TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İLERİ YAYIMCILIK TANITIM VE T İC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/30756) Karar Tarihi: 1/7/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 7/8/2020-31206 Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : İleri Yay ımc ılık Tan ıtım ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. Özgür Murat BÜY
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İLERİ YAYIMCILIK TANITIM VE T İC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/30756) Karar Tarihi: 1/7/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 7/8/2020-31206 Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : İleri Yay ımc ılık Tan ıtım ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. Özgür Murat BÜYÜK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, internet sitesinde yay ımlad ığı haber nedeniyle ba şvurucu aleyhine tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmiştir. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, www.habersol.org.tr isimli internet gazetecili ği yapan haber sitesinin sahibidir. E.Ç. ise ulusal düzeyde yay ım yapan çe şitli gazetelerde kö şe yazarl ığı yapm ıştır. Hâlen S. isimli gazetede (gazete) kö şe yazarl ığı yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 3A. Arka Plan Bilgisi 9. 3/11/2002 milletvekili seçimleri sonucunda Adalet ve Kalk ınma Partisinin (Ak Parti) tek ba şına iktidara gelmesi sonucu 58. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti kurulmu ştur. Recep Tayyip Erdo ğan 15/3/2003 tarihinde Ak Partiden 59. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti başbakan ı olarak göreve ba şlam ıştır. Başbakan Recep Tayyip Erdo ğan göreve geldikten sonra Türk liras ından alt ı sıfır at ılmas ına yönelik düzenlemeler yap ılacağını ifade etmi ş, bu konu kamuoyunda tart ışmalara neden olmu ştur. 10. E.Ç., o dönem kö şe yazarl ığı yapt ığı H. gazetesinin 11/9/2003 tarihli nüshas ında "Masal Bunlar Masal " başlıklı bir yaz ı kaleme alm ıştır. Yaz ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Eğer yaşar da 2004 y ılının sonunu görürsek ve Törki ş liradan 6 adet s ıfır at ılmış olursa, ben bu hükümetten burada özür dilemeyi görev bilirim... " 11. 28/1/2004 tarihli ve 5083 say ılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakk ında Kanun a göre 1/1/2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Türk liras ından alt ı sıfır at ılm ıştır. 12. E.A. isimli gazeteci 27/10/2004 tarihinde "Ya 'An ırırım' Deseydi?" başlıklı bir yaz ı yazm ıştır. Yaz ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Konumuz yine di ğer gazeteler, yine [E.Ç.] Yeni Şafak'tan [B.H.] hat ırlatt ı. Meğer [E.Ç] , paradan 6 s ıfırın at ılmas ına ilişkin olarak, 11 Eylül 2003'te 'Masal bunlar masal' diye yazm ış. Ve devam etmi ş: 'Eğer yaşar da 2004 y ılının sonunu görürsek ve Törki ş liradan 6 adet s ıfır at ılmış olursa, ben bu hükümetten burada özür dilemeyi görev bilirim.' Hepimiz hata yapar ız. Öngörülerimiz bo şa ç ıkabilir. Peki bu hatalar niye olur? İşte birkaç neden: Bilgi eksikli ği, dalg ınlık, ideolojilerin yaratt ığı ak ıl tutulmas ı, şanss ızlık, vb... ... Neyse... Yine de dua etsin. İyi ki olay ı abart ıp 'An ırırım' ya da 'Kendimi Taksim meydan ında asar ım' filan dememi ş." 13. O tarihte ba şbakan olan Recep Tayyip Erdo ğan, 2013 y ılında Viyana'da yapt ığı bir konuşmada Türkiye ekonomisi ile ilgili bilgiler verirken konuyla ilgili şunlar ı söylemiştir: "... Çok enteresan o büyük geçinen kö şe yazarlar ından birisi kö şesinde ne yazm ıştı biliyor musunuz? Paradan alt ı sıfır at ılırsa Taksim meydan ında eşek gibi an ırırım demişti. Bu alt ı sıfır tutmaz demi şti. Siz kim oldu ğunu bilirsiniz. Bunlar sözlerinin eri hiç bir zaman olmad ıklar ı için oraya ç ıkıp tabii an ırmad ı. Ama şu an köşesinde o görevi ifa ediyor... " 14. E.Ç. gazetenin 1/3/2013 tarihli nüshas ında " Biri An ırıyor da, Acaba Kim! " başlıklı bir yaz ı yazm ıştır. Yaz ının ilgili k ısımlar ı şöyledir: "... 2003 y ılında bir yaz ımda paradan alt ı sıfır at ılamayaca ğını biraz da iddial ı bir biçimde yazm ış, at ıldığı takdirde özür dileyece ğimi belirtmi ştim. Paradan alt ı sıfır at ıldı ve ben yan ılmış oldum. Bir süre sonra da yaz ımda özür diledim... Gazeteci ve ba şkalar ı herkes belli tahminlerinde yan ılabilir. Bu da benim yan ılgımd ı. Şimdi Viyana'daki sözleri ban t çözümünden aynen veriyorum... [bu k ısımda yukar ıda belirtilen konu şma aynen yaz ılm ış.] ... Ayn ı konuda ayn ı 'an ırma' sözcü ğünü kullanarak ba şka konuşmalar da yapm ıştı. Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 4... Bu arkada ş an ırmaya ve an ırtmaya çok merakl ı! İstiyor ki ille de birileri ç ıksın anırsın! Bu sözlerinin tamam ında beni kastediyor ama isim veremiyor. Çünkü yalan söylüyor. Ben onun iddia etti ği sözleri hiç bir zaman söylemedim, yazmad ım. Beni de bırak ın bir yana, ba şka bir köşe yazar ı da yazmad ı. ... Bu an ırma yalan ını burada daha önce birkaç kez yazd ım, kan ıtlamas ını istedim. ...Burada bir kez daha vurguluyorum: yalan söylüyor... " B. Somut Ba şvuruya İlişkin Olaylar 15. Başbakan Recep Tayyip Erdo ğan 2015 y ılında bir mitingde ayn ı konuyu gündeme getirerek özetle şunlar ı söylemiştir: "...Param ızdan alt ı sıfırı att ık. Param ız dolar kar şısında bir yere geldi. O zaman ın köşe yazarlar ından bir tanesi ne demi şti biliyor musunuz? 'Alt ı s ıfırı ats ınlar Taksim Meydan ı'nda an ıracağım.' Hala bekliyorum an ıracak... " 16. Başvurucunun sahibi oldu ğu internet sitesinde 11/5/2015 tarihinde "Erdoğan'dan E.Ç.ye: Hâlâ Bekliyorum An ıracak " başlıklı haber yap ılm ıştır. İlgili haber şu şekildedir: "Cumhurba şkan ı Erdoğan, S. gazetesi yazar ı [E.Ç.ye] 'hâlâ an ırmas ını bekliyorum' sözleriyle seslendi. Rize'de AKP mitingi düzenleyen Cumhurba şkan ı Erdoğan, muhalefet e sert sözlerle yüklendi ği konuşmas ında [E.Ç.yi] de hedef ald ı. 'Param ızdan 6 s ıfırı att ık. Param ız dolar kar şısında bir yere geldi' diyen Erdo ğan, 'O zaman ın köşe yazarlar ından bir tanesi ne demi şti biliyor musunuz?' '6 s ıfırı ats ınlar Taksim Meydan ı'nda an ıracağım.' Hala bekliyorum an ıracak " ifadelerini kulland ı. 17. E.Ç. bahsi geçen haber dolay ısıyla kişilik haklar ının zedelendi ğini ileri sürerek 23/2/2016 tarihinde ba şvurucu aleyhine manevi tazminat davas ı açm ıştır. 18. Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/9/2016 tarihli karar ıyla 3.000 TL manevi tazminata hükmetmi ştir. Mahkeme karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...daval ı yay ıncılık şirketinin sahibi oldu ğu İnternet sitesinde bahsi geçen ifadelerin yer ald ığı, haberde isim belirtilerek yer alan ifadelerin davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde oldu ğu anlaşılmakla, daha önce verilen ve onanarak kesinle şen ayn ı konuya ilişkin emsal kararlar [E.Ç., benzer şekilde haber yapanlar hakk ında başkaca manevi tazminat davalar ı açm ış, bu davalar ın bir k ısm ı da [E.Ç.] lehine sonuçlanm ıştır] da gözetilerek ... manevi tazminata hükmedilmi ştir... " 19.İstinaf yoluna ba şvurulmas ı üzerine karar, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesince 14/6/2017 tarihinde istinaf talebinin reddi üzerine kesinle şmiştir. Nihai karar, başvurucuya 14/6/2017 tarihinde tefhim edilmi ştir. 20. Başvurucu 14/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 21. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu nun Sorumluluk kena r başlıklı 49. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 5 Kusurlu ve hukuka ayk ırı bir fiille ba şkas ına zarar veren, bu zarar ı gidermekl e yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kural ı bulunmasa bile, ahlaka ayk ırı bir fiille başkas ına kasten zarar veren de,bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. B. Uluslararas ı Hukuk 22.İlgili hukuk için bkz. Haci Boğatekin , B. No: 2014/18101, 26/10/2017, 16-20; Haci Boğatekin (2), B. No: 2014/12162, 21/11/2017, 19-24. V.İNCELEME VE GEREKÇE 23. Mahkemenin 1/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 24. Başvurucu; i. Davan ın g ıyab ında yürütüldü ğünü ve tebligatlar ın usulüne uygun yap ılmad ığını, bu nedenle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini, ii. Davaya konu haberin bas ında birçok defa yer alan bir iddia oldu ğunu ve toplumda davac ının hedef al ındığına dair genel bir kan ı oluştuğunu, kendisinin bu kan ıyı haberleştirdiğini, nitekim davac ının da bu konu ile ilgili kö şe yaz ılar ı yazarak kendisinin kastedildi ğini belirtti ğini, davac ıyı bizzat hedef almad ığını, buna kar şın aleyhine tazminata hükmedildi ğini belirterek ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 25. Bakanl ık görüşünde; başvurucunun ifade ve bas ın özgürlükleri ile davac ının şeref ve itibar hakk ı aras ında adil bir denge kurulmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Bunun yan ı sıra Bakanl ık görüşüne göre ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu değerlendirilmelidir. B. Değerlendirme 26. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Anayasa n ın Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili kısımlar ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 6Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. 27. Anayasa n ın Bas ın hürriyeti kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 28. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Müdahalenin Varl ığı 29. Başvurucunun internet sitesinde yay ımlanan haber nedeniyle 3.000 TL manevi tazminat ödemesine karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmu ştur. b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 30. An ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 31. Yukar ıda an ılan müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik32. Yap ılan değerlendirmeler neticesinde 6098 say ılı Kanun un 49. maddesinin kanunla s ınırlama ölçütünü kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. ii. Meşru Amaç 33. Başvurucunun davac ıya manevi tazminat ödemesine karar verilmesinin başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 7iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel İlkeler (a) Demokratik Toplumda Bas ın Özgürlü ğünün Önemi 34. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir. Bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Mehmet Ali Ayd ın, [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 69; Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 34-36). Bas ın özgürlüğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ili şkin bir kanaat oluşturulmas ı için en iyi araçlardan birini sa ğlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63; Haci Boğatekin (2) , 38). (b) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 35. İfade özgürlü ğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir ( Bekir Coşkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 36. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, 77; Sırrı Süreyya Önder [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, 58; Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). Orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri , 132; Bekir Coşkun, 57 ; Tansel Çöla şan, 46, 49, 50 ; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 59). 37. Derece mahkemeleri söz konusu dengelemeyi yaparken ve ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılay ıp karşılamad ığını değerlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu takdir pay ı, Anayasa Mahkemesinin denetimindedir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 57). 38. An ılan denetim s ıras ında Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere yap ılan müdahalenin gerekçesine odaklan ır. Kamu makamlar ının temel hak ve özgürlüklere -zorunl u bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu- ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koymadan yapt ıklar ı müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla ifade özgürlü ğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar şılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 26. maddesini ihlal edecektir ( Kemal K ılıçdaroğlu, 58; Bekir Coşkun, 56; Tansel Çöla şan, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , 120). Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 8(2) Somut Olay ın Değerlendirilmesi 39. Somut ba şvuruya ili şkin olaylar ın meydana geldi ği tarihte ba şbakan olan Recep Tayyip Erdo ğan bir mitingde yapt ığı konuşmas ında " O zaman ın köşe yazarlar ından bir tanesi ne demi şti biliyor musunuz?, '6 s ıfırı ats ınlar Taksim Meydan ı'nda an ıracağım.' Hala bekliyorum an ıracak. " şeklindeki sözleriyle herhangi bir isim vermeden kendilerinin ekonomik alanda ba şarısız olacağını iddia edenleri ele ştirmiştir. Gazeteci olan ba şvurucu, "Erdoğan'dan E.Ç.ye: Hâlâ Bekliyorum An ıracak " başlığı ile Erdoğan' ın bahsi geçen miting konuşmas ını haberleştirmiştir. 40. İlk derece mahkemesi, haberde isim belirtilerek yer alan ifadelerin davac ının kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde oldu ğuna karar vermi ştir. Daha ayr ıntılı bir gerekçeye yer vermeyen Mahkeme, davac ının daha önce açt ığı emsal davalar ın da daval ılar aleyhine sonuçland ığını ifade etmekle yetinmi ş ve başvurucu aleyhine manevi tazminata hükmetmi ştir. 41. Mevcut ba şvuruda derece mahkemeleri ba şvurucunun bas ın özgürlü ğü ile davac ının itibar ının korunmas ı hakk ı aras ında adil bir denge sa ğlamal ıdır (benzer değerlendirmeler için bkz. Abuzer Demir ve Asl ı Peksezer, B. No: 2016/73556, 23/10/2019, 45, 47; Kenan K ıran ve Ramazan Fatih U ğurlu, B. No: 2016/2884, 24/10/2019, 48; Bekir Coşkun, 44, 47, 48; Hakan Yi ğit, 61). İlk derece mahkemesinin çat ışan haklar aras ında dengeleme yapabilmesi için; i. Haber veya makalede yer alan ifadelerin kim taraf ından dile getirildi ği, ii. Hedef al ınan kişinin kim oldu ğu, ünlülük derecesi ile ilgili ki şinin önceki davran ışlar ı, bas ının s ıkı denetiminde olup olmad ığı, katlanmas ı gereken, kabul edilebilir ele ştiri s ınırlar ının sade bir vatanda ş ile karşılaştırıldığında daha geni ş olup olmad ığı, iii. Haber veya makalenin konusu, bunlarda kullan ılan ifadelerin türü, yay ının içeriği, şekli ve sonuçlar ı, iv. Haber veya makalenin yay ımlanma şartlar ı, v. Yay ında kamu yarar ı bulunup bulunmad ığı, genel yarara ili şkin bir tart ışmaya katk ı sağlay ıp sağlamad ığı, kamuoyu ile di ğer kişilerin dü şünce aç ıklamalar ı karşısında sahip olduklar ı haklar ın ağırlığı, vi. Kamuyu bilgilendirme de ğeri, toplumsal ilginin varl ığı ve konunun güncel olup olmad ığı, vii. Haber veya makalede yer alan ifadelerin olgusal temele dayal ı olup olmad ığı, ihtilafl ı aç ıklaman ın somut unsurlarla yeterince desteklenip desteklenmedi ği, viii. Başkalar ının şöhret ve haklar ının zarar görme ihtimalinin bulundu ğu durumlarda ba şta meslek ahlak ına sayg ı gösterme, do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde, iyi niyetli olarak hareket etme ödevi olmak üzere bas ın mensuplar ının kendiliğinden uymalar ı gereken zorunlu s ınırlara, ödev ve sorumluluklara uygun davran ıp davranmad ıklar ı, Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 9ix Haber veya makalede dile getirilen dü şüncelere cevap verme olana ğının bulunup bulunmad ığı, x. Haber veya makalenin hedef ald ığı kişilerin hayat ı üzerindeki etkileri kriterlerini elindeki somut olaya uydu ğu ölçüde uygulamas ı gerekir ( Nilgün Halloran , B. No: 2012/1184, 16/7/2004, 41; Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 56; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 58-66; İlhan Cihaner (2) , 66-73; bas ının sorumlulu ğuna ilişkin bkz. Orhan Pala , B. No: 2014/2983, 15/2/2017, 47, 48; Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A.Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, 42, 43; Kadir Sağdıç, 53, 54; İlhan Cihaner (2) , 60, 61). 42. Buna kar şın somut olayda ilk derece mahkemesi ba şvurucunun tazminat ödemesine neden olan yaz ının yaz ılma nedeni, arka plan bilgisi olup olmad ığı, olgusal temellere dayan ıp dayanmad ığı, muhatap ald ığı kişi ya da kurumlar gibi hususlar ı gözetmeksizin yay ımland ığı bağlamdan kopartarak olaylar ın ve yaz ının bütünselli ğini gözetmeksizin bir de ğerlendirme yapm ıştır (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Nilgün Halloran , 52; Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 45). Mahkeme, ba şvurucunun bas ın özgürlü ğü ve bu ba ğlamda ifade özgürlü ğü ile davac ının şeref ve itibar hakk ı aras ında bir denge kurmaya çal ışmam ış; yaln ızca soyut bir de ğerlendirmeyle söz konusu ifadelerin kişilik haklar ına sald ırı niteliğinde olduğuna karar vermi ştir. 43. Eldeki ba şvuruda gözönünde bulundurulmas ı gereken hususlardan biri başvuruya konu haberin konusudur. Ba şbakan Erdo ğan haberde geçen sözleri daha önce de söylemiş, bu sözlerin davac ıya yönelik oldu ğu yaz ılı ve görsel bas ında çok say ıda haberde yer alm ış, davac ı da bir kö şe yaz ısında ilgili sözlerin kendisine yönelik oldu ğunu ifade etmi ş ve Başbakan' ın sözlerinin do ğru olmad ığını belirterek bunun ispatlanmas ını istemiştir (bkz. 15). Aradan bir süre geçtikten sonra Ba şbakan yine ekonomik meselelere ili şkin değerlendirmeleri s ıras ında kendilerinin ekonomik alanda ba şarısız olacağını öngörenlerin yan ıldıklar ını ifade etmi ş ve isim vermeden ba şvuruya konu sözleri bir kez daha yinelemi ştir. Konunun tekrar gündeme gelmesi üzerine ba şvurucu ba şvuruya konu haberi yay ımlam ıştır. 44. Bas ın mensuplar ının başka kişiler taraf ından kullan ılan ifadelerin yay ılmas ına katk ıda bulunduklar ı gerekçesi ile cezaland ırılmalar ı şiddete teşvik gibi çok ciddi gerekçeler olmad ığı müddetçe kabul edilemez. Bir ba şka ifadeyle -tek ba şına- daha önce kamuya açıklanm ış ve yay ımlanm ış olan sözlerin yay ılmas ına katk ıda bulunmu ş olma, bas ın özgürlüğünün s ınırland ırılmas ı için yeterli gerekçe olu şturamaz. Aksi durum bas ının kam u çıkarlar ına ilişkin meselelerin tart ışılmas ına olan katk ısına zarar verecektir (benzer değerlendirmeler için bkz. Ramazan Fatih U ğurlu, B. No: 2015/2461, 30/10/2018, 61; Mustafa Kemal Çelik , B. No: 2015/20153, 10/10/2018, 71). 45. Bunlardan ba şka başvurucunun tazminat ödemesine neden olan yaz ısında bas ın meslek ahlak ına sayg ı göstermedi ği, doğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmedi ği, bir gazeteci olarak ödev ve sorumluluklar ına uygun davranmad ığı ileri sürülmedi ği gibi yap ılan haberdeki olgusal iddialar ın yanl ış veya uydurma oldu ğu da iddia edilmemi ştir. 46. Somut olayda gözönüne al ınmas ı gereken bir ba şka husus ba şvurucunun haberi verirken kulland ığı dildir. Ba şvurucunun haberi verirken kulland ığı "Erdoğan'dan E.Ç.ye: Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 10Hâlâ Bekliyorum An ıracak " başlığının davac ı yönünden incitici oldu ğu kabul edilebilir. Bununla birlikte öncelikle ifade özgürlü ğünün sadece haber ve fikirlerin içeri ğini korumad ığı, haber ve fikirlerin iletilme usulünü de korudu ğu gözetilmelidir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A. Ş., 41, 42; Ergün Poyraz (2) , 77; İlhan Cihaner (2) , 59, 86; Kadir Sağdıç, 52, 76; Ali K ıdık, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 78). Öte yandan bu tür ba şvurularda bas ının yerine geçip belli bir durumda kullan ılacak haber yapma şeklinin ne olaca ğını belirlemek yarg ı mercilerinin görevi de ğildir. İkinci olarak ise bas ın özgürlü ğünün -demokrasi ile yak ın ilişkisinin do ğal sonucu olarak- bir dereceye kada r abart ıya ve provoke etmeye izin verecek şekilde geni ş yorumlanmas ı gerektiği kabul edilmelidir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Ali K ıdık, 77). 47. Daha önce pek çok kez ülke gündemine gelmi ş, bas ın taraf ından yay ımlanm ış ifadeler Ba şbakan' ın yapt ığı konuşmayla yeniden gündem olmu ştur. Başvurucunun haberi kışkırtıcı bir üslup ile kaleme almas ı al ıntı yapt ığı ifadeleri do ğrudan benimsedi ği şeklinde bir sonuç ç ıkar ılmas ı için yeterli say ılamaz. 48. Son olarak ilk derece mahkemesi, davac ının hakk ındaki iddialara cevap verme imkânlar ının varl ığı üzerinde hiç durmam ıştır. Oysa bir gazeteci olan davac ının kendisi hakk ındaki yanl ış olduğunu düşündüğü yay ının muhatab ı olan kitleye ula şarak tart ışmaya kat ılma ve kamuoyunun do ğru bilgilendirilmeyi sa ğlama f ırsat ına sahip oldu ğu aç ıktır. 49. Anayasa Mahkemesi, bireysel ba şvuru incelemesinde bireylerin anayasal haklar ı ihlal edilmedi ği sürece derece mahkemelerinin dava konusu olgular ı değerlendirmesine ve hukuku yorumlamas ına müdahalede bulunmaz ( Önder Bal ıkçı, 47; Haci Boğatekin (2) , 49). Buna kar şılık yukar ıdaki tespitler dikkate al ındığında başvurucu aleyhine tazminat a hükmedilmesinin zorunlu toplumsal bir ihtiyaca karşılık geldiğinin ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya konuldu ğunu kabul edilmesi mümkün olmam ıştır. 50. Başvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerine yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. Anayasa'n ın 26. ve 28. maddelerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Serdar ÖZGÜLDÜR bu görü şe kat ılmam ıştır. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 51. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. " Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 1152. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini istemi ş ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 53. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 54. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 55.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 56. İncelenen ba şvuruda yap ılan haber nedeniyle ba şvurucu aleyhine tazminat a hükmedilmesinin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 57. Bu durumda ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 58.İhlal tespiti ile birlikte yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından ayr ıca tazminata hükmedilmesine gerek görülmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 1259. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 26. ve 28. maddelerinde güvence alt ına al ınan ifade ve bas ın özgürlüklerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR'ün kar şı oyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 6. Asliye Huku k Mahkemesine (E.2016/94, K.2016/408) GÖNDER İLMESİNE, D. Tazminata ili şkin taleplerin REDD İNE, E. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 1/7/2020 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Başvuru Numaras ı: 2017/30756 Karar Tarihi : 1/7/2020 13KARŞIOY GEREKÇES İ Başvurucu tüzel ki şi taraf ından, işletmekte oldu ğu internet sitesinde 11.5.2015 tarihinde E. dan E.Ç. na: Hâlâ an ırmas ını bekliyorum ba şlıklı yaz ı üzerine, ba şlıkta ve yaz ıda ad ı geçen gazeteci E.Ç. taraf ından kişilik haklar ının zedelendi ği iddias ıyla aç ılan manevi tazminat davas ının derece mahkemeleri taraf ından kabul edilerek, manevi tazminat a hükmedildi ği ve kesinle şen bu karar nedeniyle ba şvurucunun ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlâl edildi ği iddias ıyla bireysel ba şvuru da bulunuldu ğu anlaşılmaktad ır. İnternet haberine konu olay ın incelenmesinde ise Ba şbakanca bir mitingde yap ılan konuşmada gazeteci E.Ç. ın ad ının hiç geçmedi ği, dolay ısiyle sadece Ba şbakanca sarfedilen bir sözün naklinin söz konusu oldu ğundan bahsedilemeyece ği, kald ı ki ad ı geçen gazetecinin evvelce yazd ığı 1.3.2013 tarihli yaz ıda, kendisinin hiç bir zaman an ırmadan söz etmedi ğini, dolay ısiyle böyle bir itham ın doğru olmad ığını ifade etti ği, başvurucu tüzel ki şinin de mitingde yap ılan konu şmay ı aynen yazmas ı gerekirken, gazeteci E.Ç. n ın ad ını aç ıkça belirterek, Ba şbakan ın E.Ç. a kar şı Hâlâ bekliyorum an ıracak şeklinde sözler sarfetti ği imaj ını verecek şekilde tamamen yan ıltıcı bir haber yapt ığı, miting konu şmas ında ad ı hiç geçmeyen gazeteci E.Ç. ı kamuoyu önünde refüze edecek ve onun ki şilik haklar ına sald ırı teşkil edecek şekilde afi şe ettiği, bu haber şeklinin ifade ve bas ın hürriyetleri ile teli f edilemeyece ği, nitekim derece mahkemelerinin de isabetli şekilde konuya bu şekilde yaklaşarak manevi tazminata hükmettikleri, haberi oldu ğu gibi (biçimiyle) vermek dururken gerçeklerin yanl ış olarak sunulmas ına neden olunmas ı, toplumun ç ıkar ı dışında hiçbir ki şisel yarar ın gerçeklerin yanl ış olarak sunulmas ına hakl ılık kazand ıramayaca ğı hukuki gerçe ği karşısında, ifade ve bas ın hürriyetlerinin ki şilik değerlerinin korunmas ına nazaran ikinci plânda kalaca ğı, mevcut haliyle haberin ki şilik değerlerine sald ırı mahiyetinde oldu ğu, dolay ısiyle Anayasan ın 26. ve 28. maddelerinin ihlâl edilmedi ği kanaatine vard ığımdan, çoğunluğun aksi yöndeki karar ına kat ılamad ım. Üye Serdar ÖZGÜLDÜR