TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ZEK İ DURSUN VE SAB İRE DURSUN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21595) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Mehmet Zeki DURSUN 2. Sabire DURSUN Başvurucular Vekili : Av. Hikmet ŞENSES I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Ba
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ZEK İ DURSUN VE SAB İRE DURSUN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21595) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Mehmet Zeki DURSUN 2. Sabire DURSUN Başvurucular Vekili : Av. Hikmet ŞENSES I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tazminat istemiyle aç ılan tam yarg ı davas ının hakkaniyete ayk ırı kara r verilmesi ve yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 37. Başvurucular ın murisi Zeliha Dursun, 3/10/2003 tarihinde trafik kazas ı sonucu yaralanmas ından dolay ı götürüldü ğü hastanede vefat etmi ştir. Bu olay sebebiyle görevli doktor hakk ında aç ılan ceza davas ında 28/4/2011 tarihinde davan ın zaman a şımı nedeniyle ortadan kald ırılmas ına karar verilmi ştir. 8. Başvurucular ın maddi ve manevi zararlar ının tazmini talebiyle 19/3/2004 tarihinde açt ıklar ı davada Dan ıştay Onbe şinci Dairesi İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 26/12/2016 tarihli karar ının reddedilen maddi ve k ısmen kabul, k ısmen reddedilen manevi tazminat için taraflar lehine hükmedilen vekâlet ücretlerine ili şkin k ısımlar ının bozulmas ına, sair temyiz istemlerinin reddiyle karar ın diğer k ısımlar ının onanmas ına karar vermi ştir. Karar düzeltme talebi reddedilmi ştir. Yarg ılama, vekâlet ücreti yönünden devam etmektedir. 9. Başvurucular, ceza yarg ılamas ında ve idare mahkemesinde açt ıklar ı davada adil olmayan karar verilmesi, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma, haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 18/6/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmuştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Ceza Yarg ılamas ına İlişkin İhlal İddialar ı Yönünden 1. Başvurucular ın İddialar ı 11. Başvurucular, adil olmayan karar verilmesi, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ve diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8) numaral ı fıkras ı uyar ınca Anayasa Mahkemesinin zaman bak ımından yetkisinin ba şlang ıcı 23/9/2012 tarihi olup ancak bu tarihten sonra kesinle şen nihai i şlem ve kararlar aleyhine yap ılan bireysel ba şvurular incelenebilir. 13. Başvuruda, ba şvuruya konu karar ın 23/9/2012 tarihinden önce verildi ği anlaşılmaktad ır. (Benzer yönde bkz. Ümit Tekin , B. No: 2013/781, 26/3/2013, 14, 19; İbrahim O ğuz Yapar , B. No: 2012/829, 5/3/2013.) 14. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun zaman bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 4B.İdari Yarg ılamaya İlişkin İhlal İddialar ı Yönünden 1. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia a. Başvurucular ın İddialar ı 15. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ve diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. b. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın iddialar ının bir bütün olarak Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. i. Kabul Edilebilirlik Yönünden17. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. ii. Esas Yönünden18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine iliş kin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 20. Dan ıştay Onbe şinci İdare Mahkemesi İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 26/12/2016 tarihli karar ının reddedilen maddi ve k ısmen kabul k ısmen reddedilen manevi tazminat için taraflar lehine hükmedilen vekâlet ücretlerine ili şkin k ısımlar ının bozulmas ına, sair temyiz istemlerinin reddiyle karar ın diğer k ısımlar ının onanmas ına karar vermi ştir. Karar düzeltme talebi reddedilmi ştir. Yarg ılama devam etmektedir. 21. Vekâlet ücretine ili şkin talepler yönünden yarg ılaman ın devam etti ği değerlendirilerek an ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada yarg ılaman ın 16 y ıldır devam etmesinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 522. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 2. Diğer İhlal İddialar ı 23. Başvurucular adil olmayan karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucular ın belirtilen şikâyetleri yönünden aç ık bir ihlalin bulunmad ığı değerlendirildi ğinden başvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 25. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 26. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 27.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara net 44.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 28. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucular ın uğrad ıklar ını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Başvurucular ın bu konuda herhangi bir belge sunmam ış olmas ı nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/21595 Karar Tarihi : 15/5/2020 6A. Ceza yarg ılamas ına ilişkin ihlal iddialar ı yönünden zaman bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B.İdari yarg ılamaya ili şkin ihlal iddialar ı yönünden; 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvuruculara net 44.000 TL tutarlarda manevi tazminat ın MÜŞTEREKE N ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İstanbul 5. İdare Mahkemesine GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş