kısm ının 1987 y ılında ilan edilen 2/B uygulamas ı sonucu Hazine ad ına orman s ınırı dışına çıkar ıldığı da sabittir. 55.İdare, başvurucunun murisi ad ına yap ılan tespitin hatal ı olduğunu öne sürmü ş ise de tapulama i şleminin neden hatal ı olduğunu ve hatal ı olmas ının 6292 say ılı Kanun'dan yararlan ılmas ına neden engel te şkil ettiğini aç ıklamam ıştır. İdare Mahkemesi karar ında da bu yönde bir de ğerlendirmede bulunulmam ıştır. Bu durumda dayanak 1910 tarihli tapu kayd ına göre 1956 tarihli tapulama faaliyeti sonucunda ba şvurucunun murisi ad ına tapuya ba ğlanan, akabinde Hazine ad ına orman s ınırı dışına ç ıkar ılan taşınmaz ın iadesi isteminin kanunda yer almayan birtak ım şartlar aranarak engellendi ği anlaşılmaktad ır. 56. Sonuç olarak ba şvurucu taraf ından yap ılan iade isteminin ta şınmaz ın 27/3/1956 tarihinde Hazine ad ına orman olarak tescil edilen 592 parsel say ılı taşınmaz ın s ınırlar ı içinde yer ald ığı gerekçesiyle reddedilmesinin kanuni dayana ğının bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. Var ılan sonuca göre müdahalenin me şru bir amac ının veya ölçülü olup olmad ığının değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 57. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 58. Başvurucu; Uyu şmazl ık Mahkemesi kararlar ına göre uyu şmazl ığın adli yarg ı mercilerinin görevine girdi ğini ve İdare Mahkemesinin görevsizlik karar ı vermemesinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 122. Değerlendirme 59. Anayasa n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 6216 say ılı Kanun un 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için ola ğan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. 60. Bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun bu niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunulabilmesi için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyar ınca başvurucunun Anayasa Mahkemesi önüne getirdi ği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve kan ıtlar ını zaman ında bu makamlara sunmas ı, ayn ı zamanda bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( İsmail Bu ğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 61. Somut olayda idari yarg ıda dava açmay ı tercih eden ba şvurucu, yarg ılama sürecinin hiçbir a şamas ında idari yarg ının görevsiz oldu ğunu ileri sürmemi ştir. Başvurucu bu iddias ını ilk kez bireysel ba şvuruda dile getirmi ştir. Bu durumda, ba şvurucunun bu iddias ına ilişkin olarak ola ğan başvuru yollar ını tükettiği söylenemeyecektir. 62. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 63. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 64. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesini ve yeniden yarg ılama yap ılmas ına kara r verilmesini, bunun yap ılmamas ı hâlinde 2.700.000 TL maddi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir. 65. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 1366. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 67.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 68.İncelenen ba şvuruda, ba şvurucunun ta şınmaz iade talebinin reddedilmesinin kanuni dayana ğının bulunmamas ı sebebiyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin idarenin i şleminden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Ancak mahkemeler de ihlali giderememi ştir. 69. Bu durumda mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İzmir 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 70.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 71. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/10570 Karar Tarihi : 23/11/2021 14A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa'n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İzmir 1. İdare Mahkemesine (E.2014/692, K.2014/1827) GÖNDER İLMESİNE, D. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 23/11/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN