TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET USLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3745) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/3745 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Mehmet USLU Vekili : Av. Adem KAPLAN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, emeklilik ba şvurusunun karara ba ğlanmamas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının i
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET USLU BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/3745) Karar Tarihi: 18/10/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/3745 Karar Tarihi : 18/10/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Mehmet USLU Vekili : Av. Adem KAPLAN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, emeklilik ba şvurusunun karara ba ğlanmamas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu, 2011 y ılında Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu (Hâkimler ve Savc ılar Kurulu/HSK) taraf ından Yarg ıtay üyeliğine seçilmi ştir. 3. 1/7/2016 tarihli ve 6723 say ılı Kanun'un 22. maddesiyle 4/2/1983 tarihli ve 2797 say ılı Yarg ıtay Kanunu'na eklenen geçici 15. maddenin birinci f ıkras ının birinci cümlesiyle 6723 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarihte Yarg ıtay üyelerinin üyelikleri sona erdirilmiştir. Başvurucunun Yarg ıtay üyeliği 6723 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girmesiyle 23/7/2016 tarihinde kendili ğinden sona ermi ştir. 4. Başvurucu emekli olma talebiyle 25/7/2016 tarihinde Yarg ıtay Başkanl ığına başvurmuştur. Başvurucu 17/8/2016 tarihinde ayn ı taleple HSK'ya da müracaat etmi ştir. 5. HSK Genel Kurulu 24/8/2016 tarihinde ba şvurucunun meslekten ç ıkar ılmas ına karar vermi ştir. Başvurucunun yeniden inceleme talebi HSK Genel Kurulunun 29/11/2016 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 6. HSK Genel Sekreterli ği 15/12/2016 tarihli yaz ıyla başvurucunun meslekten çıkar ılmas ına ilişkin işlemin kesinle şmesinden sonra ili şiğinin kesilmi ş olmas ı sebebiyle emeklilik talebiyle ilgili bir i şlemin yap ılmad ığını, başvurucunun Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi gerekti ğini Yarg ıtay Genel Sekreterli ğine bildirmi ştir. An ılan yaz ı, Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ığının 27/12/2016 tarihli yaz ısı ekinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2019/3745 Karar Tarihi : 18/10/2022 37. Başvurucu 20/2/2017 tarihinde Ankara 11. İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. İdare Mahkemesi 9/3/2017 tarihinde usulüne uygun olmad ığını tespit etti ği dava dilekçesinin reddine karar vermi ştir. Başvurucu 28/4/2017 tarihinde dava dilekçesini yenilemi ştir. Yarg ıtay Başkanl ığı ve HSK'ya husumet yöneltilerek aç ılan davada, HSK'n ın 15/12/2016 tarihli yaz ısı ile Yarg ıtay Birinci Ba şkanl ığının 27/12/2016 tarihli yaz ısının iptali istenmi ştir. Başvurucu, emeklilik talebinin ba şvurunun yap ıldığı tarihteki mevzuat hükümleri çerçevesinde de ğerlendirilmemesi nedeniyle emeklilik hakk ının ortadan kald ırılmas ının hukuka ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. 8.İdare Mahkemesi 27/11/2017 tarihinde davay ı, kesin ve yürütmesi zorunlu bir idari işlem bulunmad ığı gerekçesiyle reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, 15/8/2016 tarihli ve 673 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ıyla 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanunu'nun emeklilik taleplerinin incelenme süresi ile ilgili özel bir süre düzenlemesi yap ıldığı ve söz konusu sürenin ola ğanüstü hâl döneminde işlemeyece ğinin hükme ba ğland ığı belirtilmi ştir. Kararda, ba şvurucunun emeklilik talebi hakk ında inceleme süresinin devam etti ği ve idari i şlemin henüz olu şmad ığı sonucuna var ıldığı belirtilmi ştir. 9. Başvurucu bu karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 7/11/2018 tarihinde istina f istemini, ilk derece mahkemesi karar ının gerekçesini de ğiştirmek suretiyle esastan ve kesin olarak reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekle şen darbe girişiminden sonra emeklilik taleplerinde ya şanan yoğunluğa dikkat çekilerek bir ayl ık sürenin uygulanmamas ının makul oldu ğu ifade edilmi ştir. Kararda, 5510 say ılı Kanun'un geçici 4. maddesine vurgu yap ılarak başvurucunun 24/8/2016 tarihinde kamu görevinden çıkar ılm ış olmas ı nedeniyle aç ıkta iken emeklilik talebinde bulunacak i ştirakçi konumuna geldiği belirtilmi ş; bu sebeple ba şvurucunun emeklilik talebinin daval ı idare taraf ından sonuçland ırılmamas ında hukuka ayk ırılık bulunmad ığı aç ıklanm ıştır. Nihai karar 7/1/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. II. DEĞERLEND İRME 10. Başvurucu, emeklilik talebinin karara ba ğlanmamas ı nedeniyle emeklilik hakk ının mülkiyet hakk ı ile Anayasa'da güvence alt ına al ınan diğer baz ı hak ve özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 11. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, mülkiyet hakk ıyla yak ından bağlant ılı olan emeklilik talebinin karara ba ğlanmamas ına yöneliktir. Ba şvurucunun diğer tüm şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun bulunmu ştur. 12. Anayasa'n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ı kişiye -başkas ının hakk ına zarar vermemek ve yasalar ın koydu ğu sınırlamalara uymak ko şuluyla- sahibi oldu ğu şeyi diledi ği gibi kullanma ve ondan tasarru f etme, onun ürünlerinden yararlanma olana ğı verir ( Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32). Dolay ısıyla malikin mülkünü kullanma, mülkün semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s ınırlanmas ı Başvuru Numaras ı: 2019/3745 Karar Tarihi : 18/10/2022 4mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). 13. Olayda ba şvurucunun esas itibar ıyla emeklilik talebinin kamu görevinden çıkar ılmadan önce karara ba ğlanmamas ından yak ındığı görülmektedir. Bu ba ğlamda an ılan işlemde başvurucunun emeklilik hakk ının ortadan kald ırılmas ına yönelik bir iradenin mevcut olmad ığının alt ı çizilmelidir. Ayr ıca başvurucunun emeklilik ba şvurusunun HSK taraf ından karara ba ğlanmamas ının emeklilik hakk ına nas ıl etki etti ğine dair bir aç ıklamad a bulunmad ığı görülmektedir. Bireysel ba şvuruya konu idari i şlemde, ba şvurucunun meslekte n çıkar ılm ış olmas ı sebebiyle emeklilik talebinin art ık Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karara ba ğlanacağı belirtilmi ştir. Bu i şleme kar şı aç ılan davay ı istinaf mercii s ıfat ıyla inceleyen Bölge İdare Mahkemesi de ba şvurucunun aç ıkta iken emeklilik talebinde bulunacak i ştirakçi konumuna geldi ğini ve emeklilik hakk ının bu kapsamda de ğerlendirilmesi gerektiğini belirtmi ştir. 14. Bu ko şullarda ba şvurucunun emeklilik talebinin HSK yerine Sosyal Güvenli k Kurumunca sonuçland ırılacak olmas ının başvurucunun emeklilik hakk ını kısıtlad ığı ve bu hakka müdahale te şkil ettiği sonucuna ula şılamam ıştır. 15. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun mülkiyet hakk ına yönelik bir müdahalenin bulundu ğunun ispatlanamamas ı dolay ısıyla başvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmi ştir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/10/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.