TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ADEM YILMAZ VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20694) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Adem YILMAZ 2. Ayla KÖSEO ĞLU 3. Aynur GÜL 4. Hatice KÖSEO ĞLU 5. Mustafa KÖSEO ĞLU 6. Salih YAVUZ 7. Mevlüt YAVUZ Başvurucular Vekil
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ADEM YILMAZ VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20694) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Adem YILMAZ 2. Ayla KÖSEO ĞLU 3. Aynur GÜL 4. Hatice KÖSEO ĞLU 5. Mustafa KÖSEO ĞLU 6. Salih YAVUZ 7. Mevlüt YAVUZ Başvurucular Vekili : Av. Zekeriya DALGA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada hakkaniyete ayk ırı, gerekçesiz karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedenleriyle adil yarg ılanm a hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin oldu ğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 36. 2020/9164 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2019/20694 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine 26/3/2020 gününde karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular, idare mahkemelerinde açt ıklar ı davalarda delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının uygulanmas ında hata yap ılarak adil olmayan, gerekçesiz karar verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla çeşitli tarihlerde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmuştur. 9. Başvurucu Adem YILMAZ 23/5/2011 tarihinde dava açm ıştır. Karar düzeltme talebinin 21/3/2019 tarihinde reddi üzerine hüküm kesinle şmiştir. 10. Diğer başvurucular 2/7/2013 tarihinde dava açm ıştır. Karar düzeltme talebinin 11/11/2019 tarihinde reddi üzerine hüküm kesinle şmiştir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 2/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 12. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ve diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 14. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 4sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 17. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında yarg ılama sürelerinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 19. Başvurucular, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının uygulanmas ında hata yap ılarak adil olmayan, gerekçesiz karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. Ba şvurucular ın belirtilen şikayetleri yönünden aç ık bir ihlalin bulunmad ığı değerlendirildi ğinden ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 21. Başvuruculardan Adem YILMAZ, ihlalin tespiti ile maddi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. Diğer başvurucular hem maddi hem manevi tazminat talebinde bulunmu şlard ır. 22. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 523.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında istemde bulunan ba şvuruculara net 10.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine ve fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekir. 24. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 25. Başvuruculara 3.000 TL vekâlet ücretinin mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harca ili şkin yarg ılama giderinin başvurucu Adem YILMAZ'a ödenmesine karar verilmesi gerekir. 27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harca ili şkin yarg ılama giderinin di ğer başvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucular ın maddi tazminat taleplerinin REDD İNE, D. Adem YILMAZ d ışındaki başvuruculara net 10.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, fazlaya ili şkin taleplerin REDD İNE, E. Başvurucu Adem YILMAZ'a ba şvuru harc ına ilişkin 364,60 TL yarg ılama giderinin ÖDENMES İNE, F. Diğer başvuruculara ba şvuru harc ına ilişkin 364,60 TL yarg ılama giderinin MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, G. 3.000 TL vekâlet ücretinin tüm ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, H. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2019/20694 Karar Tarihi : 2/6/2020 6İ. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 3. ve 7. İdare Mahkemelerine GÖNDER İLMESİNE, J. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 2/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL