Anayasa Mahkemesi

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR SEBİHA KAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34124) Karar Tarihi: 20/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 5/8/2021-31559 Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş

TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ GENEL KURUL KARAR SEBİHA KAYA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/34124) Karar Tarihi: 20/5/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 5/8/2021-31559 Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 2GENEL KURUL KARAR Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE Ş Basri BAĞCI İrfan FİDAN Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Sebiha KAYA Vekili : Av. Vural KAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle memuriyete ba şlatılmama işlemine kar şı aç ılan iptal davas ında hukuka ayk ırı karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 14/11/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 35. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. 8. Birinci Bölüm taraf ından, niteli ği itibar ıyla Genel Kurul taraf ından karara bağlanmas ı gerekli görüldü ğünden ba şvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca Genel Kurula sevkine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 10. Başvurucu 1988 do ğumlu olup A ğrı'nın Doğubeyaz ıt ilçesinde ikame t etmektedir. 11. Başvurucu; Ölçme, Seçme ve Yerle ştirme Merkezi Ba şkanl ığı taraf ından 2016/I döneminde yap ılan Kamu Personeli Seçme S ınav ı'na (KPSS) girmi ştir. Bu s ınav sonucu esas alınarak başvurucu, Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlü ğüne (Genel Müdürlük) bağlı Diyarbak ır Karakaya HES İşletme Müdürlü ğüne sözle şmeli memur olarak yerleştirilmiştir. 12. Genel Müdürlük 3/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hâl Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 say ılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent uyar ınca başvurucu hakk ında güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yapt ırm ıştır. Genel Müdürlük 18/7/2017 tarihli yaz ıyla güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle atamas ının yap ılmad ığı hususunu ba şvurucuya bildirmi ştir. 13. Başvurucu söz konusu idari i şleme kar şı 21/9/2017 tarihinde iptal davas ı açm ıştır. Dava Ankara 10. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) görülmü ştür. Dava dilekçesinde, Anayasa'n ın 10., 49. ve 70. maddelerinden söz edilmi ş; başvurucunun atanmamas ına dayanak gösterilen olgular ın aç ık bir biçimde ortaya konulmamas ının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan belirlilik ilkesine ayk ırı olduğu vurgulanm ıştır. Dilekçede, ba şvurucunun herhangi bir adli sicil kayd ı bulunmad ığı gibi bugüne kadar soru şturma dahi geçirmedi ği belirtilmiş; buna ra ğmen atanmam ış olmas ının hakkaniyete ayk ırı olduğu ileri sürülmü ştür. Güvenlik soru şturmas ı yap ılmas ı şart ının Anayasa'n ın 70. maddesinde belirtilen "görevin gerektirdiği niteliklerden" olmad ığının savunuldu ğu dilekçede, ba şvurucunun yerle ştirildiği kadronun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına tabi olmad ığı ifade edilmi ştir. Başvurucu ayr ıca güvenlik soru şturmas ının içeriğinden haberdar edilmedi ğinden de yak ınm ıştır. 14. Genel Müdürlü ğün Mahkemeye sundu ğu savunma dilekçesinde, ba şvurucu hakk ında güvenlik soru şturmas ı yap ılmas ının 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bende dayand ığı ve hukuka uygun oldu ğu belirtilmi ştir. Savunma dilekçesinde, ba şvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı neticesinde ba şvurucunun Kürt dili ile ilgili e ğitim veren Kürt Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 4Dili Araştırma ve Geli ştirme Derne ği (KURD İ-DER/Dernek) isimli derne ği açt ığı, söz konusu Dernekte ö ğretmenlik yapt ığı ve kurs için ö ğrenci arad ığının tespit edildi ği ifade edilmiştir. Savunmada, KURD İ-DER'in 31/10/2016 tarihli ve 677 say ılı Olağanüstü Hâl Kanun Hükmünde Kararname (677 say ılı KHK) ile kapat ıldığının alt ı çizilmiştir. Savunma dilekçesinde; ba şvurucunun babas ının terör örgütüne üye olma suçundan yarg ıland ığı ve yarg ılamas ının devam etti ği, ayr ıca an ılan kişinin (başvurucunun babas ının) taksirle yaralama olay ında mağdur/şüpheli s ıfat ıyla ifadesinin al ındığının tespit edildi ği vurgulanm ıştır. 12/4/2000 tarihli ve 24018 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Güvenlik Soru şturmas ı ve Arşiv Araştırmas ı Yönetmeli ği'nin (Yönetmelik) 15. maddesine at ıfta bulunan Genel Müdürlük, hakk ındaki olumsuz istihbarat gözetilerek ba şvurucunun atamas ının yap ılmamas ının hukuka uygun oldu ğunu savunmu ştur. 15. Başvurucu, Genel Müdürlü ğün savunmas ına karşı cevaplar ını Mahkemeye sunmuş; güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ında tespit edilen olgular ın gerçeği yans ıtmad ığını ileri sürmü ştür. Başvurucu an ılan Dernek dâhil hiçbir derne ğe üyeliğinin bulunmad ığını, bu hususun Valilik bünyesindeki Dernekler Müdürlü ğünden sorularak teyit ettirilebilece ğini belirtmi ştir. KURD İ-DER'e üyeli ği olmamakla birlikte söz konusu Derne ğin Kürt dilinin ara ştırılmas ını ve öğretilmesini hedefleyen bir dernek oldu ğunu ve bu Dernekte eğitim vermenin kanunlara ayk ırılık taşımad ığını ifade etmi ştir. Babas ının yarg ılan ıyor olmas ının kendisi aleyhine de ğerlendirilmesinin suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesini zedelediğine değinmiştir. Dan ıştay ın benzer olaylara özgü olarak bireyler lehine çokça karar ının bulundu ğunu vurgulayan ba şvurucu, hiçbir suç i şlemediği ve soru şturma dahi geçirmedi ği hâlde güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ı gerekçe gösterilerek atanmamas ı yolunda tesis edilen i şlemin kanuna ve Anayasa'ya ayk ırı olduğunu ileri sürmüştür. 16. Mahkeme 10/5/2018 tarihli kararla davay ı reddetmi ştir. Karar ın gerekçesinde, 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentten söz edilmi ş ve buna göre "güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yap ılmış olma" nın devlet memurlu ğuna al ınmada genel bir şart hâline getirildi ği ifade edilmi ştir. Kararda, 26/10/1994 tarihli ve 4045 say ılı Güvenlik Soru şturmas ı, Baz ı Nedenlerle Görevlerine So n Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Al ınmayanlar ın Haklar ının Geri Verilmesine ve 1402 Numaral ı S ıkıyönetim Kanununda De ğişiklik Yap ılmas ına İlişkin Kanun'a ve an ılan Kanun'a dayan ılarak ç ıkar ılan Yönetmelik'in ilgili maddelerine yer verildikten sonra 22/7/2016 tarihli ve 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 say ılı KHK) amac ı ile KHK'da düzenlenen tedbirlerin kapsam ı ve mahiyeti dikkate al ındığında söz konusu KHK'n ın ve an ılan KHK ile getirilen kamu görevinden ihraç tedbirinin arkas ındaki gerekçelerin kamu hizmetine al ınmada da dikkate al ınmas ı gerektiğinin alt ı çizilmiştir. Mahkeme sonuç olarak ba şvurucunun güvenlik soruşturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atamas ının yap ılmamas ı yolunda tesis edilen idari işlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı kanaatine varm ıştır. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava dosyas ının incelenmesinden, davac ının Ölçme Seçme ve Yerle ştirme Merkezi Başkanl ığınca KPSS 2016/1 puanlar ıyla Baz ı Kamu Kurum ve Kurulu şlar ının Kadro ve Pozisyonlar ına yap ılan 1. yerle ştirme sonuçlar ına göre, Diyarbak ır ili, Karakaya HE S İşletme Müdürlü ğüne Sözle şmeli Memur olarak yerle ştirildiği, hakk ında yap ılan inceleme v e araştırma sonucunda, kuruluşunda görev alarak ö ğretmenlik de yapt ığı Kürdi-Der isimli derneğin, [karar ın orijinalinde koyu yaz ılm ıştır] 677 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmü'nde Kararname'nin 3. maddesi hükümleri çerçevesinde, Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 5karşı faaliyette bulundu ğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara aidiyet, iltisak ı veya bunlarla irtibat ı olan: ekli (6) say ılı listede yer alan dernekler aras ında bulundu ğu; 'Babas ı [N.K.n ın] Ağrı Ağır Ceza Mahkemesince 2017/46 Esas Nolu dosyada 'Silahl ı Terör Örgütüne Üye Olmak' suçuyla san ık s ıfat ıyla yarg ılamas ının devam etti ği, 12.09.2011 tarihinde A ğrı Murat Şehit Halis Ç ınar Polis Merkezi Amirli ğinde 'Taksirli Yaralama ' olay ından şüpheli olarak i şlem yap ıldığı' şeklindeki bilgi notu üzerine, 13.06.2017 tarihli Komisyonu Karar ı ile güvenlik soru şturmas ı olumsuz de ğerlendirilerek atamas ının yap ılmamas ı üzerine bak ılan davan ın aç ıldığı anlaşılmıştır. 667 say ılı Kanun Hükmünde Kararnamenin amac ı ile 4. maddesinde düzenlenen tedbirlerin kapsam ı ve mahiyeti birlikte dikkate al ındığında, an ılan tedbirler vas ıtas ıyla başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulu'nca devletin milli güvenli ğine karşı faaliyette bulundu ğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisak ı yahut bunlarla irtibat ı olduğu değerlendirilen ki şilerin , kamu kurum ve kurulu şlar ından ç ıkar ılarak, Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korunmak istendi ği görülmekte olup çal ışanlar ını bu gerekçelerle ç ıkaran kamu idarelerinin ayn ı gerekçeleri ilk atamalarda da dikkate almas ı gerektiği aç ıktır. Yine, 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 48/A-8 maddesinde 'Güvenli k soruşturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak', Devlet memurlu ğuna al ınmada aran ılacak genel şartlar aras ında say ılmış olup yukar ıda ayr ıntısına yer verilen bilgiler dikkate al ındığında davac ının güvenlik soru şturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atanmamas ı yolundaki daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır." 17. Başvurucu, mahkeme karar ına karşı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstina f dilekçesinde ilk derece mahkemesinde ileri sürdü ğü iddialar ını tekrarlam ıştır. İstinaf talebini inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. Dava Dairesi 19/9/2018 tarihinde istemi reddetmiştir. Nihai karar 15/10/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 18. Başvurucu 14/11/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Mevzuat Hükümleri 19. 657 say ılı Kanun un 6. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Devlet memurlar ı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ına ve kanunlar ına sadakatla ba ğlı kalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlar ını sadakatla uygulamak zorundad ırlar" 20. 657 say ılı Kanun un 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 64. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, ( ) zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güven i kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ( ) ak ıl hastal ığı ( ) bulunmamak. 8.[Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 say ılı Karar ı ile iptal edilmi ştir] B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." 21. 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun un 48. maddesinin birinci fıkras ının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilen (8) numaral ı alt bent şöyledir: "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak." 22. 677 say ılı KHK'n ın 3. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenli ğine karşı faaliyette bulundu ğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisak ı veya bunlarla irtibat ı olan; a) Ekli (6) say ılı listede yer alan dernekler, ...Kapat ılmıştır." [Ekli (6) say ılı listenin 115. s ıras ında ' Kürt Dili Ara ştırma ve Geli ştirme Derneği' de yer almaktad ır]. 2. Anayasa Mahkemesi Karar ı 23. Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla ilgili k ısm ı şöyledir: "163. Anayasa n ın 20. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin özel hayat ına ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu, özel hayat ın ve aile hayat ının Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 7gizliliğine dokunulamayaca ğı belirtilmi ş; üçüncü f ıkras ında da 'Herkes, kendisiyle ilgil i kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına sahiptir. Bu hak; ki şinin kendisiyle ilgili ki şisel veriler hakk ında bilgilendirilme, bu verilere eri şme, bunlar ın düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçlar ı doğrultusunda kullan ılıp kullan ılmad ığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya ki şinin aç ık r ızas ıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmas ına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir' denilerek ki şisel verilerin korunmas ı özel hayat ın gizlili ğinin korunmas ı kapsam ında güvencey e kavuşturulmuştur. Anayasa n ın 13. maddesinde de temel hak ve hürriyetlerin yaln ızca Anayasa n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunl a sınırlanabilece ği ifade edilmi ştir. 164. Anayasa n ın 128. maddesinin ikinci f ıkras ında 'Memurlar ın ve diğer kam u görevlilerinin nitelikleri, atanmalar ı, görev ve yetkileri, haklar ı ve yükümlülükleri, ayl ık ve ödenekleri ve di ğer özlük i şleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ili şkin toplu sözle şme hükümleri sakl ıdır' hükmüne yer verilerek memurlar ve di ğer kam u görevlilerinin nitelikleri ve atanmalar ına ilişkin hususlar ın kanunla düzenlenece ği belirtilmiştir. 165. Kanuni düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerin kanunla konulmas ını ve çerçevenin kanunla çizilmesini ifade etmektedir. Bu ilke uyar ınca kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalar ına ilişkin kurallar ın kanunda gösterilmesi, kural ın aç ık, anlaşılır ve sınırlar ının belli olmas ı gerekmektedir. 166. Kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ı, insan onurunun korunmas ı ve bireyin kişiliğini serbestçe geli ştirebilmesi hakk ının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini ki şisel verilerin i şlenmesi s ıras ında korumay ı amaçlamaktad ır. 167. Anayasa n ın 20. maddesi uyar ınca kişisel veriler ancak kanunda öngörüle n hâllerde veya ki şinin aç ık r ızas ıyla işlenebilir. Dolay ısıyla kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına sağlanan anayasal güvencenin ya şama geçirilebilmesi için bu hakk ı ilgilendiren yasal düzenlemelerin aç ık, anlaşılabilir ve söz konusu hakk ın kullan ılabilmesine elverişli olmas ı gerekir. Ancak böyle bir düzenleme ile ki şilerin özel hayatlar ını ilgilendiren veri, bilgi ve belgelerin resmî makamlar ın keyfî müdahalelerine kar şı korunmas ı mümkün hâle gelebilir. 168. 24/3/2016 tarihli ve 6698 say ılı Kişisel Verilerin Korunmas ı Kanunu nun 3. maddesine göre ki şisel veri, kimli ği belirli veya belirlenebilir gerçek ki şiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade etmektedir. Anayasa Mahkemesinin yerle şik kararlar ında da belirtildi ği üzere '...ad ı, soyad ı, doğum tarihi ve do ğum yeri gibi bireyin sadece kimli ğini ortaya koya n bilgiler de ğil; telefon numaras ı, motorlu ta şıt plakas ı, sosyal güvenlik numaras ı, pasaport numaras ı, özgeçmi ş, resim, görüntü ve ses kay ıtlar ı, parmak izleri, IP adresi, e-posta adresi , hobiler, tercihler, etkile şimde bulunulan ki şiler, grup üyelikleri, aile bilgileri, sa ğlık bilgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolayl ı olarak belirlenebilir k ılan tüm veriler ' ki şisel veri olarak kabul edilmektedir (AYM, E.2013/122, K.2014/74, 9/4/2014; E.2014/149, K.2014/151, 2/10/2014; E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014; E.2014/180, K.2015/30, 19/3/2015; E.2015/32, K.2015/102, 12/11/2015). 169. Bu ba ğlamda güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ıyla elde edilen veriler kişisel veri niteli ğindedir. Kuralla güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı kapsam ınd a kamu mercileri taraf ından özel ya şam ı ile ilgili sorular sorulmas ı da dâhil olmak üzere bir bireyin özel hayat ı, iş ve sosyal ya şam ıyla ilgili bilgilerinin al ınmas ı, kaydedilmesi v e kullan ılmas ı özel hayata sayg ı hakk ına s ınırlama niteli ğindedir. 170. Anayasa'n ın 129. maddesinin birinci f ıkras ında memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sad ık kalarak faaliyette bulunma yükümlülükleri düzenlenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 8Belirtilen hususlar gözetilerek kamu görevlerine atanacak ki şiler bak ımından birtak ım şartlar getirilmesi do ğald ır. Bu şekilde aranan nitelikler kamu hizmetinin etkin ve sa ğlıklı bir biçimde yürütülmesi amac ına yöneliktir. Dolay ısıyla kamu görevine atanmadan önce kişilerin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının yap ılmas ını öngören kural kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Ancak bu alanda düzenleme getiren kurallar ın kamu makamlar ına hangi ko şullarda ve hangi s ınırlar içinde tedbirler uygulama ve özel hayat ın gizliliğine yönelik müdahalelerde bulunma yetkisi verildi ğini yeterince aç ık olarak göstermesi ve olas ı kötüye kullanmalara kar şı yeterli güvenceleri sa ğlamas ı gerekir. 171. Kuralda güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı memurlu ğa alımlarda genel şartlar aras ında say ılmas ına karşın güvenlik soru şturmas ına ve ar şiv araştırmas ına konu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldu ğuna, bu bilgilerin ne şekild e kullan ılacağına, hangi mercilerin soru şturma ve ara ştırmay ı yapacağına ilişkin herhang i bir düzenleme yap ılmam ıştır. Diğer bir ifadeyle güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının yap ılmas ına ve elde edilecek verilen kullan ılmas ına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin kuralla sadece güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yap ılmas ı devle t memurluğuna al ımlarda aranacak şartlar aras ında say ılmıştır. 172. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucunda devlet memurlu ğuna atanmada esas al ınacak kişisel veri niteli ğindeki bilgilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar ın alınmas ına ve kullan ılmas ına izin verilmesi Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddeleriyle bağdaşmamaktad ır." B. Uluslararas ı Hukuk 24. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes davas ının medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar[ın] ... esas ı konusunda karar verecek olan ... bir mahkeme taraf ından ... görülmesini isteme hakk ına sahiptir..." 25. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) adil yarg ılanma hakk ının demokratik toplumda önemli bir yere sahip oldu ğunu vurgulamaktad ır (Airey/İrlanda , B. No: 6289/73, 9/10/1979, 24). A İHM'e göre hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan hukuki belirlilik Sözleşme'nin bütün maddelerinde mündemiçtir ( Iordan Iordanov/Bulgaristan , B. No: 23530/02, 2/7/2009, 47). Adil yarg ılanma hakk ı hukukun kabul edilmi ş evrensel ilkelerine uygun olarak yorumlanmal ıdır. Bu bağlamda hakk ın tesliminden kaç ınma ( denial of justice ) yasağı bu ilkelerin ba şında gelmektedir ( Golder/Birle şik Krall ık, B. No: 4451/70, 21/2/1975, 35). 26. AİHM iç hukukun yorumlanmas ında öncelikli görevin ulusal otoritelere ait olduğunu vurgulamaktad ır. AİHM in görevi ulusal hukuk mercilerinin yorumlar ının etkilerinin Sözle şme ile uyumlu olup olmad ığını tespit etmekle s ınırlıdır (Waite v e Kennedy/Almanya , B. No: 26083/94, 18/2/1999, 54). A İHM kural olarak kendisinin ulusa l mahkemelerin yerine geçerek de ğerlendirme yapma görevinin bulunmad ığını, ulusal hukukun yorumlanmas ına ilişkin sorunlar ı çözmenin öncelikli olarak ulusal otoritelerin -özellikle ulusal mahkemelerin- yetkisinde oldu ğunu ifade etmektedir. A İHM bu sebeple ulusal mahkemelerin iç hukukun yorumuna ili şkin tart ışmalar ına kar ışmayacağını belirtmektedir. Ancak AİHM keyfîli ğin bulundu ğu, diğer bir ifadeyle ulusal mahkemelerin iç hukuku aç ıkça hatal ı veya keyfî ya da adaleti hiçe sayacak şekilde uygulad ıklar ını gözlemledi ği hâllerde Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 9bunu sorgulayabilece ğine işaret etmektedir ( Anđelkov ıć/Sırbistan , B. No: 1401/08, 9/4/2013, 24). V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 20/5/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 28. Başvurucu; atanmama gerekçesine dayanak olarak gösterilen KURD İ-DER'in açılışını yapma ve orada ö ğretmenlik yapma olgusunun gerçe ği yans ıtmad ığının Valilik bünyesindeki Dernekler Müdürlü ğünden teyit ettirilebilece ğini ileri sürdü ğü hâlde derece mahkemelerinin bu yönde bir ara ştırma yapmad ığını belirtmi ştir. Herhangi bir derne k üyeliğinin bulunmad ığını ileri süren ba şvurucu; an ılan Dernekle de bir organik ba ğının bulunmad ığını, kolluk birimlerinin istihbari mahiyet ta şıyan tespitlerinden öte bir bilginin mevcut olmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucu ayr ıca babas ının fiillerinden kendisinin sorumlu tutulmas ının suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesi ile adil yarg ılanma hakk ını ihlal etti ğini savunmuştur. Sonuç olarak istihbarata dayan ılarak atamas ının yap ılmamas ının çal ışma hakk ını ve kamu hizmetlerine girme hakk ını zedelediğini iddia etmi ştir. 29. Bakanl ık görüş yaz ısında, başvurunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği ifade edilmi ştir. Bakanl ık 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekle şen darbe te şebbüsünden ve darbe teşebbüsünden sonraki geli şmelerden söz etmi ştir. Darbe te şebbüsünü do ğuran koşullar ın bertaraf edilmesi amac ıyla olağanüstü hâl ilan edildi ğine değinen Bakanl ık 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen hükümle güvenlik soruşturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ının memurlu ğa al ınmada genel bir şart hâline getirildi ğini vurgulam ıştır. Bakanl ık söz konusu kural ın Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ı ile iptal edildi ğini hat ırlatm ış, başvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı ile konuya ili şkin diğer belgelerin ve görü şlerin ilgili kurumlardan istenmesinin Anayasa Mahkemesinin takdirinde oldu ğunu belirtmi ştir. 30. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru formundaki iddialar ını tekrarlam ış; ayr ıca güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ını devlet memurlu ğu için genel bir şart hâline getiren kural ın Anayasa Mahkemesince iptal edildi ğini de an ımsatm ıştır. B. Değerlendirme 31. Anayasa n ın "Hak arama hürriyeti" kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 32. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bununla birlikte bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğine ve buna ili şkin gerekçelere dair aç ıklamalarda bulunarak hukuki iddialar ını ortaya koymak ba şvurucuya dü şer (benzer yöndeki karar için bkz. Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, 18, 19; Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 10Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). Bir başka ifadeyle bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendili ğinden yapmaz. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma, delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulundu ğundan söz edilemez. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 24, 25). Ba şvurucu, yukar ıda da belirtildiği gibi (bkz. 28), ba şvuru formunda istihbarat raporuna dayal ı olarak atamas ının yap ılmamas ı ve buna kar şı açt ığı davan ın reddedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının, çal ışma hakk ının ve kamu hizmetlerine girme hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, özel hayata sayg ı hakk ının veya bu hak kapsam ında kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin herhangi bir iddia ve aç ıklamada bulunmam ıştır. Dolay ısıyla başvuruda somut meselenin kamu görevinden ç ıkar ılmaya ilişkin olmad ığı da gözetilerek özel hayata sayg ı hakk ı kapsam ında ayr ı bir inceleme yap ılmam ıştır. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesinin yerle şik içtihad ı (Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013) uyar ınca çal ışma hakk ı ve kamu görevine girme hakk ı Anayasa ve Sözle şme ile Türkiye nin taraf oldu ğu ek protokollerin ortak koruma alan ına girmedi ğinden bu iddiala r yönünden de de ğerlendirme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. Tüm bu aç ıklamalar ışığında başvurunun yaln ızca Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 1. Uygulanabilirlik Yönünden33. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı, suç isnad ına bağlı yarg ılamalar ın yan ında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülükleri nin karara bağlanmas ıyla ilgili yarg ılamalarda da uygulan ır. Anayasa'n ın 36. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni taraf ından kişiye tan ınm ış veya en az ından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bulunmas ı gerekir. Ayr ıca bu hakka ili şkin olarak ilgili ki şinin menfaatini etkileyen bir uyu şmazl ık mevcut olmal ıdır. Öte yandan bu uyu şmazl ık ihtilaf konusu hakk ın tespiti ve bu haktan yararlan ılmas ı bak ımından belirleyici bir nitelik arz etmelidir ( Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem , B. No: 2015/7942, 28/5/2019, 28). 34. Anayasa'n ın 70. maddesi ile 657 say ılı Kanun'un 48. maddesi uyar ınca her Türk vatandaşının kamu hizmetine girme hakk ına sahip oldu ğu tart ışmas ızdır. Öte yandan Türk hukukunda devlet memurlu ğuna al ınmamaya ili şkin işlemlerin dava konusu edilebilirli ğine ilişkin bir tereddüt bulunmamaktad ır. Somut olayda ba şvurucu, kanunda öngörülen ko şullar ı taşımad ığı gerekçesiyle atamas ının yap ılmamas ına ilişkin işleme kar şı dava açm ıştır. Başvurucunun devlet memurlu ğuna girme ko şullar ını taşıyıp taşımad ığı hususu uyu şmazl ığın esas ını oluşturmaktad ır. Bu yönüyle davan ın başvurucunun memuriyete atanmamas ı yolundaki i şlemin iptalini sa ğlama kapasitesi vard ır. Bu durumda bireysel ba şvuru konusu davan ın başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleri yönünden belirleyici bir nitelik ta şıdığı ve adil yarg ılanma hakk ının tüm güvencelerinin bu davada uygulanmas ı gerektiği sonucuna var ılm ıştır. 2. Kabul Edilebilirlik Yönündena. Genel İlkeler 35. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı maddi adaleti de ğil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bak ımdan adil Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 11yarg ılanma hakk ı davan ın taraflardan biri lehine sonuçlanmas ını garanti etmemektedir. Adil yarg ılanma hakk ı temel olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat alt ına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). 36. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ık konusunda var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konus u olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 37. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53). 38. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ilişkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği çok istisnai hâllerde, asl ında yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönü şmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ık bir keyfîlik ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 149; M.B. , 83). 39. Adil yarg ılanma hakk ı, hukuk kural ının davan ın başvurucu lehine sonuçlanmas ını temin eden yorumunun esas al ınmas ını güvence alt ına almamaktad ır. Uyuşmazl ığa uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ı -yukar ıda belirtildi ği gibi- derece mahkemelerinin takdirindedir. Bununla birlikte derece mahkemelerinin hukuk kurallar ını yorumlarken Anayasa'n ın 2. maddesinde düzenlenen ve Cumhuriyet'in nitelikleri aras ında say ılan hukuk devleti ilkesini gözönünde bulundurmalar ı gerekir. Esasen hukuk devleti ilkesi Anayasa'n ın tüm maddelerinin yorumlanmas ında dikkate al ınmas ı zorunlu olan bir ilkedir. Bu ba ğlamda Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeri ğinin yorumlanmas ında da hukuk devletinin gerekleri gözetilmelidi r (M.B. , 84). 40. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenli ği ilkesi oluşturmaktad ır (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010 ve E.2012/65, K.2012/128, 20/9/2012). Ki şilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 12duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). 41. Başvurucular ın medeni haklar ıyla ilgili uyu şmazl ıklarda uygulanan hukuk kurallar ının aç ıkça keyfî veya hakk ın tesliminden kaç ınacak (adaleti hiçe sayacak) biçimde yorumlanmas ı usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirece ğinden adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğinden söz edilebilir. Zira bu hâlde, derece mahkemesinin yorumunun başvurucu taraf ından öngörülmesi mümkün olmay ıp hukuk kurallar ının öngörülemez biçimde yorumlanmas ı hukuk devleti ilkesini örseler. Özellikle hak ve özgürlükleri k ısıtlay ıcı hükümlerin geni ş yoruma tabi tutulmas ı keyfîliğe ve bireylerin kendilerini hukuk kar şısında güvensiz hissetmelerine yol açar ( M.B. , 86). 42. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının unsurlar ından biri de silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleridir. Silahlar ın eşitliği ilkesi, davan ın taraflar ının usule ili şkin haklar bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı ve taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir duruma dü şürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme f ırsat ına sahip olmas ı anlam ına gelir. Ceza davalar ının yan ı sıra medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin hukuk davalar ı ve idari davalarda da bu ilkeye uyulmas ı gerekir ( Yaşasın Aslan , B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). Silahlar ın eşitliği ilkesinin tamamlay ıcısı olan çeli şmeli yarg ılama ilkesi, kural olarak bir hukuk ya da ceza davas ında tüm taraflara, gösterilen kan ıtlar ve sunulan görü şler hakk ında bilgi sahibi olma ve bunlarla ilgili görü ş bildirebilme imkân ı vermektedir. Bu çerçevede ba şvuranlar ın bilirkişi raporunun sonucuna itiraz edememesi ya da delillerle ilgili görü ş bildirmelerine f ırsat verilmemesi çeli şmeli yarg ılama ilkesinin ihlali olarak de ğerlendirilebilmektedir ( Hüseyin Sezen , B. No: 2013/1793, 18/9/2014, 38). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 43. Somut olaydaki dava, ba şvurucunun sözle şmeli memur olarak atanmamas ına ilişkin işleme kar şı aç ılm ıştır. Davada çözüme kavu şturulmas ı gereken temel mesele başvurucunun memuriyete atanma ko şullar ını taşıyıp taşımad ığıdır. Devlet memurlu ğuna atanman ın genel ve özel ko şullar ı 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinde düzenlenmi ştir. Başvurucunun 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent d ışındaki şartlar ı taşıdığına yönelik bir ihtilaf bulunmamaktad ır. Tart ışma konusu olan husus ba şvurucunun bu bentteki şart ı taşıyıp taşımad ığıdır. Mahkeme ba şvurucunun belirtilen alt bent ile getirilen şart ı sağlayamad ığını kabul etmi ştir. 44. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmış olmak" biçimindeki alt bendin ba şvurucunun yerle ştirildiği kadro da dâhil olmak üzere tüm devlet memurlu ğu kadrolar ına atanabilmek için güvenlik soruşturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ı getirdiği aç ıktır. Bu sebeple sözle şmeli memur kadrosuna yerle ştirilen ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına tabi tutulaca ğının öngörülebilir oldu ğundan ku şku duymay ı gerektirecek bir neden bulunmamaktad ır. 45. An ılan kural ın Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilmi ş olmas ı da bu neticeyi de ğiştirmemektedir. Anayasa Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 13Mahkemesinin iptal karar ında özel hayata sayg ı hakk ıyla s ınırlı bir inceleme yap ıldığı dikkatten kaç ırılmamal ıdır. Anayasa Mahkemesinin söz konusu karar ında güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu bireylerin ki şisel verilerinin toplanmas ının, işlenmesinin ve kullan ılmas ının kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ına müdahale te şkil ettiği kabul edilerek bu müdahaleye dayanak olu şturan kanunun hukuk devleti ilkesinin gerektirdi ği kriterleri kar şılay ıp karşılamad ığı irdelenmi ştir. Anayasa Mahkemesi, güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde devlet memurlu ğuna atanmada esas al ınacak kişisel veri niteli ğindeki bilgilerin al ınmas ına, kullan ılmas ına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar ın al ınmas ına ve kullan ılmas ına izin verilmesinin Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba ğdaşmad ığı sonucuna ulaşmıştır. 46. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendinin devlet memurluğuna girişte güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ını getiren (8) numaral ı alt bendinin ki şisel verilerin korunmas ı hakk ı yönünden yeterli güvenceleri içermediği gerekçesiyle iptal edilmi ş olmas ının, yürürlükte bulundu ğu dönemdeki uygulamalar ına ilişkin olarak aç ılan davalarda bu kural ın dikkate al ınmas ının otomatik olarak adil yarg ılanma hakk ını zedelediği söylenemez. Kural ın kişisel verilerin korunmas ını isteme hakk ının ihlalini te şkil etmesi adil yarg ılanma hakk ını da ihlal etti ği biçiminde anla şılamaz. Zira adil yarg ılanma hakk ı uyuşmazl ıkta uygulanacak kural ın içeriği itibar ıyla adil olmas ını değil uygulanma şekli itibar ıyla adil olmas ını garanti etmektedir. Bu aç ıdan iptal edilen kural ın somut olaydaki uygulanma şeklinin adil yarg ılanma hakk ını zedeleyip zedelemedi ği irdelenmelidir. 47. Anayasa Mahkemesince iptal edilen kuralla, güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmas ının memuriyete giri şte genel bir şart hâline gelmi ş olduğu aç ık ise de güvenlik soru şturmas ının sonuçlar ının ne anlama gelece ği ve bunlar ın atamaya yetkili makam ın karar ına tesirinin ne olaca ğı hususunda kanunda bir sarahat bulunmamaktad ır. Bireysel ba şvuruya konu karar ın gerekçesinden Mahkemenin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı biçiminde yorumlad ığı anlaşılmaktad ır. 48. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait oldu ğunun alt ı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konus u olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının etkilerinin adil yarg ılanma hakk ıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevindedir. Bu bak ımdan bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkran ın güvenlik soru şturmas ının olumlu sonuçlanmas ını gerektirdi ği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir. 49. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ının kural ı belli ölçüde mu ğlaklaştırdığı söylenebilir. Zira güvenlik soru şturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya kişilere bağlı olarak de ğişmesi riski bulunmaktad ır. Bu da keyfî ve ayr ımc ı uygulamalar ın gelişmesine, dolay ısıyla bireylerin devlete olan güvenlerinin zedelenmesine sebep olabilecektir. Bununla birlikte kurallar ın iyi uygulanmayabilece ği hususunda olu şan şüphe tek ba şına kural ın öngörülemez oldu ğu sonucuna var ılmas ına hakl ılık kazand ırmaz. Hukuk kurallar ının muğlak ifadeler içermesi hukuk devletinde arzu edilir bir durum olmasa da modern devlette bundan kaç ınılmas ı ve kural ın kapsam ına giren tüm durumlar ın kazuisti k bir yöntemle önceden düzenlenmesi imkâns ızdır. Dolay ısıyla kural ın somut olaydaki Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 14uygulanma biçimi, di ğer ifadeyle Mahkemenin somut olayda kural ın kapsam ını öngörülemez biçimde geni şletip genişletmediği önemli hâle gelmektedir. 50. Mahkemenin ba şvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ını olumsu z olarak nitelerken ba şvurucunun PKK ile irtibatl ı olduğu gerekçesiyle 677 say ılı KHK ile kapat ılan KURD İ-DER isimli derne ğin aç ılışında bulundu ğu, söz konusu Dernekte öğretmenlik yapt ığı ve Derne ğe kursiyer toplad ığı, babas ı aleyhine örgüt üyeli ği suçlamas ıyla açılan ve derdest olan kamu davas ının bulundu ğu, ayr ıca babas ının basit yaralama olay ı kapsam ında mağdur/şüpheli s ıfat ıyla ifade verdi ği tespitlerine dayand ığı anlaşılmaktad ır. Mahkeme ayr ıca 667 say ılı KHK'n ın ve an ılan KHK ile getirilen kamu görevinden ihraç tedbirinin arkas ındaki gerekçelerin kamu hizmetine al ımda da dikkate al ınmas ı gerektiğine vurgu yapm ıştır. 51. 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekle şen darbe giri şiminden sonra ülkenin kar şı karşıya kald ığı ve ulusal egemenli ğe yönelen tehdidin bertaraf edilmesi amac ıyla olağanüstü hâl ilan edilmi ştir. Olağanüstü hâli do ğuran tehdidin bertaraf edilmesi amac ıyla bu dönemde kanun hükmünde kararnameler ç ıkar ılm ıştır. Bu kanun hükmünde kararnameler sonradan kanunlaşmıştır. Bu kapsamda ç ıkar ılan 676 say ılı KHK ile devlete sadakatten ziyade terör örgütlerine veya devletin millî güvenli ğine karşı faaliyette bulundu ğuna Millî Güvenlik Kurulunca karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara sadakat gösterdi ğine kanaat getirilen kamu görevlilerinin memuriyetten ç ıkar ılmalar ına ilişkin hükümler sevk edilmi ştir. Mahkeme, söz konusu KHK'yla meslekten ç ıkarma tedbirinin getirilmesinin arkas ındaki gerekçelerin memuriyete giri şte de gözetilmesi gerekti ğini ifade etmi ştir. 52. Mahkemenin bu yorumunun keyfî olmad ığı vurgulanmal ıdır. Anayasa'ya ve 657 say ılı Kanun'a göre devlete sadakat yükümlülü ğü devlet memurlar ının temel ödevlerindendir. Bu sebeple bir kimse hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı sonucunda bu ki şinin devlete sadakatinden ku şkulan ılmas ını hakl ı gösterecek ölçüde tespitlerin elde edilmesi hâlinde güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi makul kar şılanabilir. Ola ğanüstü hâ l ilan edilmesine neden olan olaylar ve ola ğanüstü hâl döneminde al ınan tedbirlerin amac ı gözetildiğinde bir kimsenin terör örgütleriyle ba ğlant ısının bulundu ğunun tespit edilmesi durumunda bu ki şinin devlete sadakatinden ku şkulan ılmas ını gerektiren hakl ı nedenlerin var olduğu sonucuna ula şılmas ı keyfî bir yarg ı olmaz. 53. Buna kar şılık kişinin devlete sadakat göstermeyece ğine yönelik ku şku kişisel değerlendirme ve kanaatlere de ğil somut ve maddi tespitlere dayanmal ıdır. Bu çerçevede güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucu elde edilen verilerin somut olmamas ı hâlinde bunlara dayan ılarak güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi keyfîli ğe yol açabilir ve kural ın uygulanmas ını öngörülebilir olmaktan ç ıkarabilir. Bu aç ıdan somut olayda ba şvurucu hakk ında yap ılan tespitler gözetildi ğinde yerle ştiği sözleşmeli memur kadrosuna atamas ının yap ılmayacağının başvurucu aç ısından öngörülebilir olup olmad ığı ve kamu makamlar ının yorumlar ının keyfîlik ta şıyıp taşımad ığı değerlendirilmelidir. 54. Başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelendirilmesine yol açan tespitlerin bir k ısm ı başvurucunun şahs ına değil babas ına ilişkindir. İdarenin dayand ığı olgulardan biri ba şvurucunun babas ının basit yaralama olay ı kapsam ında kolluk birimlerine mağdur/şüpheli s ıfat ıyla ifade vermi ş olmas ı, diğeri ise yine ba şvurucunun babas ının aleyhine örgüt üyeli ği suçlamas ıyla aç ılm ış ve derdest olan bir kamu davas ının bulunmas ıdır. Hukuk devletinde bir kimsenin ba şkalar ının fiillerinden sorumlu tutulmas ı -kanunda öngörülen- çok istisnai hâller d ışında kabul edilemez. Ça ğdaş hukuk sistemleri bireyin özerkli ğini esas alarak ona haklar bah şetmekte ve sorumluluklar yüklemektedir. Bir kimsenin hukuken ve fiilen Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 15davran ışlar ını kontrol etme gücü ve yükümlülü ğünü haiz olmad ığı başka bir bireyin fiillerden dolay ı kamu otoritelerinin yapt ırımına maruz kalmas ı bireysel özerklik dü şüncesiyle bağdaşmamaktad ır. 55. Bununla birlikte somut olayda Mahkemenin ba şvurucunun babas ı ile ilgili olguya dayanmad ığı görülmektedir. Mahkeme karar ında başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitle r ön plana ç ıkar ılarak değerlendirme yap ılm ıştır. Anayasa Mahkemesi ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edilip edilmedi ğini idarenin i şlem tesis ederkenki gerekçesinden ziyade derece mahkemelerinin gerekçesi üzerinden gerçekle ştirir. Olayda Mahkemenin başvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu gözetildi ğinde bu olguyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin bir de ğerlendirme yapmas ına gerek bulunmamaktad ır. 56. Başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak de ğerlendirilmesine dayanak gösterilen di ğer bir tespit ise KURD İ-DER isimli derne ğin aç ılışında bulunmas ı, bu Dernekte ö ğretmenlik yapmas ı ve kursiyer toplamaya çal ışmas ıdır. Başvurucunun bu iddiaya karşı itirazlar ını ileri sürme imkân ına kavuştuğu not edilmelidir. Bu ba ğlamda ba şvurucu, Dernek ile organik bir ba ğının bulunmad ığını öne sürmü ş ise de ba şvurucunun Derne ğin faaliyetlerine kat ıldığı tespitine yönelik aç ık bir itirazda bulunmad ığı dikkate al ınmal ıdır. 57. Terör örgütü ile ba ğlant ılı olduğu tespit edilen bir derne ğin faaliyetlerine kat ılan bir kişinin anayasal düzene sadakati hususunda kamu makamlar ında kuşku oluşmas ı kabul edilebilir bir durumdur. Bu hâle uyan bir kimsenin memuriyete al ınmamas ının bu kişi açısından öngörülebilir oldu ğu söylenebilir. Öte yandan kamu makamlar ının soyut bilgiler içeren bir istihbarat raporundan hareket etmedi ği gözlemlenmektedir. Aksine söz konusu raporda ba şvurucunun Derne ğin faaliyetlerine kat ıldığına ilişkin olarak somut tespitler yer almaktad ır. Başvurucunun kar şı argümanlar ı ileri sürme imkân ına sahip olmas ına rağmen bu tespite kar şı bir itiraz öne sürmedi ği gözetildi ğinde Mahkemenin ba şvurucunun 677 say ılı KHK ile kapat ılan bir derne ğin faaliyetlerine kat ılmas ını güvenlik soru şturmas ının olumsu z sonuçlanmas ı olarak yorumlamas ında herhangi bir keyfîlik veya bariz takdir hatas ı bulunmamaktad ır. 58. Tüm bu hususlar gözetildi ğinde başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak kabul edilmesinin keyfî ve temelsiz olmad ığı, bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu değerlendirilmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu kanaatine var ılm ıştır. 59. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görü şe kat ılmam ışlard ır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in kar şıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 16B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 20/5/2021 tarihinde karar verildi. Başkan Ba şkanvekili Ba şkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Üye Üye Üye Selahaddin MENTE Ş Basri BA ĞCI İrfan FİDAN Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 17KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Başvurucunun, hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle memuriyete ba şlatılmamas ının adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğine dair şikâyeti Mahkememiz ço ğunluğu taraf ından aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu gerekçesiyle kabul edilemez bulunmu ştur. 2. Başvurucu girdi ği Kamu Personeli Seçme S ınav ı (KPSS) ve -ba şvuru formunda belirtildiğine göre- kurumca yap ılan mülakat sonucunda Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlü ğüne bağlı bir işletme müdürlü ğüne sözle şmeli memur olarak yerle ştirilmiş, ancak hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı sebebiyle atamas ı yap ılmam ıştır. 3. Bu idari i şleme karşı aç ılan dava idare mahkemesi taraf ından reddedilmi ştir. Başvurucunun istinaf talebinin bölge idare mahkemesi taraf ından reddedilmesiyle de karar kesinleşmiştir. 4. Başvurucu hakk ındaki dava dosyas ı incelendi ğinde idare mahkemesinin ret karar ını daval ı idarenin beyanlar ına dayand ırdığı görülmektedir. Mahkeme, idare taraf ından yap ıldığı anlaşılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ıyla ilgili olarak düzenlenmi ş olan bir bilgi notu nu hükme esas alm ıştır. Davac ının atamas ının yap ılmamas ına sebep ola n bu istihbari bilgi notu nun içeri ği mahkeme karar ında şu şekilde ifade edilmi ştir: [Davac ının] hakk ında yap ılan inceleme ve soru şturma sonucunda, kurulu şunda görev alarak öğretmenlik de yapt ığı isimli derne ğin, 677 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Bazı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname nin 3. maddesi hükümler i çerçevesinde, Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenli ğine karşı faaliyette bulundu ğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara aidiyet, iltisak veya bunlarla irtibatl ı olan ekli (6) say ılı listede yer alan dernekler aras ında bulundu ğu; Babas ı n ın 'Silahl ı Terör Örgütüne Üye Olmak' suçuyla san ık s ıfat ıyla yarg ılamas ının devam ettiği, , Taksirli Yaralama olay ından şüpheli olarak i şlem yap ıldığı ( 16). 5. Görüldü ğü üzere, Mahkemenin gerekçesi biri ba şvurucunun kendisiyle, di ğeri babas ıyla ilgili iki bilgiye dayanmaktad ır. Bu nedenle Mahkemenin ba şvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu yönündeki ço ğunluk görü şüne ( 55) kat ılma imkân ı bulunmamaktad ır. Belirtmek gerekir ki karar ın hiçbir yerinde ba şvurucunun sadece kendisiyle ilgili bilginin dikkate al ındığı, babas ının terör örgütüne üye olma suçundan yarg ılanmas ına ve taksirli yaralama olay ından dolay ı hakk ında işlem yap ılmas ına ilişkin bilgilerin davan ın sonucuna etkili olmad ığı ifade edilmemi ştir. Mahkemenin ba şvurucuyla ilgili olarak bir derne ğin kurulu şunda görev alarak ö ğretmenlik yapt ığına dair bilgiyi koyu (bold) yazm ış olmas ı, bu hususa vurgu yapt ığını göstermekle birlikte bu durum -başvurucunun kendisiyle ilgili bilgilerin devam ında- babas ıyla ilgili olarak Mahkemeye sunulan bilgilerin hiçbir şekilde hükme esas al ınmad ığı anlam ına gelmemektedir. 6. Anayasa Mahkemesinin konuya ili şkin kararlar ında belirtti ği üzere, hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının en önemli unsurlar ından biri gerekçeli karar hakk ıdır. Gerekçenin ilgili ve yeterli olmas ı, kişinin hakk ında verilen hükmü anlamas ı ve bunlara kar şı etkili şekilde itiraz veya temyiz yoluna ba şvurabilmesi bak ımından oldukça önemlidir (bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 34). Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 187. Gerekçeli karar hakk ı, taraflardan birinin davan ın sonucuna etkili olacak bir iddias ının makul şekilde kar şılanmas ını gerektirir. Anayasa Mahkemesinin vurgulad ığı üzere bir davada taraflarca öne sürülen iddia ve savunmalar davan ın sonucunu de ğiştirecek mahiyetteyse, bunlara mahkemelerce makul bir cevap verilmelidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 35; Erdal Türkmen , B.No: 2016/2100, 4/4/2019, 37). Makul gerekçelendirme iddia ve savunmadan birinin di ğerine üstün tutulma sebebinin ve bu kapsamda davan ın taraflar ınca gösterilen delillerden karara dayanak olarak al ınanlar ın mahkemelerce kabul edilme v e diğerlerinin reddedilmesi hususunda, makul dayanaklar ı olan bir bilgilendirmeyi sa ğlayaca k ölçü ve özene sahip olmas ı nı gerektirmektedir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 37). 8. Davan ın sonucunu etkileyebilecek bir hususta mahkemenin ilgili ve yeterli bir cevap vermemesi yahut esasl ı iddialar ın cevaps ız b ırak ılmas ı halinde gerekçeli karar hakk ı ihlal edilebilir ( Sencer Ba şat ve diğerleri , 39). Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi de teme l hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunmas ı için ulusal mahkemelerin taraflar ın dayanaklar ını, iddialar ını ve sunduklar ı delilleri etkili bir şekilde inceleme görevi oldu ğunu vurgulam ıştır (Dulaurans/Fransa , B.No: 34553/97, 21/3/2000, 33; Kraska/İsveç, B.No: 13942/88, 19/4/1993, 30). 9. Somut olayda ba şvurucu, kurulu şunda görev ald ığı söylenen derne ğin kurucusu, üyesi ve ö ğretmeni olmad ığını, bu durumun dernekle ilgili kay ıtlar ın incelenmesinde n anlaşılabileceğini ileri sürmü ştür. Başvurucuya göre aksi yöndeki bilgiler gerçe ği yans ıtmayan, somut bir veriye veya belgeye dayanmayan istihbari nitelikte bir yorumdan ibarettir. Bu durumda gerekçeli karar hakk ı, sonuca etkili olacak bu önemli iddian ın tart ışılmas ını, değerlendirilmesini ve davac ının itiraz ının karşılanmas ını zorunlu k ılmaktad ır. Buna kar şılık bireysel ba şvuruya konu kararda bu husus de ğerlendirilmemi ş, bunun yerine hiçbir aç ıklama yap ılmadan idare taraf ından sunulan bilgi notu nun do ğru olduğu kabu l edilmiştir. 10. Bunun yan ı s ıra an ılan husus istinaf a şamas ında da hiçbir şekilde değerlendirilmemi ştir. Mahkemeler, idare taraf ından sunulan bilgilerin do ğruluğunu araştırmadan ve kararlar ında tart ışmadan sadece ilgili mevzuat hükümlerine at ıf yapmak suretiyle kabul etmi şlerdir. Halbuki istihbari bilgiler ço ğu zaman teyide muhtaç verilerden oluşmaktad ır ve bunun bir sonucu olarak da hatal ı olabilirler. Somut olayda oldu ğu gibi yaln ızca bu bilgilere dayal ı olarak, bilgi notunda yer alan olgular ara ştırılmadan ve doğrulanmadan verilen yarg ısal kararlar, hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlaline yol açabilir. 11.İdare mahkemelerinin sunulan istihbari bilgileri sorgulamadan kabul etmesi, uygulamada bu bilgilerin otomatik sonuç do ğurmas ı anlam ına gelir. Halbuki Anayasa Mahkemesi yak ın tarihli bir karar ında istihbari bildirimlerin idari ve yarg ısal makamlarca sorgulanmadan esas al ınmas ının Anayasa yla ba ğdaşmayacağını belirtmi ştir. Anayasa Mahkemesine göre güvenlik kurumlar ınca yap ılacak de ğerlendirmenin otomatik sonuç doğurmas ı idarelere ve idari i şlemi denetleyecek mahkemelere gerçek ve tüzel ki şilerin terör örgütleriyle iltisak ı yahut irtibat ı bulunup bulunmad ığı hususunda de ğerlendirme yapma yetkisinin verilmemesi, söz konusu bildirimlerin do ğruluğunu denetleme ve gerçek duruma göre idari i şlem tesis etme imkân ını önemli ölçüde s ınırlamaktad ır (AYM, E. 2018/90, K.2019/85, 14/11/2019, 47). 12. Kamu makamlar ının düzenledi ği ancak içeri ği tart ışmal ı olan bir belgenin yarg ılamada otomatik olarak do ğru kabul edilmesi, bu belgeye taraflarca ileri sürülen di ğer Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 19bilgi ve belgeler kar şısında üstünlük tan ınmas ı anlam ına gelir. Bu da hiç ku şkusuz davac ıyı daval ı idare kar şısında dezavantajl ı duruma dü şürecektir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki sunulan belgelerin içeri ği sorgulanmayacaksa ve buna yönelik itirazlar dikkate al ınmayacaksa söz konusu belgeyi esas alan idari i şlemlere kar şı dava açman ın da anlam ı kalmayacakt ır. 13. Somut olayda idare mahkemesinin kamu makamlar ınca haz ırlanan belgeye üstünlük tan ıyarak, adeta mutlak bir gerçeklik karinesi atfetti ği anlaşılmaktad ır. Halbuki, içeriğine itiraz edilen bir belgede yer alan bilgilerin hükme esas al ınırken incelenmesi, güvenilirli ğinin ve do ğruluğunun tespit edilmesi hakkaniyete uygun bir yarg ılaman ın olmazsa olmaz şart ıdır. Bunun yap ılmam ış olmas ı veya yap ıldığının gerekçede gösterilmemesi, davac ıyı dezavantajl ı duruma dü şürdüğü için silahlar ın eşitliği ilkesine ayk ırılık teşkil etmektedir. 14. Diğer taraftan önemle vurgulamak gerekir ki, Anayasa n ın 129. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca memurlar ve di ğer kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadakat yükümlülü ğü bulunmaktad ır. Terör örgütleriyle irtibatl ı ve iltisakl ı bir derne ğin kuruluşunda yer alan ve faaliyetlerine kat ılan bir ki şinin memuriyete kabul edilmemesi anla şılabilir bir durumdur. Ancak ilgili ki şinin irtibat ve iltisak ının, istihbari bilgi notlar ıyla yetinilmeden, teyit ve tespit edilmesi gerekir. 15. Bu ba ğlamda ba şvurucunun faaliyetlerine kat ıldığı ileri sürülen ve 677 say ılı OHAL KHK s ı ile kapat ılan derne ğin terör örgütüyle nas ıl bir irtibat ve iltisak içinde olduğuna dair herhangi bir aç ıklama mahkeme karar ında bulunmamaktad ır. Mahkemenin gerekçesinde ba şvurucunun dernekle ili şkisi gösterilemedi ği gibi, söz konusu derne ğin faaliyetlerinin terörle veya milli güvenli ğe ayk ırı yap ı veya olu şumlarla ili şkili olduğuna dai r bir aç ıklamaya da yer verilmemi ştir. Bu durum ba şvurucuyu yarg ılamada daval ı tarafa nazaran dezavantajl ı bir pozisyona dü şürmüştür. 16. Öte yandan, ba şvurucunun babas ına ilişkin bilgilerin de memuriyete başlatmama i şlemini hukuka uygun bulan yarg ı karar ında kullan ıldığı, ancak ba şvurucunun kendisiyle ilgili olmayan bu bilgilerin idari i şlemi neden ve nas ıl hakl ılaştırdığı hususunun gerekçede yer almad ığı görülmektedir. Mahkeme karar ında bu konuda hiçbir değerlendirmenin yap ılmamas ı, başvurucunun sadece kendisiyle ilgili istihbari bilgilerden değil ayn ı zamanda babas ı hakk ında sunulan bilgilerden dolay ı da memuriyete atanmad ığı kanaatinin olu şmas ına yol açmaktad ır. 17. Babalar ının yapt ıklar ından dolay ı evlatlar ını sorumlu tutmak, insan ı hür ve irade sahibi bir varl ık olarak kabul etmemek demektir. Bu nedenle babalar ın işlediği suçun cezas ı evlatlara çektirilemez. Bu kadim bir ilkedir. Somut olayda derece mahkemelerinin kararlar ında bu kadim ve evrensel ilkeye de uyulmad ığı görülmektedir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ve silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğini düşündüğümden çoğunluğun kabul edilemezlik karar ına kat ılm ıyorum. Ba şkan Zühtü ARSLAN Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 20KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Başvuran ÖSYM Ba şkanl ığı taraf ından yap ılan KPSS s ınav sonucu esas alınarak EÜA Ş Genel Müdürlü ğü ne bağlı Karakaya HES İşletme Müdürlü ğü ne sözle şmeli memur olarak yerle ştirilmiştir. Akabinde 676 say ılı Ohal Kararnamesinin 74. maddesiyle değişik 657 say ılı DMK 48/A-8. madde ve bendi uyar ınca güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle atamas ının yap ılmad ığı bildirilmi ş, başvurucunun açt ığı iptal davas ı idare mahkemesi taraf ından reddedilmi ş, istinaf ba şvurusu de reddedilerek karar kesinle şmiştir. 2.İdare mahkemesi ret gerekçesinde idarenin i şlemi tesis ederken dayana ğı olan iki bilgi ve belgeye at ıf yapm ıştır. Bunlar ba şvuran ın babas ı hakk ında terör örgütü üyeli ği isnad ıyla soruşturma bulunmas ı, başvuran ın da Kararname ile kapat ılan Kurdi-Der isimli dil derneğinin kuruculu ğunu ve ö ğretmenliğini yapt ığı yönündeki istihbari bilgidir. Bununl a birlikte dosyada ba şvuran ın söz konusu Dernekle irtibat ı olduğuna veya görev ald ığına ilişkin herhangi bir belge veya tan ık anlat ımı bulunmamaktad ır. Bu nedenle konunun asl ında Kararname ile kapat ılan bir Derne ğin üyesi veya yöneticisi olmakla bir ilgisi bulunmamaktad ır. Olayda sak ıncas ı nedeniyle kapat ılan bir derne ğin faaliyetlerine kat ıldığı iddias ı dolay ısıyla irtibat ve iltisak ın tart ışılmas ı söz konusudur. 3.İdare mahkemesi karar ı adil yarg ılanma hakk ı yönünden iki nedenle sorunludur. İlkin adil yarg ılanma hakk ının alt ilkesi olan silahlar ın eşitliği ilkesi; davan ın taraflar ından birinin mahkeme taraf ından daha üstün bir konumda tutulmamas ını, her iki taraf ın da iddialar ını eşit bir biçimde mahkeme önünde sunma ve mahkemenin de bu delilleri tart ışmas ına imkan sa ğlamas ını gerektirir. Buna kar şın idarenin sundu ğu belgelerden ilki, başvuran ın babas ı hakk ındaki soru şturma olup, bir ki şinin akrabalar ının davran ışlar ından sorumlu tutulamayaca ğı hususu hukuk devleti ilkesinin evrensel prensiplerindendir. Buna karşın bu bilgiye idare taraf ından atfedilen hukuki de ğer, mahkeme gerekçesinde tekrarlanmakla (gerekçede buna itibar edilmedi ğinden söz edilmedi ği gözetildi ğinde) mahkemece de kabul görmü ştür. Babas ına ilişkin soruşturma bilgisinin hukuka ayk ırı olarak aleyhine yorumlanmas ına karşı başvuran ın yapabilece ği hiçbir savunma imkan ı kalmamaktad ır. Bu durum idarenin ve mahkemenin tutumu kar şısında başvuran ı savunmas ız bırakmaktad ır. 4. Hukuk devletinde adil bir yarg ılama yap ıldığından söz edilebilmesi için bir tarafa yüklenen vakalar ın doğruluğuna ilişkin delillerin ortaya konulmas ı ve ilgilisine de bunun aksini ileri sürme imkan ının tan ınmas ı gerekir. Ba şvuran ın kendi faaliyetlerine ili şkin istihbari bilgide ise yer ve zaman gibi detaylar ı içeren olgusal bir temele dayan ılmaks ızın soyut fiil atf ı söz konusudur. Ba şvuran bu iddialara kar şı başvuru formunda; herhangi bir dernek üyeli ğinin veya bir dernekle organik ba ğının bulunmad ığını ve esasen aksi olsayd ı belgeleriyle ortaya konulabilece ği halde dosyaya böyle bir belgenin konulamad ığını belirterek itiraz etmektedir. Ba şvuran ın kabul etmedi ği bir vak ıanın var oldu ğunu iddia ede n taraf ın bu iddias ını çeşitli delil araçlar ıyla ispat etmesi gerekirken, idare mahkemesi idarenin dayand ığı istihbarat notunu tekrarlamakla yetinip idarenin i şleminin hukuka uygun bulunduğu sonucuna ula şmıştır. Başvuran ın ders verme veya di ğer bir ilişkinin olmad ığını savunmas ına karşın, aksini gösteren herhangi bir delil ortaya konulamad ığı halde bu iddian ın gerçek oldu ğu sonucu ç ıkart ılmas ı, üstelik ula şılan bu sonuca ili şkin mahkemece tek bir cümle gerekçenin de ortaya konulamamas ı, yarg ılanan davac ı taraf ın hukuken çaresiz Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 21bırak ılmas ı anlam ına gelmektedir. İstihbari bir bilgide ki şiye bir faaliyet-fiil isnat edilmesi o bilgiyi soyut olmaktan ç ıkarmamaktad ır. Tarih, yer, faaliyete kat ılanlar, vb. denetlenebilir ve aksi kan ıtlanabilir detaylar ın bulunmad ığı soyut bir fiil atf ının gerekçesiz kabulü adil yarg ılanma hakk ının güvenceleri bak ımından büyük sorunlar içerir. Böyle bir durumda belki karine delilinden yararlan ıldığı ileri sürülebilir. Hukuk yarg ılamas ı usulünde kimi zaman karinelerden de yararlan ılabilir. Fakat bunun için ki şinin belirli bir durumda bulunduğuna ilişkin olgusal bir temel bulunmal ıdır. Bununla birlikte olgusal temeline ili şkin herhangi bir kan ıt sunulamayan ve ki şinin de kabul etmedi ği bir vakaya ili şkin böyle bir bilgi notun a mutlak bir anlam yüklenmesi onu neredeyse aksi ispatlanamaz kesin delil derecesine yükseltmektedir. Bu durum ilk olarak silahlar ın eşitliği ilkesi yönünden sorun olu şturur. Bu ilke uyar ınca görünü şte davac ıya delili tart ışma ve görü şlerini sunma imkan ı tan ınm ış ise de davac ının ileri sürdü ğü argümanlar kar şısında hiçbir yorum yap ılmaks ızın söz konusu bilgi notuna mahkemece atfedilen de ğer karşısında, başvurana bir istihbarat notunun do ğru olmad ığını ispat etme imkan ı tan ınmam ıştır. Bir delil veya emare hakk ında ne söylenirse söylensin ilgilisinin aksini ispat edemeyece ğinin belli oldu ğu bir muhakemede çeli şmeli yarg ılama ilkesine uyuldu ğu söylenemez. Ba şka deyişle böyle bir durumda adil yarg ılanma hakk ının alt güvencelerinden olan çeli şmeli yarg ılama ilkesinin içi bo şaltılm ış, gerçek bir güvence sa ğlanamam ış olur. 5.İkinci olarak mahkemenin davac ının iddialar ını karşılamadan ve idarenin işlemine dayanak yapt ığı soyut bilgi notu hakk ında hiçbir de ğerlendirme yapmadan, yukar ıda ayr ıntısına yer verilen bilgiler dikkate al ındığında daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır şeklindeki ifadeyle davan ın reddine karar verilmesi gerekçeli karar hakk ını ihlal eder niteliktedir. Gerçekten idare mahkemesinin karar ında dav a konusu olay ı yorumlad ığı tek bir cümleden ibaret olsa dahi bir gerekçenin oldu ğu tespit edilememektedir. Gerekçeli karar hakk ı adil yarg ılanma hakk ının en önemli güvenceleri içerisindedir. Bu durum kar şısında gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği aç ıktır. 6. Sonuç olarak ifade etmek gerekiyor ki ba şvuruya konu yarg ılama örne ği ile insan haklar ına sayg ılı bir hukuk devletinde ki şilerin yarg ılama sürecinde mahkemelerin adil yarg ılanma hakk ına ilişkin usul güvencelerine uygun hareket edilece ği beklentilerini bo şa çıkar ılmakta, daha do ğrusu bu güvencelerin hiçe say ılmas ına yol açmaktad ır. Belirtilen nedenlerle ba şvuran ın adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği vicdani kanaat ıyla karşıoy kulland ım. Ba şkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 22KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Kamu Personeli Seçme S ınav ı (KPSS) sonucunda Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlü ğüne bağlı Diyarbak ır Karakaya HES İşletme Müdürlü ğünde sözleşmeli memur olarak i şe yerleştirilen ba şvurucunun ilgili kurum taraf ından yapt ırılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı üzerine atamas ı yap ılmam ıştır. 2. Söz konusu idari i şleme karşı aç ılan davaya bakan Ankara 10. İdare Mahkemesi, başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atamas ının yap ılmamas ı işleminin hukuka uygun oldu ğu sonucuna ula şmıştır. Mahkemenin ba şvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ını olumsuz olarak nitelerken ba şvurucunun PKK ile irtibatl ı olduğu gerekçesiyle 677 say ılı KHK ile kapat ılan KURD İ-DER isimli derne ğin aç ılışında bulunduğu, söz konusu Dernekte ö ğretmenlik yapt ığı ve kursiyer toplad ığı, babas ı aleyhine örgüt üyeli ği suçlamas ıyla aç ılan ve derdest olan kamu davas ının bulundu ğu, ayr ıca babas ının basit yaralama olay ı kapsam ında mağdur/şüpheli s ıfat ıyla ifade verdi ği tespitlerine dayand ığı anlaşılmaktad ır. Mahkeme ayr ıca 667 say ılı KHK'n ın ve an ılan KHK ile getirilen kamu görevinden ihraç tedbirinin arkas ındaki gerekçelerin kamu hizmetine al ımda da dikkate alınmas ı gerektiğine vurgu yapm ıştır. 3. Anayasa Mahkemesi, 7070 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun un; 60. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesine eklenen hükümle güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ının memurlu ğa al ınmada genel bir şart hâline getiren kural ı Anayasa n ın 13., 20. ve 128. maddelerine ayk ırı görerek oyçoklu ğuyla (13 e 1) iptal etmiştir. AYM, bu kararda özel hayata sayg ı hakk ıyla s ınırlı bir inceleme yaparak, Anayasa n ın 129. maddesinin birinci f ıkras ı uyar ınca memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sad ık kalarak faaliyette bulunma yükümlülü ğü alt ında oldu ğu, belirtilen hususlar gözetilerek kamu görevlerine atanacak ki şiler bak ımından birtak ım şartlar getirilmesi çerçevesinde kamu görevine atanmadan önce ki şilerin güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının yap ılmas ının kanun koyucunun takdir yetkisinde oldu ğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, Mahkememiz kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalar ına ilişkin kurallarla ki şisel verileri ilgilendiren yasal düzenlemelerin kanunda gösterilmesi, aç ık, anlaşılabilir ve s ınırlar ının belli olmas ı gerektiğinin alt ını çizmiş ve incelenen kural ın güvenlik soru şturmas ına ve ar şiv araştırmas ına konu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğuna, bu bilgilerin ne şekilde kullan ılacağına, hangi mercilerin soru şturma ve ara ştırmay ı yapacağına ilişkin herhangi bir düzenleme içermedi ği tespitinde bulunmu ştur (E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, 165-166, 170-171). 4. Yak ın tarihli bir ba şka kararda da Mahkememiz terör örgütlerine iltisakl ı yahut bunlarla irtibat ı olduğu bildirilen gerçek ve tüzel ki şilerin kamu ihalelerine kat ılamayacaklar ını öngören kural ı Anayasa n ın 13. ve 48. maddelerine ayk ırı görerek oybirliğiyle iptal etmi ştir. Kural, terör örgütleriyle iltisakl ı yahut irtibatl ı olma bak ımından Emniyet Genel Müdürlü ğü ve Millî İstihbarat Te şkilât ı taraf ından bildirim yap ılmas ı hâlinde kişilerin otomatik olarak kamu ihalelerine kat ılamamas ı veya ihale d ışı bırak ılmas ı sonucunu doğurmaktayd ı. Bu bildirim kapsam ındaki değerlendirmeye esas al ınan olay ve olgular ın büyük bir olas ılıkla istihbarî nitelikte oldu ğuna dikkat çeken Mahkememiz, bu nedenle Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 23 idarelerce tesis edilecek i şlemlerle ilgili yarg ısal denetimin daha da önemli hâle geldi ği ne dikkat çekmi ştir (E.2018/90, K.2019/85, 14/11/2019, 47). 5. Güvenlik birimlerince yap ılan ve ceza soru şturmas ına esas al ınabilecek nitelikte bilgi ve belgelere dayanma zorunlulu ğu olmayan de ğerlendirmenin adeta otomatik sonuç doğurarak idarelerin bunun aksi yönde i şlem yapmaktan kaç ınma eğilimleri ve kendilerini istihbari de ğerlendirmeyle neredeyse ba ğlı hissetmeleri, bu bildirimlerin do ğruluğunun ortaya konulabilmesi bak ımından idari i şlemi denetleyecek mahkemelerin yapacaklar ı değerlendirmeyi yukar ıda al ıntılad ığımız Anayasa Mahkemesi karar ının da vurgulad ığı gibi çok önemli k ılmaktad ır. Güvenlik soru şturmas ına ilişkin raporlarda yer alan bilgiler istihbari nitelik ta şıdıklar ından, hukuken geçerli ba şka bilgi ve belgelerle do ğrulanmad ıkça bu raporlar ın tek ba şlar ına hukuki delil gücünde kabul edilmeleri ve ilgililer aleyhine kullan ılmalar ı hukuk devleti ilkesine ayk ırı olacakt ır. Bu aç ıdan, AYM taraf ından iptal edilen kural ın (bkz. 4) somut ba şvurudaki uygulanma şeklinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal edip, etmediğinin incelenmesi gerekmektedir. 6. Çoğunluk, ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak kabul edilmesinin keyfi ve temelsiz olmad ığı, bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğunu kabul ederek ba şvurucunun şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu kanaatiyle kabul edilemez bulmu ştur. Çoğunluğa göre, derece mahkemesinin başvurucunun 677 say ılı KHK ile kapat ılan bir derne ğin faaliyetlerine kat ılmas ını güvenlik soruşturmas ının olumsuz sonuçlanmas ı olarak yorumlamas ında herhangi bir keyfilik veya bariz takdir hatas ı bulunmamaktad ır ( 57). 7. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme "kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi" olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53, Ferhat Kara , B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 148). 8. Anayasa Mahkemesi istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile doğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ıkça keyfî ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara , B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 149). Belirtilen nedenlerle ba şvurunun kabul edilebilir olmas ında herhangi bir sorun görmedi ğimden, esasa ilişkin incelememize geçebiliriz. 9. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı teme l olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). Bu maddenin kapsam Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 24ve içeriğinin yorumlanmas ında hukuk devleti ilkelerine göre hareket edilmesi gerekir (M.B., 84). Bu ba ğlamda hukuk güvenli ği ve belirlili ği ilkeleri hukuk devletinin gereklerinden biri olarak dikkate al ınmal ıdır. Mahkememiz bir karar ında hukuk güvenli ği ilkesiyle ilgili olarak şu aç ıklamalarda bulunmu ştur: Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). 10. Bireysel ba şvuruya konu ilk derece Mahkemesi karar ından, 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı gerektiği şeklinde bir yorum ç ıkmaktad ır. Kural ın başvurucunun yerleştirildiği kadro da dâhil olmak üzere tüm devlet memurlu ğu kadrolar ına atanabilmek için güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ını arad ığı aç ık olmakla birlikte bunun olumlu sonuçlanmas ı gerektiği hususunda kural bir ibare içermemektedir. Bu da kural ın uygulanmas ıyla ilgili belli ölçüde bir belirsizli ğe neden olmaktad ır. Zira güvenlik soruşturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya ki şilere bağlı olarak de ğişmesi riskinin olmas ı keyfi ve ayr ımc ı uygulamalar ın ortaya ç ıkmas ına neden olabilecektir. 11. Elbette, bir kimse hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ı sonucunda bu ki şinin devlete sadakatinden ku şkulan ılmas ını hakl ı gösterecek tespitlerin elde edilmesi hâlinde güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi makul görülebilir. Çünkü, Anayasa'ya ve 657 say ılı Kanun'a göre devlet memurlar ı devlete sadakat yükümlülü ğü alt ındad ır. Burada önemli olan nokta ki şinin devlete sadakat göstermeyece ğine yönelik şüphenin ki şisel değerlendirme ve kanaatlere de ğil somut, nesnel ve maddi tespitlere dayal ı olmas ıdır. Bu yap ılmadan güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak nitelenmesi keyfili ğe yol açabilir ve kural ın uygulanmas ını öngörülebilir olmaktan ç ıkarabilir. Bu aç ıdan somut olayda ba şvurucu hakk ında yap ılan tespitler gözetildi ğinde yerle ştiği sözleşmeli memur kadrosuna atamas ının yap ılmayacağının başvurucu aç ısından öngörülebilir olup olmad ığı ve kamu makamlar ının yorumlar ının keyfilik ta şıyıp taşımad ığı değerlendirilmelidir. 12.İlk derece mahkemesinin karar ı esas olarak güvenlik ve ar şiv araştırmas ı yapan yetkililerin idareye sundu ğu bildirimlerin aynen tekrar ından ibarettir. Ba şvurucunun güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak de ğerlendirilmesine dayanak gösterilen ana iddia başvurucunun KURD İ-DER isimli derne ğin aç ılışını yapmas ı, bu Dernekte ö ğretmenlik yapmas ı ve kursiyer toplamaya çal ışmas ıdır. Başvurucuyla ilgili olarak yap ılan bu iddiala r istihbarat çal ışmas ından elde edilmi ş olup, bunlarla ilgili olarak istihbarat raporu d ışında herhangi belgeye derece mahkemesi karar ında yer verilmemi ştir. Mahkemenin ba şvurucunun istihbarat raporundan ba şka bir dayana ğı bulunmayan bu iddialara kar şı öne sürdü ğü savlar ı tart ışmadan ve gerçekli ği hususunda gerekli ara ştırma ve inceleme yapmadan bunlar ı hükme esas almas ının adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından olan silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerini zedeleyen önemli bir eksiklik oldu ğundan şüphe duyulmamal ıdır. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 2513. Elbette, terör örgütü ile ba ğlant ılı olduğu tespit edilen bir derne ğin faaliyetlerine kat ılan bir kişinin anayasal düzene ve devlete sadakati hususunda kamu makamlar ında kuşku oluşmas ı gayet anla şılabilir ve makul bir duruma i şaret etmektedir. Bununla birlikte ad ı geçen derneğin terör örgütü ile ba ğlant ılı olduğuna, başvurucunun da derne ğin bu yönünü bilerek faaliyetlerine kat ıldığına dair kanaat olu şturacak olgular ın derece mahkemesince ortaya konulmas ı gerekirdi. Mahkeme sadece Derne ğin 677 say ılı KHK ile kapat ıldığını belirtmiş ve bu Dernekle ilgili ba şka bir de ğerlendirme ve ara ştırma yapmam ıştır. Derneğin kapat ıldığı 677 say ılı KHK da da terör örgütleriyle ba ğlant ısının bulundu ğu gerekçesine yer verilmi ş, bu Derneğe yönelik ba şka herhangi bir somut tespitte bulunulmam ıştır. Başvurucunun Dernek faaliyetlerinin örgütsel bir amaç kapsam ında kal ıp, kalmad ığı da kararda tart ışılmam ıştır. Kald ı ki, Derne ğin OHAL Komisyonu taraf ından terör örgütüyle ba ğlant ısının bulunmad ığının tespit edilmesi durumunda yerel mahkemenin de ğerlendirmesi herhangi bir temelden yoksun kalm ış olacakt ır. Bütün bu hususlar, ba şvurucuyu silahlar ın eşitliği bağlam ında idare kar şısında dezavantajl ı bir konuma itmi ştir. 14. Hak ve özgürlükleri s ınırland ıran hükümlerin kamu makamlar ınca geni ş yorumlanmas ı bireyler aç ısından öngörülemez sonuçlar do ğurabileceğinden hukuk devletine ayk ırılık teşkil etmenin yan ında adil yarg ılanma hakk ını da zarar verecektir. Derec e mahkemelerinin, hak ve özgürlükleri s ınırlay ıcı kurallar ın kapsam ının geniş yorumlanmas ı hususunda büyük bir dikkat ve özen göstermesi gerekmektedir. 15. Her ne kadar Mahkememiz ço ğunluğu somut olayda derece mahkemesinin başvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu görüşünü savunsa da buna kat ılmak mümkün de ğildir. Derece mahkemesinin karar ında başvurucunun babas ıyla ilgili olarak basit yaralama olay ı kapsam ında kolluk birimlerine ma ğdur/şüpheli s ıfat ıyla ifade vermi ş olmas ı, aleyhine örgüt üyeli ği suçlamas ıyla aç ılm ış ve derdest olan bir kam u davas ının bulunmas ı tespitlerine de yer verilmi ştir. Halbuki, bir kimsenin ba şkalar ının fiillerinden sorumlu tutulmas ının çok istisnai hâller d ışında kabul edilememesi en teme l hukuk devleti ilkelerinden biridir. Somut olay ımızda, derece mahkemesinin ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz oldu ğu sonucuna ula şırken babas ının fiillerini de dikkate almas ı esas gerekçesini destekleyici bir i şlev görmektedir. Ba şvurucunun memur olabilme şartlar ını taşıyıp taşımad ığının tart ışıldığı bu davada babas ının fiillerinin de kendisi hakk ındaki karara yans ıtılmas ı öngörülebilir olmayan bir duruma i şaret etmektedir. 16. Derece mahkemesi güvenlik birimlerinin bildirimindeki hususlarla ilgili bir değerlendirmede bulunmadan, bunlar ın doğruluğunu araştırmadan bildirimdeki tespitleri gerekçe olarak aynen kabul etmi ştir. Örneğin, mahkemenin ba şvurucunun kapat ılan derne ğin faaliyetlerine kat ıldığını karar ında somut olarak göstermesi gerekirdi. Kald ı ki Kürt dili ile ilgili çal ışmalar yapan derne ğin kapat ılmadan önceki faaliyetlerinin yasal olmad ığına dair herhangi bir tespit ve bilgi de bulunmamaktad ır. 17. Başvurucunun babas ının somut olayla ilgili olmayan fiillerine de derece mahkemesi, kararda gerekçe olarak yer vermi ştir. Bu durum bile tek ba şına derece mahkemesinin karar ının bildirimdeki istihbari tespitlerin tekrar ından öte bir şey içermediğinin bir göstergesi say ılabilir. Bu durumda şu soruyu sormam ız gayet anla şılır, makul, me şru ve rasyonel olacakt ır: Eğer derece mahkemesi, istihbari bilgiler için güvenlik ve arşiv araştırmas ıyla ilgili bir de ğerlendirme yapmayacaksa, buradaki bilgilerin doğruluğunu araştırmayacaksa mahkemeye ba şvurman ın, yarg ı yoluna gitmenin ne anlam ı olacakt ır? İnsan haklar ına sayg ılı anayasal demokratik bir hukuk devletinde yarg ı organlar ı önlerine gelen konularda de ğerlendirme ve ara ştırma yapmaktan kaç ınmamal ıdır. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 2618. Aç ıklanan tüm bu hususlar dikkate al ındığında Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hukuk kurallar ının öngörülemez biçimde yorumlanmas ı ve ilgili ve yeterli bir gerekçe olmamas ı nedenleriyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula ştığımdan ço ğunluk karar ına kat ılmad ım. Üye Engin YILDIRIM Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 27KARŞIOY GEREKÇES İ 1. Başvurucu, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle memuriyete ba şlatılmama işlemine kar şı aç ılan iptal davas ında hukuka ayk ırı karar verilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ıyla Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Çoğunluk karar ında derece mahkemelerince başvurucunun güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak kabul edilmesinin keyfi ve temelsiz olmad ığı, bu nedenle ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu değerlendirilmi ş ve başvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddias ının açıkça dayanaktan yoksun oldu ğu kanaatine ula şılm ıştır. 2. Bireysel ba şvuruya konu uyu şmazl ık, Ölçme, Seçme ve Yerle ştirme Merkezi Başkanl ığı taraf ından 2016/I döneminde yap ılan Kamu Personeli Seçme S ınav ı sonucu esas alınarak Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlü ğüne bağlı Diyarbak ır Karakaya HES İşletme Müdürlü ğüne sözle şmeli memur olarak yerle ştirilen başvurucunun sözle şmeli memur olarak atanmamas ına ilişkin işleme karşı açt ığı iptal davas ında ortaya ç ıkm ıştır. 3. Burada Mahkememiz ço ğunluk karar ındaki sorunlu yönün daha net biçimde fark edilebilmesi için İdare Mahkemesi karar gerekçesindeki baz ı hususlar ın daha detayl ı biçimde ifade edilmesi gerekmektedir. 4.İptal davas ında çözüme kavu şturulmas ı gereken temel mesele ba şvurucunun memuriyete atanma şartlar ını taşıyıp taşımad ığı hususunda ortaya ç ıkmaktad ır. Başvurucunun devlet memurlu ğuna atanman ın genel ve özel şartlar ının düzenlendi ği 657 say ılı Kanun'un 48. maddesinde say ılan şartlardan "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılm ış olmak" şart ını sağlamad ığı ifade edilmi ş ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne bağlı Diyarbak ır Karakaya HES İşletme Müdürlü ğüne sözle şmeli memur olarak yerle ştirilen ba şvurucu ile ilgili olarak Genel Müdürlükçe yapt ırılan güvenlik soruşturmas ı ve arşiv araştırmas ı olumsuz sonuçland ırılarak bu durum ba şvurucuya bildirilmi ştir. 5. Başvurucu bu i şleme karşı Ankara 10. İdare Mahkemesinde dava açm ıştır. İdare Mahkemesi ise, davay ı sonuçland ırdığı 10.05.2018 tarihli karar ında ilk olarak yap ılan inceleme ve ara ştırma sonucunda kurulu şunda görev alarak ö ğretmenlik de yapt ığı Kürdi-De r isimli derne ğin, 677 say ılı Olağanüstü Hâl Kapsam ında Baz ı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesi hükümleri çerçevesinde, Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenli ğine karşı faaliyett e bulunduğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara aidiyet, iltisak ı veya bunlarla irtibat ı olan ekli (6) say ılı listede yer alan dernekler aras ında bulundu ğu; Babas ı Nesim Kaya n ın Ağrı Ağır Ceza Mahkemesince2017/46Esas Nolu dosyada Silahl ı Terör Örgütüne Üye Olmak suçuyla san ık s ıfat ıyla yarg ılanmas ının devam etti ği, 12.09.2011 tarihinde A ğrı Murat Şehit Halis Ç ınar Polis Merkezi Amirli ğinde Taksirli Yaralama olay ından şüpheli olarak işlem yap ıldığı şeklindeki bilgi notuna yer verilerek bu bilgi notu üzerine 13.06.2017 tarihli Komisyon Karar ı ile güvenlik soru şturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atamas ının yap ılmamas ı üzerine bu davan ın aç ıldığı ifade edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 286.İdare Mahkemesi karar ında somut bireysel i şlemin konusu olan güvenlik soruşturmas ındaki bilgi notunda ba şvurucu ve babas ı ile ilgili yaz ılanlar hakk ında hiçbir değerlendirme yap ılmam ış, ancak 667 say ılı Kanun Hükmünde Kararnamenin amac ı ve kapsam ı dikkate al ınarak al ınan tedbirler vas ıtas ıyla başta FETÖ/PDY olmak üzere terö r örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenli ğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara üyeli ği, mensubiyeti veya iltisak ı yahut bunlarla irtibat ı olduğu değerlendirilen ki şilerin kamu kurum ve kurulu şlar ından çıkar ılarak Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korunmak istendi ğinin görülmekte olduğu ve bu gerekçelerle ç ıkaran kamu idarelerinin ayn ı gerekçeleri ilk atamalarda da dikkate almas ı gerektiğinin aç ık olduğu ifade edilmi ştir. 7. Hemen akabinde ise Yine, 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48/A- 8 maddesinde Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak Devle t memurluğuna al ınmada aran ılacak genel şartlar aras ında say ılmış olup yukar ıda ayr ıntısına yer verilen bilgiler dikkate al ındığında davac ının güvenlik soru şturmas ının olumsuz değerlendirilerek atanmamas ı yolundaki daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır. denilerek davan ın oybirliği ile reddine karar verilmi ştir. 8. Yap ılan bireysel ba şvuru üzerine Anayasa Mahkemesi ço ğunluğu ise derece mahkemesinin bu yorumunun keyfî olmad ığını ( 52), somut olayda Mahkemenin başvurucunun babas ı ile ilgili olguya dayanmad ığını ve başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitle r ön plana ç ıkar ılarak değerlendirme yapt ığını, olayda Mahkemenin ba şvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu gözetildi ğinde bu olguyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin bir de ğerlendirme yapmas ına gerek bulunmad ığını ( 55) belirtmi ştir. 9. Öte yandan Anayasa Mahkemesi ço ğunluk karar ında başvurucunun kendisi ile ilgili güvenlik soru şturmas ında yer alan bilgilerle ilgili de şu şekilde bir de ğerlendirmeye yer vermiştir: Terör örgütü ile ba ğlant ılı olduğu tespit edilen bir derne ğin faaliyetlerine kat ılan bir kişinin anayasal düzene sadakati hususunda kamu makamlar ında kuşku oluşmas ı kabu l edilebilir bir durumdur. Bu hâle uyan bir kimsenin memuriyete al ınmamas ının bu kişi açısından öngörülebilir oldu ğu söylenebilir. Öte yandan kamu makamlar ının soyut bilgile r içeren bir istihbarat raporundan hareket etmedi ği gözlemlenmektedir. Aksine söz konusu raporda ba şvurucunun Derne ğin faaliyetlerine kat ıldığına ilişkin olarak somut tespitler yer almaktad ır. Başvurucunun kar şı argümanlar ı ileri sürme imkân ına sahip olmas ına rağmen bu tespite kar şı bir itiraz öne sürmedi ği gözetildi ğinde Mahkemenin ba şvurucunun 677 say ılı KHK ile kapat ılan bir derne ğin faaliyetlerine kat ılmas ını güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ı olarak yorumlamas ında herhangi bir keyfîlik veya bariz takdir hatas ı bulunmamaktad ır. ( 57). 10. Anayasa Mahkemesi ço ğunluğunun karar ına kat ılmak mümkün de ğildir. Çoğunluk karar ında başvurucu ile ilgili bilgi notundan hareketle tesis edilen idari i şlemin hukuka uygunlu ğu noktas ında ciddi sorunlar yer almakla birlikte yap ılan bireysel ba şvuru incelemesinde bu a şamada bunlar ın değerlendirilmesine gerek bulunmad ığı, daha öncelikli biçimde de ğerlendirilmesi gereken ba şka hususlar ın bulundu ğu kanaatindeyiz. Zira burada öncelikle Mahkememiz ço ğunluğunca güvenlik soru şturmas ında yer alan bilgilerle ilgili yap ılan yorumun en az iki yönden ciddi sorunlar ta şıdığı ifade edilmelidir. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 2911. Birinci olarak, ço ğunluk karar ındaki ilk derece mahkemesinin ba şvurucunun babas ı ile ilgili olguya dayanmad ığı, başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitleri ön plana ç ıkarara k değerlendirme yapt ığı kabulü do ğru değildir. Zira yukar ıda detayl ı biçimde içeri ği aç ıklanan Ankara 10. İdare Mahkemesi karar gerekçesinde, ba şvurucu hakk ındaki güvenlik soruşturmas ında kendisi ve ba şvurucunun babas ı ile ilgili yer verilenler hiçbir ay ırım yap ılmaks ızın, olduğu gibi do ğru kabul edilerek kararda ba şvurucunun güvenli k soruşturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atanmamas ı yolundaki daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır. şeklinde bir gerekçeye yer verilmi ştir. 12. Oysa Anayasa Mahkemesi ço ğunluğu ilk derece mahkemesinin birkaç kelimeyi karar ında koyu (bold) yazmas ını esas alarak şu değerlendirmeyi yapmaktad ır: Bununla birlikte somut olayda Mahkemenin ba şvurucunun babas ı ile ilgili olguya dayanmad ığı görülmektedir. Mahkeme karar ında başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitler ön plana ç ıkar ılarak de ğerlendirme yap ılmıştır. Anayasa Mahkemesi ba şvurucunun adi l yarg ılanma hakk ının ihlal edilip edilmedi ğini idarenin i şlem tesis ederkenki gerekçesinden ziyade derece mahkemelerinin gerekçesi üzerinden gerçekle ştirir. Olayda Mahkemenin başvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu gözetildi ğinde bu olguyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin bir de ğerlendirme yapmas ına gerek bulunmamaktad ır. ( 55). 13. Bu yorumun do ğru olmad ığı kanaatindeyiz. Zira gerekçenin varl ığından söz edilebilmesi için ilk derece mahkemesince ba şvurucunun örgütle iltisak ını ortaya koyan somut verileri göstermesi gerekir. Somut olayda mahkeme bunu yapmam ıştır. Ankara 10. İdare Mahkemesinin karar ında yukar ıda aynen yer verilen bilgi notu içerisinde sadec e kuruluşunda görev alarak ö ğretmenlik de yapt ığı Kürdi-Der isimli derne ğin kısm ı koyu biçimde yaz ılm ış olup Mahkememiz ço ğunluğu buradan hareketle Mahkeme karar ında başvurucunun şahs ıyla ilgili tespitler önplana ç ıkar ılarak değerlendirme yap ıl dığına ve başvurucunun babas ıyla ilgili olguyu gerekçesinin d ışında tuttuğu gözetildi ğinde bu olguyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin bir de ğerlendirme yapmas ına gerek bulunma dığına karar vermi ştir. Bu biçimdeki bir yorumlamayla ilk derece mahkemesi karar ında gerekçe bulunduğunu kabul etmenin ve yine bu yakla şımla başvurucunun babas ı ile ilgili bilgi notunda yer alanlara ilk derece mahkemesince dayan ılmad ığını söyleyebilmenin hukuken mümkün olmad ığı aç ıktır. Mahkememiz ço ğunluk gerekçesinde bu kanaate nas ıl ulaştığı tatminkar bir biçimde aç ıklanamam ıştır. 14. Nitekim Mahkememiz ço ğunluğunun yapt ığı ayr ımın aksine Ankara 10. İdare Mahkemesi hükme ula şırken karar gerekçesinde ba şvurucu ile ilgili bilgi notunda yer alan tüm bilgileri kapsayacak bir biçimde yukar ıda ayr ıntısına yer verilen bilgiler dikkate alındığında davac ının güvenlik soru şturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atanmamas ı yolundaki daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır. gerekçesiyle iptal istemini reddetmi ştir. Görüldü ğü üzere ilk derece mahkemesinin karar gerekçesinde Mahkememiz ço ğunluğunun ifade etti ği biçimde ön plana ç ıkararak de ğerlendirme yapma şeklinde bir yakla şım mevcut de ğildir. 15.İkincisi ve daha sorunlu olan ı ise çoğunluk karar ının 57. paragraf ında yer alan ve yukar ıya aynen ald ığımız gerekçede göze çarpmaktad ır. Anayasa Mahkemesi ço ğunluğu bu gerekçesi ile somut ba şvuruya konu olayla ilgili olarak, normalde aç ılan iptal davas ında İdare Mahkemesinin yapmas ı gereken de ğerlendirmeyi kendisi yapm ıştır. Bu bağlamd a Anayasa Mahkemesi terör örgütü ile ba ğlant ılı olduğu tespit edilen bir derne ğin faaliyetlerine Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 30kat ılan başvurucu ile ilgili olarak bu hâle uyan bir kimsenin memuriyete al ınmamas ının bu kişi aç ısından öngörülebilir oldu ğuna yer vermi ş ve yine ayn ı paragrafta kamu makamlar ının soyut bilgiler içeren bir istihbarat raporundan hareket etmedi ğini, söz konusu raporda başvurucunun Derne ğin faaliyetlerine kat ıldığına ilişkin somut tespitlerin yer ald ığını belirtmiştir. 16. Oysa bu biçimdeki bir de ğerlendirmeye ne ilk derece mahkemesi karar ında ne de istinaf ın onama karar ında rastlamak mümkündür. Derece mahkemelerinin kararlar ında yer verilmeyen bir gerekçeyi kendi karar ıyla ikame ederek ba şvurucunun güvenli k soruşturmas ının olumsuz olarak kabul edilmesinin keyfi ve temelsiz olmad ığı ve bu nedenle başvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu değerlendirmesi yapmas ının bireysel ba şvuru incelemelerinde Anayasa Mahkemesinin yetkisi dahilinde olmad ığını ifade etmek gerekir. 17. Çoğunluk karar ındaki bu yakla şım bireysel ba şvuru bağlam ında Anayasa Mahkemesinin ve derece mahkemelerinin konumu göz önünde tutuldu ğunda sorunludur. Anayasa Mahkemesi adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki bir ihlal iddias ı söz konusu olduğunda bir davan ın esas ı ile ilgili olarak delilleri ilk elden ele al ıp değerlendirme yapmamal ıdır. Bu durum bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile de ba ğdaşmaz. 18.İşte tam da bununla ba ğlant ılı olarak vurgulamak gerekir ki, ba şvurucunun iddialar ı ile ilgili olarak derece mahkemelerinin kararlar ına bak ıldığında somut ba şvurunun, kanun yolu şikayeti olarak görülmesi mümkün de ğildir. Zira esas ında ilk derece mahkemesi karar ı, güvenlik soru şturmas ında yer verilen bilgi notundaki ba şvurucu ve babas ı ile ilgili olan iki bilginin do ğru olup olmad ığından ve memuriyete ba şlatılmama biçimindeki i şleme dayanak kabul edilip edilmemesinden ba ğıms ız olarak, yarg ısal anlamda bir gerekçe içermemesi yönü ile sorunludur. Bu nedenle de burada gerekçeli karar hakk ı ihlali söz konusudur. 19. Zira somut ba şvuruya konu idari i şlemin dayana ğı olan güvenlik soruşturmas ındaki bilgi notu ile ilgili olarak ilk derece mahkemesin karar gerekçesinde yap ılm ış olan hiçbir de ğerlendirme mevcut de ğildir. Ankara 10. İdare Mahkemesi karar ında ilk olarak ilgili mevzuat aktar ılm ış, ard ından başvurucu hakk ındaki güvenlik soru şturmas ında yer verilen bilgi notuna aynen yer verilmi ş, akabinde ise güvenlik soru şturmas ı bilgi notund a başvurucunun babas ı ve kendisi ile ilgili olarak yukar ıda da aynen yer verdi ğimiz ( 5) istihbari bilgiye at ıfla yukar ıda ayr ıntısına yer verilen bilgiler dikkate al ındığında davac ının güvenlik soru şturmas ının olumsuz de ğerlendirilerek atanmamas ı yolundaki daval ı idare takdirinde hukuka ayk ırılık bulunmam ıştır. şeklindeki formül ve kal ıptan oluşan bir ifade ile işlemin iptal istemi reddedilmi ştir. Karardaki bu ifadenin bir gerekçe olarak kabulü mümkün değildir. Zira bu ifadelerle ilk derece mahkemesi esas ında sadece içeri ğine yer verdi ği güvenlik soru şturmas ına referansla ba şvurucunun atanmamas ı biçimindeki idari i şlemin hukuka ayk ırı olmad ığına değinmektedir. 20. Oysa bu davada idari yarg ı mercilerince davan ın esas ının incelenmesi kapsam ında başvurucunun kendisi ve babas ı ile ilgili olarak güvenlik soru şturmas ı bilgi notunda yer verilen istihbari nitelikteki bilgilerle ilgili hukuki de ğerlendirmenin yap ılm ış olmas ı ve başvurucunun güvenlik soru şturmas ında yer verilen bilgilerden hareketle kamu hizmetine kabul edilip edilmemesi noktas ında bu hususlar ın mutlaka hukuken değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte derece mahkemesi karar ında bu konuda hiçbir gerekçeye yer verilmedi ği, adeta güvenlik soru şturmas ındaki hususlar pe şinen doğru kabul edilerek hükme esas al ınıp iptal isteminin reddedildi ği görülmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/34124 Karar Tarihi : 20/5/2021 3121. Böyle bir durumda asl ında bireysel ba şvuruya konu mahkeme karar ında bir gerekçe olmad ığı gerçeği ortaya ç ıktığından, sadece bu kadarl ık bir inceleme ile birlikte bile kolayl ıkla bu ba şvuruda gerekçeli karar hakk ının asgari gerekleri kar şılanmam ış olmas ından hareketle ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekmektedir. 22. Nitekim Anayasa Mahkemesinin yerle şik içtihad ında da belirtildi ği üzere gerekçeli karar hakk ı kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve denetlemeyi amaçlamaktad ır. Gerekçeli karar, taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda, kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun ö ğrenmesinin sağlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34; Kemal Turan, B. No: 2018/18194, 25/2/2021, 37; Başkent Doğalgaz Da ğıtım Gyo A.Ş., B. No: 2019/28520, 31/12/2020, 23). 23. Esas ında bu ba şvuruya konu ilk derece mahkemesi karar ında davan ın esas ını çözen, idare mahkemesinin güvenlik soru şturmas ındaki bilgi notlar ını irdeleyip bunlar ın gerçekliği, olgusal dayanaklar ı, bu bilgilerin tesis edilen red i şlemine ula şmadaki hukuki etkisi ve benzeri boyutlar ı ile işin esas ı ile ilgili kendi de ğerlendirmesini ortaya koyan bir cümlelik bir gerekçeye dahi rastlan ılamamaktad ır. Dolay ısıyla öncelikle burada asgari düzeyde bir gerekçe olmamas ı yönüyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği ifade edilmelidir. 24. Oysa gerekçeli karar hakk ı bağlam ında Mahkememiz içtihad ında mahkemelerin ileri sürülen iddia ve savunmalara şeklen cevap vermi ş olmalar ının yeterli olmad ığı, iddia ve savunmalara verilen cevaplar ın dayanaks ız olmamas ı, mant ıklı ve tutarl ı olmas ı ve makul bir gerekçeye dayanmas ı gerektiği hususlar ı da fevkalade önem arz etmektedir. 25. Anayasa Mahkemesine göre; Makul gerekçe, davaya konu olay ve olgular ın mahkemece nas ıl nitelendirildi ğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayand ırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm aras ındaki bağlant ıyı gösterecek nitelikte olmal ıdır ( ). Gerekçelendirme, davan ın sonucuna etkili olay, olgu ve argümanlar ı aç ıklamak yükümlülü ğü olmakla birlikte, bu şekildeki gerekçelendirmenin mutlaka detayl ı olmas ı şart değildir. Anca k gerekçelendirmenin, iddia ve savunmadan birinin di ğerine üstün tutulma sebebinin ve bu kapsamda davan ın taraflar ınca gösterilen delillerden karara dayanak olarak al ınanlar ın mahkemelerce kabul edilme ve di ğerlerinin reddedilmesi hususunda, makul dayanaklar ı olan bir bilgilendirmeyi sa ğlayacak ölçü ve özene sahip olmas ı gerekmektedir. Zira bir davada taraflar ın, hukuk düzenince hangi nedenle hakl ı veya haks ız görüldüklerini anlay ıp değerlendirebilmeleri için usulüne uygun şekilde olu şturulmuş, hükmün içerik ve kapsam ı ile bu hükme var ılırken mahkemenin neleri dikkate ald ığı ya da almad ığını gösteren, ifadeleri özenle seçilmi ş ve kuşkuya yer vermeyecek aç ıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm f ıkralar ının bulunmas ı gerekçeli karar hakk ı yönünden zorunludur. Aksi bir tutumla, mahkemenin, davan ın sonuc

• Anayasa Mahkemesi · B.No: 2022/9549 · Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)
• Anayasa Mahkemesi · B.No: 2016/14197 · Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)
• Anayasa Mahkemesi · B.No: 2019/36209 · Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)
• Anayasa Mahkemesi · B.No: 2014/19617 · Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)