TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR FEKi RONi TEMiZYUZ BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/6585) Karar Tarihi: 7/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu BiRiNCi BOLUM KARAR Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ Ceren Sedef EREN Feki Roni TEMiZYUZ I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, aym ceza infaz kururnunda bulunan bir rnahkuma kitap gonderme talebinin kabul edilrnernesi nedeniyle ifa
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR FEKi RONi TEMiZYUZ BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/6585) Karar Tarihi: 7/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu BiRiNCi BOLUM KARAR Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ Ceren Sedef EREN Feki Roni TEMiZYUZ I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, aym ceza infaz kururnunda bulunan bir rnahkuma kitap gonderme talebinin kabul edilrnernesi nedeniyle ifade ozgtirltigtinlin ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 9/4/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelernesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurucunun adli yard1m talebinin kabultine karar verilmi tir. 5. Kornisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelernesinin Boltirn tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu, ba vuru tarihinde teror srn;undan htiklimlti olarak Ankara 2 No.lu F Tipi Ytiksek Gtivenlikli Ceza infaz Kururnunda (infaz Kururnu) bulunrnaktad1r. Ba vurucu, kendisiyle aym Ceza infaz Kururnunda bulunan ba ka bir htiktirnltiye kitap gondermek istemi fakat ba vurucunun bu talebi Ceza infaz Kurumu idaresince reddedilmi ve kitap ba vurucuya iade edilrni tir. 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 8. Ba$vurucu soz konusu talebinin Ceza infaz Kurumu idaresince gerek9esiz bi ;imde reddedilmesi nedeniyle infaz Hakimligine $ikayette bulunmu$tur. Ankara Bati infaz Hakimligi (Hakimlik) 18/2/2015 tarihinde $ikayeti reddetmi$tir. Hakimlik, ilgili mevzuatta kurum i ;i posta yoluyla tutuklu ve huklimlulerin birbirlerine kitap gondermelerine ili$kin bir duzenleme ongorulmedigini belirtmi$tir. Hakimlik aynca, Ceza infaz Kurumu idaresine soz konusu talebin kabul edilmemesine ili$kin uygulamanm gerek9esinin soruldugunu ifade etmi$tir. Buna gore Hakimlik ;e ret karannda dikkate alman cevapta, orgut mensubu tutuklu ve hukumlulerin kendi aralannda orgutsel talimatlan ileterek haberle$me saglamak amac1yla gonderdikleri kitaplar arasma Turk ;e ve Kurt ;e notlar yazd1klannm tespit edildigi belirtilmi$tir. Bu yolla gonderilen kitaplann denetimini yapacak yeterli say1da personel bulunmad1g1 da ilave edilmi$tir. 9. Ba$vurucu, Hakimligin ret karanna itiraz etmi$tir. itiraz1 inceleyen Ankara Bati 2. Agu Ceza Mahkemesi, Hakimlik karannm usul ve yasaya uygun oldugu gerek9esiyle 11/3/2015 tarihinde itiraz1 reddetmi$tir. 10. Ba$vurucu 9/4/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda bulunmu$tur. IV. iNCELEME VE GEREK ;E 11. Mahkemenin 7/2/2019 tarihinde yapm1$ oldugu toplant1da ba$VUru incelenip geregi dti$tinuldu: A. Ba vurucunun iddialan 12. Ba$vurucu, aym Ceza infaz Kurumunda bulunan bir arkada$ma kitap gonderme talebinin keyfi bir $ekilde reddedilmesi nedeniyle ifade ozgurlugu ve egitim hakkmm ihlal edildigini ileri surmti$llir. B. Degerlendirme 13. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba$vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba$VUru konusu mudahale, bilgi ve dti$tincenin payla$1lmas1 ile ilgilidir. Bu baglamda ba$vurucunun $ikayeti ifade ozgurlugu kapsammda incelenecektir. 14. Hukumlu ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa insan Haklan Sozle$mesi'nin (Sozle$me) ortak alam kapsammda kalan temel hak ve hurriyetlerin tamamma kural olarak sahiptirler (Mehmet Re it Arslan ve digerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu baglamda hukumlu ve tutuklulann ifade ozgurlugu de Anayasa ve Sozle$me kapsammda koruma altmdadu (Murat Karayel (5), B. No: 2013/6223, 7/1/2016, 27). 15. Ote yandan ifade ozgurlugu mutlak bir hak degildir ve Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci maddesinde ongorulen sebeplerle s1mrlanabilir. Ceza infaz kurumunda bulunmamn ka91mlmaz sonucu olarak su9un onlenmesi ve disiplinin saglanmas1 gibi kurumda guvenligin ve duzenin korunmasma yonelik kabul edilebilir gerekliliklerin olmas1 durumunda mahpuslann sahip oldugu haklara, kanunla ongorulmek $art1yla sm1rlama getirilebilecektir (Murat Karayel (5), 29). Somut olayda ba$VUru konusu mudahalenin 13/12/2004 tarihli ve 5275 say1h Ceza ve Guvenlik Tedbirlerinin infaz1 Hakkmda Kanun'un 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 62. maddesi uyannca Ceza infaz Kurumunda su9un onlenmesi ve disiplinin saglanmas1 ama9lanyla ger9ekle tirildigi anla 1lmaktad1r. Ancak bu mtidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde gtivence altma alman demokratik toplum dtizeninin gereklerine de uygun olmas1 gerekir. 16. Teruel hak ve ozgtirltiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i9in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamas1 ve orantih bir mtidahale olmas1 gerekir. A91ktu ki bu ba hk altmdaki degerlendirme, sm1rlamanm amac1 ile bu amac1 ger9ekle tirmek tizere ba vurulan ara9 arasmdaki ili ki tizerinde temellenen ol9tiltiltik ilkesinden bag1ms1z yap1lamaz. C::unkti Anayasa'nm 13. maddesinde "demokratik toplum duzeninin gereklerine aykm olmama" ve "olc;ululuk ilkesine aylarz olmama" bi9iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir btittintin par9alan olup aralannda s1k1 bir ili ki vardu (Bekir Co kun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72; A YM, E.2007 /4, K.2007 /81, 18/10/2007). 17. ifade ozgtirltigti tizerindeki sm1rlamanm demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Mtidahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula 1lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agu olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilad1g1 soylenemeyecektir (benzer yondeki kararlar i9in bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydzn, 68; Tansel ;ola an, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). 18. Orantihhk ise smulamayla ula 1lmak istenen ama9 ile ba vurulan smulama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orantihhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya mtidahalenin amac1 ba kalannm haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu mtidahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a91k9a orant1s1z bir ktilfet yuklendiginin tespiti halinde orant1hhk ilkesi yontinden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir (Ferhat -Ustundag, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 48). 19. Anayasa Mahkemesi, jbrahim Kaptan (2) (B. No: 2017/30723, 12/9/2018, 33-37) karannda htiktimlti ve tutuklulara kargo yoluyla ya da ziyaret9ileri arac1hg1yla getirilen, ders kitaplan hari9 stireli ya da stiresiz yaymlann llimtintin kategorik olarak ceza infaz kurumlanna kabul edilmemesinin ifade ozgtirltigtine yonelik bir ihlal olu turmad1g1 sonucuna varm1 tlr. Amlan kararda, tutuklu ve htiktimltilere gonderilen yaymlann Anayasa Mahkemesince kabul edilen ilkeler uyannca incelenerek mahpuslara verilmesini istemenin ceza infaz kurumu idareleri tizerinde kurum dtizeni ve gtivenligi ile su9 i lenmesinin onlenmesi gorevlerini lay1k1yla yerine getirmelerine engel olacak derecede ytiktimltiltik olu turulmasma yol a9abilecegi belirtilmi tir. 20. Somut olayda da ba vurucunun aym Ceza infaz Kurumunda bulunan arkada ma kitap gonderme talebi, Ceza infaz Kurumunun dtizeni ve gtivenliginin saglanmas1 ile su9 i lenmesinin onlenmesi ama9lanyla kabul edilmemi tir. Ba vurucuda bulunmasma izin verilen ve idarece el konulmayarak ba vurucuya iade edilen kitabm Ceza infaz Kurumuna almmas1 sakmca olu turacak bir yaym olarak degerlendirilmedigi a91ktu. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 21. Bununla birlikte infaz Hakimliginin gerek ;;esinde somut olaydakine benzer taleplerin ozellikle teror su ;;lusu mahkumlar tarafmdan gonderilmesi istenen yaymlara not yaz1lmas1 gibi yollarla orgtitsel haberle me ger ;;ekle tirebilmek i ;;in yap1ld1gmm tespit edildigi belirtilmi tir. Dolay1s1yla jbrahim Kaptan (2) karannda ifade edilen gerek ;;enin (aym kararda bkz. 20) ba vuru konusu olay bak1mmdan da ge ;;erli oldugu degerlendirilmi tir. 22. Nitekim ba vurucu bir teror su ;;lusudur. infaz kurumunun dtizeninin ve gtivenliginin saglanmas1 ve su ;; i lenmesinin onlenmesi i ;;in teror su ;;lulan ile ili kili yaz1h materyallerin daha titiz bir incelemeye tabi tutulmalan gerekir. Dolay1s1yla infaz kurumu idarelerinin somut olaydakine benzer talepleri kabul etmelerinin beklenmesi, ozellikle teror su ;;lulannm soz konusu sistemi kottiye kullanma ihtimallerinin yuksekligi dti tinuldtigtinde kurum idarelerinin, gorevlerini lay1kiyla yerine getirmelerine engel olacak derecede agu bir i yukti altmda b1rak1lmalanna sebep olur. 23. Son olarak ba vuru konusu mtidahalenin orant1h olup olmad1g1 da degerlendirilmelidir. Aym Ceza infaz Kurumunda bulunan arkada ma kitap gonderme talebinin reddedilmesiyle ba vurucunun ifade ozgtirltigtine bilgiye ula ma kapsammda degil fakat bilgi veya du iinceleri yayma kapsammda mtidahalede bulunuldugu kabul edilmi tir . 24. Ba vuru konusu mtidahale, yalmzca ba vurucunun arkada ma kitap gonderme talebinin Kurum dtizeni ve gtivenligi ile su ;; i lenmesinin onlenmesi ama ;;lanyla reddedilmesinden ibarettir. Ba vurucu, soz konusu talebi nedeniyle cezalandmlmam1 ya da amlan kitaba el konulmam1 t1r. Ceza infaz kurumlanndaki htiktimlti ve tutuklulann parasm1 vererek istedikleri kitab1 kurum idaresi arac1hg1yla edinme ve kurum ktittiphanesinden yararlanma irnkanlan bulundugu da gozontinde bulundurulmahdu. Ote yandan ba vurucu, soyut olarak ba vuruya konu kitabm gonderilmemesini ikayet etmi ; ne kitabm i ;;eriginden ne de kitabm arkada ma gonderilmemesinin kendi ifade ozgtirltigti a ;;1S1ndan oneminden bahsetmi tir. Dolay1s1yla mevcut ba vurunun ko ullannda teror su ;;undan, yuksek gtivenlikli bir ceza infaz kurumunda htiktimlti olarak bulunan ba vurucunun bir dti tinceye payda bulmasmm engellenmi olmas1 Kurumun dtizen ve gtivenliginin saglanmas1 bakimmdan orantis1z bir mtidahale olarak degerlendirilmemi tir. Bu nedenle ba vuru konusu mtidahalenin ba vurucunun ifade ozgtirltigti yontinden orantls1z da olmad1g1 ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun bir mtidahale oldugu sonucuna vanlm1 t1r. 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasmda a ;;1k ;;a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda bir ihlal bulunmad1g1 a ;;1k olan ba vurular a ;;1k ;;a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikrnet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 26. A ;;1klanan gerek ;;elerle ba vuru konusu olayda ifade ozgtirltigtintin ihlal edilmedigi a ;;1k oldugundan ba vurunun ac;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. Serruh KALELi bu gorti e katilmam1 tlr. V. HOKUM A ;;1klanan gerek ;;elerle; 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 A. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA Serruh KALELi'nin kar 1 oyu ve OY ;::OKLUGUYLA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca tahsil edilmesi magduriyetine neden olacagmdan ba vurucunun yarg1lama giderlerini odemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 7/2/2019 tarihinde karar verildi. Ba kan Burhan USTUN -Oye Kadir OZKA YA -Oye Serdar OZGULDUR -Oye -Oye Serruh KALELi YusufSevki HAKYEMEZ 6 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 KARSIOY Ba$vurucu, kendisiyle aym ceza infaz kurumunda bulunan bir mahkum arkada$ma gonderdigi kitabm kendisine iade edilmesiyle i ; posta gonderme