TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR CENGİZ EKER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26841) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Cengiz EKER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kapal ı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin avukat ile telefonla görü şmelerine izin verilmemesi nedeniyle haberle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR CENGİZ EKER BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26841) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Cengiz EKER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kapal ı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin avukat ile telefonla görü şmelerine izin verilmemesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/6/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmi ştir. Bakanl ık görüşüne karşı, başvurucu beyanda bulunmuştur. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, İzmir 3 No.lu T Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) devletin egemenli ği alt ında bulunan topraklardan bir kısm ını devlet idaresinden ay ırmaya çal ışmak suçundan hükümlü olarak bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 38. Başvurucunun avukat ı ile telefonla görü şme talebi Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Ba şkanl ığının (İdare ve Gözlem Kurulu) 10/3/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ilgili mevzuat hat ırlat ıldıktan sonra 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün ( İnfaz Tüzü ğü) 88. maddesinde hükümlülerin belgelendirilmek şart ıyla eşi, ikinci dereceye kadar kan ve birinci derece kay ın hısımlar ı, vasisi veya kayy ımlar ı ile telefonla görü şme haklar ının olduğu belirtilmi ştir. Mevzuatta avukat ile hükümlü aras ındaki görü şmelerin yüz yüze olarak yap ılabileceği, avukat ile telefon ile görü şmeye ilişkin düzenleme olmad ığı vurgulanarak, ba şvurucunun sadece mevzuatta say ılan kişilerle telefon ile görü şebileceği ifade edilmi ştir. 9. Başvurucu an ılan karara yapt ığı itiraz ı K ırıkkale İnfaz Hâkimli ğinin 24/3/2017 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde ilgili mevzuata at ıf yap ılarak avukat ile telefon vas ıtas ıyla görüşmenin düzenlenmedi ği, İdare ve Gözlem Kurulu karar ının usul ve kanuna uygun oldu ğu belirtilmi ştir. 10. Başvurucunun bu karara itiraz ı, Karşıyaka 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 23/3/2016 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. 11. Nihai karar 17/5/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 12. Başvurucu 5/6/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 13. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un ba şvuru tarihi itibar ıyla yürürlükte olan "Hükümlünün telefon ile haberleşme hakk ı" kenar başlıklı 66. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kapal ı ceza infaz kurumlar ındaki hükümlüler, tüzükte belirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ile görü şme yapabilirler. Telefon görü şmesi idarece dinlenir ve kay ıt alt ına al ınır. Bu hak, tehlikeli hâlde bulunan ve örgüt mensub u hükümlüler bak ımından k ısıtlanabilir." 14. 5275 say ılı Kanun'un "Avukat ve noterle görü şme hakk ı" kenar ba şlıklı 59. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "(1) Hükümlü, avukatl ık mesleğinin icras ı çerçevesinde avukatlar ı ile vekâletnamesi olmaks ızın en çok üç kez görü şme hakk ına sahiptir. (2) Avukat ve noter ile görü şme, meslek kimliklerinin ibraz ı üzerine, tatil günler i dışında ve çal ışma saatleri içinde, bu i ş için ayr ılan görüşme yerlerinde, konu şulanlar ın duyulamayaca ğı, ancak güvenlik nedeniyle görülebilece ği bir biçimde yap ılır. (3) Avukatlar, vekâletnameleri olsa da ayn ı anda birden fazla hükümlü ile görüşme yapamazlar." 15. 5275 say ılı Kanun'un "Hükümlünün, mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı" kenar başlıklı 68. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 4"(1) Hükümlü, bu maddede belirlenen k ısıtlamalar d ışında, kendisine gönderilen mektup, faks ve telgraflar ı alma ve ücretleri kendisince kar şılanmak ko şuluyla, gönderm e hakk ına sahiptir. ... (4) Hükümlü taraf ından resmî makamlara veya savunmas ı için avukat ına gönderile n mektup, faks ve telgraflar denetime tâbi de ğildir." 16. 5275 say ılı Kanun'un "Tutuklular ın yükümlülükleri" kenar ba şlıklı 116. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bu Kanunun; yüksek güvenlikli kapal ı ceza infaz kurumlar ı,.. avukat ve noterl e görüşme hakk ı... internet olanaklar ından yararlanma hakk ı, mektup, faks ve telgraflar ı alma ve gönderme hakk ı,... ziyaret ve görü şlerde uygulanacak esaslar,... konular ında 66 ilâ 7 6 inci maddelerinde düzenlenmi ş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzla şır nitelikte olanlar ı tutuklular hakk ında da uygulanabilir." 17. 5275 say ılı Kanun'un "Tutuklular ın haklar ı" kenar başlıklı 114. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Tutuklunun müdafii ile olan haberle şmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve k ısıtlamalar konulamaz." 18.İnfaz Tüzü ğü'nün "Telefonla görü şme hakk ı" kenar ba şlıklı 88. maddesinin ilgili kısımlar ı şöyledir: "(1) Kapal ı kurumda bulunan hükümlüler, belgelendirmeleri ko şuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kay ın h ısımlar ı ve vasisi ile telefon görü şmesi yapabilir. (2) Telefonla görü şmeleri aşağıda belirtilen esaslara göre yap ılır: a) Hükümlüler, haberle şme veya ileti şim araçlar ından yoksun b ırak ılma vey a kısıtlama cezas ı ile hücreye koyma cezas ının infaz ı sıras ında olmamak ko şuluyla, idarenin kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerle ştirilen telefonlardan yararland ırılır, ... e) Hükümlüler, telefon görü şmesi hakk ına sahip olduklar ı konusunda bilgilendirilir, f) Hükümlülerin telefonla görü şme gün ve saatleri, kurumda bulunan telefon adedi, başvuru s ıras ı, kurumun asayi ş ve güvenli ği dikkate al ınarak idare taraf ından belirlenir. Hükümlüler görü şebilecekleri yak ınlar ından bir veya birden fazla ki şi ile haftada bir kez v e bir telefon numaras ıyla bağlant ı kurarak kesintisiz görü şme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşme gerçekle şememişse daha önceden bildirilen numaralardan bir di ğeriyle görüşebilir. Konu şma süresi görü şme başlad ığı andan itibaren on dakikay ı geçemez. Anca k tehlikeli hükümlü olduklar ı idare ve gözlem kurulu taraf ından belirlenen hükümlüler onbe ş günde bir kez olmak ve on dakikay ı geçmemek üzere sadece e şi, çocuklar ı, annesi ve babas ı ile görüşebilir, g) Hükümlünün, kurumun güvenli ğini tehlikeye dü şüren, suç olu şturan veya bir suça azmettirme ya da yard ım etme sonucunu do ğurabilecek konu şmalarda bulundu ğu dinleme sıras ında belirlendi ğinde, görü şme derhâl kesilir. Bu hâlde hükümlü hakk ında adlî vey a idarî soru şturmaya esas olacak i şlemler kurum en üst amiri taraf ından yap ılır, ..." Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 5B. Uluslararas ı Hukuk 19. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) "Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir: "(1) Herkes ... yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir." 20. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM); haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalelerin demokratik toplumda zorunluluk te şkil etmesine ili şkin kriteri inceledi ği kararlarda öncelikle ceza infaz kurumlar ında bulunan kimselerin yaz ışmalar ının belirli ölçüde kontrolünün ba şlı başına Sözleşme'nin ihlaline sebebiyet vermeyece ğini, keza ceza infaz kurumunun ola ğan ve makul gereksinimleri dikkate al ınarak bir de ğerlendirmede bulunman ın gerekli oldu ğunu belirtmi ştir (Mehmet Nuri Özen/Türkiye, B. No: 12672/08, 11/1/2011, 51; Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 5947/72, 6205/73, 7052/75, 7061/75, 7107/75, 7113/75, 7136/75, 25/3/1983, 98). 21. AİHM kararlar ına göre haberle şme özgürlü ğüne yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir , yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir. İkinci olarak söz konusu s ınırland ırma meşru bir amaca dayal ı olmal ıdır. Bunun yan ı sıra müdahale demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olmal ıdır. AİHM'e göre demokrati k toplumda zorunluluk kavram ı, müdahale te şkil eden eylemin acil bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmas ı ve takip edilen me şru amaç bak ımından orant ılı olmas ı unsurlar ını içermektedir ( Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, 85-97; Klass ve di ğerleri/Almanya, B. No: 5029/71, 6/9/1978, 42-55; Campbell/Birle şik Krall ık, B. No: 13590/88, 25/3/1992, 34). 22. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklular Sözle şme kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Hirst/Birle şik Krall ık (No. 2) , B. No: 74025/01, 6/10/2005, 69). A İHM, ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sa ğlanmas ı gibi güvenli ğin ve düzenin korunmas ına yönelik kabu l edilebilir gerekliliklerin olmas ı durumunda mahkûmlar ın sahip oldu ğu haklara s ınırlama getirilebilece ğini kabul etmi ştir. Ancak bu durumda dahi hükümlü ve tutuklular ın haklar ına yönelik herhangi bir s ınırlama makul ve ölçülü olmal ıdır (Silver ve di ğerleri/Birle şik Krall ık, B. No: 5947/72 ..., 25/3/1983, 99-105). 23. AİHM mahpuslar ve avukatlar ı aras ındaki haberle şmenin Sözle şme nin 8. maddesi alt ında imtiyazl ı olduğunu ve avukat ile müvekkil aras ındaki ileti şimin gizlili ği ilkesinin gözetilmesini temel kural olarak kabul etmektedir ( Campbell/Birle şik Krall ık, 48). Öte yandan A İHM hükümlü/tutuklular ın mektupla haberle şme imkân ına yeterince sahip olmalar ı durumunda ayr ıca telefonla görü şme hakk ı tan ınmas ının zorunlu olmad ığını kabu l etmektedir. ( A.B./Hollanda , B. No: 37328/97, 29/1/2002, 92). Bununla birlikte A İHM iç hukukta böyle bir hak tan ınm ış ise bu hakk ın kullan ımına getirilecek s ınırland ırmalar ın Sözleşme'nin 8. maddesine müdahale te şkil edebilece ğini ayn ı zamnada tutuklular ın yak ın Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 6akrabalar ıyla ilişkilerini sürdürmesi konusunda idarenin yard ımc ı olmas ının aile hayat ına sayg ı gösterilmesi aç ısından önemli oldu ğunu tutuklular ın d ış dünya ile ili şkilerinin belli ölçüde kontrol alt ında tutulmas ının ise Sözle şmeye ayk ırılık teşkil etmedi ğini vurgulamaktad ır. (Nusret Kaya ve di ğerleri/Türkiye, B. No: 43750/06, 60915/08, 22/4/2014, 36, Aliev/Ukrayna, B. No: 412220/98,29/4/2003, 187). 24. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kurallar ı Hakk ında REC (2006) 2 say ılı tavsiye kararlar ının hükümlü ve tutuklular ın hukuki dan ışmanl ık almalar ı ve d ış dünya ile ili şkilerine ili şkin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Hukuki Dan ışmanl ık 23.1. Bütün mahpuslara hukuki dan ışmanl ık alma hakk ı tan ınır. Cezaevi yetkilileri onlara bu hakk ı kullanmalar ında makul kolayl ıklar sağlamal ıdır. 23.2. Mahpuslar herhangi bir hukuki mesele hakk ında kendi seçtikleri ve ücretini ödedikleri bir hukuki dan ışmana başvurabilirler. 23.3. Kabul edilmi ş ve ücretsiz bir hukuki yard ım uygulamas ı olmas ı halinde, yetkilile r bunu tüm mahpuslar ın dikkatine sunmal ıdır. 23.4. Mahpuslar ve hukuki dan ışmanlar ı aras ında hukuki konularda yap ılan görüşmeler, yaz ışmalar ve di ğer iletişimler gizli tutulmal ıdır. 23.5. Ciddi bir suçun i şlenmesinin önlenmesi ya da cezaevi emniyet ve güvenli ğinin esasl ı bir biçimde ihlal edilmesinin engellenmesi için, adli bir merci taraf ından istisna i hallerde bu gizlili ğe k ısıtlamalar getirilebilir. 23.6. Mahpuslar, mahkeme i şlemleri ile ilgili belgelere ula şabilmeli veya bunlar ı yanlar ında bulundurmalar ına izin verilmelidir. Dış Dünya ile İlişki 24.1. Mahpuslar ın mümkün olabilen s ıklıkta mektup, telefon veya di ğer iletişim vas ıtalar ıyla aileleriyle, ba şka kişilerle ve d ışarıdaki kurulu şlar ın temsilcileriyle haberleşmelerine ve bu ki şilerin mahpuslar ı ziyaret etmelerine izin verilmelidir. 24.2 Devam etmekte olan bir ceza soru şturmas ı, emniyet, güvenlik ve düzeninin muhafaza edilmesi, suç i şlenmesinin önlenmesi ve suç ma ğdurunun korunmas ı için gerekli görülmesi halinde, haberle şme ve ziyaretlere k ısıtlamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merci taraf ından konulan özel k ısıtlamalar da dahil olmak üzere, bu tür k ısıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir ileti şime izin vermelidir. ... 24.5. Cezaevi yetkilileri, d ış dünyayla yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahpuslara yard ım etmelidirler ve bunun için onlara uygun destek ve yard ım sağlamal ıdırlar..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 2/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 7A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 26. Başvurucu uzun süredir hükümlü olmas ı nedeniyle bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak geliri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 27. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 28. Başvurucu; ilgili mevzuata göre avukat ıyla telefon vas ıtas ıyla görüşme hakk ının mevcut oldu ğunu, bu hakk ın k ısıtlanmas ının yasal dayanaklar ının bulunmad ığını belirtmiştir. Başvurucu ayn ı konuda Anayasa Mahkemesinin de ihlal karar ı verdiğini iddia etmi ştir. Avukat ının sürekli Ceza İnfaz Kurumuna gelmesinin mümkün olmad ığını, telefonla görüşemediği için hukuki yard ım alamad ığını, çok ciddi sa ğlık sorunlar ı olduğunu, avukat ından hukuki yard ım alamad ığından tedavi bile olamad ığını ifade ederek haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 29. Bakanl ık görüşünde; demokratik bir toplumda güvenli ğin ve disiplinin sağlanmas ı amac ıyla ceza infaz kurumlar ında telefonla görü şmenin s ınırland ırılabileceği ancak hükümlü ve tutuklular ın öznel durumlar ının dikkate al ınarak somut olay ın koşullar ının gerektirdi ği esnekliğin sağlanmas ının mümkün oldu ğu belirtilmi ştir. Avukat ile telefonla görüşme talebinin reddine dayanak mevzuat ın müdahalenin kanunlar taraf ından öngörülme ölçütüne uygun oldu ğu, ayr ıca müdahalenin kamu düzeni ve suç i şlenmesinin önlenmesi genel amac ı çerçevesinde ceza infaz kurumlar ında güvenli ğin ve disiplinin sa ğlanmas ı şeklindeki me şru amaç ta şıdığının kabul edilmesi gerekti ği ifade edilmi ştir. Başvurucunun talebinin reddedilmesinin Ceza İnfaz Kurumunun disiplinini ve güvenli ğini sağlamay a yönelik oldu ğu, başvurucunun Ceza İnfaz Kurumunda avukat ıyla görüşemediği yönünde bir iddias ının olmad ığı vurgulanarak, haberle şme hürriyetine ili şkin söz konusu müdahalede güdülen me şru amaç ile ba şvurucunun bireysel yarar ı aras ında adil bir dengenin kurulduğunun anla şıldığı belirtilmi ştir. 30. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında; vasisi ile telefonla görü şme hakk ı olduğunu ayn ı şekilde avukat ıyla da telefon vas ıtas ıyla görüşebileceğini, bu görü şünün aksine bir yasal düzenlemenin olmad ığını, avukat ının bulundu ğu yere uzak bir Ceza İnfaz Kurumunda tutuldu ğunu, avukat ının sürekli yan ına gelmesinin mümkün olmad ığını, haftal ık telefon hakk ını kullanarak avukat ıyla görüşmek istedi ğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 31. Başvurunun de ğerlendirilmesinde dikkate al ınacak Anayasa n ın "Haberle şme hürriyeti" kenar başlıklı 22. maddesi şöyledir: "Herkes, haberle şme hürriyetine sahiptir. Haberle şmenin gizlili ği esast ır. Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 8Millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı veya ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına bağlı olarak usulüne göre verilmi ş hâkim karar ı olmad ıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde de kanunla yetkili k ılınm ış merciin yaz ılı emri bulunmad ıkça; haberle şme engellenemez ve gizlili ğine dokunulamaz. Yetkili merciin karar ı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını kırksekiz saat içinde aç ıklar; aksi halde, karar kendili ğinden kalkar. İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir." 32. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki tavsifi ile bağlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki nitelendirmesini kendisi takdir eder (Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Hükümlü olarak Ceza İnfaz Kurumunda bulunan başvurucunun iddialar ının özünün avukat ı ile telefonla görü şmesinin engellenerek haberleşmesinin k ısıtland ığına yönelik olmas ı nedeniyle, ba şvuru haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 33. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 34. Kamu makamlar ının, bireyin haberle şme özgürlü ğüne ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme özgürlü ğüne yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme özgürlü ğü, mutlak nitelikte olmay ıp, meşru birtak ım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 50). 35. Somut olayda ba şvurucunun telefonla haberle şme hakk ının İdare ve Gözlem Kurulu karar ıyla k ısıtlanmas ının haberle şme hürriyetine müdahale olu şturduğu sonucuna var ılm ıştır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 36. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin gereklerine... ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 37. Anayasa n ın 22. maddesinde, herkesin haberle şme özgürlü ğüne sahip oldu ğu ve haberleşmenin gizlili ğinin esas oldu ğu hüküm alt ına al ınm ıştır. Sözleşme nin 8. maddesinde de herkesin haberle şmesine sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 9Anayasa ve Sözle şme nin ortak koruma alan ı, haberleşme özgürlü ğünün yan ı sıra içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberle şmenin gizlili ğini de güvence alt ına almaktad ır. Haberle şme bağlam ında bireylerin kar şılıklı ve toplu olarak sözlü, yaz ılı ve görsel ileti şimlerine konu olan ifadelerinin gizlili ğinin sağlanmas ı gerekir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet arac ılığıyla yap ılan haberle şme faaliyetlerinin haberle şme özgürlü ğü ve haberle şmenin gizliliği kapsam ında değerlendirilmesi gerekir (Mehmet Koray Erya şa, 49). 38. Anayasa'n ın 19. maddesi gere ğince hükümlü ve tutuklular ın haberle şme hürriyeti ve aile hayat ına sayg ı hakk ının s ınırlanmas ı, hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz ve do ğal bir sonucudur. Öte yandan hükümlü ve tutuklular ın aile hayat ına sayg ı gösterilmesi hakk ı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutuklular ın ailesi ve yak ınlar ıyla temas ını devam ettirecek önlemleri almas ını zorunl u kılmaktad ır (Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 36). 39. Bununla beraber bu yükümlülük yerine getirilirken ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz ve do ğal sonuçlar ının gözetilmesi gerekmektedir. Bu ba ğlamda kamu düzeni ve suç i şlenmesinin önlenmesi ile haberle şme hürriyeti aras ında adil bir denge sağlanmal ıdır. Ancak ceza infaz kurumunda bulunman ın doğal sonucu olarak idarenin müdahale konusunda takdir yetkisinin daha geni ş olduğu gözetilmelidir ( Mehmet Koray Eryaşa, 89). 40. Bu ba ğlamda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 22. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, me şru amaç ta şıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. (1) Kanunilik 41. Haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine ba ğlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir" denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla sınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu ba ğlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü fıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, 74-76). 42. Öte yandan Anayasa Mahkemesi, Anayasa'da temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ı gibi münhas ıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanunun temel esaslar ı, ilkeleri ve çerçeveyi belirlemi ş olmas ı gerektiğini ve Anayasa koyucunun aç ıkça kanunla düzenlemesini öngördü ğü konularda, yasama organ ının temel kurallar ı saptad ıktan sonra, uzmanl ık ve idare tekni ğine ilişkin hususlar ı yürütmeye b ırakmas ının yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamayaca ğını kabul etmi ştir (AYM, 30/10/2014, E.2014/133, K.2014/165). Bu ba ğlamda temel hakk ın ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına yönelik yap ılacak kanuni düzenlemelerde kanun koyucunun temel esaslar ı, ilkeleri ve çerçeveyi belirledikten sonra di ğer ayr ıntılar ın düzenleyici i şlemler ile belirlenebilece ği kabu l edilmiştir. Aksi bir durumda temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla s ınırlanabilece ğine ilişkin Anayasa n ın 13. maddesi hükmüne de ayk ırılık oluşturacakt ır (Mehmet Koray Erya şa, 63). Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 1043. Bu aç ıklamalar çerçevesinde, ba şvurucunun telefonla haberle şme hürriyetine yönelik k ısıtlaman ın, 5275 say ılı Kanun'un 66. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı ile İnfaz Tüzüğü'nün 88. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (g) bendi ve 88. maddesinin (1) numaral ı fıkras ında yer alan hükümlere dayan ılarak yap ıldığı, bu düzenlemelerin kanunla s ınırlama koşulunu kar şılad ığı sonucuna var ılm ıştır. (2) Meşru Amaç 44. Haberleşme özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve genel ahlâk ın korunmas ı vey a başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 47). 45. Başvuru konusu olayda, kamu düzenin ve güvenli ğinin sağlanmas ı kapsam ında telefonla görü şme hakk ının s ınırland ırılmas ı şeklinde uyguland ığı ve an ılan müdahalenin meşru amaç ta şıma koşulunu kar şılad ığı değerlendirilmi ştir. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülülük(a) Genel İlkeler 46. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 47. Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48) 48. Hükümlü veya tutuklular (mahkûmlar), Anayasa'n ın 19. maddesi kapsam ında hukuka uygun olarak bir mahkûmiyet karar ına bağlı olarak tutma olarak değerlendirilebilecek ki şi özgürlü ğü ve güvenli ği hakk ı dışında (İbrahim Uysal , B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 29-33) Anayasa'n ın ve Sözle şme'nin ortak alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına genel olarak sahiptirler. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi ceza infaz kurumunda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda sahip olduklar ı haklar s ınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Mehmet Koray Erya şa, 50-51). Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 1149. Anayasa herkesin haberle şme hürriyetine sahip oldu ğunu belirtmi ştir. Bu bağlamda, ceza infaz kurumunda tutuklu bulunan ki şilerin de haberle şme hürriyetine sahip olduğu hususunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktad ır. Ancak haberle şmenin hangi araçlarla yap ılacağı Anayasa'da aç ık bir şekilde belirtilmemi ştir. Anayasa'n ın haberle şme vas ıtalar ının tespiti için suskun kalmas ının, her türlü haberle şmenin bu kapsamda kabu l edilebilece ği sonucunu do ğurduğu söylenebilir. Bununla birlikte ceza infaz kurumlar ı açısından haberle şme hürriyetinin belirlenmesi aç ısından kamu makamlar ının takdir yetkisinin daha geni ş olmas ı cezaevinin niteli ği ve amac ı bağlam ında kabul edilebilir bir durumdur. Bu ba ğlamda ceza infaz kurumunda tutulan hükümlü ve tutuklular aç ısından haberleşme hürriyetinin kapsam ının her türlü ileti şim arac ını içermeyece ği aç ıktır. Hükümlü ve tutuklular aç ısından haberle şme hürriyetini tamamen ortadan kald ıracak boyutta olmad ığı ve ceza infaz kurumunun güvenli ği ve düzeni çerçevesinde somut olaylar ın özellikleri incelenerek yap ılan müdahalenin haberle şme hürriyetini ihlal edip etmedi ği değerlendirilecektir. Bu ba ğlamda temel yakla şım hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile temaslar ının desteklenmesi olmal ıdır (Mehmet Koray Erya şa, 54). 50. Özellikle di ğer haberle şme yollar ının kullan ılabildiği ve yeterli oldu ğu durumlarda, Anayasa n ın 22. maddesinin, hükümlü ve tutuklular ın telefonla görü şmesini güvence alt ına ald ığı şekilde yorumlanmas ı mümkün de ğildir. Burada dikkat edilecek nokta hükümlü ve tutuklular ın d ış dünya ile haberle şmesinin sa ğlanmas ında kamu otoritelerini n takdir yetkisinin geni ş yorumlanmas ı gerektiğidir. Haberle şme yöntemlerinden bir veya birkaç ının kullan ılma imkan ına yeterince sahip olunmas ı durumunda hükümlü ve tutuklular ın telefonla görü şmesine izin verilmemesi tek ba şına haberle şme hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilemez. Ancak Anayasa n ın 22. maddesi kapsam ında hükümlü ve tutuklulara diğer haberle şme araçlar ı ile birlikte telefon ile görü şme imkân ı verilmesi halinde bu özgürlüğe yap ılacak s ınırland ırmalar ın her halükarda kanunla, me şru bir amaçla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun şekilde yap ılmas ı ve ölçülü olmas ı gerekmektedir ( Mehmet Koray Erya şa, 55). 51. Ayr ıca hükümlü ve tutuklular ın temel haklar ına yap ılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nedenlerin somut olay ın tüm ko şullar ı çerçevesi dâhilinde olaya özgü olgu ve bilgilerle gerekçelendirilmesi gerekmektedir. Bunun yan ı sıra yap ılacak değerlendirmede ki şinin itham edildi ği suçun ve tutuklama sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Zahit Şahin, 63). 52. Bu ba ğlamda ba şvuru konusu olay bak ımından yap ılacak değerlendirmelerin temel ekseni, müdahaleye neden olan idari makamlar ve derece mahkemelerinin kararlar ında dayand ıklar ı gerekçelerin haberle şme hakk ını k ısıtlamas ı bak ımından demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine uygun oldu ğunu inand ırıcı bir şekilde ortaya koyup koyamad ığı olacakt ır (Mehmet Zahit Şahin, 64; Ahmet Temiz , B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 68). (b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 53. Hükümlü ve tutuklular ın avukat veya müdafi ile görü şmesi 5275 say ılı Kanun da ayr ı maddelerde düzenlenmi ştir. An ılan Kanun un 66. maddesinde hükümlülerin avukat ile görü şmesi düzenlenmi ştir. Tutuklular hakk ında ise ayn ı Kanun un 114. maddesinin (5) numaral ı f ıkras ında tutuklular ın müdafi ile olan haberle şmesine, kurum düzeni çerçevesinde temas ve görü şmelerine hiçbir suretle engel olunamayaca ğı ve k ısıtlamala r Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 12konulamayaca ğı belirtilmi ştir. Ayn ı Kanun un 116. maddesinde belirtilen ve tutuklulu k hâliyle uzla şır nitelikte olmas ı kayd ıyla 66. maddede belirtilen hükümlülerin avukatlar ı ile görüşme usulü tutuklular aç ısından da kabul edilmi ştir. 54. An ılan mevzuat hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde tutuklular ın ve hükümlülerin telefonla görü şme hakk ına sahip olduklar ı, bununla birlikte tutuklular yönünden 5275 say ılı Kanun'un 114. maddesiyle müdafiyle haberle şmesine ili şkin ek bir güvence sa ğland ığı anlaşılmaktad ır. An ılan güvencenin, devam eden yarg ılama kapsam ında tutuklular ın savunma haklar ını kullanmalar ının kolayla ştırılmas ına yönelik oldu ğu söylenebilir. Bu ba ğlamda Anayasa Mahkemesi Mehmet Koray Erya şa karar ında (ayn ı kararda bkz. 63-68) an ılan düzenlemeleri de ğerlendirerek tutuklular ın avukatla veya müdafi ile telefon vas ıtas ıyla haberle şme hakk ının olduğuna ve bu hakk ı engelleyebilecek yeterli yasal düzenlemenin mevcut olmad ığına karar vermi ştir. 55. 5275 say ılı Kanun'un 66. maddesinde ise hükümlülerin telefonla haberle şme hakk ı aç ıkça düzenlenmi ş ancak bu hakk ın esaslar ının tüzük ile belirlenece ği hüküm alt ına alınm ıştır. Bir ba şka ifade ile hükümlülerin telefon ile görü şmesi bir hak olarak tan ımlanmakla birlikte kimler ile telefon vas ıtas ıyla görüşme sağlayabilece ğinin ve görü şme şartlar ının idarenin takdir yetkisi kapsam ında düzenlenmesi hüküm alt ına al ınm ıştır. İlgili İnfaz Tüzü ğü'nde ise an ılan yetki ba ğlam ında yap ılan düzenleme ile hükümlülerin telefonla görüşebileceği kişiler eş, üçüncü dereceye kadar kan ve kay ın h ısımlar ile vasi olarak say ılm ış ve avukat ile telefonla görü şme öngörülmemi ştir. Bu ba ğlamda yukar ıda tutuklular yönünden tespit edilen ek güvencenin hükümlüleri kapsamad ığı, hükümlülerin avukat ve müdafi ile telefon vas ıtas ıyla görüşme hakk ının kural olarak mevcut olmad ığı söylenebilir. Bununla birlikte telefonla görü şme hakk ının kapsam ına ilişkin tutuklu ve hükümlüler yönünden farkl ı düzenlemeler öngörülmesinin hükümlü ile tutuklunun hukuk kar şısındaki statülerinin farkl ı olmas ı, diğer bir ifadeyle hükümlü hakk ında kesinle şen ceza mahkûmiyetinin infaz ı aşamas ına geçilmi ş olmas ına karşın tutuklunun yarg ılamas ının devam ediyor olmas ı gözetildiğinde demokratik toplum gereklerine uygun olmad ığı söylenemez. 56. Öte yandan an ılan mevzuatta hükümlünün avukat ıyla telefonla görü şme hakk ı olduğuna dair bir düzenleme olmamakla birlikte yukar ıda belirtilen mevzuata göre (bkz. 14, 15) tatil günleri d ışında ve çal ışma saatleri içinde avukat ile hükümlünün yüz yüze görüşebileceği, ayr ıca mektup, faks gibi yollarla avukat ıyla iletişim kurmas ının mümkü n olduğu gözetildi ğinde hükümlülere avukat ile telefonla görü şme hakk ının tan ınmamas ının haberleşme hürriyetini tamamen ortadan kald ıracak boyutta olmad ığı, diğer haberle şme yollar ının avukat ile hükümlü aras ındaki ileti şimin sağlanmas ı aç ısından yeterli oldu ğu anlaşılmaktad ır. 57. Bu ba ğlamda ceza infaz kurumunda kalan hükümlülerin haberle şme hürriyetleri kapsam ında say ılan telefonla görü şme hakk ının, görüşülebilecek ki şiler yönünden, bu konuda idareye tan ınan geni ş takdir yetkisi de dikkate al ındığında, s ınırland ırılmas ının mümkü n olduğu söylenebilir. Ancak bu durumda hükümlülerin avukatlar ıyla ileti şim kurabilmelerindeki bireysel yarar ile kamu yarar ı aras ında makul bir dengeleme yap ılarak hükümlülerin öznel durumlar ı gözetilmek suretiyle belli bir esnekli ğin sağlanmas ı gerektiği vurgulanmal ıdır. Bu bağlamda hükümlünün avukat ıyla telefon vas ıtas ıyla görüşme talebi, hükümlünün dayand ığı nedenler ve somut olay ın öznel ko şullar ı gözetilerek hukuki yard ım alman ın kolayla ştırılmas ı temelinde de ğerlendirmeli ve yeterli gerekçe ile kar şılanmal ıdır. Öte yandan hükümlünün somut durumu gözetildi ğinde haberle şme yöntemlerinden bir veya birkaç ının avukat ile haberle şmede kullan ılabildiğinin ve di ğer iletişimin araçlar ının avukat Başvuru Numaras ı: 2017/26841 Karar Tarihi : 2/6/2020 13ile haberle şme aç ısından yeterli oldu ğunun tespit edilmesi hâlinde hükümlünün avukatl a telefon arac ılığıyla görüşmesine izin verilmemesi tek ba şına haberle şme hürriyetinin ihlali olarak kabul edilemez. 58. Somut olayda hükümlü olarak Ceza İnfaz Kurumunda bulunan ba şvurucunun avukat ıyla yüz yüze görü şme, mektup ve benzeri yöntemlerle ileti şim kuramad ığı ya da bu iletişim yollar ının yeterli olmad ığı yönünde bir iddias ının olmad ığı, ayr ıca avukat ıyla telefonla görü şme talebine ili şkin öznel nedenler de ileri sürmedi ği görülmü ştür. An ılan durum yukar ıdaki aç ıklamalarla birlikte de ğerlendirildi ğinde, başvurucunun haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin demokratik toplum gereklerine uygun ve ölçülü oldu ğu; haberleşme hürriyetine yönelik bir ihlalin olmad ığının aç ık olduğu anlaşılm ıştır. 59. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLMEDİĞİNE, D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 2/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL