TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSMAN I ŞIN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/27943) Karar Tarihi: 14/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mehmet Yavuz YA ŞAR Başvurucu : Osman IŞIN Vekili : Av. Emrah YURC İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, iş sözleşmesinin feshine ili şkin işlemin iptali istemiyle aç ılan davan ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR OSMAN I ŞIN BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/27943) Karar Tarihi: 14/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mehmet Yavuz YA ŞAR Başvurucu : Osman IŞIN Vekili : Av. Emrah YURC İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, iş sözleşmesinin feshine ili şkin işlemin iptali istemiyle aç ılan davan ın kesinleşmemiş ceza mahkemesi karar ına dayan ılarak reddedilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/8/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 3A. Ceza Yarg ılamas ı Süreci 8. Bitlis'in Merkez ilçesi Fatih Ortaokulunda 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 4/B maddesi kapsam ında sözle şmeli öğretmen olarak görev yapan başvurucu, FETÖ/PDY'ye üye olma suçlamas ıyla 17/3/2017 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. Daha sonra Bitlis Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yürütülen 2017/1065 say ılı soruşturma kapsam ında Bitlis Sulh Ceza Hakimli ğinin 20/3/2017 tarihli ve 2017/155 sorgu say ılı karar ı ile başvurucunun tutuklanmas ına karar verilmi ştir. 9. Başvurucu hakk ında FETÖ/PDY'ye üye olma suçlamas ıyla aç ılan davada Bitlis 2. Ağır Ceza Mahkemesi 31/7/2018 tarihli karar ı ile mahkûmiyete hükmetmi ştir. 10. Başvurucu taraf ından yap ılan istinaf talebi üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 26/6/2020 tarihinde A ğır Ceza Mahkemesi karar ını eksi k araştırma ile karar verildi ği gerekçesiyle kesin olarak bozmu ştur. 11. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan incelemeye göre, Bölge Adliye Mahkemesi incelemesi üzerine bozulan karar Bitlis 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 2020/287 esas say ısına kaydedilmi ş olup davan ın hâlen derdest oldu ğu görülmüştür. B. Disiplin Cezas ı ve İdari Yarg ı Süreci 12. Hakk ındaki tutuklama karar ı verilmesi üzerine ba şvurucunun 22/3/2017 tarihli valilik oluru ile görevden uzakla ştırılmas ına, 23/3/2017 tarihli ve E.3903203 say ılı valilik olur işlemi ile de Sözle şmeli Personel Çal ıştırılmas ına İlişkin Esaslar ın ek-6/c-f maddesi uyar ınca ''Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmedi ğinden '' bahisle sözle şmesinin feshedilerek devlet memurlu ğunun sona erdirilmesine karar verilmi ştir. 13. Tesis edilen i şlemin iptali istemiyle Van 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) açılan davada Mahkeme 28/6/2018 tarihli kararla dava konusu i şlemin iptaline karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesi şu şekildedir: "...Uyuşmazl ık konusu olayda; davac ının Bitlis Sulh Ceza Hakimli ği'nin 2017/15 5 sorgu say ılı karar ı ile tutuklanmas ına karar verildi ği görüldü ğünden, tutuklulu ğunun bi r mazeret olarak kabulü gerekmekte olup, tutuklu oldu ğu süre içerisinde görevi ba şında bulunmama halinin, özürsüz olarak göreve gelmeme şeklinde de ğerlendirilmesine imkan bulunmamaktad ır. Bu durumda; tutuklu olmas ı mazeretine binaen i şe gelemeyen davac ının hizme t sözleşmesinin, Sözle şmeli Personel Çal ıştırılmas ına İlişkin Esaslar' ın Ek-6/c-f maddesi uyar ınca, sözle şme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmedi ğinden bahisle feshedilmesine ili şkin dava konusu i şlemde hukuka uygunluk bulunmad ığı sonucuna var ılmaktad ır. ..." 14.İdare Mahkemesi karar ına karşı yap ılan istinaf talebi üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 21/5/2019 tarihli karar ı ile Mahkeme karar ını bozmuştur. Bölge İdare Mahkemesi karar ının gerekçesi şu şekildedir: Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 4"...Uyuşmazl ık konusu olayda; davac ı hakk ında FETÖ/PDY Terör Örgütüne Üye Olm a suçundan aç ılan davada Bitlis 2. A ğır Ceza Mahkemesinde yap ılan yarg ılama sonuc u davac ının mahkumiyetine karar verildi ği, karar ın istinaf a şamas ında olduğu görülmektedir. Bu durumda, dava dosyas ında yer alan bilgi ve belgeler ile yukar ıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte de ğerlendirilmesinden, terör örgütü üyeli ğinden mahkumiyet karar ı bulunan davac ının durumunun Yönetmeli ğin EK-6/f kapsam ında kald ığı aç ık olup bu nedenle davac ının sözleşmesinin feshedilmesine dair dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonuç ve kanaatine var ılmıştır. ..." 15. Bölge İdare Mahkemesi karar ı Dan ıştay Onikinci Dairesinin 25/2/2020 tarihli karar ıyla kesin olarak onanm ıştır. 16. Bireysel ba şvuruya konu Dan ıştay Onikinci Dairesinin nihai karar ı başvurucuya 26/7/2020 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 20/8/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV. İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 18. 657 say ılı Kanun'un " Genel ve özel şartlar " kenar ba şlıklı 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, 4. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güven i kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 57. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ak ıl hastal ığı bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) ( İptal: Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 say ılı Karar ı ile) B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." 19. 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 say ılı Bakanlar Kurulu karar ının 28/6/1978 tarihli ve 16330 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanmas ı ile yürürlü ğe giren Sözle şmeli Personel Çal ıştırılmas ına İlişkin Esaslar ın "Sözleşmenin feshi " başlıklı ek-6. maddesi şöyledir: ''Personelin; a) İşe al ınma aç ısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini ta şımad ığının sonradan anla şılmas ı, b) İşe al ınma aç ısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) Hizmet sözle şmesinde belirtilen ko şullara uymamas ı nedeniyle ba ğlı bulunduklar ı yöneticileri taraf ından yaz ılı olarak uyar ılmas ına rağmen söz konusu ko şullara uymama halinin tekrarlanmas ı, d) Hizmetinin gerektirdi ği pozisyona ihtiyaç kalmamas ı, e) Bir proje kapsam ında işe al ınmas ı durumunda istihdam edildi ği projenin tamam ının veya proje bölümlerinin sözle şmede öngörülen süreden önce tamamlanmas ı, f ) (EK: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birli ği içerisinde olmas ı, bu örgütlere yard ım etmesi, kamu imkan ve kaynaklar ını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmas ı ya da kulland ırmas ı, bu örgütlerin propagandas ını yapmas ı, hallerinden herhangi birinin gerçekle şmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlar ınca sözleşmesi tek tarafl ı feshedilir..." B. Uluslararas ı Hukuk 1. İlgili Sözle şme 20. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Bir suç ile itham edilen herkes, suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masu m say ılır." Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 62. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 21. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM), Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında güvence alt ına al ınan masumiyet karinesinin iki unsuru bulundu ğunu kabul etmekte; ilk unsurun ki şiye ceza gerektiren bir suç isnad ında bulunulmas ından ceza yarg ılamas ının sonuçlanmas ına kadar geçen süreci kapsad ığını, ikinci unsurun ise ceza yarg ılamas ı mahkûmiyetten ba şka bir şekilde sonuçland ığı zaman devreye girdi ğini ve dah a sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suç ile ilgili olarak ki şinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını gerektirdi ğini ifade etmektedir. Öte yandan A İHM; ceza yarg ılamas ının devam etti ği sürece ili şkin ilk unsurun kapsam ının sadece ceza yarg ılamalar ının adilliğini temin etmek ad ına usule ili şkin bir güvence olmakla s ınırlı olmad ığını, bu ilkenin kapsam ının daha geni ş olduğunu belirtmekte ve hiçbir devlet temsilcisinin ki şinin suçlulu ğu bir mahkeme taraf ından tespit edilmeden o ki şinin suçlu oldu ğuna ilişkin bir ifadede bulunmamas ını gerektirdi ğini hat ırlatmaktad ır. Bu yönüyle A İHM, masumiyet karinesinin yaln ızca ceza yarg ılamalar ı bağlam ında değil ceza yarg ılamalar ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen di ğer davalarda ya da disiplin incelemelerinde de ihlal edilebilece ğine dikkat çekmektedir ( Kemal Coşkun/Türkiye , B. No: 45028/07, 28/3/2017, 41, 43; Seven/Türkiye , B. No: 60392/08, 23/1/2018 43). 22. Bu ba ğlamda masumiyet karinesinin idari yarg ılamalar için de uygulanabilir olduğunu kabul eden A İHM, hakk ında nihai bir ceza hükmü olmamas ına rağmen idare mahkemesi taraf ından verilen bir kararda davac ıya cezai sorumluluk yükleyen bir ifadenin yer almas ının Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı kapsam ında bir soruna yol açabileceğini belirtmektedir ( Çelik Bozkurt/Türkiye , B. No: 34388/05, 12/4/2011, 31, 32; Seven/Türkiye , 51). 23. AİHM, Çelik Bozkurt/Türkiye başvurusunda ceza yarg ılamas ına konu dava ertelendiği hâlde ayn ı olay dolay ısıyla ve erteleme karar ına dayal ı olarak ba şvurucunun öğretmenlik mesle ğinden ç ıkar ılmas ına ilişkin idari i şlem ve idare mahkemesi karar ını incelemiş ve masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine karar vermi ştir. 24.Çelik Bozkurt/Türkiye karar ına konu olayda ba şvurucu 15/6/2000 tarihinde, yasa dışı Hizbullah örgütü mensubu olmakla suçlanm ıştır. Hakk ındaki yarg ılama Diyarbak ır Devlet Güvenlik Mahkemesinde (DGM) devam ederken 23/4/1999 tarihinden önce i şlenen belli suçlara ili şkin kovu şturmalar ın ertelenmesine ili şkin yasa yürürlü ğe girmiş, DGM başvurucunun yasa d ışı örgüte yard ım ve yatakl ık suçunun söz konusu yasa kapsam ında olduğunu belirterek 13/3/2001 tarihinde hakk ındaki yarg ılaman ın ertelenmesine karar vermiştir. Yarg ılaman ın ertelenmesinden önce 4/10/2000 tarihinde Millî E ğitim Bakanl ığı (MEB), savc ılığın elindeki delillerin ba şvurucunun yasa d ışı örgüt mensubu oldu ğunu gösterdiği kanaatiyle ba şvurucuyu ilkokul ö ğretmenliği görevinden ç ıkarm ıştır. Başvurucu, meslekten ç ıkar ılma karar ının iptali istemiyle Diyarbak ır İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açm ıştır. İdare Mahkemesi 7/3/2002 tarihinde davay ı reddetmi ş, karar ın gerekçesinde 13/3/2001 tarihli DGM karar ına at ıfta bulunarak ceza yarg ılamas ında, faaliyetlerinin yard ım ve yatakl ık teşkil ettiği tespit edilen ba şvurucunun meslekte n çıkar ılmas ının yasaya uygun oldu ğu ifadelerine yer vermi ştir. Karar, Dan ıştay incelemesinden geçerek kesinle şmiştir (Çelik Bozkurt/Türkiye , 7-13). 25. AİHM, İdare Mahkemesinin ba şvurucunun davas ını reddederken kulland ığı dilin ceza davas ı ile idari yarg ılama aras ında bir bağ kurduğuna dikkat çekmi ş; bunun da Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının idari yarg ılamay ı kapsayacak şekilde Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 7genişletilmesini hakl ı ç ıkard ığını belirterek Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının somut davaya uygulanabilir oldu ğu tespitinde bulunmu ştur (Çelik Bozkurt/Türkiye , 34). 26.İdare Mahkemesinin karar ında ayn ı ifadelere yer vermesi ve olaylarla ilgili yeni bir değerlendirme yapmam ış olmas ı ışığında AİHM, söz konusu Mahkemenin ba şvurucunun öğretmenlik mesle ğinden ç ıkar ılma karar ının yasaya uygunlu ğunu inceleme görevini a şarak hiçbir ceza mahkemesi taraf ından bu yönde bir sonuca ula şılmad ığı hâlde ba şvurucuyu yasa dışı bir örgüte yard ım ve yatakl ık etmekten suçlu buldu ğunu tespit etmi ştir ( Çelik Bozkurt/Türkiye , 35). 27. Son olarak A İHM, yetkili mercilerin ba şvurucunun müteaddit i ş başvurusunu reddederken Diyarbak ır DGM'nin ceza kovu şturmas ının ertelenmesi karar ını esas almay a devam etti ğini gözlemledi ğini belirterek bu durumun devletin hiçbir temsilcisini ya da kurumunun bir şahs ı, suçu bir mahkeme taraf ından tespit edilmeden suçlu ilan etmemesini gerektiren Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ıyla bağdaşmad ığını ifade etmi ştir. AİHM, bu de ğerlendirmelere istinaden somut olayda ba şvurucunun masumiyet karinesinin ihlal edildi ği sonucuna varm ıştır (Çelik Bozkurt/Türkiye , 36, 37). 28. AİHM, Güç/Türkiye (B. No: 15374/11, 23/1/2018) ba şvurusunda ise uygunsuz davran ışı nedeniyle hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ı sonuçlanmadan okul görevlisinin kamu görevinden ihraç edilmi ş olmas ının masumiyet karinesini ihlal etmedi ğine karar vermiştir. 29.Güç/Türkiye karar ına konu olayda halk e ğitim merkezinde çal ışmakta olan başvuran, bir ilkokul ö ğrencisi ile uygunsuz vaziyette yakaland ığı iddias ı üzerine çocu ğa yönelik cinsel taciz şüphesiyle polis taraf ından gözalt ına al ınm ıştır. Başvuran daha sonra çocuğa yönelik cinsel istismar, cinsel taciz ve çocu ğu yasaya ayk ırı şekilde al ıkoymakla suçlanm ıştır. Hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ı devam ederken MEB müfetti şleri taraf ından başvuran hakk ında disiplin soru şturmas ı başlatılm ıştır. Bu bağlamda, memurluk sıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz k ızart ıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğu tespit edilen ba şvuran, görevinden ihraç edilmi ştir. Başvuran ın idare mahkemesinde açt ığı dava reddedilmi ştir (Güç/Türkiye, 7-27). 30. Mezkur ba şvuruda A İHM'den disiplin makamlar ının ve idari makamlar ın kararlar ında belirttikleri gerekçeler veya kulland ıklar ı dil nedeniyle ceza mahkemesi taraf ından suçlu bulunmam ış olan başvuran ın masumiyetine gölge dü şürülmesine sebebiyet verip vermediklerini tespit etmesi talep edilmi ştir (Güç/Türkiye, 31). 31. AİHM'in bu ba ğlamdaki tespitlerine göre somut olayda disiplin soru şturmas ı, ilgili kişilerin ifadelerine ba şvurmak ve rehber ö ğretmenin söz konusu ö ğrencinin psikolojik ve sosyal geli şim düzeyi hakk ında haz ırlad ığı raporu incelemek suretiyle ba ğıms ız şekilde olaylar ı tespit eden iki müfetti ş taraf ından yürütülmü ştür. Disiplin raporunda, müfetti şlerin başvuran aleyhinde yürütülmekte olan ceza yarg ılamas ı devam ederken erken ç ıkar ımlard a bulunduklar ına işaret eden herhangi bir husus mevcut de ğildir. Müfetti şler, yürüttükleri soruşturma sonucunda ve daha hafif bir ispat külfeti temelinde ba şvuran ın öğrenciye tacizde bulunduğu hususunda güçlü izlenimler edinmi ştir. AİHM'e göre taciz terimi kullan ımı tek başına bir sorun te şkil etmemektedir. Zira söz konusu terim, sadece ceza hukuku kapsam ına giren eylemler ba ğlam ında kullan ılmamakta olup ayn ı zamanda ki şinin vücut bütünlü ğü dâhil kişinin mahreminin r ızas ı dışında fiziksel temas veya şifahen ihlal edildi ği durumlarda da kullan ılmaktad ır. Disiplin makamlar ı taciz eyleminin ceza hukuku kapsam ında cinsel taci z Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 8olarak s ınıfland ırılıp s ınıfland ırılamayaca ğı hususunda da bir yorumda bulunmam ıştır. Ayr ıca AİHM'e göre yetkililerin söz konusu olay nedeniyle ba şvuran hakk ında şüphelerin has ıl olduğunu belirtmeleri, e ğitim sisteminde kamu güveninin sürdürülmesi ve çocuklara yönelik şüpheli eylemlere ho şgörü gösterilmesini engelleme gereksinimlerinin yetkililer taraf ından dikkate al ındığı anlam ına gelmektedir. Bu husus kar şısında disiplin soru şturmas ı, hukuk yarg ılamas ı kapsam ında kalan yetki s ınırlar ını eş zamanl ı olarak yürütülen ceza yarg ılamas ında başvuran ın masum say ılma hakk ını ihlal teşkil edecek şekilde aşmam ıştır (Güç/Türkiye, 41). 32. AİHM, idare mahkemesinin ceza yarg ılamas ında al ınan bir ifadeye at ıfta bulunmas ına ilişkin olarak ise hukuk mahkemesinin ceza davas ında al ınan bir ifadeye veya elde edilen bir delile istinat etmesinin tek ba şına Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına ayk ırı olmad ığını ancak bu istinat sonucunda hukuk mahkemesinin daval ının cezai sorumlulu ğu hakk ında yorum yapmamas ı veya bu ba ğlamda uygun olmayan ç ıkar ımlarda bulunmamas ı gerektiğini dile getirmektedir. Olaylara ili şkin olarak A İHM, söz konus u ifadenin (ba şvuran ın daha önce çal ışmış olduğu diğer okullarda da bu tür uygunsuz davran ışlarda bulundu ğu söylentilerine at ıfta bulunan) tek ba şına başvurana cezai suç isnad ında bulunmad ığı kanaatinde oldu ğunu belirtmi ştir. AİHM, ayr ıca başvuran ın ceza yarg ılamas ında kendisine isnat edilen eylemlerden suçlu bulunmas ı gerektiği yönünde idare mahkemesince bir yorumda bulunulmad ığını ifade etmi ştir. AİHM, sonuç olarak disiplin işlemleri ile idari yarg ılama sürecinde kullan ılan dilin Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında yer alan ko şullara uygun oldu ğunu tespit etmi ştir (Güç/Türkiye, 42, 43). V.İNCELEME VE GEREKÇE 33. Anayasa Mahkemesinin 14/9/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 34. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak geliri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 35. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 36. Başvurucu, hakk ındaki ceza davas ının henüz kesinle şmediğini, istina f mahkemesince karar ın bozularak mahkemesine geri gönderildi ğini belirtmekte; kesinleşmemiş ceza mahkemesi karar ına istinaden sözle şmesinin feshedilerek Devlet memurluğundan ç ıkar ılmas ının hukuka ayk ırı olduğu iddia ederek masumiyet karinesi ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. 37. Bakanl ık görüşünde; başvurucu FETÖ/PDY soru şturmas ı kapsam ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ı üzerine öncelikle görevinden uzaklaştırıldığını sonras ında ise Sözle şmeli Personel Çal ıştırılmas ına İlişkin Esaslar ın ek-6/c ve f bendleri kapsam ında hizmet sözle şmesi feshedildi ğini belirtmi ştir. Bununla birlikte Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 9Bölge İdare Mahkemesi karar ında masumiyet karinesinin ihlal edilmedi ği, uyuşmazl ık konusu olan i şlemin OHAL dönemi içinde gerçekle ştirildiği, kişi yarar ı ile kamu yarar ı aras ındaki dengenin gözetildi ğinin anlaşıldığı ifade edilmi ştir. C. Değerlendirme 38. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bireysel ba şvuruya dayanak dava ba şvurucunun sözleşmesinin feshedilmesi üzerine açt ığı idari davaya ili şkindir. Ba şvurucunun kesinleşmemiş ceza mahkemesi karar ına dayan ılarak sözle şmesinin feshedildi ği şikâyetinin masumiyet karinesi yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 39. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 40. Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü f ıkras ı şöyledir: "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu say ılamaz." 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 41. Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına göre Anayasa Mahkemesine yap ılan bir bireysel ba şvurunun esas ının incelenebilmesi için kamu gücü taraf ından müdahale edildi ği iddia edilen hakk ın Anayasa'da güvence alt ına al ınm ış olmas ının yan ı s ıra Sözleşme ve Türkiye'nin taraf oldu ğu ek protokollerinin kapsam ına da girmesi gerekir. Bir ba şka ifadeyle Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı dışında kalan bir hak ihlali iddias ını içeren ba şvurunun kabul edilebili r olduğuna karar verilmesi mümkün de ğildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). 42. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında adil yarg ılanma hakk ı güvence altına al ınm ıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 say ılı Kanun'un Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ına adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin 14. maddesinin gerekçesinde "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınm ış olan adil yarg ılama hakk ı[nın] metne dahil " edildiği belirtilmi ştir. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 36. maddesine söz konusu ibarenin eklenmesinin amac ının Sözleşme'de düzenlenen adil yarg ılanma hakk ını anayasal güvence alt ına almak oldu ğu anlaşılmaktad ır (Yaşar Çoban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeri ği belirlenirken Sözle şme'nin " Adil yarg ılanma hakk ı" kenar ba şlıklı 6. maddesinin gözönünde bulundurulmas ı gerekir ( Onurhan Solmaz , 22). 43. Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, kendisine bir suç itham edilen herkesin suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum say ılacağı düzenlenmi ştir. Bu itibarla masumiyet karinesi, Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olmakla beraber suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 10kimsenin suçlu say ılamayaca ğı belirtilmek suretiyle Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü fıkras ında ayr ıca düzenlenmi ştir. 44. Adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencenin iki yönü bulunmaktad ır. 45. Güvencenin ilk yönü ki şi hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçlan ıncaya kada r geçen, bir ba şka ifadeyle ki şinin ceza gerektiren bir suçla itham edildi ği (suç isnad ı alt ında olduğu) sürece ili şkin olup suçlu oldu ğuna dair hüküm tesis edilene kadar ki şinin suçlulu ğu ve eylemleri hakk ında erken aç ıklamalarda bulunulmas ını yasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsam ı sadece ceza yarg ılamas ını yürüten mahkemeyle s ınırlı değildir. Güvence ayn ı zamanda di ğer tüm idari ve adli makamlar ın da işlem ve kararlar ında, suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar ki şinin suçlu oldu ğu yönünde ima ya da aç ıklamalarda bulunmamas ını gerekli k ılar. Dolay ısıyla sadece suç isnad ına konu ceza yarg ılamas ı kapsam ında değil ceza yarg ılamas ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen di ğer hukuki süreç ve yarg ılamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir ( Galip Şahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, 39). 46. Güvencenin ikinci yönü ise ceza yarg ılamas ı sonucunda mahkûmiyet d ışında bir hüküm kuruldu ğunda devreye girer ve daha sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suçl a ilgili olarak ki şinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını, kamu makamlar ının toplum nezdinde ki şinin suçlu oldu ğu izlenimini uyand ıracak işlem ve uygulamalardan kaç ınmas ını gerektirir ( Galip Şahin, 40). 47. Masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencelerin kapsam ı bu şekilde belirlendikte n sonra ise bireysel ba şvuruya konu olay yönünden bu güvencelerin geçerli olup olmad ığının ortaya konulmas ı gerekmekte olup bu husus Anayasa'n ın 36. maddesinin somut davaya uygulanabilirli ğinin ve dolay ısıyla başvurunun kabul edilebilirli ğinin tespiti bak ımından önem arz etmektedir. 48. Masumiyet karinesinin medeni hak ve yükümlülükler kapsam ında kalan bir yarg ılamada uygulanabilmesi için ba şvurucunun söz konusu medeni yarg ılama ile hakk ında yürütülen veya sona eren ceza yarg ılamas ı aras ında bağlant ı bulundu ğunu göstermesi gerekmektedir. Medeni hak yarg ılamas ında, ceza yarg ılamas ında verilen karar ın sonucunun dikkate al ındığı ve değerlendirildi ği veya ceza dosyas ında yer alan delillerin irdelendi ği ya da başvurucunun hakk ındaki suçlamay ı doğuran olaylara dahli ile ilgili irdelemelerde bulunuldu ğu veyahut ba şvurucunun muhtemel suçlulu ğuyla ilgili yorum yap ıldığı hâllerde söz konusu ba ğlant ının var oldu ğu kabul edilebilir. Bununla birlikte hukuk yarg ılamas ı ile ceza yarg ılamas ı aras ındaki ba ğlant ının varl ığına işaret eden olgular ın tüketme yoluyla say ılmas ının mümkün olmad ığı, bunlar ın kararlar ın verildi ği yarg ılamalar ın türüne ve içeriğine göre de ğişebileceği kabul edilmelidir. Ancak ba ğlant ının varl ığı değerlendirilirken kararda kullan ılan dilin kritik öneme sahip olaca ğı vurgulanmal ıdır (S.M. [GK], B. No: 2016/6038, 20/6/2019, 38). 49. Bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucu hakk ındaki sözle şmenin feshedilerek devlet memurlu ğundan ç ıkar ılmas ına ilişkin işlemin iptali davas ı ile ceza yarg ılamas ına ilişkin yarg ılaman ın eş zamanl ı olarak yürütüldü ğü ancak iptal davas ına ilişkin idari davan ın ceza yarg ılamas ı devam ederken sonuçland ığı görülmektedir. Ba şvurucunun sözle şmesinin feshedilmesine ili şkin işlemin iptali istemiyle açt ığı idari davada masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddias ı bağlam ındaki şikâyeti; Bölge İdare Mahkemesi taraf ından olay ın ele al ınış şekline, gerekçeli kararda kullan ılan ifadelere ili şkindir. Dolay ısıyla ceza yarg ılamas ı devam Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 11ederken ba şvurucunun sözle şmesini sonland ıran idari makam ile bu i şlemin hukuka uygunluk denetimini yapan yarg ı merciinin kulland ığı ifadelerin ve dayand ığı gerekçelerin şikâyet konusu edildi ği bu başvuruda, masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencenin ilk yönü devreye girmektedir. Hâl böyle olunca somut davada masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencelerin, bir başka ifadeyle Anayasa'n ın 36. maddesinin uygulanabilece ği sonucuna var ılmaktad ır. Bu itibarla ihlal iddialar ının Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ının kapsam ında yer ald ığı, diğer bir ifadeyle ba şvurunun Anayasa ve Sözle şme hükümleriyle konu bakımından bağdaşmazl ık göstermedi ği anlaşılmaktad ır. 50. Öte yandan aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 51. Masumiyet karinesi, hakk ında suç isnad ı bulunan bir ki şinin adil bir yarg ılama sonunda suçlu oldu ğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum say ılmas ı gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere ğini oluşturmaktad ır (AYM, E.2013/133, K.2013/169, 26/12/2013). An ılan karine, ki şinin suç i şlediğine dair kesinle şmiş bir yarg ı karar ı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence alt ına almaktad ır. Ayr ıca hiç kimse, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yarg ılama makamlar ı ve kamu otoriteleri taraf ından suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz ( Kürşat Eyol , B. No: 2012/665, 13/6/2013, 26). 52. Ceza muhakemesiyle e ş zamanl ı olarak yürütülen, bir ba şka ifadeyle ki şinin henüz suç isnad ı alt ında oldu ğu, ceza makamlar ı taraf ından hakk ında herhangi bir hüküm kurulmad ığı süreçte devam eden soru şturma ve yarg ılamalarda masumiyet karinesi bak ımından önemli olan husus; kamu makamlar ının işlem ya da kararlar ında belirttikleri gerekçeler veya kulland ıklar ı dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri taraf ından henüz suçlu bulunmam ış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleridir ( Galip Şahin, 47). 53. Bununla birlikte ceza yarg ılamas ına konu maddi olay ve olgular ın diğer kamu makamlar ınca (idari/adli) ayr ıca değerlendirilmesi ve bu de ğerlendirme sonucunda ula şılacak kanaate göre i şlem/karar tesis edilmesi mümkündür. Bu ba ğlamda hukuk yarg ılamalar ında ceza yarg ılamas ında elde edilen bir delile dayan ılmas ı ya da ki şi hakk ında yap ılan ceza yarg ılamas ına bir olgu olarak at ıf yap ılm ış olmas ı tek başına masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencelere ayk ırılık teşkil etmez. Ancak adli ve idari makamlar ın kendi görev s ınırlar ını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu ba ğlamda birtak ım ç ıkar ımlarda bulunmas ı masumiye t karinesinin ihlaline yol açabilir. Masumiyet karinesi kapsam ındaki güvencelerin sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespiti yap ılırken ise karar ın gerekçesinin bir bütün olarak de ğerlendirilmesi gerekir ( Galip Şahin, 48). 54. Masumiyet karinesinin ihlal edilip edilmedi ği değerlendirilirken özellikle hukuk ve idari yarg ılama bak ımından üzerinde durulmas ı gereken önemli hususlardan biri, yarg ılamay ı yapan makam ın ilgili ki şiye suç isnat edip etmedi ği ve ceza yarg ılamas ı karar ını sorgulay ıp sorgulamad ığıdır. Kamu otoriteleri veya görevlileri taraf ından hakk ında soruşturma veya kovu şturma yürütülen ki şiyle ilgili olarak yarg ılama süreci bir mahkûmiyet Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 12hükmüyle kesinlik kazanmadan suçlulu ğa dair herhangi bir kanaat ifade edilmi ş olmas ı ya da ceza yarg ılamas ı mahkûmiyet d ışında bir kararla sona ermesine ra ğmen sona ermeye ili şkin kararda san ığın suçlu olabilece ğinin ifade edilmi ş olmas ı durumunda masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilecektir. Bu kapsamda karar vericilerin kulland ıklar ı dil kritik öne m taşır (Mustafa Ak ın, B. No: 2013/2696, 9/9/2015, 38, 39). b. İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 55. Bireysel ba şvuruya konu olayda ba şvurucu hakk ındaki ceza ve idari yarg ı süreçlerinin e ş zamanl ı olarak yürütüldü ğü ancak ba şvurucunun sözle şmesinin feshedilerek Devlet memurlu ğundan ç ıkar ılmas ı işlemine kar şı aç ılan idari davan ın ceza yarg ılamas ı devam ederken sonuçland ığı, bir başka ifadeyle ba şvurucunun suçlulu ğunun hükmen sabit olmad ığı görülmektedir. Bu itibarla somut olayda idari i şlemin tesisi ve yarg ılama sürecinde kamu makamlar ının kararlar ında belirtti ği gerekçeler veya kulland ığı dil nedeniyle henüz ceza mahkemesi taraf ından suçlu bulunmam ış olan ba şvurucunun masumiyetine gölge düşürülmesine sebebiyet verilip verilmedi ğinin ortaya konulmas ı gerekmektedir. 56. Somut olayda ba şvurucunun sözle şmesinin feshedilmesine ili şkin işlem başvurucunun -tutuklanmas ından kaynakl ı olarak- i şe devam etmemesi sebebine dayanmakta ise de söz konusu i şlemin yarg ısal denetimini gerçekle ştirilen Bölge İdare Mahkemesinin gerekçeli karar ında Ağır Ceza Mahkemesinin ba şvurucu hakk ındaki kesinle şmemiş -nitekim daha sonra bozulan- mahkûmiyet karar ına dayand ığı görülmektedir. 57. Bölge İdare Mahkemesinin iptal davas ı yönünden davan ın reddine gerekçe olarak gösterdi ği Ağır Ceza Mahkemesi karar ı nihai bir karar olmay ıp başvurucu hakk ında yürütülen ceza davas ının derdest oldu ğu görülmektedir. Bölge İdare Mahkemesi karar ı, ceza yarg ılamas ına ilişkin karar ın başvurucu hakk ında verilmi ş nihai bir karar mahiyetinde başvurucuya cezai bir sorumluluk yükleyen bir ifade olarak alg ılanmaktad ır. Bir ba şka deyişle başvurucunun suçlulu ğu hükmen sabit olmad ığı halde ba şvurucunun suçlu oldu ğu kabul edilmi ştir. 58. Bölge İdare Mahkemesi karar ı kapsam ında tek dayana ğın ceza yarg ılamas ı sürecinde verilen kesinle şmemiş karar oldu ğu görülmü ştür. Bu durumda ba şvurucu hakk ında devam eden bir yarg ılama sürecine dayan ılarak verilen ret karar ı ile Bölge İdare Mahkemesinin erken ç ıkar ımda bulundu ğu değerlendirilmi ştir. Bu yorumun ba şvurucunun masumiyetine gölge dü şürdüğü tespit edilmi ştir. 59. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. ve 38. maddelerinde güvence alt ına alınan masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekmektedir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 60. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 13(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 61. Başvurucu maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 62. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da de ğinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına geleceği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmi ştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 63. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin, yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 64.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ula şan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 65. İncelenen ba şvuruda masumiyet karinesinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 66. Bu durumda masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Başvuru Numaras ı: 2020/27943 Karar Tarihi : 14/9/2022 14Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Van 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 67. İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 36 ve 38. maddelerinde güvence alt ına al ınan masumiyet karinesinin İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğ inin masumiyet karinesinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Van 2. İdare Mahkemesine (28/6/2018 tarihli ve E.2017/1206, K.2018/1516 say ılı karar ı ile ilgilidir.) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, F. 9.900 TL vekâlet ücretinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, G. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 14/9/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.