başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuruculardan ali hıdır akyol doğumlu olup elazığ ili karakoçan ilçesinde cafer akyol doğumlu olup ankarada hıdır akyol hüseyin akyol murat akyol ve musa akyol sırasıyla ve doğumlu olup ikamet etmektedir başvurucular elazığ ili karakoçan ilçesi akkuş köyünde kain pafta parsel numaralı taş arıdır bakanlar kurulunca tarihli kararnameyle enerji piyasası düzenleme kurulu epdk tarafından yapılacak kamulaştırmalarda ta
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuruculardan ali hıdır akyol doğumlu olup elazığ ili karakoçan ilçesinde cafer akyol doğumlu olup ankarada hıdır akyol hüseyin akyol murat akyol ve musa akyol sırasıyla ve doğumlu olup ikamet etmektedir başvurucular elazığ ili karakoçan ilçesi akkuş köyünde kain pafta parsel numaralı taş arıdır bakanlar kurulunca tarihli kararnameyle enerji piyasası düzenleme kurulu epdk tarafından yapılacak kamulaştırmalarda tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanması kararlaştırılmıştır epdk tarafından tarihli kararla elektrik üretim anonim şirketine elektrik şirketi elazığ ili karakoçan ilçesinde ve başvuranların taşınmazlarını da kapsayan bir bölgede pembelik barajı ve hidroelektrik santralinin yapımı ve işletilmesi hususunda kırk dokuz yıllık üretim lisansı verilmiştir epdknın tarihli kararıyla bakanlar kurulunun anılan kararına dayanılarak pembelik barajının havzasında bulunan taşınmazların kamulaştırılmasına ve kamulaştırma işlemlerinde acele usulünün uygulanmasına karar verilmiştir epdknın o tarihli kararı ile bakanlar kurulunun tarihli kararı danıştay altıncı dairesinde daire dava konusu edilmiştir daire sayılı kararla her iki işlemin de yürütmesini durdurmuştur kararın gerekçesinde sayılı kanunun maddesi uyarınca acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için başka hiçbir idari otoriteye devredilmeksizin doğrudan bakanlar kurulunca aciliyet halinin varlığının takdir edilmesi ve bu kapsamda kamulaştırılacak taşınmazlar ile kamulaştırmanın çerçevesinin açıkça belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır gerekçede somut olayda tarihli bakanlar kurulu kararında aciliyet halinin hususundaki yetkinin epdkya devredilmesi ve a erinin konusu yönünden bir sınır çizilmeksizin epdkya genel nitelikte bir yetki verilmesi nedenleriyle ş erin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir epdk dairenin tarihli asına ili kararından sonra baraj havzasında bulunan taşınmazların aştırılmasından vazgeçilmesine dair işlem tesis etmiştir bunun üzerine bakanlar kurulunca ve tarihli kararnamelerle e ilinde tesis edilecek pembelik barajı ve hidroelektrik santralinin başvuru numarası karar tarihi yapımı amacıyla kararname eklerinde tek tek sayılan ve başvuruculara ait olanların da aralarında bulunduğu taşınmazların epdk tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir öte yandan epdknın ve tarihli kararlarıyla bakanlar kurulu kararlarında sayılan taşınmazlar hakkında acele kamulaştırma kararı verilmiştir epdk tarafından dosyadan anlaşılamayan bir tarihte karakoçan asliye hukuk mahkemesine mahkeme başvurularak başvurucuların paydaşı bulunduğu taşınmaza el konulması talep edilmiş ve mahkemece tespit edilen bedel maliklere ödendikten sonra talebin kabulüne karar verilmiştir başvurucular tarafından bakanlar kurulunun tarihli kararının iptali istemiyle danıştayda dava açılmıştır daire tarihinde bakanlar kurulu kararının yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir kararın gerekçesinde kanunda bir yöntem olarak düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için olağanüstü durumların bunu gerekli kılması kamu yararının ve kamu düzeninin sağlanmasının amaçlanması ve ayrıca bakanlar kurulunca durumun aciliyetine karar verilmesi gerektiği belirtilmiş somut olayda acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren hallerin ortaya konulmaması ve aciliyet halinin üstün kamu yararının ve kamu düzeninin korunmasını gerektiren hallerin açıklanmaması nedenleriyle işlemin hukuka aykırı olduğu ifade edilmiştir epdk ayrıca satın alma usulüyle taşınmazın devralınması yolunu işletmiş ise de önerilen bedelin başvurucularca kabul edilmemesi üzerine tarihinde başvuruculara karşı karakoçan asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açmıştır mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra tarihli kararla bilirkişiler tarafından belirlenen taşınmaz bedelinden acele kamulaştırma sırasında ödenen miktar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden tazminata hükmedilmiş ve ayrıca taşınmazın hazine adına tapuya tesciline kesin olarak karar verilmiştir mahkeme dairece bakanlar kurulu kararının yürütmesinin durdurulduğu ve anılan davada esas hakkında karar verilinceye kadar bu davada bekletme kararı verilmesi gerektiği yolunda davalıların öne sürdükleri itirazı reddetmiştir mahkeme dairede görülen davanın konusunun kamulaştırma işlemi olmadığı ve verilen yürütmenin durdurulması kararının kamulaştırma işlemine ilişkin bulunmadığı gerekçesine dayanmıştır mahkeme ayrıca başvurucuların taşınmazlarına el konulmak suretiyle acele kamulaştırmanın tamamlanması nedeniyle danıştay kararının uygulanma kabiliyetinin bulunmadığını da gerekçesinde belirtmiştir daire uyuşmazlığın esasına ilişkin tarihli kararında davayı reddetmiştir daire bakanlar kurulu kararının sadece mahkemece taşınmaza el konulmasına ilişkin karara dayanak teşkil ettiğini kabul etmiş idarenin sonradan olağan kamulaştırma sürecini başlatmış olmasını bu kapsamda taşınmaz bedelinin tespiti ve tescil davasının da açılmış bulunmasını gözeterek acele kamulaştırma ve olağan kamulaştırma ayrımı yapılmaksızın davanın konusunun bir bütün olarak taşınmaz mülkiyetinin kamulaştırılması biçiminde aşılması suretiyle inceleme yapılması gerektiğini ifade etmiştir daire netice olarak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kamu yararı amacına yönelik olduğu ve işlemin hukuka uygun bulunduğu sonucuna ulaşmıştır anılan kararın temyizi üzerine danıştay dava daireleri kurulunun tarihli kararıyla daire kararı bozulmuş ve dava konusu bakanlar kurulu kararının iptaline kesin olarak karar verilmiştir kararının gerekçesinde kanunda bir yöntem olarak düzenlenen acele kamulaştırma usulünün uygulanabilmesi için olağanüstü durumların bunu gerekli kılması kamu yararının ve kamu düzeninin sağlanmasının amaç anması ayrıca bakanlar kurulunca durumun aciliyetine karar verilmesi başvuru numarası karar tarihi gerektiği belirtilmiş somut olayda bu koşullar gerçekleşmediğinden bakanlar kurulu kararlarının hukuka aykırı olduğu açıklanmıştır bu arada baraj havzasında taşınmazı bulunan başka malikler tarafından yılı içinde bakanlar kurulunun taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin epdkya yetki tanıyan ve tarihli kararnameleri ile bunlara dayanılarak epdk tarafından taşınmazların kamulaştırılması yolunda tesis edilen ve tarihli işlemlerin de iptali istemiyle dairede iki ayrı dava açılmıştır daire tarafından yukarıda anılan gerekçelere dayanılarak tarihinde verilen kararlarla her iki dava da reddedilmiştir ancak söz konusu kararlar tarihli kararlarıyla bozulmuş ve dava konusu bakanlar kurulu kararları ile bunlara dayanılarak tesis edilen epdk işlemlerinin iptaline karar verilmiştir bakanlar kurulu kararının iptalinin başvurucular tarafından açılan davaya ilişkin olarak verilen kararlarla aynı gerekçeye dayandığı anlaşılmaktadır kararların gerekçesinde ayrıca epdk tarafından tesis edilen kamulaştırma işlemleri yönünden de değerlendirme yapılmıştır kararlarda daire kararında bakanlar kurulunca alınan acele kamulaştırma kararının sadece mahkemece taşınmaza el konulmasına ilişkin karara dayanak teşkil ettiğinin belirtilmiş olması nedeniyle acele kamulaştırma ile olağan kamulaştırmanın hukuki niteliği irdelenmiştir acele kamulaştırmada taşınmaz mülkiyetine el konulmasından sonraki aşamalarda yapılan normal kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlerin acele kamulaştırma sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır kararlarda sonuç olarak epdknın kamulaştırma işlemlerinin dayanağı olan bakanlar kurulu kararlarından bağımsız değerlendirilemeyeceği ifade edilerek bunların da hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir asliye hukuk mahkemesince verilen tarihli kararın başvuruculara tarihinde tebliği üzerine başvurucular kararın bedel tespitine ilişkin hüküm fıkrasını temyiz etmiş kesin nitelik taşıyan tescile ilişkin hüküm fıkrasına karşı ise tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır iv hukuk a ulusal hukuk mevzuat sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrası şöyledir bakanlar kurulunca kabul olunan büyük ve sulama p ile iskan projelerinin gerçekleştirilmesi yeni ormanların kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda bir gerçek veya özel hukuk tüzelkişisine ödenecek kamulaştırma bedelinin o yıl genel bütçe kanununda gösterilen miktarı nakden ve peşin olarak ödenir bu miktar kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olamaz bu miktarın üstünde olan kamulaştırma bedelleri peşin ödeme miktarından az olmamak ve en fazla beş yıl içinde faiziyle birlikte ödenmek üzere eşit taksitlere bağlanır taksitlere peşin gününü takip eden günden itibaren devlet borçları için öngörülen en haddi sayılı kanunun maddesinin ilgili bölümleri şöyledir kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare nci maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma tespitiyle hu hedefin peşin veya kamulaştırma üncü maddenin ikinci göre yapılmış ise ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini ister başvuru numarası karar tarihi mahkemece malike doğrudan çıkarılacak meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile yapılacak tebligatta j üncü maddede öngörülen süre içerisinde kamulaştırma işlemine karşı yargıda iptal davası açanların dava açtıklarım ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını belgelendirmedikleri takdirde kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına veya hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve hu karar tapu dairesine ve paranın bankaya bildirilir tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır üncü maddede belirtilen süre içinde kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idari yargıda iptal davası açılması ve idari yargı mahkemelerince de durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece idari yargıda açılan dava bekletici mesele kabul edilerek hunun sonucuna göre işlem yapılır sayılı kanunun maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi şöyledir mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece verilen tescil kararı ile olur sayılı kanunun maddesi şöyledir sayılı milli müdafaa mükellefiyeti kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine bakanlar kurulunca karar alınacak hallerde veya öze kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın değişik ibare md uncu madde esasları dairesinde ve inci madde uyarınca bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına değişik ibare md o uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir bu kanunun üncü maddesinin nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar ödenecek ilk taksit bedelidir kamulaştırma usulü sayılı kanunun maddesine göre kamulaştırma yapılabilmesi için öncelikle idarenin ödenek temin etmesi gerekmektedir yeterli ödeneği temin ettikten sonra kamu yararı kararı alır kamu yararı kararından sonra kamulaştırılacak taşınmaz belirlenir kamulaştırılacak taşınmazın belirlenmesinin akabinde kamulaştırma kararı alınır bununla birlikte onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projeye göre yapılacak hizmetler için aynca kamu yaran kararı alınmasına ve bu kararın onaylanmasına gerek yoktur sayılı kanunun maddesine göre idarenin kamulaştırma kararı aldıktan sonra öncelikle satın alma usulünü uygulaması gerekmektedir satın alma usulünde idarenin teklif edeceği bedel idare içinde oluşturulan bir kıymet takdir komisyonunca belirlenir tarafların satın alma usulüyle bir sonuca ulaşamamaları durumunda tarihli ve sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki dönemden farklı olarak bedel tespiti ve tescil için malikin değil idarenin yetkili asliye hukuk mahkemesinde dava açması gerekmektedir asliye hukuk mahkemesince sayılı kanunda belirtilen usul uyarınca tespit edilen bedelin tamamı veya taksitle ödeme koşullarının bulunması durumunda ilk taksidinin nakden veya hesabına yatırılarak malike ödenmesinden sonra tescil kararı verilir başvuru numarası karar tarihi kararın tescile ilişkin hüküm fıkrası kesin olup bedele ilişkin hüküm fıkrasına karşı temyiz yoluna başvurulabilir mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece tescil karan verilmesi ile olur öte yandan sayılı kanunun maddesi uyarınca malikin kamulaştırma kararının iptali istemiyle idari yargıda dava açması da mümkündür kural olarak bu davanın açılması idare tarafından açılan bedel tespiti ve tescil davasını etkilemez diğer bir ifadeyle asliye hukuk mahkemesi idari yargıda kamulaştırma işlemine karşı açılan iptal davasını bekletici mesele yapmak zorunda değildir bununla birlikte sayılı kanunun maddesinin on dördüncü fıkrası uyarınca kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilmesi durumunda asliye hukuk mahkemesince idari yargıdaki davanın bekletici mesele olarak kabul edilmesi zorunludur acele kamulaştırma usulü olağan kamulaştırma usulünde idarenin taşınmaza el koyması ancak taşınmazın idare adına tescilinden sonra mümkün olabilmektedir taşınmazın tescili ise tarafların anlaşamaması durumunda yukarıda ifade edildiği üzere ancak asliye hukuk mahkemesince verilecek tescil kararı üzerine gerçekleşir bununla birlikte idare bazı durumlarda taşınmaza hemen ihtiyaç duyabilir bu durumda kamulaştırma sürecinin neticelenmesinin beklenmesi kamu hizmetlerinin yürütülmesinde ciddi aksamalara yol açabilir kanun koyucu bu gibi sakıncaların belli ölçüde bertaraf edilmesi amacına yönelik olarak sayılı kanunun maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulünü öngörmüştür anılan maddede düzenlenen acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkanı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür buna göre tarihli ve sayılı milli müdafaa mükellefiyeti kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacının doğması durumunda aciliyetine bakanlar kurulunca karar alınacak hallerde özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir acele kamulaştırma usulü olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkanı tanımaktadır taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi bunun mümkün olamaması durumunda ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir bu davada belirlenecek bedelin el koyma istemiyle açılan davada belirlenen bedelden yüksek olması durumunda aradaki fark idare tarafından malike düşük olması durumunda ise malik tarafından idareye ödenir acele kamulaştırma uygulanabilecek hallerden biri olan aciliyetine bakanlar kurulunca karar verilmesi halinin söz konusu olduğu durumlarda idarenin acele kamulaştırma kararı alabilmesi için öncelikle bakanlar kurulunca kamulaştırma ihtiyacı duyulan proje veya yatırımın aciliyet niteli taşıdığına karar verilmesi gerekmektedir b uluslararası hukuk avrupa hakları sözleşmesine sözleşme ek nolu protokolün maddesi şöyledir her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır bir kimse ancak kamu yaran sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden bırakılabilir başvuru numarası karar tarihi yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip olduklar hakka halel getirmez avrupa hakları mahkemesi sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin kamu otoritelerince mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuna dayanmasını zorunlu kıldığını ifade etmiştir aynca demokratik toplumun temel ilkelerinden olan hukuk devletinin sözleşmede mündemiç bir kavram olduğunu vurgulamıştır b no ancak kanunilik ilkesinin sağlanması bakımından müdahalenin iç hukukta yasal bir temelinin varlığının tek başına yeterli olmadığım kanunun belli bir kaliteye de sahip olması gerektiğini vurgulamış bu bağlamda kanunun hukuk devleti ilkesine uygun olmanın yanında keyfiliğe karşı güvenceler içermesi gerektiğine de işaret etmiştir ve göre mülkiyetten yoksun bırakma yetkisi tanıyan bir yasa kuralının kanunilik kriterini taşıdığından söz edilebilmesi için yeterli düzeyde erişilebilir kesin ve öngörülebilir olması gerekir öngörülebilirliğin derecesinin tespitinde söz konusu kanunun içeriği düzenlediği alanın mahiyeti ve temas ettiği kişilerin sayısı ile statüsü büyük önem taşımaktadır öngörülebilirlik özellikle kamu otoritelerinin keyfi müdahalelerine karşı koruma önlemleri getirilmiş olmasını gerektirmektedir öte yandan kanunun öngörülebilirlik ilkesinin önemiyle orantılı asgari usule ilişkin güvenceler içermesi gerekir ve her hukuk sisteminde kanun hükümlerinin yargısal yoruma tabi tutulmasının kaçınılmaz olduğunun altını çizmektedir göre müphem hususların açıklığa kavuşturulması ve değişen koşullara uyum sağlanması her zaman için bir ihtiyaçtır kanunun kesinliği arzulanan bir husus olmakla birlikte değişen koşullara uyum sağlama kapasitesine sahip olması da önemlidir birçok kanun kaçınılmaz olarak az veya çok belli bir derecede muğlaklık içerir muğlaklık barındıran bu kanunların yorumlanması ve uygulanması ise bir pratik sorunudur bu çerçevede kanunların müphem yönlerini açıklığa kavuşturmak ve yorumda ortaya çıkan şüpheleri dağıtmak mahkemelerin görevidir b no bu yüzden kanunilik şartı hukuk kurallarının yargısal makamlarca yorumlanmasını dışladığı biçiminde anlaşılamaz iç hukukun yorumlanmasının ve uygulanmasının öncelikli olarak ulusal otoritelerin yetkisinde olduğuna dikkat çekmektedir bununla birlikte iç hukukun yorumlanmasının ve uygulanmasının sonuçlarının sözleşme ve içtihatlarıyla uyumlu olup olmadığını denetlemenin görevi olduğunu ifade etmektedir ukrayna b no v