TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CAFER GÖRPÜZ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2016/11593) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2016/11593 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportörler : Pınar ARMAĞAN YILDIRIM Selçuk KILIÇ Başvurucu : Cafer GÖRPÜZ Vekili : Av. Mehmet Erol ALSAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşlılık aylıklarının artış oranlarının azaltılm
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CAFER GÖRPÜZ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2016/11593) Karar Tarihi: 15/12/2020 Başvuru Numarası : 2016/11593 Karar Tarihi : 15/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ Raportörler : Pınar ARMAĞAN YILDIRIM Selçuk KILIÇ Başvurucu : Cafer GÖRPÜZ Vekili : Av. Mehmet Erol ALSAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşlılık aylıklarının artış oranlarının azaltılması nedeniyle mülkiye t hakkının; yapılan kanuni düzenleme ile devam eden yargılama sür ecine sonuca etkili olaca k biçimde müdahale edilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 23/6/2016 tarihinde yapılmıştır.3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 7. Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığından emekli olan başvur ucu, emekli aylığına artış yapılmaması nedeniyle oluşan farkın hesaplanarak ödenmesi talebiyle Ankara 2. İş Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme 10/7/2012 t arihli kararıyla davayı reddetmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin onama kararı üzerin e mahkeme kararı kesinleşmiştir. Başvuru Numarası : 2016/11593 Karar Tarihi : 15/12/2020 38. Nihai karar 22/6/2016 tarihinde tebliğ edilmiş ve başvurucu 2 3/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. 9. Başvurucu, bireysel başvuruda bulunduktan sonra 4/6/2020 tari hinde vefat etmiştir. 10. Başvurucunun murisleri bireysel başvuruyu devam ettirmek i stedikleri yolund a bir beyanda bulunmamışlardır. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 15/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları 12. Başvurucu, yüksek miktarda prim ödemesine rağmen daha düşük miktarda prim ödeyenlerle aynı miktarda yaşlılık aylığı almak zorunda bırakıl dığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca 13/2/2 011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun un 53. maddesi ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu nun geçici 20. maddesine eklenen fıkranın devam eden davalara da uy gulanmasına ilişkin ibaresiyle, açtığı alacak davasının dayanağı olan ve kendisini haklı kılan Yargıtay içtihatlarının ortadan kaldırıldığını, dolayısıyla devam eden y argı süreçlerine kanun çıkarılarak müdahale edildiğini belirterek adil yargılanma ve s osyal güvenlik haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme 13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurul uşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmaya n hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 14. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Bireysel ba şvurular ın incelenmesinde, kararlar ın infaz ında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlar ının bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun hükümleri uygulan ır." 15. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'n un " Dava sıras ında taraflardan birinin ölümü " kenar başlıklı 55. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasç ılar miras ı kabul veya reddetmemi şse, b u hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde, talep üzerine davay ı takip için kayy ım atanmas ına karar verebilir. " 16. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 606 . maddesi ş u şekildedir: Başvuru Numarası : 2016/11593 Karar Tarihi : 15/12/2020 4"Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasç ılar için mirasç ı olduklar ını daha sonra ö ğrendikleri ispa t edilmedikçe mirasb ırakan ın ölümünü ö ğrendikleri; vasiyetname ile atanm ış mirasç ılar için mirasb ırakan ın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildi ği tarihten i şlemeye ba şlar." 17. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun 4/6/2020 ta rihinde öldüğü, nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır. 18. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21) kararında başvurucunun bireysel başvurunun yapıldığı tar ihten sonra ölmesi durumunda başvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyeceğine ilişkin ilkelerini belirlemiştir. Anılan kararın ilgili kısmı şöyledir: "18. Uygulamada hukuk yarg ılamalar ında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasç ılar ın haklar ını etkilemesi nedeniyle davaya mirasç ılar taraf ından devam edilebilece ğinin kabul edildi ği hallerde, mahkemelerce mirasç ılara usulüne uygun olarak tebligat yap ılarak miras ı reddetmeye n mirasç ılar ın mecburi dava arkada şı olarak davada yer almalar ının sağland ığı görülmektedir (Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K. 2015/21189, 26/11/2015). 19. Asli görevi Anayasa'y ı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve s ınırlar ını belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme ) bireysel ba şvuru yolunda ba şvurucular ın başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukar ıda yer verilen usulü benimseyerek 4721 say ılı Kanun'un an ılan hükümlerindeki tarihleri tespit etme ve buna göre miras ı reddetmeyen mirasç ılar ın başvuruya devam etmelerini sa ğlama yükümlülü ğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önünde engel te şkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel i şlevinden uzaklaştırabilecek olmas ı nedeniyle bireysel ba şvurunun niteli ğine uygun dü şmediği görülmektedir. 20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunu n incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2 ) numaral ı fıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı, yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde ba şvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 21. Yukar ıda yer verilen aç ıklamalar do ğrultusunda Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâller gibi ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ıldığı durumlarda, ba şvurucular ın vefa t etmesi hâlinde ba şvuruya devam edilmesinin sa ğlanmas ı yönünden öncelikli yükümlülü ğün başvuruya devam etme haklar ı olan şahıslarda bulundu ğu kabul edilmelidir." 19. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve di ğerleri kararındaki içtihadından sonraki dönemde, bireysel başvuru devam ederken başvurucunun ölmesi dur umunda ölüm tarihinde n sonra makul bir süre içinde kendiliğinden Anayasa Mahkemesine b aşvurarak başvuruya devam etmek istediğini bildiren mirasçıların -menfaatlerinin bu lunup bulunmadığını da gözeterek- başvurularını incelemiştir (diğerleri arasından bkz. Ayten Ye ğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yaklaşık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasçıların baş vuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmediği hâllerde ise düşme kararı verilmektedir ( Ali Sedat Yücelik ve di ğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, 22-25; Abbas Başvuru Numarası : 2016/11593 Karar Tarihi : 15/12/2020 5Çelik ve di ğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, 19; Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, 22). 20. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20) kararında bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen başvurucuların mirasçıl arının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekl eri makul süreyi -haklı mazeretler saklı kalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmiştir. 21. Somut olayda başvuru devam ederken ölen başvurucunun mirasç ıları ölü m tarihinden itibaren dört ay içinde başvuruya devam etmek istedi klerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemişlerdir. 22. Öte yandan somut başvuruya benzer şikâyetler, Anayasa Mahkem esince karara bağlanmış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleri uygulanıp yorumlanmış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırları belirlenmiştir ( Sadettin Tiryaki ve di ğerleri , B. No: 2013/4623, 21/1/2016, Emine Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/5809, 15/12/2015). Dolayısıyla başvurunun incelenmesini devam ettirmeyi gerekli kılan ve İçtüz ük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktad ır. 23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun DÜŞMESİNE, B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/12 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