T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2025/3778 Karar No : 2025/5160 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... TEMYİZ EDEN (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : ... Üretim San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Doğal Varlıkları Koruma Vakfı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜ…
Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2025/3778 E. , 2025/5160 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2025/3778 Karar No : 2025/5160 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... TEMYİZ EDEN (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : ... Üretim San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Doğal Varlıkları Koruma Vakfı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve IV. Grup Maden Ocağı (Kömür) yapılması planlanan 47,9061 hektar alan için tarım dışı kullanım izni verilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Bakanlık Oluru'nun iptaline karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden; 47,9061 hektar alanda kalan arazinin tamamının kuru özel ürün arazisi niteliğinde olduğu, ortalama nebati (bitkisel üretime uygun) toprak derinliğinin 50 cm olarak belirlendiği, tarla bitkileri yetiştiriciliğine uygun olduğu, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık faaliyetlerinin yaygın olarak yapıldığı, arıcılık yapıldığı, Proje Tanıtım Dosyasında dava konusu parsellerin sadece madencilik yönünden özelliklerinin incelendiği, tarımsal özelliklerine ve çevresel etki değerlendirmesine yeterince yer verilmediği, ayrıca tozlanma, gürültü, nakliye, betonlaşma gibi parametrelerin tarım ve hayvancılığa etkilerinin incelenmediği, yapılan toz modelleme hesaplamalarının ve kullanılan verilerin ise teknik açıdan yeterli ve geçerli olmadığının görülmekte olduğu, ayrıca çöken toz ve partiküler madde hesaplamalarının iki ayrı poligon için ayrı ayrı yapıldığı ve kümülatif etki açısından değerlendirilmesinin yapılmamış olduğu, yine, Proje Tanıtım Dosyasında, tesis alanı yüzeyinde sıyırma yapılarak alınabilecek bitkisel toprak bulunmadığı belirtilmekte ise de, uyuşmazlık konusu arazilerin ortalama nebati toprak derinliğinin 50 cm olarak belirlendiği, projede bu toprağın ne şekilde değerlendirileceğine yer verilmemiş olmasının da eksiklik teşkil ettiği, yine, söz konusu alanın içinden ve civarından derelerin geçmekte olduğu, kuyu ve kaynakların bulunduğu, yaklaşık 1 km mesafede sulama amacıyla yapılmış olan ... Barajının bulunduğu ve söz konusu arazilerin içme suyu amacıyla kullanılan ... Barajının uzak mesafe koruma alanında kaldığı halde su kaynaklarıyla madencilik faaliyetleri arasındaki ilişkilerin ve çevresel etki değerlendirmelerinin yeterli seviyede yapılmadığı, yer altı suyu seviyesinin tespiti için yeni sondajlar yapılmadan alanda daha önce kömür rezervi tespiti için açılan bir gözlem kuyusunun verilerinden faydalanılarak drenaj sisteminin oluşturulduğu, bu kapsamda -230 m kotlarından sonra sızıntı şeklinde yer altı suyuyla karşılaşılacağı ve bu suyun pompa yoluyla sahadan uzaklaştırılacağı öngörülmekle birlikte üretim faaliyetinin -250 kotuna kadar yapılması öngörülmüş olduğundan işletme projesi ile uyumlu olacak şekilde hazırlanmadığı, Proje kapsamında hidrolojik çalışmaların tam olarak yapılmadığı, madencilik faaliyetinin mevcut su kalitesini bozmayacak şekilde nasıl gerçekleştirileceğine, bu hususta alınacak önlemlerin neler olduğuna da proje tanıtım dosyasında yer verilmesi gerektiği, "işletme alanı yakın çevresinde bulunan dere yataklarına hiç bir şekilde sıvı veya katı atık atılmayacağı, malzeme depolanmayacağı, mevcut derelere hiçbir şekilde müdahale edilmeyeceği ve akış yönlerinin değiştirilmeyeceği" şeklindeki önlemlerin yeterli olmadığı, öte yandan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca verilen 47,9061 hektar alanda madencilik faaliyetinde bulunulmasında kamu yararı olduğuna yönelik karar dava konusu edilmemekle birlikte bilirkişi raporunun Maden İşletme Projesinin incelenmesi kısmında belirtilen ve çevre arazileri de etkileyebilecek niteliğe haiz hususlarda görülen eksiklerinin de tamamlanması ile Proje Tanıtım Dosyası ve Toprak Koruma Projesiyle uyumunun sağlanmasının gerektiği, buna göre, Maden İşletme Projesinde malzemenin yıkanması ve nakliye yollarının spreylenmesi için gerekli olacak kullanma suyunun temin edileceği belirtilen suni göletin kapasitesine yönelik ve suyun buradan sağlanamadığı durumlarda nasıl temin edileceğine dair değerlendirmelere yer verilmesi gerektiği, bitkisel toprağa ve toz emisyonuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen değerlendirmelerin de proje tanıtım dosyası ile tutarlı olacak şekilde Maden İşletme Projesine yansıtılması gerektiği sonucuna varıldığından, yukarıda belirtilen alanın ve çevresinde bulunan arazilerin tarımsal özelliklerine ve çevresel etki değerlendirmesine, yer altı ve yer üstü su kaynaklarına etkilerine ve alınacak önlemlere yeterince yer vermeksizin hazırlanan proje tanıtım dosyası ve toprak koruma projesine istinaden tesis olunan alanın amaç dışı kullanım talebine izin verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı ve davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve IV. Grup Maden Ocağı (Kömür) yapılması planlanan tarım dışı kullanım talebine konu 47,9061 hektar alanın, Çanakkale Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personelince kuru özel ürün arazisi olarak sınıflandırıldığı, alternatif alan olmadığı, tarımsal bütünlük içerisinde bulunmadığı, Çanakkale İl Toprak Koruma Kurulunun oy çokluğuyla verilen ... tarihli kararıyla tarım dışı kullanım talebinin uygun görüldüğü, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca kamu yararı kararı alınması akabinde dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare yanında müdahil tarafından, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği, madenlerin çıkarılması, işlenmesi ve işletilmesinde üstün kamu yararı bulunduğu, uyuşmazlık konusu tarım dışı kullanım talebine istinaden alınan kamu yararı kararına karşı dava açılmadığı, dava konusu işlemin toprak koruma projesi yönünden denetlenerek karar verildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ... tarih ve ... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararına konu alanın incelendiği, tarım dışı kullanım iznine konu alanın ise daha önce ... tarih ve ... sayılı, ÇED Kapsam dışı görüşünün alındığı alan olduğu, bu duruma ilişkin itirazlarının değerlendirilmediği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Tarım ve Orman Bakanlığının ve davalı yanında müdahil ... Üretim San. ve Tic. A.Ş.'nin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde ve müdahil ... Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi uhdesinde bulunan IV. Grup maden (linyit, leonardit - açık işletme) işletme ruhsatlı sahada madencilik faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için anılan sahanın 47,9061 hektarlık kısmında yer alan tarım arazisinin, tarım dışı amaçla kullanılması istemiyle yapılan başvuru üzerine, işletme ruhsat sahası içinde kalan ve madencilik faaliyetleri için gerekli olan kuru özel ürün arazisi niteliğindeki 47,9061 hektar alan için, ... tarih ve E-... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Makam Olur'u ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında kamu yararı kararı verilmiş, Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla tarım dışı kullanım talebinin uygun görülmesine karar verilmiş, akabinde maden ocağı projesine ilişkin alternatif alan olmadığı, kuru özel ürün arazisi olarak sınıflandırılmış alanın tarımsal bütünlük içerisinde kalmadığının tespit edildiği belirtilerek, maden ocağı alanında yer alan 47,9061 hektar alanın tarım dışı kullanım talebinin, 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (d) bendi uyarınca uygun görülmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Bakanlık Olurunun tesis edilmesi neticesinde anılan Bakanlık Olur'unun iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemek olduğu hükmüne yer verilmiş; 2. maddesinde, 5403 sayılı Kanun'un arazi ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak sınıflandırılması, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin asgari büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, arazi kullanım planlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulması ile görev, yetki ve sorumluluklara ilişkin usul ve esasları kapsadığı belirtilmiştir. 