5. Hukuk Dairesi 2025/12664 E. , 2025/17703 K. "" MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1503 Esas, 2025/1518 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 10. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/199 Esas, 2025/91 Karar Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili …
5. Hukuk Dairesi 2025/12664 E. , 2025/17703 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1503 Esas, 2025/1518 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 10. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/199 Esas, 2025/91 Karar Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 209 parsel sayılı taşınmazın 1.162,83 m²lik kısmının, 210 parsel sayılı taşınmazın 853,33 m²lik kısmının irtifak hakkı bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idare tarafından teklif edilen tutarın son derece düşük olduğunu, öncelikle taşınmazın konumu, niteliği ve vasfı göz önünde bulundurulmasını, taşınmazın şehirler arası yola, fabrika ve sanayi tesislerine, yerleşim yerine sınır vaziyette olduğunu; ulaşım, alt yapı, pazarlama, sulama imkanlarına sahip olduğunu; zirai gelir metodu uygulanarak taşınmaz kıymeti belirlenecekse de taşınmazın sayılı özelliklerine göre objektif değer artışı ve %3 kapitalizasyon faiz oranı üzerinden yörede yetiştirtilen meyve ağaçları ve verim değerleri üzerinden hesaplama yapılmasını talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, davacı idare adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; değer kaybı oranının yüksek bulunması kamulaştırma bedelinin fahiş tespit edilmesine sebebiyet verdiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda keşif esnasında taşınmazların kapama armut ve trabzon hurması olduğu belirtildiğini, ancak bedel tespitinde yalnızca trabzon hurmasının esas alındığının görüldüğünü, taşınmazların sadece kapama trabzon hurması bahçesi olarak değerlendirilmesi için gerekli şartların yeterince irdelenmediğini, ürün gelirlerinin yüksek, giderlerin ise düşük gösterildiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4 alınmasını kabul etmediklerini, teşekkül lehine vekâlet ücretine hükmedilmemiş olması, davalı lehine de vekâlet ücretine hükmedilmiş olmasının usul ve kanuna aykırılık teşkil ettiğini, kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine karar verilmiş olmasının usul ve kanuna uygun bulunmadığını beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir. 2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararı verilirken hatalı ve eksik hesaplamalar içeren bilirkişi raporlarının esas alındığını, 209 parsel ile 210 parsellerin kapama trabzon hurması ve armut bahçesi olarak kullanıldığının tespit edildiğini, sulu tarım arazisi olarak kabul edilerek Trabzon Hurması münavebesi ile değerlemeye tabi tutulduğunu, dava konusu parsellerin konumu ve niteliği dikkate alınarak yüksek oranda objektif değer artışı uygulanması gerekmekte iken mevcut raporlarda bu hususun hiç irdelenmediğini, kapitalizasyon faiz oranının asgari sınır olan %3 olarak belirlenmesi gerektiğini beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazın sulu kapama trabzon hurma bahçesi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, net gelirin hesabında değerlendirme tarihi olan 2023 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin kullanılmasının yerinde olduğu, Yargıtay içtihatlarına göre üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı yönündeki içtihat gereğince net gelirin hesaplanmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum ve merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, buna göre dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının 2023 yılı için 749,33 TL/m² olarak kabulünün yerinde olduğu, dava konusu taşınmaz üzerinden geçen enerji nakil hattının güzergahı ve taşınmaz üzerinde kapladığı alan dikkate alındığında değer azalış oranı takdir edilerek değer düşüklüğü oranı tespit edilip dava konusu taşınmazın irtifak hakkı tesisinden önceki değeri ile irtifak sonrası değeri tespit edilip aradaki farkın irtifak hakkı olarak tespitinin yerinde olduğu gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Sulu kapama Trabzon hurması bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. 3. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden sonra açılmıştır. Bu sebeple davanın açıldığı tarih nazara alınarak kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren İlk Derece Mahkemesi karar tarihine kadar Anayasa'nın 46/son maddesinde yer alan hüküm nazara alınarak kamu alacakları için öngörülen en yüksek faize hükmedilmesi yerindedir. 4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.