hakkma yap1lan bu mtidahale ile ifade ozgtirltigti ve egitim hakkmm ihlal edildigini beyan etmi$tir. Mahkememiz yapt1g1 degerlendirme sonucunda oy 9oklugu ile ald1g1 karann gerek9esinde, ba$vurucunun su9unun niteligine vurgu ile, ba$vurucunun teror su9lusu oldugu bu su9lulann yaz1h materyallerinin daha titiz bir incelemeyi gerektirdigi yakla$1m1 ile su9lar arasmda bir onem sualamas1 alg1s1 yaratan ve ayn$tmc1 bir yorumla ve hukuk sistemimizde kabulti olmayan varsay1msal yakla$1mla soz konusu kitap gonderme sisteminin bu ttir su9lular arasmda kottiye kullamlma ihtimallerinin ytiksekligi gibi soyut bir gerek ;eye s1gmd1g1 gortilmektedir. Somut olayda ba$vurucuya kar$1 bilgi veya dti$tinceyi yayma kapsammda bir mtidahalenin kabul edildigi karanm1zda, ba$VUfll konusu mtidahalenin, kamu dtizeni ve gtivenligi ile su ; i$lenmesinin onlenmesi amac1yla reddedilmesinden ibaret bir fiil olduguna ili$kin oldugu gerek ;ede yer alan apklama ile su9larla mticadele edilecekse demokratik bir toplumda temel hakkm sm1rlanmasmda kullamlan belirlilik, ol ;tiltiltik, orantthhk gibi tum test ilkeleri gormezden gelinerek, yasaklama fikrinin bu ttir hakkm kullamlmasmm engellenmesi i ;in elzem ve zorunlu oldugu gibi bir temel ve sonu ; odakh yakla$1ma gottiren yorumun hukuki gerek ;e olarak kabulti mtimktin degildir. Somut ba$vuruya konu gonderilen kitapta bir su ; unsuru bulunduguna dair bir tespit yoklugu veya kitabm yasakh oldugu vb. bir su9la ili$kilendirilebilecek bir olgu olmamasma ragmen, 21. paragrafta yine benzer bir varsay1msal gerek ;e kullamlm1$, bu ttir posta ile gonderilen yaymlara su9lularca not eklenerek orgtitsel haberle$me ger9ekle$tirildigi tespit edildiginden bu olgunun bu karar i ;inde de uygun bir gerek ;e oldugunun dti$tintildtigtintin ifade edildigi gortilmektedir. i$lendigi, tespit edilmemi$, delillendirilmemi$ bir su9un varhgma baglanan, su ; ve ceza teorisinin temel ilkelerine aykm bu yakla$1mm, gerek9enin hukuki oldugu soylenemez. Ytiksek gtivenlikli oldugu bildirilen bu cezaevinde ba$vurucunun okumasmda sakmca olmad1g1 tespit edildigi i ;in yararlandmld1g1, amlan gonderi konusu kitapta, ne ilave bir not, ne de iletide bir su ; unsuru olduguna ili$kin bir tespit olmamasma ragmen, bu teror su9lusudur bu sistemin bu gibi ki$ilerce kottiye kullamlma olas1hg1 ytiksek, ben bunu engellesem kamu dtizenini korur ve gtivenligi ile su ; i$lenmesini onlemi$ olurum, zaten bunlan titizlikle incelemek cezaevlerine agu bir i$ ytikti getirir, bu halde en iyi yol bilgi ve dti$tinceleri yayma kapsammda kulland1g1 anla$1lan bu hakkm kullammmm engellenmesidir anlay1$ma yonelik verilmi$ karara kattlma imkam olmam1$tlr. Amlan ifade ozgtirltigti mutlak olmasa da bu hakka mtidahale etmeden once bu hakkm ya$atilmas1, kullamlmasmm mtimktin k1lmmas1 demokratik toplum dtizeninin gereklerindendir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/6585 : 7/2/2019 Ceza infaz kurumu mevzuatmda bile bu hakkm kullammmm yasak olduguna ili kin bir kuralm bulunmad1g1, infaz hakimliginin ba vurucunun talebinin reddi karannda bile htiktimltinlin talebinin makul oldugu degerlendirmesinin yap1ld1g1 bir ortamda, buna ragmen ifade ozgtirltigti tizerindeki bu sm1rlama; Devlet tizerine dti en zorunlu denetim gorevini laiki ile yerine getirirse, i ytikti 9ogahyor gibi bir yuk olarak algilanan ve hakkm oztinti zedeleyen hatta ortadan kaldirmaya yonelik bir yorumla gerek9elendirilmi karar, ba vuru dosyasmda, ifade ozgtirltigtintin somut dosyada ihlal edildigi ger9egini ortadan kaldirmak i9in yeterli hukuki i9erikten yoksundur. Ba vuru konusu mtidahale smirlama ile istenen amaca ula mak i9in elveri li ve son 9are olmayan bir yol olup, orant1s1z ve demokratik toplum gereklerine uygun olmad1gmdan ba vurucunun ifade ozgtirltigti hakkma, dti tince ve bilgileri yayma kapsammda mtidahale oldugunun kabulti gerekirken aksi yonde olu an 9ogunluk gerek9esine katilmmam1 tlf . Dye Serruh KALELi 8