5403 sayılı Kanun'un "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde, "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar, b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı, c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri, ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri, d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, e) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar, f) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları, g) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir..." düzenlemesine yer verilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde, Çevresel Etki Değerlendirmesi, "gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmalar" olarak tanımlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde, "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır." düzenlemesine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; "Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinin 1. fıkrasında ise, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu; toprağın doğal veya yapay yollarla kaybını ve niteliklerini yitirmesini engelleyerek korunmasını, geliştirilmesini ve çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak, plânlı arazi kullanımını sağlamak ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak belirlenmesi, sınıflandırılması, arazi kullanım plânlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulmasına ilişkin sorumluluk, görev ve yetkilerin tanımlanması ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektedir. 5403 sayılı Kanun ile ülkemiz açısından kıt bir kaynak olan tarım arazilerinin verimli, dengeli ve ekonomik olarak değerlendirilmesi amaçlanarak, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı için birden çok koşulun bir arada bulunması öngörülmüş, bu bağlamda; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı, ancak alternatif alan bulunmaması ve Kanunda sayma suretiyle belirtilen faaliyet ve yatırımlar için; Toprak Koruma Kurulunun uygun görüşü üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığınca veya Valiliklerce izin verileceği, belirtilen izin alındıktan sonra tarım arazilerinin amaç dışı kullanımlara tahsis edilebileceği anlaşılmaktadır. Dava dosyasının incelenmesinden; Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde ve davalı yanında müdahil şirketin uhdesinde bulunan IV. Grup maden ocağı işletme ruhsatlı saha içinde kalan 47,9061 hektarlık tarım arazisinin, tarım dışı amaçla kullanılması istemiyle yapılan başvuru üzerine, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 13. maddesi kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamu yararı kararı verildiği, Toprak Koruma Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla tarım dışı kullanım talebinin uygun görülmesine karar verildiği, akabinde yapılması planlanan maden ocağı projesine ilişkin alternatif alan olmadığının, kuru özel ürün arazisi olarak sınıflandırılmış alanın tarımsal bütünlük içerisinde kalmadığının tespit edildiği belirtilerek, maden ocağı işletme sahasında kalan 47,9061 hektar alanın tarım dışı kullanımına, 5403 sayılı Kanunun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca izin verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir. Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince Maden Mühendisi, Çevre Mühendisi, Harita Mühendisi, Jeoloji Mühendisi ve Ziraat Mühendisi bilirkişilerden oluşan heyet ile mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak; bilirkişilere dava konusu alanın arazi yapısı, peyzaj, siluet, jeolojik, arkeolojik ve ekolojik bakımdan karakteristik özellikleri ile tarım arazisi vasfında olup olmadığının, tarım arazisi ise türünün ne olduğunun, dava konusu taşınmazların karakteristik özellikleri ile bir bütün halinde çevresi dikkate alındığında madencilik faaliyetinde kullanılması durumunda, bölgedeki tarımsal bütünlüğün etkilenip etkilenmeyeceğinin, çevre arazilere ve tarımsal üretime etkisinin ve söz konusu madencilik faaliyetinde kullanılabilecek alternatif bir alan olup olmadığının sorulduğu, yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan ... tarihli Bilirkişi Raporunda da, genel olarak; Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde kalan 47,9061 hektar alanda IV. Grup Maden Ocağı (Kömür) yapılması talebine yönelik olarak tarım dışı kullanım izni verilen alandaki faaliyete ait, 21/12/2012 tarihinde Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin EK-Il (Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler) Listesi, Madde 42. Madencilik Projeleri, (e) Bendi (Cevher Hazırlama veya Zenginleştirme Tesisleri) Madde 45. Petrokok, Kömür ve Diğer Katı Yakıtların Depolama, Sınıflama ve Ambalajlama Tesisleri kapsamında hazırlanarak sunulan proje tanıtım dosyasına istinaden Kırma-Eleme Kurutma Torbalama ve Yıkama Tesisi (182.400 ton/yıl (Kömür: 91.200 ton/yıl + Leonardit: 91.200 ton/yıl) projesine ilişkin olarak ... tarih ve ... sayılı “ÇED Gerekli Değildir” kararı verildiği; açık işletme kömür ocağı için Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından verilen, ... tarih ve ... sayılı yazı ile ÇED Kapsam dışı görüşünün bulunduğu, dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'ne ait olan İR: ... nolu İşletme Ruhsatının; 07/02/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ÇED Yönetmeliği'nden önce ruhsatlandırılmış olması nedeniyle, söz konusu maden ocağından kömür ve leonardit üretimi projesinin 17/07/2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında tutulduğu, ruhsat sahibi değişikliği yapılarak projenin davalı idare yanında müdahil şirkete devredildiği, sahada daha önce açık işletme yöntemi ile bir madencilik çalışması yapıldığı ve bir ocak çukuru oluşturulduğu, madencilik faaliyetleri sonrasında doğaya yeniden kazandırma ile ilgili bir çalışma yapılmadığı, sahada ikinci bir açık işletme için saha çalışmalarının yapıldığı, maden ocağı proje alanının il ve ilçedeki konumu, işletme ruhsat alanı, işletme izni talep edilen alan ve cevher tesis alanlarına ait haritaların raporda gösterildiği, raporda yer alan ifadelerden tarım dışı kullanım talep alanın ötesinde, tüm maden projesi alanının gezilerek projeye ilişkin değerlendirmelere yer verildiği, maden ocağında yapılması planlanan üretim miktarından, üretim yöntemine, maden ocağının işletilmesi aşamasında kullanılacak su miktarına, projeden kaynaklı çıkacak atık miktarına (proses kaynaklı katı atık miktarı, sıvı atık miktarı, evsel atık miktarı, tıbbi atıklar, ambalaj atıkları vs.), projeden kaynaklı emisyonlara, proje sahasına ilişkin alanın toprak yapısının da yine maden alanındaki taşınmazların tamamı inceleme konusu yapılarak Proje Tanıtım Dosyasında yer verilen veriler dikkate alınarak değerlendirildiği, keşif günü yapılan gözlemlere göre, bölgede küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık faaliyetlerinin yaygın olduğu, söz konusu arazilerin mera ve otlak olarak kullanılması ve yem bitkileri yetiştiriciliği yapılmasının bu nedenle olduğu, bölgede arıcılık yapıldığının tespit edildiği belirtilerek alanın hayvancılık açısından önemine değinildiği, alanda yapılan incelemelerde maki toplulukları, defne, kocayemiş, mersin ve çalılıklar, tarla sınırlarında yer yer karışık cins ağaç toplulukları gözlendiği, dava konusu alan kuru tarım arazisi olduğundan buğday, fiğ, arpa ve yulaf gibi tahılların yetiştirilebileceğinin saptandığı, bazı tarım arazilerinde mısır yetiştiriciliği yapıldığı, davaya konu olan arazilerin bir kısmının doğrudan mera ve otlak olarak kullanıldığı, bazı tarım arazilerinde de buğday, arpa veya yulaf hasadından kalan sap-saman kalıntılarına rastlandığının belirtildiği, alanın jeolojisine ait verilere yer verildiği, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve koruma havzalarının durumu, yeraltı su seviyesi ve yeraltı suyu akış yönleri açısından değerlendirme yapıldığı, Kömür ve Leonardit Cevheri Hazırlama (Kırma-Eleme-Kurutma-Paketleme) Tesis alanının güneyinden Suruçlu Deresi, Kömür Cevheri Yıkama (Lavvar) Tesisi alanının doğusundan ise Emine Deresinin geçtiği, sahanın yakın civarında Ögmen Deresi ve Çırpılar Deresinin yer aldığı, mevsimsel yağışlar sonucu tepelerden akan yağmur sularının oluşturduğu kış aylarında akan yaz aylarında kuruyan kuru dere özelliğinde olup sürekli akış göstermeyen kuru derelere yer verildiği, proje alanında yer altı su seviyeleri için sondaj çalışması yapılmadığı, faaliyetin yer altı su seviyesini bozmadan nasıl gerçekleştirileceğinin Proje Tanıtım Dosyasında yer almadığı tespitlerine yer verildiği, proje alanının yerleşim yerlerine yakınlığına ilişkin verilere yer verilerek proje alanının; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve raporda yer verilen diğer düzenleyici işlemler esas alınarak yapılan değerlendirme neticesinde; Mahkemenin alanın arazi yapısı, peyzaj, silüet, jeolojik, arkeolojik ve ekolojik bakımından karakteristik özellikleri ile tarım arazisi vasfında olup olmadığı, tarım arazisi ise türünün ne olduğu sorusuna ilişkin olarak; dava konusu parsellerin tamamının Kuru Özel Ürün Arazisi niteliğinde, tarla bitkileri yetiştiriciliğine uygun yöre ortalamasına yakın düzeyde verim elde edilebilecek potansiyele sahip, ortalama 50 cm nebati toprak derinliğine ve 965 eğim derecesine sahip olduğu, bölgedeki bitkisel ve hayvansal üretim yapısının dinamik olduğu, tarımsal potansiyelinin yüksek olduğu, söz konusu arazilerin ilgili mevzuata göre hem kendi içinde hem de sınırdaş parsellerle tarımsal bütünlük gösterdiği, madencilik faaliyetinin bu bütünlüğü bozduğu, dava konusu taşınmazların, karakteristik özellikleri ve bir bütün halinde çevresi dikkate alındığında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetlerinde kullanılması durumunda bölgedeki tarım alanlarının bütünlüğünün etkilenip etkilenmeyeceği, çevre arazilere ve tarımsal üretime etkisinin değerlendirilmesinde; 09/12/2017 tarihli ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesine göre dava konusu parsellerin tümünün kendi içinde tarımsal bütünlük gösterdiği, sınırdaş çevre arazilerin tamamının ilgili Yönetmelikteki tanıma uygun olarak tarımsal üretimde kullanılan araziler olduğundan tarımsal arazi kullanım bütünlüğü gösterdiği, madencilik faaliyeti neticesinde hem dava konusu parsellerin hem de yakın çevresindeki tarım arazilerinin teknik ve bilimsel olarak olumsuz etkileneceği, kömür maden ocağı yapılmak istenen 47,9061 hektarlık alan Kuru Özel Ürün Arazisi olduğundan, kömür maden ocağı yapıldığı takdirde bu arazilerin bitkisel üretim dışına çıkarılacağı, tarım dışına çıkarılacak alanın, hasat sonrasında mera olarak büyükbaş ve küçükbaş hayvanların otlatılması amacıyla kullanıldığı göz önünde bulundurulursa, söz konusu alanın kaybının bölgede hem tarımı hem de hayvancılığı doğrudan olumsuz etkileyeceği, Proje Tanıtım Dosyasında (PTD) dava konusu parsellerin sadece madencilik yönünden özelliklerinin incelendiği, tarımsal özelliklerine değinilmediği, çevresel etki değerlendirmesinin yeterince yapılmadığı, madencilik faaliyetleri ve nakliye aşamasında meydana çıkan toz ve gürültünün bitkisel ve hayvansal üretimi olumsuz olarak etkilediği, ocak işletmeciliği sırasında ortaya çıkan sesin, yöredeki hayvanların korkmasına ve stres altına girmesine yol açabileceği, söz konusu durumların hayvancılığı, özellikle de yörede yaygın olarak yapılan arıcılık faaliyetlerini kısa ve orta vadede olumsuz etkilemesinin söz konusu olduğu PTD'de tarım alanlarının ve arıcılık lokasyonlarının özelinde yayılan tozlanma etkilerinin dikkate alınmadığı ve bu alanlar özelinde bir araştırma ve değerlendirme yapılmadığı, maden ocağının işletilmesinde oluşacak toz, gürültü, nakliyeden kaynaklı trafik, betonlaşma gibi parametrelerin yöredeki arı populasyonunun azalmasına ve bölgedeki biyoçeşitliliğin zayıflamasına neden olacağı, açık maden işletmeciliği sonucunda, tarım ve mera olarak kullanılan alanların kaybolacağı, ağaçların, bitkilerin ve üst toprak örtüsünün kaldırılması sonucunda ise ekosistemin bozulacağı, Proje Tanıtım Dosyasında bitkisel üretime uygun toprakların madencilik faaliyeti sonucunda nasıl değerlendirileceğinin belirtilmediği, toprak sıyırma işlemi yapılmayacağının raporlandığı, bunun teknik ve bilimsel açıdan çok önemli bir eksiklik olduğu, dava konusu olan kömür madenciliğinde, kömürün su ve havayla teması neticesinde asit maden drenajı oluştuğu, suyun asitli hale gelerek birleştiği noktalarda diğer su kaynaklarını da asitli hale getirdiği, içme ve kullanma suyu olarak kullanılan tatlı su kaynaklarını olumsuz olarak etkilediği, dava konusu parsellerin içinden dere geçtiğinin tespit edildiği, yaklaşık 1 km uzaklıkta sulama amacıyla yapılmış ... Barajının bulunduğu, dava konusu arazilerin, içme suyu amacıyla kullanılan ... Barajının uzak mesafe koruma alanında kaldığı, çevredeki su kaynaklarıyla madencilik faaliyetleri arasındaki ilişkiler ve çevresel etki değerlendirmelerinin yetersiz kaldığı, Toprak Koruma Projesinin yapıldığı ancak, bu toprak koruma projesinin 8,140 ha'lık marjinal tarım arazisi için hazırlandığı, davaya konu olan 47,9061 ha'lık alanı temsil etmediği ve hâlihazırda bir Toprak Koruma Projesi olmadığının tespit edildiği, sahada yapılan maden arama çalışmalarına ilişkin detayların verilmediği, keşif sırasında sahada yapılan gözlemlerle kömürün varlığının tespit edildiği, MAPEG tarafından onaylanan Maden İşletme Projesine göre sahadan 52.500.000 ton cevher üretimi yapılmasının (Linyit ve Leonardit) planlandığı, projeye göre hedeflenen üretim miktarının teknik açıdan oldukça az olduğu, madenciliğin kendine özgü koşulları ve cevherin arazideki oluşum yeri nedeniyle madencilik faaliyetlerinde kullanılabilecek alternatif bir alan bulunmadığı değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir. Bilirkişi raporunun bu haliyle; Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan, 47,9061 hektar arazide yapılması planlanan IV. Grup maden ocağı işletmesinin 2872 sayılı Çevre Kanunu'nda yer verilen ilkelere göre çevresel etki değerlendirme sürecine, projenin çevresel etkilerinin incelenmesine yönelik tespitler ve değerlendirmeler içerdiği, bu değerlendirmelerin maden ocağı projesine ilişkin Proje Tanıtım Dosyasında yer verilen taahhütlerin incelenmesi çerçevesinde yapıldığı, keşif ve bilirkişi incelemesi için Mahkemesince bilirkişi heyetine sorulan soruların, projenin çevresel etkilerine ilişkin raporda yer verilen tespitler üzerinden cevaplandırılmaya çalışıldığı, ancak raporun, dava konusu tarım dışı kullanım iznine konu alana ilişkin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde teknik olarak yeterli değerlendirme içermediği görülmektedir. Bu itibarla; Çanakkale ili, Yenice ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve IV. Grup Maden Ocağı (Kömür) işletmesinde kullanımı planlanan 47,9061 hektar alanın, tarım dışı amaçla kullanımına izni verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin unsurlarının 5403 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi ve uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi hâlinde davalı yanında müdahile iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/11/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. yürütmenin //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };