TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET TOPALO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32664) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Mehmet TOPALO ĞLU Vekili : Av. Nevzat SARI İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; alacak davas ında yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı, kanun yolu
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET TOPALO ĞLU BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/32664) Karar Tarihi: 9/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRecai AKYELBasri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Mehmet TOPALO ĞLU Vekili : Av. Nevzat SARI İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; alacak davas ında yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı, kanun yolu a şamas ında gerekçesiz karar verilmesi ve delillerin takdirinde hata yap ılmas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin oldu ğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 38. Başvurucu, zorunlu göç nedeniyle 1989 y ılında Bulgaristan'dan Türkiye'ye gelmiştir. 9. Zorunlu göçe tabi olan soyda şlar ın iskân edilmelerine destek olmak amac ıyla inşa edilecek konutlardan edinmek için sözle şme imzalayan ba şvurucu, pe şinat olarak toplamda 10.000 TL ödeme yapm ıştır. 10. Başvurucu ödemi ş olduğu peşinat ın daire maliyetinden mahsup edilmemesi nedeniyle 5/11/2010 tarihinde Ankara 1. Tüketici Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde alaca k davas ı açm ıştır. 11. Mahkeme 1/3/2013 tarihli karar ı ile davay ı esastan reddetmi ştir. 12. Yarg ıtay 13. Hukuk Dairesi 16/1/2018 tarihli karar ı ile ret hükmünü gerekçesini düzelterek onam ışır. Buna göre nihai ret gerekçesinde, dosya içinde yer alan kamu kurumu yaz ışmalar ı, bilgi, belge ve raporlar uyar ınca evlerin maliyet bedelinin daha alt ında bir bedelle yap ılan borçland ırma sözle şmesi ile ev sat ın alan ba şvurucunun maliyetinin alt ında bir tutar kar şılığında ev sahibi oldu ğu anlaşıldığından davan ın hukuki dayanaktan yoksu n olduğu ifade edilmi ştir. Karar düzeltme istemi de 25/9/2018 tarihinde ayn ı Daire taraf ından reddedilmi ştir. 13. Başvurucu, nihai karar ı 15/10/2018 tarihinde tebellü ğ ettikten sonra 12/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu şlard ır. IV.İLGİLİ HUKUK 14.İlgili hukuk için bkz. Güner Y ıldırım ve Arif Aydo ğmuş, B. No: 2014/20030, 17/11/2016, 18-23. V.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Mahkemenin 9/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 16. Başvurucu, makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 17. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 4b. Esas Yönünden 18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). 20. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 8 y ıl gibi bir sürede sonuçland ığı anlaşılan davaya ili şkin yarg ılama sürecinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 21. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 22. Başvurucu, kanun yolu a şamas ında Yarg ıtay taraf ından hiçbir gerekçe gösterilmeden onama karar ı verildiğini ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği, buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). 24. Başvuruya konu ihlal iddias ıyla ilgili deliller sunarak hangi Anayasa hükmünün ihlal edildi ğine ilişkin aç ıklamalarda bulunma ve hukuki iddialar ını kan ıtlama yükümlülü ğü başvurucuya ait olmas ına rağmen gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddia başvurucu taraf ından soyut bir şekilde ileri sürülmü ş, yarg ı sürecinde ileri sürülen hangi iddian ın Mahkemece kar şılanmad ığı konusunda Anayasa Mahkemesine bir bilgi ya da belge sunulmam ıştır. Dolay ısıyla söz konusu iddialar ın temellendirilmemi ş şikâyet kapsam ında kabul edilmesi gerekmektedir. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 5C. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu; bilirki şi raporlar ının mahsup i şleminin yap ılmad ığını aç ıkça ortaya koyduğunu, eldeki delillere ra ğmen davan ın reddedildi ğini oysa ilk derece mahkemelerince ayn ı durumda bulunan ki şiler lehine verilen kararlar ın daha önceden Yarg ıtay taraf ından onand ığını belirtmi ştir. Başvurucu ayr ıca kendileriyle ayn ı durumda olan ki şilerle ilgili bozma karar ı verildiği hâlde kendi dosyalar ında Yarg ıtay ın farkl ı bir değerlendirme yapt ığını, çelişkili kararlar ın hak kayb ına yol açt ığını belirterek e şitlik ilkesi, adil yarg ılanma hakk ı ile mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 27. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam ındad ır (Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 28. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikte bir ba şvuruda ( Erol K ızılırmak ve Zeynep Kızılırmak [GK], B. No: 2016/10183, 11/7/2019) söz konusu iddialar ı incelemiş ve şikâyetin açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ula şmıştır. Kararda, meseleyle ilgili olarak Yarg ıtay ın ispat usulü konusunda benimsedi ği yaklaşımı değiştirmiş olmas ının tek başına adil yarg ılanma hakk ını ihlal eden bir unsur olarak görülemeyece ği; Yarg ıtay ın bu görü ş değişikliğini iyi bir gerekçeyle ortaya koyarak sonraki süreçt e uyuşmazl ıklara istikrarl ı bir biçimde uygulad ığı, görüş değişikliğinin gerekçesinin makul bir biçimde ortaya konuldu ğu; maliyet bedelinin alt ındaki borçlanman ın peşinat ın mahsup edildiğine karine te şkil edeceği yorumuna devletin resmî yaz ışmalar ı da dikkate al ınara k ulaşılmas ı nedeniyle de ğerlendirmenin temelsiz ve keyfî olmad ığı ifade edilmek suretiyle ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu belirtilmi ştir (Erol K ızılırmak ve Zeynep Kızılırmak, 46-58). 29. Somut ba şvuruda da an ılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. Sonuç olarak ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup mahkeme kararlar ında bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan hususun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 31. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 6 (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 32. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 33. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 34.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında istemiyle bağlı kal ınarak 5.000 TL manevi tazminat ın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. 35. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Talepte bulunan ba şvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. . VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ın ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/32664 Karar Tarihi : 9/7/2020 7D. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.294,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Ankara 1. Tüketici Mahkemesine (E.2010/1110, K.2013/415) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 9/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Recai AKYEL Basri BA ĞCI