TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEYSİ ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/32272) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Veysi ÖZCAN Vekili : Av. Şeyma TUNCER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran ılmas ı nedeniyle ki şinin maddi ve manevi v
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR VEYSİ ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/32272) Karar Tarihi: 10/2/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Veysi ÖZCAN Vekili : Av. Şeyma TUNCER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, t ıbbi ihmal sonucu zarara u ğran ılmas ı nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ve yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/8/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, do ğuştan kab ızlık şikâyeti nedeniyle 1993 y ılında bir devlet hastanesinde ameliyat olmu ş ve 2004 y ılına kadar sa ğlıklı bir şekilde yaşam ıştır. An ılan y ılda şikâyetlerinin nüksetmesi üzerine İstanbul Üniversitesi Çapa T ıp Fakültesinde 17/2/2004 ve 17/1/2005 tarihlerinde ameliyat olmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 38. Ancak geçirdi ği ameliyatlar sonucu iyile şemeyen ba şvurucu, İstanbu l Üniversitesi Cerrahpa şa T ıp Fakültesinde 15/9/2005 ve 7/9/2006 tarihlerinde tekrar ameliyat olmuştur. An ılan ameliyatlar sonras ı başvurucunun ba ğırsaklar ı yerine yerle ştirilememi ş ayr ıca göbek f ıtığı ve bacaklarda a ğrı ile uyuşma şikâyetleri olu şmuştur. Şişli Eftal E ğitim Araştırma Hastanesinin 4/1/2013 tarihli sa ğlık kurulu raporuyla, ba şvurucunun kongenita l hirschsprung hastal ığına bağlı olarak geçirdi ği operasyonlar sonucu yüzde 58 oran ında engelli oldu ğu tespit edilmi ştir. A. Hukuk Yarg ılamas ına İlişkin Süreç 9. Başvurucu; kab ızlık şikâyeti ile gitti ği hastaneden geçirmi ş olduğu ameliyatlar nedeniyle sakat bir insan olarak ç ıktığını, bir firmada asgari ücretle çal ıştığını, sakatl ığı sebebiyle niteliklerine uygun bir i ş yapamad ığını ve iyi bir kazanç sa ğlayamad ığını beyanla ameliyatlar ı gerçekleştiren doktor ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpa şa T ıp Fakültesine kar şı 2/2/2010 tarihinde maddi ve manevi tazminat davas ı açm ıştır. 10.İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen yarg ılama s ıras ında Adli T ıp Kurumu 3. Adli T ıp İhtisas Kurulundan 30/1/2012 tarihli rapor al ınm ıştır. Bu rapor başvurucu hakk ındaki t ıbbi belgelerin incelenmesi ve yap ılan muayenede elde edilen verilere göre düzenlenmi ştir. Rapor sonucunda; ba şvurucuya 1993 y ılında hirschsprung hastal ığı tan ısı konuldu ğu ve bundan sonra farkl ı tarihlerde birçok ameliyat yap ılmak zorund a kal ındığı, aç ılan bağırsağın tekrar bat ına al ınmak istenildi ği ancak kolonda ve di ğer distal kolonik segment lerde darl ık olmas ı nedeniyle bunun hasta klini ği aç ısından uygun olmad ığının anlaşıldığı belirtilmi ştir. Bat ın ameliyatlar ı sonras ı bat ında insizyonel herni nin ve bat ın içinde yap ışıklıklar ın uygulanan cerrahiye ba ğlı oluşabilecek komplikasyonlardan olduğu, kişiye yap ılan uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun oldu ğu değerlendirmesine yer verilmiştir. 11. Mahkeme 22/1/2013 tarihinde hizmet kusurundan do ğan zararlardan dolay ı İdareye kar şı idari yarg ı yerinde tam yarg ı davas ı aç ılmas ı gerektiği, kamu kurumu çal ışanlar ına karşı dava aç ılmas ının mümkün olmad ığı vurgulanarak İstanbul Üniversitesi hakk ında aç ılan davan ın yarg ı yolu bak ımından reddine, doktor hakk ında aç ılan davan ın ise husumet nedeniyle reddine karar verilmi ştir. An ılan karar Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesinin 10/9/2013 tarihli onama karar ıyla kesinle şmiştir. B. Bireysel Ba şvuruya Konu İdari Davaya İlişkin Süreç 12. Başvurucu, kab ızlık şikâyeti ile gitti ği hastanede Prof. Dr. taraf ından bizzat ameliyat yap ılacağı söylenmesine ra ğmen asistanlar taraf ından ameliyat edildi ğini, yanl ış ameliyatlar ve tedaviler nedeniyle sakat kald ığını, bir firmada asgari ücretle çal ıştığını ve sakatl ığı sebebiyle niteliklerine uygun bir i ş yapamad ığını beyanla 21/5/2014 tarihinde tam yarg ı davas ı açm ıştır. 13.İdare davaya cevab ında; ilk ameliyat ın Prof. Dr. gözetiminde uzman doktorlar taraf ından ikinci ameliyat ın ise an ılan doktor taraf ından yap ıldığını, göbek f ıtığının ameliyatlar ın komplikasyonu oldu ğu, bacakta olu şan uyuşma ve ağrı şikâyetlerine yönelik başlan ılan tedavinin ise ba şvurucunun gelmemesi nedeniyle sonland ırıldığı vurgulanm ıştır. Uygulanan cerrahi yöntemler ve tedavilerin t ıp kurallar ına uygun oldu ğu belirtilerek davan ın reddi talep edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 414.İstanbul 4. İdare Mahkemesinin (Mahkeme) 26/2/2016 tarihli karar ı ile davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; olayda idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmad ığı hususunda İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan Kurul raporuyla uygulanan tedavinin t ıp kurallar ına uygun oldu ğunun tespit edildi ği vurgulanarak idare personeline atf ı kabil bir kusurun mevcut olmad ığı değerlendirmesine yer verilmi ştir. 15. Başvurucunun itiraz ı, Bölge İdare Mahkemesi Sekizinci İdare Dava Dairesinin 19/10/2016 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Başvurucunun karar düzeltme talebi de an ılan Dairenin 14/6/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 16. Nihai karar 21/7/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 11/8/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18.İlgili hukuk için bkz. bkz. Fındık K ılıçaslan , B. No: 2015/97, 11/10/2018, 19-27; Cihan Beyribey , B. No: 2014/19450, 26/12/2018, 23-28, Fesih Aydar, B. No: 2015/4259, 10/1/2019, 24-30. V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 10/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Kişinin Maddi ve Manevi Varl ığını Koruma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu; kab ızlık şikâyeti ile ba şvurduğu hastanede konusunda uzman olmayan asistanlar taraf ından ameliyat yap ıldığını, hatal ı ameliyat ve tedaviler nedeniyle engelli kald ığını vurgulam ıştır. Doğalgaz teknisyeni oldu ğunu ancak hatal ı tıbbi müdahaleler nedeniyle ba ğırsaklar ı d ışarıda yaşamak zorunda kald ığından mesle ğini icra edemedi ğini belirten ba şvurucu, ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı ile çal ışma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 21. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak " Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı" kenar ba şlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. " 22. Anayasa'n ın "S ağlık hizmetleri ve çevrenin korunmas ı" kenar ba şlıklı 56. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Devlet, herkesin hayat ını, beden ve ruh sa ğlığı içinde sürdürmesini sa ğlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi art ırarak, işbirliğini gerçekle ştirmek amac ıyla sağlık kuruluşlar ını tek elden planlay ıp hizmet vermesini düzenler. " Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 523. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 24. Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmekte olup söz konusu düzenleme, Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 8. maddesi çerçevesinde özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında güvence alt ına al ınan fiziksel ve zihinsel bütünlü ğün korunmas ı hakk ına karşılık gelmektedir. 25. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlar ında, kas ıt söz konusu olmaks ızın hekim kusuru nedeniyle vücut bütünlü ğünün zarar gördü ğü şeklindeki t ıbbi ihmale dai r şikâyetleri Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelemi ştir (Melahat Sönmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Düzgüner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 26. An ılan kararlar do ğrultusunda somut olayda ba şvurucular ın t ıbbi ihmale dayal ı tüm şikâyetlerinin Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekmektedir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 27. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 28. Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmektedir. Bu kapsamda an ılan Anayasa hükmü ile ki şinin maddi ve manevi varl ığının bütünlü ğü gerek kamusal yetkilerle donat ılm ış kişilerin gerekse özel ki şilerin müdahalelerine kar şı güvence alt ına al ınm ıştır (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 29. Anayasa n ın 17. maddesinin amac ı, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varl ığına karşı devlet taraf ından yap ılabilecek keyfî müdahalelerin önlenmesidir. Bunun yan ı sıra devletin t ıbbi müdahaleler nedeniyle ki şilerin maddi ve manevi varl ığın ı etkili olarak koruma, maddi ve manevi varl ığına sayg ı gösterme şeklinde pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır (Ahmet Acartürk , B. No: 2013/2084, 15/10/2015 , 49). Nitekim Anayasa n ın 56. maddesinde de belirtildi ği üzere pozitif yükümlülük, sa ğlık alan ında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktad ır (İlker Başer ve diğerleri , B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 30. Devlet, bireylerin ya şam hakk ı ile maddi ve manevi varl ıklar ını koruma hakk ı kapsam ında -ister kamu isterse özel sa ğlık kuruluşlar ı taraf ından yerine getirilsin- sa ğlık hizmetlerini hastalar ın yaşamlar ı ile maddi ve manevi varl ıklar ının korunmas ına yönelik Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 6gerekli tedbirlerin al ınabilmesini sa ğlayacak şekilde düzenlemek zorundad ır (Ahmet Acartürk , 51). 31.İlke olarak t ıbbi ihmallere ili şkin şikâyetler konusunda temel ba şvuru yolu, hukuki sorumlulu ğu tespit ad ına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas ı yoludur (Nail Artuç , B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). 32. Maddi ve manevi varl ığı koruma hakk ı kapsam ında hukuki sorumlulu ğu ortaya koymak ad ına adli ve idari yarg ıda aç ılacak tazminat davalar ının makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şart ını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ili şkin yürüttükleri yarg ılamalarda Anayasa n ın 17. maddesinin gerektirdi ği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yap ıp yapmad ıklar ının ya da ne ölçüde yapt ıklar ının da Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri taraf ından bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yarg ı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip oldu ğu önemli rolün zarar görmesine engel olacakt ır (Yasin Ç ıldır, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, 32). 33. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylar ın oluşumuna ili şkin delillerin değerlendirilmesi öncelikle idari ve yarg ısal makamlar ın ödevidir. Ayn ı şekilde ba şvuru dosyas ında bulunan t ıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki şilerin vard ığı sonuçlar ın doğruluğu hakk ında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi de ğildir ( Mehme t Çolakoğlu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Ancak ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı kapsam ında yerine getirmek zorunda oldu ğu usul yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmedi ğinin nesnel bir şekilde de ğerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar ba ğlam ında derece mahkemelerinin kendilerine tan ınm ış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu ba ğlamda müdahaleyi hakl ı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığı incelenmelidir (Murat At ılgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, 44). 34. Bu ba ğlamda derece mahkemelerinin gerekçeleri, taraflar ın kanun yolun a başvuru imkân ını etkili şekilde kullanabilmesini sa ğlayacak surette ayr ıntılı olarak ortaya konulmal ı; ulaşılan sonuçlar yeterli aç ıklıktaki bilimsel görü ş ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayand ırılmal ıdır (Murat At ılgan, 45). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 35. Anayasa Mahkemesi Anayasa'n ın yukar ıda değinilen 17. maddesi kapsam ında devlete dü şen pozitif yükümlülüklerin somut olay ba ğlam ında yerine getirilip getirilmedi ğini denetlemek durumundad ır (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba şvuruya konu olay, devleti n kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına ilişkin pozitif yükümlülü ğü kapsam ında incelenmi ştir. 36. Başvurucunun iddialar ının hatal ı tıbbi müdahaleler sonucu engelli kalmas ında devletin hizmet kusurunun olmas ına rağmen açm ış olduğu tam yarg ı davas ının hatal ı bir değerlendirmeyle reddedilerek zararlar ının giderilmemesine yönelik oldu ğu anlaşılmaktad ır. 37. Somut olayda derece mahkemesince 30/1/2012 tarihli Kurul raporunun tespitleri gözetilerek karar verilmi ştir. Kurul raporu incelendi ğinde; ba şvurucunun iddialar ının konusunda uzman bilirki şi heyeti taraf ından başvurucuya ait tedavi belgeleri ve bizzat Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 7yap ılan muayene bilgilerine göre de ğerlendirildi ği görülmü ştür. Sonuç olarak raporda başvurucunun sa ğlık şikâyetlerinin uygulanan cerrahiye ba ğlı oluşabilecek komplikasyonlar olarak kabul edilmesi gerekti ği ve başvurucuya yap ılan uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun olduğu değerlendirmesine yer verilmi ştir. 38. Dolay ısıyla yap ılan t ıbbi tedavi ve uygulamalar ın t ıp kurallar ına uygun olduğunun uzman bilirki şi raporuyla belirlendi ği ve söz konusu raporun mahkeme karar ına dayanak yap ılarak idarenin kusurlu olmad ığının tespit edildi ği gözönünde bulunduruldu ğunda, ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın ilgili ve yeterli bir gerekçeyle kar şıland ığı görülmektedir. Ayr ıca bir vekille temsil edilen ba şvurucunun bilirki şi raporu dahil yarg ılama işlem ve kararlar ına karşı itirazlar ını sunma olana ğının dolay ısıyla yarg ılamaya etkin bir şekilde kat ılmas ının sağland ığı anlaşılm ıştır. Bu durumda uyu şmazl ığın çözümü için esasl ı olan iddialar ın derece mahkemelerince Anayasa'n ın 17. maddesinin gerektirdi ği özen ve derinlikte incelendi ği anlaşılmaktad ır. Somut olay bak ımından kamu makamlar ının pozitif yükümlülüklerinin yerine getirilmedi ği söylenemeyece ğinden kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edilmedi ği sonucuna var ılm ıştır. 39. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 40. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 41. 31/7/2018 tarihli ve 30495 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenme k Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmi ştir. 42. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi ve yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Tazminat Komisyonu taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 43. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel karar ında; yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildi ği ya da hiç icra edilmediği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel ba şvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkilili ğini tart ışmıştır (Ferat Yüksel , 26). 44. Ferat Yüksel karar ında özetle; an ılan başvuru yolunun ki şileri mali külfet alt ına sokmamas ı ve başvuruda kolayl ık sağlamas ı nedenleriyle ula şılabilir oldu ğu, düzenleni ş şekli Başvuru Numaras ı: 2017/32272 Karar Tarihi : 10/2/2021 8itibar ıyla ihlal iddialar ına makul bir ba şarı şans ı sunma kapasitesinden mahrum olmad ığı ve tazminat ödenmesine imkân tan ımas ı ve/veya bu mümkün olmad ığında başka türlü telafi olanaklar ı sunmas ı nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sa ğlama imkân ına sahip olduğu hususunda de ğerlendirmelerde bulunulmu ştur (Ferat Yüksel , 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak ışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialar ıyla ilgili başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi oldu ğu görülen Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel , 35, 36). 45. Mevcut ba şvurunun bu k ısm ı yönünden söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 46. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ının İHLAL ED İLMEDİĞİNE, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 10/2/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş