TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULKAD İR KAPLAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/8700) Karar Tarihi: 28/12/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/8700 Karar Tarihi : 28/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : Abdulkadir Kaplan ve di ğerleri (bkz. ekli (1) ve (2) numaral ı tablo) Başvurucular Vekili : Av. Ali Şahin Vural ATAL Av.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULKAD İR KAPLAN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/8700) Karar Tarihi: 28/12/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/8700 Karar Tarihi : 28/12/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : Abdulkadir Kaplan ve di ğerleri (bkz. ekli (1) ve (2) numaral ı tablo) Başvurucular Vekili : Av. Ali Şahin Vural ATAL Av. İsmail Hakk ı ATAL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari davan ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formlar ı ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucular ın bir işletmeye verilen çevresel etki de ğerlendirmesi (ÇED) raporunun iptali istemiyle Hatay 1. İdare Mahkemesinde 23/6/2008 tarihinde açt ıklar ı dava reddedilmi ş ve temyiz üzerine karar, Dan ıştay Alt ıncı Dairesi taraf ından 7/11/2019 tarihinde Başvuru Numaras ı: 2019/8700 Karar Tarihi : 28/12/2021 2-bireysel ba şvurudan sonra- onanm ıştır. Başvurucular yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma ve etkili ba şvuru haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 14/3/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 8. Anayasa Mahkemesinin 28/12/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Ekli (1) Numaral ı Tablodaki Ba şvurucular Yönünden 9. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın iddialar ının adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ı yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 10. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 11. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45-47). 12. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 13. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında toplamda 11 y ıl 4 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 14. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Ekli (2) Numaral ı Tablodaki Ba şvurucular Yönünden 15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın Başvuru Numaras ı: 2019/8700 Karar Tarihi : 28/12/2021 3tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği, buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). 16. Somut olayda ekli (2) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular mahkeme karar ında yarg ılaman ın taraf ı olarak gözükmemektedir. Ba şvurucular ın bir k ısm ı aç ılan davada murislerinin taraf oldu ğunu iddia etmi şse de murislerinin yarg ılama s ıras ında vefat ettiği anlaşılm ıştır. Nitekim yarg ılamaya devam eden mirasç ılar ın olduğu da mahkeme karar ından anla şılmaktad ır. Ancak an ılan başvurucular ın yarg ılamaya devam ettikleri mahkeme karar ından anla şılmad ığı gibi başvurucular da bireysel ba şvuruya konu dosya kapsam ında yarg ılamaya devam ettiklerini ortaya koyacak herhangi bir belge sunmam ıştır. Bu nedenle söz konusu iddialar ın temellendirilmemi ş şikâyet kapsam ında kabul edilmesi gerekmektedir. 17. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 18. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 19. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 20. Somut olayda, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 21.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvuruculara 12.700 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 22. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvuruculara mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/8700 Karar Tarihi : 28/12/2021 4V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular yönünden adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Ekli (2) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular taraf ından ileri sürülen iddialar ın tamam ı yönünden ba şvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular yönünden Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvuruculara 12.700 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKEN ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, D. 1. Ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular yönünden 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 4.864,60 TL yarg ılama giderinin başvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, 2. Ekli (2) numaral ı tabloda gösterilen ba şvurucular yönünden yarg ılama giderlerinin üzerilerinde BIRAKILMASINA, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ekli (1) numaral ı tabloda gösterilen başvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Hatay 1. İdare Mahkemesine (E.2015/2683) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 28/12/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN