TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KAAN ANTONI GEREDE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/22945) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı : 2020/22945 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Kaan Anton ı GEREDE Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ının tedavisinde gerekli ilac ın ithali için ödemesi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KAAN ANTONI GEREDE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/22945) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı : 2020/22945 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Kaan Anton ı GEREDE Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ının tedavisinde gerekli ilac ın ithali için ödemesinin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yarg ı merciine yap ılan tedbir talebinin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/8/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 2020/23206 numaral ı başvuru incelenen ba şvuruyla birle ştirilmiştir. 3. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir taleplerinin 14/8/2020 ve 28/8/2020 tarihlerinde kabulüne karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin oldu ğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı : 2020/22945 Karar Tarihi : 22/2/2022 2III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. 23/3/2014 doğumlu olan ba şvurucuya Hacettepe Üniversitesi Hastanesince (Hastane) adrenal bez malign neoplazm ı tan ısı konulmu ştur. Sağlık Bakanl ığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ( İlaç Kurumu) 18/6/2020 tarihli yaz ıyla başvurucunun hastal ığının tedavisinde dinutuximab beta etkin maddeli ilac ın -ki bu ilac ın ticari isminin Qarziba olduğu anlaşılm ıştır- 6 ayl ık kullan ımının ve bu ilac ın sadece Türk Eczac ılar Birliği (TEB) arac ılığıyla yurt d ışından ithalinin uygun görüldü ğü konusunda Hastanede görevli Dr. B.Y.yi bilgilendirmi ştir. 7. Hastane taraf ından düzenlenen 15/6/2020 ve 19/6/2020 tarihli sa ğlık kurulu raporlar ında s ıras ıyla dinutuximab beta nın yüksek riskli nöroblastom tedavisinde kullan ılmakta olup ba şvurucunun hastal ığının tekrar ının önlenmesi aç ısından hayati önem taşıdığı, bu ilac ı toplam alt ı ay süreyle kullanmas ının gerektiği belirtilmi ştir. 8. Başvurucunun bahse konu ilac ın finansman ının sağlanmas ı, ilac ın yurt d ışından ithali için gerekli ödemenin TEB Yurt D ışı İlaç Temin Birimine yap ılmas ı yönündeki başvurusunun İbni Sina Sa ğlık Sosyal Güvenlik Merkezinin (SSGM) 23/04/2020 tarihli yaz ısıyla reddedilmesi üzerine SGK aleyhine Ankara 5. İş Mahkemesi ( İş Mahkemesi) nezdinde tedbir karar ı verilmesi talepli dava açm ıştır. 9. Davaya konu ilac ın bir kür için gerekli dört kutusunun fiyat ı, başvuru formund a belirtildiğine göre 38.600,92 avrodur. İş Mahkemesi 3/7/2020 tarihinde, dava konusu uyuşmazl ığı çözecek şekilde ihtiyati tedbir karar ı verilemeyece ği gerekçesiyle ba şvurucunun ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermi ştir. 10. Başvurucunun karara kar şı yapt ığı istinaf talebini Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi (10. Hukuk Dairesi) İlaç Kurumunun 9/7/2020 tarihli yaz ısında tedavide kullan ılacak olan dinutuximab beta etken maddesinin sadece Qarziba adl ı ilaçta bulundu ğuna dair bir aç ıklama olmamas ı nedeniyle SGK taraf ından ödemesi yap ılan söz konusu etken maddeyi içeren ba şka bir ilac ın bulunup bulunmad ığının anlaşılamad ığı ve davan ın esas ını çözümleyecek nitelikte ihtiyati tedbir karar ı verilemeyece ği gerekçeleriyle 7/8/2020 tarihinde reddetmi ştir. 11. 14/8/2020 tarihli uzman mütalaas ında; başvurucuya yo ğun kemoterapi uyguland ığı hâlde hastal ığın tam olarak kontrol alt ına al ınamad ığının anlaşıldığı, gecikmeksizin dinutuximab beta ile immünoterapiye ba şlanmas ı gerekti ğinin değerlendirildi ği, dördüncü evre yüksek riskli nöroblastom hastalar ı için immünoterapiye e ş değer başka bir ilaç tedavisi yakla şımının bulunmad ığı, daha önce reçete edilen ürün (Qarziba) dışında dinutuximab beta etken maddesi olan alternatif bir ürün bulunmad ığı, tedavide gecikmenin ya şamsal risk olu şturacağı bildirilmi ştir. 12. Başvurucu 10/8/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 14/8/2020 tarihinde verdi ği ara