TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AYTU Ğ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16063) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16063 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Fatih AYTU Ğ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza soru şturmas ı kapsam ında el konulan paran ın suçta kullan ıldığı gerekçesiyle müsaderesine karar ve
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AYTU Ğ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/16063) Karar Tarihi: 22/11/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/16063 Karar Tarihi : 22/11/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELSelahaddin MENTE Ş Muhterem İNCE Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Fatih AYTU Ğ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza soru şturmas ı kapsam ında el konulan paran ın suçta kullan ıldığı gerekçesiyle müsaderesine karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, bireysel ba şvurunun inceleme tarihi itibar ıyla Gemlik Aç ık Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmaktad ır. 3.İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca A.K.A. hakk ında yürütülen soru şturma kapsam ında şahs ın yakalanmas ına ve kald ığı muhtemel olan Gaziantep'teki bir evde arama yap ılmas ına karar verilmi ştir. A.K.A. ile ba şvurucu, Gaziantep Karata ş Mahallesi'ndeki bir sitede A.K.A.ya ait arac ın içindeyken kolluk görevlilerince araç durdurulmu ş ve aranm ıştır. Akabinde söz konusu sitede bulunan ve ba şvurucu ile A.K.A.n ın birlikte kald ığı ancak kira kontrat ının A.K.A. taraf ından yap ıldığının anlaşıldığı evde arama yap ılm ış, aramada bulunan 238.843 Amerikan dolar ı (dolar) ile 48.910 TL'ye el konulmu ştur. Elkoyma i şlemi, kir a kontrat ının A.K.A. taraf ından yap ılm ış olduğu da gözetilerek A.K.A. hakk ında yürütülen soruşturma kapsam ında gerçekle ştirilmiştir. 4. Başvurucu hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ı Bursa 2. A ğır Ceza Mahkemesinde görülmü ştür. An ılan Mahkeme 5/4/2018 tarihli duru şmada "San ık Fatih Aytuğ müdafiinin ibraz etti ği, mahkememizin 05/01/2017 tarihli celsesinin 14 ve 15. sayfalar ında belirtilen paralar hakk ında el koyma i şlemi yap ılıp yap ılmad ığı, yap ılmış ise söz konusu paralar ın san ığa veya yetkili k ıldığı kişilere verilmesi için Bursa İl Emniyet Müdürlüğüne yaz ı yaz ılmas ına" şeklinde karar vermi ştir. 5. Bursa 2. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 4/10/2018 tarihinde ba şvurucunun Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) üyeli ği suçundan neticeden 8 y ıl 9 ay hapis cezas ıyla mahkûmiyetine karar verilmi ştir. İstinaf istemi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 7/2/2019 tarihli karar ıyla esastan reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/16063 Karar Tarihi : 22/11/2022 3Bölge Adliye Mahkemesi karar ı Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin (Daire) 2/2/2021 tarihli karar ıyla onanm ıştır. 6. A.K.A. hakk ındaki ceza yarg ılamas ı İstanbul 27. A ğır Ceza Mahkemesince yürütülmü ştür. A.K.A. FETÖ/PDY yöneticili ğiyle suçlanm ıştır. 7. Başvurucu an ılan yarg ılamada tan ık olarak dinlenmi ş ve el konulan 238.843 dolar ile 48.910 TL'nin kendisine ait oldu ğunu iddia etmi ştir. Ancak ba şvurucu, yarg ılamaya kat ılma talebinde bulunmam ıştır. 8.İstanbul 27. A ğır Ceza Mahkemesi 24/4/2018 tarihinde A.K.A.n ın FETÖ/PDY örgütü üyeli ği suçundan neticeten 10 y ıl hapis cezas ıyla mahkûmiyetine karar vermi ştir. İstanbul 27. A ğır Ceza Mahkemesi ayr ıca el konulan 238.843 dolar ile 48.910 TL'nin müsaderesine hükmetmi ştir. 9. Başvurucu bu karara kar şı istinaf yoluna müracaat etmi ştir. İstinaf dilekçesinde; el konulan paran ın başvurucuya ait oldu ğu ileri sürülmü ş, nitekim Bursa 2. A ğır Ceza Mahkemesince 5/4/2018 tarihli duru şmada paran ın başvurucuya iadesine hükmedildi ği ancak maddi hata sonucu ba şka dosyayla ili şkilendirilerek müsaderesine karar verildi ği iddia edilmiş, koşullar ı oluşmadan verilen müsadere karar ının hukuka ayk ırı olduğu belirtilmi ştir. 10.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi 18/2/2019 tarihinde başvurucunun istinaf istemini 4/12/2012 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 279. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (b) bendi uyar ınca reddetmi ştir. 11. Başvurucu bu karara kar şı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinde itiraz yoluna müracaat etmi ştir. İtiraz 25/3/2019 tarihinde reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun tan ık s ıfat ıyla dinlendi ği hâlde 5271 say ılı Kanun'un 237. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında belirtilen süresi içinde kat ılma talebinde bulunmad ığı vurgulanm ış; bu nedenle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi karar ının sonucu itibar ıyla yerinde oldu ğu aç ıklanm ıştır. 12. Nihai karar 2/4/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 2/5/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME A. Adli Yard ım Yönünden 13. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir (Mehmet Şerif Ay, 22-27). B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 14. Başvurucu, ko şullar ı oluşmadan müsadere karar ı verilmesi sebebiyle mülkiyet hakk ının ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/16063 Karar Tarihi : 22/11/2022 415. Bakanl ık görüşünde, mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının ve meşru amac ının bulundu ğu ve ölçülü oldu ğu belirtilmi ştir. 16. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 17. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, mülkiyetinde bulunduğunu öne sürdü ğü paralar ın müsaderesine yöneliktir. Dolay ısıyla başvurucunun bütün şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun görülmü ştür. 18. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 49-54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucular ın Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaati olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü, B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 19. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Mülkiyet hakk ı, maddi varl ığı bulunan ta şınır ve taşınmaz mal varl ığını kapsad ığı gibi maddi olmayan haklar ı da içermektedir (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015). 20. Somut olayda A.K.A. hakk ında yürütülen soru şturma kapsam ında başvurucu ile A.K.A.n ın birlikte kald ıklar ı evde yap ılan aramada ele geçirilen 238.843 dolar ile 48.910 TL'ye el konulmu ştur. Soruşturma makamlar ınca ele geçirilen paralar ın, -arama yap ılan eve ilişkin kira kontrat ının A.K.A. taraf ından yap ıldığı da gözetilerek- A.K.A.ya ait oldu ğu değerlendirilmi ştir. Başvurucu, tan ık olarak dinlendi ği A.K.A.ya ili şkin yarg ılamada paralar ın kendisine ait oldu ğunu belirtmi ş ise de davaya kat ılma talebinde bulunmam ıştır. Başvurucu, neden kat ılma talebinde bulunmad ığına dair bir aç ıklama da yapmam ıştır. 21. 5271 say ılı Kanun'un 237. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında, suçtan zarar görenler ile malen sorumlular ın ilk derece mahkemesindeki kovu şturma evresinin her aşamas ında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklar ını bildirerek kamu davas ına kat ılabilecekleri belirtilmi ştir. Ancak ba şvurucunun davaya kat ılma talebinde bulunarak paralar ın mülkiyetinin kendisine ait oldu ğunu ileri sürme imkân ından yararlanmad ığı görülmektedir. Ba şvurucu hüküm verildikten sonra itiraz yoluna müracaat etmek suretiyle kat ılma talebinde bulunmu ş ise de ba şvurucunun kat ılma talebi, süresinde yap ılmad ığı gerekçesiyle kabul edilmemi ştir. 5271 say ılı Kanun'un 237. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının, kanun yolu muhakemesinde davaya kat ılma isteğinde bulunulamayaca ğına ilişkin açık hükmü ve ba şvurucunun elkoyma i şlemi ile A.K.A. hakk ındaki yarg ılamadan ba ştan beri Başvuru Numaras ı: 2019/16063 Karar Tarihi : 22/11/2022 5haberdar oldu ğu da gözetildi ğinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin değerlendirmesinin temelsiz olmad ığı anlaşılm ıştır. 22. Ayr ıca başvurucu hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ında, Bursa 2. A ğır Ceza Mahkemesi 5/4/2018 tarihli duru şmada "San ık Fatih Aytu ğ müdafiinin ibraz etti ği, mahkememizin 05/01/2017 tarihli celsesinin 14 ve 15. sayfalar ında belirtilen parala r hakk ında el koyma i şlemi yap ılıp yap ılmad ığı, yap ılmış ise söz konusu paralar ın san ığa veya yetkili k ıldığı kişilere verilmesi için Bursa İl Emniyet Müdürlü ğüne yaz ı yaz ılmas ına" şeklinde karar vermi ş ise de 238.843 dolar ile 48.910 TL'ye el konulmas ına ilişkin işlemin A.K.A. hakk ındaki yarg ılama kapsam ında gerçekle ştiğini dikkate almak gerekir. Ayr ıca belirtilen ara karar ında dahi ba şvurucu ile ilgili soru şturma kapsam ında elkoyma i şlemi gerçekleştirilip gerçekle ştirilmediğinin netle ştirilmesi gerekti ği ifade edilmi ş, Bursa İl Emniyet Müdürlü ğüne şartl ı talimat verildi ği görülmü ştür. Dolay ısıyla söz konusu ar a karar ından hareketle 238.843 dolar ile 48.910 TL'nin ba şvurucuya ait oldu ğunun ispatland ığı neticesine var ılamaz. 23. Bu durumda ba şvurucunun kendisine sunulan imkânlara ra ğmen paran ın mülkiyetinin kendisine ait oldu ğunu ispatlayamad ığı, dolay ısıyla başvurucunun mülkünü n mevcut olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizli k nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/11/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.