TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN FAT İH UĞURLU BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2015/2461) Karar Tarihi: 30/10/2018 Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPAL M. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Recep KAPLAN Başvurucu : Ramazan Fatih U ĞURLU Vekili : Av. Ali PACC İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tan ınm ış bir siyasetçi hakk ında ulusal bir gazetede yap ılan haberler n
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN FAT İH UĞURLU BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2015/2461) Karar Tarihi: 30/10/2018 Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPAL M. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Recep KAPLAN Başvurucu : Ramazan Fatih U ĞURLU Vekili : Av. Ali PACC İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tan ınm ış bir siyasetçi hakk ında ulusal bir gazetede yap ılan haberler nedeniyle tazminata hükmedilmesinin ifade ve bas ın özgürlüklerini ihlal etti ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/2/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Yeni Akit gazetesinin (gazete) sahibidir. Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 39. 28/12/2011 tarihinde Şırnak' ın Uludere ilçesinin güneyinde ve Irak s ınırlar ı içinde yer alan ve bölücü terör örgütünün faaliyetlerinin yo ğun olduğu iddia edilen bölgede insans ız hava araçlar ı taraf ından bir grubun Türkiye s ınırına doğru geldiği tespit edilmi ştir. 10. An ılan tespit ve istihbarat raporlar ı gözetilerek Türkiye s ınırına doğru intikal hâlinde olan grubun bölücü terör örgütü mensuplar ı olduğu kabulünden hareketle hava harekât ı düzenlenmi ştir. 11. Söz konusu hava harekât ı sonucunda Şırnak' ın Uludere ilçesi nüfusuna kay ıtlı ve bölücü terör örgütü ile herhangi bir ili şkisi tespit edilemeyen baz ı kişiler hayat ını kaybetmiş, baz ılar ı ise olaydan yaral ı olarak kurtulmu şlard ır. 12. Bu olay ın ard ından 31/12/2011 tarihinde taziye ziyareti için Gülyaz ı köyüne giden Uludere Kaymakam ı ziyaret esnas ında sald ırıya uğram ış ve yaralanm ıştır. Sald ırı olay ı ülke bas ınının geneli taraf ından linç giri şimi olarak haberle ştirilmiştir. Kaymakama sald ırı olay ıyla ilgili olarak ceza soru şturmas ı başlatılm ış ve olaydan sorumlu olduklar ı değerlendirilen çok say ıda kişi hakk ında işlem yap ılm ıştır. An ılan sald ırı olay ı ve sonras ındaki geli şmeler kamuoyunda uzunca bir süre tart ışılm ıştır. 13. Kaymakama sald ırı olay ıyla ilgili olarak 2/1/2012 tarihinde ulusal bas ında yer alan pek çok haberde, yap ılan soruşturma kapsam ında ifade verdi ği belirtilen tan ıklar ın -olay tarihinde- Bar ış ve Demokrasi Partisi (BDP) Şırnak milletvekili olan Hasip Kaplan' ın sald ırıyı organize etti ği ve sald ırganlar ı k ışkırttığı yönünde beyanda bulunduklar ı ileri sürülmüştür. Tan ıklar ın isimleri bas ında genel olarak aç ıklanmazken baz ı bas ın yay ın organlar ında bu tan ıklar ın aç ık kimlikleri de verilmi ştir. 14. Hasip Kaplan bas ında ç ıkan haberler üzerine yapt ığı aç ıklamalarda aleyhine yap ılan tan ık ifadelerinin varl ığını kabul etmi ş, ancak kendisini olaylar ı organize ya da tahrik etmekle suçlayan ifadelerin iftira niteli ğinde oldu ğunu ve kendisinin daha büyük olaylar ın çıkmas ına engel oldu ğunu ileri sürmü ştür. 15. Gazetenin 3/1/2012 tarihli nüshas ının 1. ve 8. sayfalar ında -Hasip Kaplan' ın fotoğraf ı da bas ılmak suretiyle- Kaymakama sald ırı olay ıyla ilgili şu şekilde haberler yap ılm ıştır: i. 1. sayfadaki haber (haber man şette değil sayfan ın sağ alt taraf ında oldukça küçük bir alanda yer alm ıştır): "Görgü tan ıklar ı : Provokatör Kaplan Uludere Kaymakam ına sald ırı ile ilgili ifade veren tan ık, 'Olay ın organizatörleri Hasi p Kaplan ve [İ.E.]'tir', dedi." ii.8. sayfadaki haber: "ULUDERE DE KAYMAKAMA YAPILAN SALDIRININ GÖRGÜ TANIKLARI SAVCIYA İFADE VERD İ: Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 4PROVOKATÖR KAPLAN! Uludere Kaymakam ına sald ırıya yönelik soru şturmada, savc ılığın tan ıklığına başvurduğu bir kişi, 'Olay ın organizatörleri Hasip Kaplan ve [İ.E.]'tir' dedi. Uludere Kaymakam N.Y.'un taziye ziyaretinde bulundu ğu s ırada meydana gelen sald ırıya ilişkin soru şturma sürüyor. Soru şturma kapsam ında savc ılığın tan ıklığına başvurduğu bir kişi, bu işin organizatörlerinin BDP Şımak Milletvekili Hasip Kaplan il e BDP İl Genel Meclisi üyesi [İ.E.] olduğunu çok iyi bildi ğini söyledi. Tan ık, beyan ında, Gülyaz ı köyündeki taziyeye Kaymakam Y. ile konu şarak birlikte gitmeye karar verdiklerini belirtti. Ta şdelen köylüleriyle birlikte taziyeye gittiklerini anlatan tan ık, kaymakam ı kap ıda karşılad ıktan sonra vefat edenlerin yak ınlar ına başsağlığı dilediklerini aktard ı. Katil Erdo ğan türü yaz ılar ın niçin as ıldığını sorduklar ını ve bunu BDP li milletvekili Hasip Kaplan a iletti ğini anlatan tan ık, kendilerinin de duyabilece ği yüksek bir sesle Kaplan ın 'Taziyeye gelmeyin demi ştik, niye geldiniz, gelmeseydi ya, ç ıksın dışarı, biz burada istedi ğimizi yapar ız' şeklinde söyledi ğini ifade etti. Kaplan ın yine 'Gençler bu konuda çok dolu, kimse onlar ı durduramaz, ben olacaklardan sorumlu de ğilim dediğini aktaran tan ık şöyle devam etti: 'Kaymakam bey, bakanlar ın ilçede oldu ğunu ve taziye ziyareti için yak ınlar ıyla görüşmek istediklerini söyledi. Biz Kaymakam Bey e Hasi p Kaplan ın yukar ıdaki sözlerini söyleyip BDP milletvekili ve yetkilileriyle görü şelim dedik. A.Ö., Hasip Kaplan a Cenazeler gömülene kadar tüm organizasyonu siz yapt ınız, biz sizin dediğiniz her şeyi yapt ık, bu sefer de siz bizim dedi ğimizi yap ın, burada olay ç ıkarmay ın, bakanlar gelsin katliam ı görsünler ve milletin derdine çare bulsunlar dedi. Ben de Hasi p Kaplan ve yan ında bulunan F.Y. ile Y.Ü. ye gençlere hakim olmalar ını, olay çıkarmamalar ını söyledim. Bizim söylediklerimize kar şılık gelmesinler, bu insanlar ın ac ısı büyüktür, ben gençlere hakim olamam dedi. Tüm ikna çabalar ına karşılık sürekli kendilerine gençlere sahip ç ıkamayacaklar ının söylendiğini anlatan görgü tan ığı, kendilerine taziye çad ırının onlara ait olmad ığını ve buraya kimin gelip kimin gelmeyece ğine karar veremeyeceklerini ifade etti ğini aktard ı. Şahıslardan Y.Ü. nün ise, 'Taziye yerini kiralad ıklar ını ve organizasyonu kendilerini n yapt ıklar ını, bu nedenle taziye yerine kimin gelip kimin gelmeyece ğine kendilerinin karar vereceğini' söyledi ğini dile getirdi. KAYMAKAM GÖRÜ ŞMENİN CAMİDE YAPILMASINI KABUL ETM İŞ Tan ık, kaymakam ın vefat edenlerin yak ınlar ının bir camide toplanmas ı ya da A.Ö. nün evinde toplay ıp bakanlarla bu şekilde görü şülmesi teklifini kabul etti ğini anlatt ı. Ölenleri n yak ınlar ından baz ılar ının evde toplan ılmas ını kabul etti ğini, bunun üzerine kaymakam il e birlikte oradan ayr ılmaya karar verdiklerini dile getiren tan ık, bu s ırada kendilerine gençlerin d ışarıda taş ve sopalar ile pet şişelere benzin doldurduklar ının iletildiğini kaydetti. Hasip Kaplan a kaymakamdan ba şka kimsenin taziye yerine gelmeyece ğini v e kaymakam ın da ayr ılacağını ilettiğini ifade eden tan ık, Kaplan ın ise bir şahsa kaymakamdan ba şka gelen olmayacak ona göre gere ğini yap ın gibi bir şey söyledi ğini anlat ıyor. Bu durumu milletvekili ... ile kaymakama iletti ğini, ancak onlar ın böyle bir şeye ihtimal vermediklerini anlatan tan ık, olay ı şöyle anlatt ı: Birlikte d ışarı çıkmak üzere aya ğa kalkt ık, kaymakam bey kap ıya doğru ilerledi. O önden gidince aram ıza 6-7 kişi girdi. Ben kaymakam beyden uzakla şmıştım. D ışarıda kalan E.K. ve F.A. isimli akrabalar ıma kaymakam beye sahip ç ıkın b ırakmay ın dedim. Ben 10 dakika kadar kalabal ıktan dolay ı içerden ç ıkamad ım. Ç ıktığım s ırada Kaymakam Bey i petrol ofisine alm ışlard ı. Bana da sözlü sald ırılarda bulundular. Ben de kar şılık verdim. Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 5Daha sonra ben A.Y. yi arad ım ve durumu anlatt ım. Askerin müdahale etmesi gerektiğini söyledim. Ben o s ırada kendimi iyice kaybetmi ştim. Daha sonra Kaymakam Bey in iyi olduğunu söylediler. Biz de ambulans ın peşinden köyümüze geldik. Ben bu i şin organizatörlerinin Hasip Kaplan ile [İ.E.] olduğunu çok iyi biliyorum. Kaymakam beye vuranlar ı görmedim. İ.E. nin s ık s ık Kaplan a gelip kula ğına bir şeyler söyledi ğini dile getiren tan ık, onu n da bu işin içinde oldu ğunu düşündüğünü ve Kaplan d ışında kimseyle de muhatap olmad ığını kaydetti. Ona dan ışılmadan da hiçbir karar verilmedi ğini ifade eden tan ık, bunun kim olduğunu soran tan ıdığına ise Olsa olsa KCK l ıdır dediğini söyledi. A.Ç. ve F.A. n ın kaymakama vuranlar ı net olarak gördüklerini anlatan tan ık, sald ırıyı yapan grubun dah a sonra benzinli ğin önünde Katil Erdo ğan, Biji serok Apo şeklinde slogan at ıp zafer işareti yapt ıklar ını da belirtti." 16. An ılan haber üzerine Hasip Kaplan (davac ı) kişilik haklar ının sald ırıya uğrad ığı iddias ıyla başvurucuya kar şı manevi tazminat davas ı açm ış, ayr ıca ilgili Cumhuriyet Başsavc ılığına şikâyette bulunmu ştur. 17.Şikâyet üzerine yap ılan ceza soru şturmas ı kovuşturmaya yer olmad ığına dai r karar ile neticelenmi ştir. 18. Başvurucu -mevcut ba şvuruya konu olan- manevi tazminat davas ına ilişkin yarg ılamay ı yapan Bak ırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesindeki (Mahkeme) 27/11/2012 tarihli duru şmada an ılan sald ırı olay ıyla ilgili olarak davac ı hakk ında işlem yap ıldığını belirtmiş ve davac ı, milletvekili oldu ğu için hakk ında düzenlenen fezleke ve ilgili di ğer belgelerin dosyaya delil olarak getirtilmesini talep etmi ştir. Bu talep üzerine Mahkeme, Silopi ve Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılıklar ına yazd ığı müzekkerelerde davac ı hakk ında yürütülen soruşturma ve kovu şturmalara dair bilgi istemi ştir. 19. Silopi Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca gönderilen cevaplarda, gazetedeki habere konu olayla ilgili olarak davac ı hakk ında bir soru şturma ya da kovu şturma yürütüldü ğüne dair bir bilgi bulunmad ığı belirtilmi ştir. Mahkemenin Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılığına yazd ığı müzekkereye verilen cevapta ise davac ı hakk ında Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılığı nezdinde herhangi bir soru şturma yürütülmedi ği bilgisi yer alm ıştır. 20. Mahkeme, ald ığı bu cevaplar üzerine ba şvurucudan gazete haberinde at ıf yap ılan tan ık beyan ının yer ald ığı soruşturman ın numaras ını bildirmesini istemi ştir. Başvurucu, bunun üzerine 21/2/2013 tarihli duru şmada Mahkemeye tan ık beyan ı olduğunu belirttiği bir belge sunmu ş ve Mahkemeden davac ı aleyhine tan ık beyanlar ının yer ald ığı soruşturma dosyas ını araştırmas ını istemiştir. 21. Ayn ı duruşmada, davac ı vekili "... tan ık ifadesi olarak beyanlar ı habere konu edilen şahıslar ile Hasip Kaplan ve Hasip Kaplan' ın üyesi oldu ğu parti has ım konumundad ırlar..." şeklindeki beyanlar ıyla davac ı aleyhine verilen baz ı tan ık beyanlar ı olduğunu kabul etmi ştir. 22. Mahkeme 21/2/2013 tarihli duru şma sonunda; yaz ılan müzekkerelere kar şılık ilgili Cumhuriyet Ba şsavc ılıklar ının davac ı hakk ında habere konu olayla ilgili yap ılan bir işlem olmad ığı yönünde cevap verdi ğini, başvurucu taraf ından başkaca bir soru şturma evrak numaras ı ya da ba şka bir savc ılık nezdinde yürütülen soru şturma evrak ı bilgilerinin de ibraz edilmediğini ve yürütülen yarg ılaman ın da hukuk yarg ılamas ı olduğunu gözönünde Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 6bulundurdu ğunu belirterek tan ık beyan ının yer ald ığı belirtilen soru şturma dosyas ının tespitinin resen ara ştırma kapsam ında kalmad ığı gerekçesiyle ba şvurucunun ilave ara ştırma yap ılmas ı yönündeki talebini reddetmi ştir. 23. Öte yandan ba şvurucu 30/4/2013 tarihli duru şmadan bir gün önce Mahkemeye sunduğu dilekçede; davac ının sald ırı olay ıyla ilgili aleyhine baz ı tan ık beyanlar ının olduğunu kabul etmi ş olmas ının dikkate al ınmas ı gerektiğini belirtmi ş ve Kaymakama sald ırı olay ıyla ilgili -kendi ara ştırmalar ı sonucu tespit etti ğini ileri sürdü ğü- Uludere Cumhuriyet Başsavc ılığınca yürütülen bir soru şturmaya ili şkin numaray ı Mahkemeye sunmu ştur. Başvurucu bu kapsamda an ılan soruşturma dosyas ının celbini istemi ş ve davac ı hakk ında yürütülen bir soru şturma olmamas ının başka bir soru şturma kapsam ında aleyhinde tan ık beyanlar ının olmad ığı anlam ına gelmeyece ğini ifade etmi ştir. 24. Mahkeme, ba şvurucunun bu talebi üzerine numaras ını belirttiği soruşturma dosyas ının temini için Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılığına tekrar müzekkere yazm ıştır. Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 5/6/2013 tarihli yaz ısında -başvurucunun belirttiği numaray ı taşıyan- davac ı d ışındaki başka baz ı şüpheliler hakk ında göçmen kaçakç ılığı suçundan yap ılan soruşturma sonucunda verilen yetkisizlik karar ını göndermi ş ve ayr ıca davac ı hakk ında Uludere Cumhuriyet Ba şsavc ılığı nezdinde herhangi bir soru şturma yap ılmad ığı bilgisini vermi ştir. 25. Mahkeme yarg ılama sonunda 3/7/2013 tarihli karar ında, aşağıdaki gerekçelerle başvurucu aleyhine 6.000 TL manevi tazminata hükmetmi ştir: "...Daval ı taraf ın haberin dayana ğı olan sundu ğu tan ık anlat ımına ilişkin ifad e tutanağı fotokopisinin incelenmesinden; Hangi soru şturma evrak ına ilişkin olduğu, kimin taraf ından , hangi makam nezdinde verilen ifade oldu ğu , ifadeyi alan, ifadeyi veren ve imza bilgilerinin bulunmad ığı; ...davac ı ile ilgili olarak Uludere Kaymakam ı'na yönelik sald ırıda tahrik eyleminden yürütülen soru şturma evrak ı/fezleke bulundu ğu savunmas ı ileri sürülmü ş olmakla; savunman ın değerlendirilmesi bak ımından daval ı tarafça verilen bilgiler do ğrultusunda yaz ılan müzekkerelere binaen yukar ıda içeriği incelenen soru şturma evrak/fezleke bilgiler i dışında bir bilgiye ula şılamad ığı saptanm ıştır. ... Somut davada; Haber metninde yer alan ibareler itibariyle, davac ı Hasip Kaplan' ın Uludere Kaymakam ı N.Y'a yönelik eylem ile ilgili kesin ifadelere yer vermeyip, 'görgü tan ığının anlat ımı, ifade verildi ği, iddia edildi ği, aktar ıldığı, söylendi ği, dile getirildi ği, belirtildi ği gibi' ibareler ile haber metninin tan ık anlat ımından yap ılan al ıntılar ile olu şturulmas ı itibariyle, haberin içeri ği yönünden hukuka ayk ırılık unsurunun gerçekle şmediği ve daval ı taraf ın görünür gerçe ğe uygun şekilde bas ının haber verme özgürlü ğü kapsam ında haberi haz ırlad ığı belirlenmi ş ise de; davac ının BDP şırnak milletvekili olup 28.12.2011 tarihinde meydana gelen ve 35 ki şinin ölümü ile sonuçlanan olay sonras ı seçim bölgesinde buluna n mağdur ailelerini ziyareti esnas ında, olay yerine gelen Uludere İlçe Kaymakam ı N.Y.'un taziye ziyareti s ıras ında kamuya yans ıyan ve soru şturma konusu olan sald ırı olay ına ilişkin olarak haz ırlanan dava konusu haberin yay ınland ığı 8. sayfada davac ı Hasip Kaplan' ın fotoğraf ı bas ılmak sureti ile ve büyük puntolar ile 'Provakatör Kaplan!' man şetine ye r Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 7verilmekle, haber metni ile uyumlu olmayacak ve kesin yarg ıyı içerecek şekilde yay ın yap ıldığı; Bu suretle; haber metni ile man şet aras ındaki ifade ve ba ğlant ı bütünlüğünün gerçekleşmediği ve öz ile biçim aras ındaki dengenin korunmad ığı; Öte yandan; toplumsal ilgi, güncellik unsurlar ı bulunmakla birlikte provakatör ibares i ile ilgili olarak görünen gerçe ğe uygun olma unsurunun gerçekle ştiğinden de söz edilemeyece ği; En önemlisi de; daval ı taraf ın yay ın sahibi oldu ğu gazete nüshas ında ve internet sitesinde davac ının fotoğraf ı bas ılmak sureti ile yay ınlanan haberde kullan ılan "provokatör Kaplan!" man şetinin; T.C. Anayasas ı'nın 38/4 maddesinde yer ala n "suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu say ılamaz." ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin "Adil yarg ılanma hakk ı" başlıklı 6/2. maddesinde "bir suç ile itham edilen herkes, suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz say ılır." şeklinde düzenlene n temel hak ve özgürlüklerini ihlal sureti ile ki şilik haklar ına hukuka ayk ırı sald ırı niteliği arz ettiği; Haberin di ğer yaz ılı ve görsel bas ında ayn ı içerikte verilmesinin daval ı taraf ın hukuki sorumlulu ğunu azaltacak/ kald ıracak niteli ği haiz bulunmad ığı; Daval ı hakk ında ayn ı eylem ile ilgili olarak halk ı kin ve dü şmanl ığa tahrik suçunda n yap ılan soruşturma sonucu verilen kovu şturmaya yer olmad ığı karar ının mahkememiz karar ı yönünden hukuken ba ğlay ıcılığı bulunmad ığı; Milletvekili konumunda ve siyasi ki şiliği bulunan davac ının, kamu görevi icra eden bir kaymakama yap ılan sald ırı nedeni ile provakatör olarak nitelendirilerek, sald ırı suçunu işleyen kişiler ile ili şkilendirilmesinin, orta düzeydeki izleyiciler nezdinde olu şturulan ima j ve değer yarg ısı itibariyle davac ının kişilik haklar ını zedeleyici -ihlal edici nitelik v e boyutta oldu ğu ; ... göz önünde tutularak; davac ı lehine 6.000,00-tl manevi tazminat ın ... hüküm alt ına alınmas ına... karar verilm [iştir]." 26. Başvurucunun temyizi üzerine karar Yarg ıtayca 27/11/2014 tarihinde onanm ıştır. Onama karar ı başvurucuya 12/1/2015 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 27. Başvurucu 10/2/2015 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 28. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu nun "İlke" kenar başlıklı 24. maddesi şöyledir: Hukuka ayk ırı olarak ki şilik hakk ına sald ırılan kimse, hâkimden, sald ırıda bulunanlara kar şı korunmas ını isteyebilir. Kişilik hakk ı zedelenen kimsenin r ızas ı, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar y a da kanunun verdi ği yetkinin kullan ılmas ı sebeplerinden biriyle hakl ı kılınmad ıkça, kişilik haklar ına yap ılan her sald ırı hukuka ayk ırıdır. Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 829. 4721 say ılı Kanun un "Davalar" kenar ba şlıklı 25. maddesinin üçüncü fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Davac ının, maddî ve manevî tazminat... istemde bulunma hakk ı sakl ıdır." B. Uluslararas ı Hukuk 30.İfade özgürlü ğünün demokratik toplumdaki önemi ile ifade özgürlü ğü ve itibar ın korunmas ını isteme hakk ı aras ındaki ilişkiyle ilgili uluslararas ı hukuk kaynaklar ı için Koray Çal ışkan (B. No: 2014/4548, 5/12/2017, 17-19) karar ına bak ılabilir. 31. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM), demokratik bir toplumda bas ının oynad ığı temel rolün alt ını birçok kez çizmi ştir. AİHM'e göre bas ının -görev ve sorumluluklar ının bilincinde olarak- kamu yarar ını ilgilendiren her konuyu iletme görevi vard ır. AİHM, bas ının böyle konularda bilgi ve fikir yaymadan ibaret olan görevine kamunun bu fikir ve bilgileri alma hakk ı eklendiğini hat ırlatm ıştır. AİHM e göre bu görevi olmasa bas ın, vazgeçilmez kamusal gözetleyici (watchdog) rolünü oynayamaz ( Bladet Tromsø ve Stensaas /Norve ç [BD], B. No: 21980/93, 20/5/1999, 59, 62; Pedersen v e Baadsgaard/Danimarka [BD], B. No: 49017/99, 17/12/2004, 71; Von Hannover/Almanya (No. 2) [BD] , B. No: 40660/08 ve 60641/08, 7/2/2012, 102). 32. AİHM, Radio France ve di ğerleri/Fransa (B. No: 53984/00, 30/3/2004, 37) karar ında bas ın özgürlü ğünün kapsam ının demokrasi ile yak ın ilişkisinin do ğal sonucu olarak bir dereceye kadar abart ıya ve hatta k ışkırtmaya izin verecek şekilde geni ş yorumlanmas ı gerektiğini belirtmi ştir: "Mahkeme, ifade özgürlü ğünün kullan ımının doğasında var olan görev ve sorumluluklar nedeniyle, A İHS'nin 10. maddesinin kamu yarar ına ilişkin meseleler konusunda gazetecilere sa ğlad ığı teminat ın, gazetecilik eti ğine uygun olarak do ğru ve güvenilir bilgi sa ğlamak amac ıyla iyiniyetle hareket etme şart ına tabi tutulabilece ğini yineler (örne ğin bkz. Bladet Tromsø and Stensaas/Norveç, 65; Colombani ve diğerleri/Fransa B. No: 51279/99, 25/06/2002, 65). Ne var ki bas ın özgürlü ğü belli dereceye kadar abartmaya hatta k ışkırtmaya (provocation) izin verir (bkz. özellikle, Bladet Tromsø and Stensaas/Norveç, 59)..." 33. Sosyal görevini yerine getirebilmesi için bas ının özgür olmas ı kadar sorumluluk bilinci ile hareket etmesinin de şart olduğunu ifade eden A İHM, bas ın özgürlü ğünde belli ölçüde abart ıya ve hatta tahrik yoluna ba şvurmak mümkün olsa da ( Prager ve Oberschlick/Avusturya , B. No: 15974/90, 26/4/1995, 38) bu özgürlü ğün ayn ı zamanda ilgililerin meslek ahlak ına sayg ı göstererek do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini zorunlu k ıldığını da ifade etmi ştir (Bladet Tromsø ve Stensaas/Norveç , 65). 34. Gerçe ğin kötü niyetli olarak çarp ıtılmas ı kabul edilebilir ele ştiri s ınırlar ını aşabilir. Gerçe ğe uygun bir beyana kamuoyunun gözünde yanl ış bir imaj uyand ırabilecek vurgular, de ğer yarg ılar ı, varsay ımlar hatta imalar e şlik edebilmektedir. Dolay ısıyla AİHM'e göre haber verme görevi zorunlu olarak ödev ve sorumluluklar ile bas ın kuruluşlar ının kendiliğinden uymalar ı gereken s ınırlar içermektedir. Bu durum özellikle bas ında yer alan Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 9söylemlerde isimleri zikredilen ki şilerin ciddi şekilde itham edilmeleri hâllerinde geçerlidir (Mater/Türkiye , B. No: 54997/08, 16/7/2013, 54, 55). Bu do ğrultuda A İHM, bir ki şinin siyasetçi ya da kamuoyunca tan ınm ış biri olmas ının uyuşmazl ık konusu ifadelerin yaln ızca değer yarg ısı içerdiği durumlarda dahi yeterli olgusal temele sahip oldu ğunun gösterilmesi ihtiyac ını ortadan kald ırmad ığını da kabul etmi ştir (Petrina/Romanya , B. No: 78060/01, 14/10/2008, 45-50). V.İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 30/10/2018 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 36. Başvurucu; i. Mağdurunu, fiilini ve tarihini aç ık bir biçimde belirtti ği Kaymakama yönelik sald ırıyla ilgili soru şturma dosyas ını ilk derece mahkemesinin getirtmedi ğini; bu konudaki taleplerini dosya numaras ını bildirmedi ği gerekçesi ile reddetti ğini, bu bak ımdan eksik ara ştırma yapt ığını ve haberin dayand ığı tan ık beyanlar ına ilişkin belge örneklerini sunmas ına rağmen bunlar ı da dikkate almadan davay ı sonuçland ırdığını, ii.İlk derece mahkemesinin daval ıya yönelik bir soru şturma olmasa bile at ıf yap ılan tan ık beyan ının Kaymakama yönelik sald ırıyla ilgili soru şturma dosyas ında olabileceğini veya bu beyanlar ın sald ırı olay ı sıras ında al ınan ihbar niteli ğindeki tan ık beyanlar ı da olabilece ğini dikkate almad ığını, iii. Davac ının gerek dava dilekçesinde gerekse duru şma esnas ında kendisini itham eden tan ık beyanlar ının bulundu ğunu kabul etti ğini gösteren beyanlar ını ilk derece mahkemesinin görmezden geldi ğini ileri sürmü ş ve bu nedenlerle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 37. Başvurucu ayr ıca; i. Tan ınm ış bir siyasetçi olan ve bu nedenle ele ştirilere daha fazla tahammül etme yükümlülü ğü bulunan davac ının olaylar ı provoke etti ği biçimindeki haberleri n başka bas ın yay ın organlar ında da yer ald ığını, tan ık beyanlar ına uygun olan provokatör şeklindeki nitelemesinin cezaland ırılmas ının demokratik bir toplumda zorunlu ve izlenen me şru amaçla orant ılı olmad ığını, Yarg ıtay kararlar ından örnekler sunarak provokatör kelimesinin Yarg ıtayca -somut olay ın koşullar ı gözetilerek- eleştiri mahiyetinde görülebildi ğini ve hakaret olarak kabul edilmedi ğini, ii.Tan ınm ış bir siyasetçi olan davac ı aleyhine bir ceza dosyas ında yer alan tan ık ifadelerinin haberle ştirilmesinin cezaland ırılamayaca ğını, iii. Gazetedeki haberin iyi niyetle ve somut olaylara dayand ırılarak yap ıldığının kabul edilmesi gerekti ğini ve AİHM kararlar ından hareketle gazeteciyi sadece makul ölçüde bir ara ştırma yapma ve haberin do ğruluğunu iyi niyetle varsayma konusunda yükümlü saymakla yetinmek gerekti ğini, Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 10iv. Haberin görünür gerçeklik ilkesine ayk ırı bir yönünün bulunmad ığını, kendisi taraf ından Mahkemeye sunulan belgedeki ifadeler ile haber içeri ğinin uyumlu oldu ğunu, v. Aleyhine verilen tazminat karar ının gazeteci olmas ı hasebiyle cayd ırıcı etki doğuracağını belirtmiş, bu nedenlerle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 38. Bakanl ık görüşünde; i. Somut ba şvuruda incelenmesi gereken hususun -ilk derece mahkemesince bas ın özgürlü ğü kapsam ında kald ığı kabul edilen haber metni için at ılan- haber başlığının bas ın özgürlü ğü kapsam ında kal ıp kalmad ığı olduğu, ii. Anayasa Mahkemesinin Hasip Kaplan (2) (B. No: 2014/2420, 8/11/2017) ve AİHM'in Güllü/Türkiye (B. No: 57218/10, 13/6/2017) davas ında verdi ği kararlarda, tek başına ele al ındığında ciddi ithamlar içeren ba şlıklar ın haberin bütünüyle birlikte değerlendirildi ğinde eleştiri s ınırlar ında kald ığının tespit edildi ği, iii. Başvuruya konu haber bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde ilk derece mahkemesinin de kabul etti ği üzere an ılan haberin gazetecinin tan ık beyanlar ını aktarmas ından ibaret oldu ğu, şiddet çağrısı veya nefret söylemi içermedi ği, iv. Ancak gerek dosya içeri ğinden gerekse gerekçeli karardan Hasip Kaplan hakk ında bahsi geçen Kaymakama sald ırı olay ı ile ilgili olarak devam eden bir soruşturman ın bulundu ğuna dair bir bilgiye ula şılamad ığı, başvurunun incelenmesinde bu hususun da gözönünde bulundurulmas ı gerektiği belirtilmi ştir. B. Değerlendirme 39. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu çerçevede ba şvurucunun şikâyetlerinin bir bütün olarak Anayasa'n ın 26. maddesi kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 40. Anayasa n ın Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kenar ba şlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı,... başkalar ının şöhret veya haklar ının,... korunmas ı ... amaçlar ıyla s ınırlanabilir 41. Anayasa n ın Bas ın hürriyeti kenar ba şlıklı 28. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Bas ın hürdür, sansür edilemez Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 11Devlet, bas ın ve haber alma hürriyetlerini sa ğlayacak tedbirleri al ır. Bas ın hürriyetinin s ınırlanmas ında, Anayasan ın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulan ır 1. Müdahalenin Varl ığı 42. Başvurucunun gazetede yay ımlanan haber nedeniyle 6.000 TL tazminat ödemesine karar verilmi ştir. Söz konusu mahkeme karar ı ile başvurucunun ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale yap ılm ıştır. 2. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 43. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 44. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen, kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. a. Kanunilik 45. 4721 say ılı Kanun un 24. ve 25. maddelerinin kanunla s ınırlama ölçütünü karşılad ığı sonucuna var ılm ıştır. b. Meşru Amaç 46. Başvurucunun tazminat ödemeye mahkûm edilmesine ili şkin karar ın başkalar ının şöhret veya haklar ının korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ı ştır. c. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk i. Genel İlkeler (1) Demokratik Toplumda İfade Özgürlü ğünün Önemi 47. Anayasa Mahkemesi ifade özgürlü ğü bağlam ında demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anla şılmas ı gerektiğini daha önce pek çok kez aç ıklam ıştır. İfade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, ba şkalar ının fikirlerine serbestçe ula şabilmesi, dü şünce ve kanaatlerinden dolay ı kınanmamas ı ve bunlar ı tek başına veya ba şkalar ıyla birlikte çe şitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba şkalar ına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam ına gelir. Ço ğunluğa muhalif olanlar da dâhil olmak üzere dü şüncelerin Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 12her türlü araçla aç ıklanmas ı, aç ıklanan dü şünceye payda ş sağlanmas ı, düşünceyi gerçekleştirme ve bu konuda ba şkalar ını ikna etme çabalar ı, bu çabalar ın hoşgörüyle karşılanmas ı çoğulcu demokratik düzenin gereklerindendir. Dolay ısıyla toplumsal ve siyasa l çoğulculuğu sağlamak, her türlü dü şüncenin bar ışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine bağlıdır. Bu itibarla dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğü demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel Çöla şan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (2) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmas ı 48. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki değerlendirme, s ınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde " demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama " ve "ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama " biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Bekir Coşkun, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 31/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 18). 49.İfade özgürlü ğü üzerindeki s ınırlaman ın demokratik bir toplumda zorlay ıcı bir toplumsal ihtiyac ın karşılanmas ı amac ına yönelik ve istisnai nitelikte olmas ı gerekir. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve al ınabilecek en hafi f önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan vey a ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde a ğır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan, 51). 50. Anayasa Mahkemesinin bir görevi de bireylerin fikirlerini ifade özgürlü ğü yoluyla ifade etme haklar ı ile Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen me şru amaçlar aras ında adil bir dengenin sa ğlan ıp sağlanamad ığını denetlemektir. Me şru amaçlar ın bir olayda varl ığının hakk ı ortadan kald ırmad ığı vurgulanmal ıdır. Önemli olan bu me şru amaçla hak aras ında olay ın şartlar ı içinde bir denge kurmakt ır (Bekir Coşkun, 44, 47, 48; Hakan Yiğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). 51. Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında aşırı bir dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran açıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunu n varl ığından söz edilebilir. Kamu gücünü kullanan organlar ın düşüncelerin aç ıklanmas ına ve yay ılmas ına müdahale ederken ifade özgürlü ğünün kullan ılmas ından kaynaklanan yarardan daha ağır basan korunmas ı gereken bir menfaatin ve ki şiye yüklenen külfeti dengeleyici mekanizmalar ın varl ığını somut olgulara dayanarak göstermeleri gerekir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, 57; Tansel Çöla şan, 46, 49, 50 ; Hakan Yi ğit, 59, 68 ). Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 1352. Buna göre ifade özgürlü ğüne yap ılan bir müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılam ıyorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamakla birlikte orant ılı değilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez. (3) Bas ın Özgürlü ğü 53. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'n ın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlü ğü ile onun özel güvencelere ba ğlanm ış şekli olan ve Anayasa'n ın 28. maddesinde yer alan bas ın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu ğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli şmesi için gerekli temel şartlardan birini olu şturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmi ştir (Mehmet Ali Ayd ın, 69; Bekir Co şkun, 34-36). Bu ba ğlamda ifade özgürlüğü ile bas ın özgürlü ğü herkes için geçerli ve demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Co şkun, 34-36). Bas ın özgürlü ğünün kamuoyuna çe şitli fikir ve tutumlar ın iletilmesi ile bunlara ili şkin bir kanaat olu şturmas ı için en iyi araçlardan birini sağlad ığı aç ıktır (İlhan Cihaner (2) , B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 63). (4) Bas ının Ödev ve Sorumluluklar ı 54. Demokratik bir toplumda bas ına, siyasetçileri ve kamu görevlilerini ele ştirme ve onlar hakk ında yorum yapma hakk ı tan ınm ış olmakla birlikte Anayasa'n ın 26. ve 28. maddeleri tamamen s ınırsız bir ifade özgürlü ğünü garanti etmemi ştir. Anayasa'n ın 12. maddesinin " Temel hak ve hürriyetler, ki şinin topluma, ailesine ve di ğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklar ını da ihtiva eder. " biçimindeki ikinci f ıkras ı, kişilerin sahip olduklar ı temel hak ve hürriyetleri kullan ırken ödev ve sorumluluklar ına da gönderme yapmaktad ır. 26. maddenin ikinci f ıkras ında yer alan s ınırlamalara uyma yükümlülü ğ ü, ifade özgürlü ğünün kullan ımına bas ın için de geçerli olan baz ı görev ve sorumluluklar getirmektedir ( Orhan Pala, B. No: 2014/2983, 15/2/2017, 46; Erdem Gül ve Can Dündar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, 89; R.V.Y. A. Ş., B. No: 2013/1429, 14/10/2015, 35; Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, 67; Önder Bal ıkçı, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, 43). 55. Bu görev ve sorumluluklar başkalar ının şöhret ve haklar ının zarar görme ihtimalinin bulundu ğu ve özellikle ad ı verilen bir şahs ın itibar ının söz konusu oldu ğu durumlarda özel önem arz eder ( Orhan Pala , 47). Bas ın özgürlü ğü ilgililerin meslek ahlak ına sayg ı göstermelerini, do ğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini zorunlu k ılmaktad ır. Kötü niyetli olarak gerçe ğin çarp ıtılmas ı kabu l edilebilir ele ştiri s ınırlar ını aşabilir. Dolay ısıyla haber verme görevi zorunlu olarak ödev ve sorumluluklar ile bas ın kuruluşlar ının kendiliğinden uymalar ı gereken s ınırlar içermektedi r (Orhan Pala , 48; Medya Gündem Dijital Yay ıncılık Ticaret A. Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, 42, 43; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 53, 54; İlhan Cihaner (2) , 60, 61). 56. Söz konusu sorumluluklar ın kapsam ı, başvurucunun ko şullar ına ve ifade özgürlüğünü kulland ığı vas ıtalara göre de ğişir. Anayasa Mahkemesi bas ın özgürlü ğüne yap ılan müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığını incelerken meselenin bu yönünü görmezden gelmeyecektir. Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 14ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 57. Gazetenin 3/1/2012 tarihli nüshas ının 1. ve 8. sayfalar ında -davac ının fotoğraf ı da bas ılmak sureti ile- verilen haberlerde Uludere Kaymakam ına yönelik sald ırı olay ıyla ilgili tan ıklardan birinin davac ının Kaymakama sald ırı olay ının "organizatörleri" nden biri olduğunu iyi bildi ğini söyledi ği belirtilmi ştir. Gazetede bu haber yap ılırken 1. sayfad a -sayfan ın sağ alt taraf ında oldukça küçük bir alanda- yer alan haberde "Görgü tan ıklar ı: Provokatö r Kaplan", 8. sayfadaki haberde ise "Uludere'de Kaymakama Yap ılan Sald ırının Görgü Tan ıklar ı, Savc ıya İfade Verdi: Provokatör Kaplan!" şeklinde ba şlıklar kullan ılm ıştır. 58. Bu haberle ilgili davadaki yarg ılamay ı yapan ilk derece mahkemesi, yarg ılama süresince ba şvurucuya haberde at ıf yapt ığı tan ık beyan ını sunmas ı için pek çok olanak sunmuş ve başvurucunun talebi üzerine haberde at ıf yap ılan şekilde tan ık beyanlar ının bulunup bulunmad ığı konusunda -ba şvuruya konu yarg ılaman ın bir hukuk yarg ılamas ı olduğu da gözetildi ğinde- ciddi ara ştırmalar yapm ıştır (bkz. 18-24). Buna ra ğmen haberin kaynağı olarak gösterilen tan ık beyanlar ına bir türlü ula şılamam ıştır. Nitekim ilk derece mahkemesi, karar ının gerekçesinde ba şvurucunun haberin dayana ğı olarak sundu ğu tan ık anlat ımına ilişkin ifade tutana ğı fotokopisinin hangi soru şturma evrak ına ilişkin olduğunun, kimin taraf ından, hangi makam nezdinde verilen ifade oldu ğunun anla şılamad ığı ve fotokopide ifadeyi alan, ifadeyi veren ile imza bilgilerinin bulunmad ığı yönünde tespitlerde bulunmuştur. 59. Somut ba şvurunun kendine has ko şullar ında başvuruya konu ihtilaf ın büyük ölçüde dava konusu haberde ileri sürülen iddialar ın maddi vak ıalar ın aç ıklanmas ı veya değer yarg ısı olarak nitelendirilmesi ile ilgili oldu ğu görülmektedir. Bu noktada maddi olgular ile değer yarg ısı aras ında dikkatli bir ayr ıma gidilmelidir. Maddi olgular ispatlanabilse de de ğer yarg ılar ının doğruluğunu ispatlaman ın mümkün olmad ığı hat ırda tutulmal ıdır (Kadir Sağdıç, 57; İlhan Cihaner (2) , 64). Ba şvuru konusu haberde davac ının Uludere Kaymakam ına yönelik sald ırıyı organize etti ği ve sald ırganlar ı kışkırttığı yönünde olgusal iddialara yer verilmiştir. 60. Anayasa Mahkemesi söz konusu olgusal iddialar ın ciddi oldu ğunu gözönünde bulundurmaktad ır. Kişilik haklar ına sald ırı niteliği taşıyan olgusal iddialar ın ifade özgürlüğünün korumas ından yararlanabilmesi için güvenilir delillerle desteklenmesi gerekir (Nihat Durmu ş ve Durmu ş Ofset Gaz. Bas. Yay. Mat. Kül. ve Spor Etk. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/5761, 10/5/2018, 54). Buna kar şın başvurucu, ba şvuru konusu haberde yer verilen olgusal iddialar ın kaynağı olarak gösterdi ği tan ık beyanlar ını kendisine verilen tüm imkânlara ra ğmen ilk derece mahkemesine sunamam ış ve bu ba ğlamda güvenilir deliller sunma yükümlülü ğünü yerine getirmemi ştir. 61. Başvurucu ayr ıca habere dayanak olan tan ık beyanlar ının önceden ba şka bas ın organlar ındaki haberlerde de yer ald ığını ve başvuru konusu haberin de an ılan yay ınlar ın çoğaltılmas ından ibaret oldu ğunu ileri sürmü ş ve başka bas ın organlar ında yap ılan haberleri başvuru formu ekinde sunmu ştur. İlke olarak bas ının davac ının itibar ına zarar verme ihtimalini bar ındıran tan ık beyanlar ının yay ılmas ına katk ıda bulundu ğu gerekçesiyle yapt ırıma maruz b ırak ılmas ı çok ciddi gerekçeler olmad ığı sürece kabul edilemez. Bununl a birlikte ba şvuru konusu haberde ba şvuru formu ekinde sunulan haberlere bir at ıf yap ılmam ıştır. Bunun aksine ba şvuru konusu haberde, tan ık beyanlar ına ilk elden ulaşıldığı izlenimini verecek şekilde bir haber yap ılm ıştır. Böyle bir durumda, yap ılan haberin yay ımlanmas ından doğan sorumlulu ğunun başvurucuya ait oldu ğunun kabul ü Başvuru Numaras ı: 2015/2461 Karar Tarihi : 30/10/2018 15gerekir. Bu nedenle ba şvurucunun, tan ık beyanlar ının önceden ba şka bas ın organlar ında da yay ınland ığı yönündeki iddias ının değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 62. Başvuruya konu yarg ılaman ın bir hukuk yarg ılamas ı olduğu, ilk derece mahkemesinin haberde at ıf yap ılan tan ık beyan ının tespiti için kendisinden makul ölçüler içinde beklenebilecek tüm çabay ı gösterdi ği, bununla birlikte ba şvurucunun iddialar ına dayanak gösterdi ği tan ık beyan ının ilk derece mahkemesine sunulmas ı konusunda ba şarısız olduğu hususlar ı bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun ifade özgürlü ğünü kullan ırken kendisi için de geçerli olan görev ve sorumluluklara uygun davranmad ığı kanaatine var ılm ıştır. Anayasa Mahkemesi bu nedenle ba şvurucu aleyhine verilen tazminat karar ının toplumsal bir ihtiyaç bask ısına karşılık geldiği sonucuna ula şmıştır. 63.İlave olarak 6.000 TL'den ibaret tazminat miktar ının başvurucunun sahip oldu ğu ekonomik olanaklar ı zora sokacak veya ortadan kald ıracak miktarda ve ayr ıca -bu tür davalarda genellikle verilen tutarlar ve söz konusu haberin a ğırlığıyla karşılaştırıldığında- ulaşılmak istenen amaç ile orant ısız da olmad ığı değerlendirilmi ştir. Bu kapsamda ba şvuru konusu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale oldu ğu anlaşılm ıştır. 64. Aç ıklanan gerekçelerle ifade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade ve bas ın özgürlüklerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/10/2018 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Engin YILDIRIM Recep KÖMÜRCÜ Muammer TOPAL Üye Üye M. Emin KUZ Recai AKYEL