kararla talebi kabul ederek " başvurucunun tedavisine yönelik Qarziba isimli ilaç bedelinin tedavi süresi boyunca ödenmesinin derhal sa ğlanmas ına" karar vermiştir. Tedbir talebinin kabulüne dair karar, gere ğinin yerine getirilmesi için ilgili kuruluşlara tebliğ edilmiştir. Başvuru Numaras ı : 2020/22945 Karar Tarihi : 22/2/2022 313. Başvurucu 19/8/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesine ayn ı konuda yeni bir bireysel ba şvuruda bulunarak SSGM'nin tedbir karar ı gereğince ilaç bedelinin derhâl ödenmesine dair taleplerini 18/8/2020 tarihli yaz ısıyla "temin edilen ilaca ait fatura asl ı beraberinde kullan ılan ilaca ait bo ş ilaç kutular ının ibraz edilmesi halinde mahkeme karar ı gereğince fatura bedelinin geri ödenebilece ği" gerekçesiyle reddetti ğini bildirmi ş ve ilaç bedelinin herhangi bir şarta bağlı olmaks ızın SGK taraf ından ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa ödenmesi için yeni bir tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Bunun üzerine 19/8/2020 tarihinde SSGM ve SGK'ya gönderilen yaz ıyla 14/8/2020 tarihli tedbir karar ının yerine getirilerek ilaç bedelinin derhâl ödenmesi ve Anayasa Mahkemesine karar gere ğinin yerine getirildiğine dair bilgi verilmesi talep edilmi ştir. 14. SSGM bu talebe 27/8/2020 tarihinde ".. .ilaca ait fatura asl ı beraberinde Sa ğlık Bakanl ığı onay belgesi, reçete asl ı, ilaç kullan ım raporunun asl ı gibidir onayl ı örneği ve ilaca ait bo ş kutular ın ibraz edilmesi halinde söz konusu Mahkeme karar ı gereği yerine getirilerek ilaç bedeli kurumumuzca kar şılanacakt ır hususu davac ıya 18/8/2020 tarihli yazımızla bildirilmi ş olup davac ının talebi do ğrultusunda ilaç bedelinin ödemesi sağlanacakt ır" şeklinde cevap vermi ştir. 15. UYAP üzerinden yap ılan incelemede İş Mahkemesinin 28/9/2021 tarihli celsesinde, dava aç ıldıktan sonra yeni bir tebli ğ çıkmas ı sonucu dava konusu edilen ilac ın SGK taraf ından ödeme kapsam ına al ınmas ı nedeniyle davan ın konusuz kald ığını başvurucu vekilinin bildirmesi üzerine karar verilmesine yer olmad ığı karar ı verildiği anlaşılm ıştır. Söz konusu karara kar şı SGK vekili taraf ından yarg ılama giderleri ve vekâlet ücretinin SGK'ya yükletilmesi nedeniyle istinaf ba şvurusunda bulunulmu ştur. İstinaf incelemesi 10. Hukuk Dairesinde derdesttir. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 17. Başvurucu; hastal ığın tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle ilac ı kendi imkânlar ıyla tedarik edemedi ğini, bu nedenle kendisi aç ısından hayati önem taşıyan tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak maddi ve manevi bütünlü ğünün tehlikeye girece ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu daha önce Anayasa Mahkemesi taraf ından ilaç bedelinin ödenmesine dair bir tedbir karar ı verildiğini ancak SSGM taraf ından öngörüle n uygulama nedeniyle ilac ın önce kendisi taraf ından sat ın al ınmas ı gerektiğini, ekonomik durumu nedeniyle böyle bir olana ğı bulunmad ığını da belirterek maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 1. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı : 2020/22945 Karar Tarihi : 22/2/2022 42.İhlal İddias ı Yönünden 19.İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (ç) bendine göre ba şvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir sebebin olmad ığı kanaatine var ılmas ı hâlinde başvurunun dü şmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı gereği Anayasa'n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı, temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebilece ği öngörülmü ştür. 20. Başvurunun incelemesinden ba şvuruya konu ilac ın SGK taraf ından ödeme kapsam ına al ınmas ı nedeniyle davan ın konusuz kalmas ı üzerine İş Mahkemesince kara r verilmesine yer olmad ığı karar ı verildiği anlaşılm ıştır. Bu karara kar şı başvurucu taraf ından istinaf talebinde bulunulmam ıştır. Başvurucunun ilaç bedelinin ödenmesine ili şkin olarak güçlük ya şadığına dair bireysel ba şvuruda bulunmas ı sonras ında herhangi bir ba şka başvurusu ya da talebine de rastlanmam ıştır. Başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden biri de bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun DÜŞMESİNE, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.