TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUHAMMET Ö ĞE BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/31627) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/31627 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Muhammet Ö ĞE Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güv
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUHAMMET Ö ĞE BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/31627) Karar Tarihi: 22/2/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/31627 Karar Tarihi : 22/2/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : Muhammet Ö ĞE Vekili : Av. Ali SAMSUM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kanser hastas ına reçete edilen ilac ın ithali için gerekli ödemenin Sosyal Güvenlik Kurumu taraf ından karşılanmas ı amac ıyla yap ılan talebin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/9/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebi hakk ında 23/10/2020 tarihinde karar verilmesine yer olmad ığına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ula şılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. 1961 doğumlu olan ba şvurucuya bronş ve akciğer malign neoplazm ı (akciğer kanseri) tan ısı konulmu ştur. Tedavisini planlayan hekimin pembrolizumab etken maddeli Keytruda isimli ilac ın kullan ımını uygun görmesi sonras ında başvurucunun Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna ba şvurusu üzerine söz konusu ilac ın kullan ımının ve ithalinin uygun görüldüğü bildirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/31627 Karar Tarihi : 22/2/2022 28.İlaç bedelinin ödenmesi talebiyle yapt ığı başvurunun SGK'ca reddi üzerine başvurucu, ilaca ait bedellerin kar şılanmas ı için SGK aleyhine Eski şehir 2. İş Mahkemesinde (İş Mahkemesi) dava açm ış ve ihtiyati tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. 9.İş Mahkemesinin 23/1/2020 tarihli hükmüyle ilaç bedelinin SGK taraf ından tam ve kesintisiz şekilde kar şılanmas ına yönelik ihtiyati tedbir karar ı verilmiştir. Bu tarihte n sonra ba şvurucunun tedavisinde kullan ılan ilaç bedeli SGK taraf ından kar şılanmaya başlanm ıştır. 10. SGK vekilinin karara kar şı yapt ığı istinaf talebini inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi (11. Hukuk Dairesi) "... ilac ın kullan ılmamas ı halinde bu durumun davac ının sağlığında ciddi, h ızlı ve geri dönü şü olmayan bir bozulmaya ya da ölüme ya da ya şam beklentisinde ciddi azalmaya veya yo ğun ac ıya sebep olaca ğı konusunda kanaat edinmeye elveri şli ve tedbir karar ı için dayanak al ınacak yeterlikte bir belge dosyada bulunmad ığı ve yakla şık ispat ko şulu yerine getirilmedi ği gibi talebin sonucu itibar ıyla ihtiyati tedbirin mahiyetini a şacak ve davay ı esastan çözecek nitelikte bulundu ğu..." gerekçesiyle karar ın kald ırılmas ına karar vermi ştir. 11. 25/9/2020 tarihinde ba şvurucunun tedavisini takip eden doktor taraf ından bahse konu ilac ın akciğer kanserli olgularda tam şifa sağlayabildiğini ve mutlaka kullan ılmas ı gerektiğini gösterdi ğini, ilac ın kullan ımın tıbben gerekli oldu ğunu ve hastan ın tedavisinde bu aşamada kullan ılabilecek muadil bir ilaç bulunmad ığını, ilaç tedavisinin uygulanmas ının muhakkak gerekli oldu ğunu ve kullan ılmamas ı durumunda ya şam beklentisinde azalmaya neden olabilece ğini belirten yeni bir rapor düzenlenmi ştir. 12. Bunun üzerine ba şvurucu Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunarak tedavisi süresince ilaç bedelinin ilac ın ithalinde yetkili kurulu şa SGK taraf ından ödenmesi yönünde tedbir karar ı verilmesini talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesi 23/10/2020 tarihinde anılan raporun derece mahkemelerinin de ğerlendirilmesine sunulmam ış olmas ı nedeniyle tedbir talebi hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına karar vermi ştir. 13. Başvurucu, İş Mahkemesinden tekrar ihtiyati tedbir talebinde bulunmu ş, talep İş Mahkemesince kabul edilmi ş ve başvurucu bu karar ı Anayasa Mahkemesinin bilgisine sunmuştur. 14. UYAP üzerinden yap ılan inceleme sonucunda İş Mahkemesince 26/1/2022 tarihinde davan ın kabulüne, ilaç bedelinin ba şvurucuya ödenmesine ve ba şvurucunun ödemi ş olduğu ilaç bedelinin kendisine geri ödenmesine karar verildi ği anlaşılm ıştır. Karar taraflara tebliğ aşamas ındad ır. Gerekçenin ilgili k ısm ı şöyledir: "...davaya konu 'Pembrolizumab' etken maddeli 'Keytruda' isimli ilac ın davac ının tedavisinde kullanmaya ba şlad ığı 16/09/2019 tarihi (1.kür) itibari ile 21 günde 2 flakon (200 mg Pembrolizumab-Keytruda 100mg/ 4ml Fik.) dozunda 100' er mg dan 2 (iki) kutu olacak şekilde dava tarihi olan 22/01/2020 tarihine kadar toplamda 6 kür-12 (on iki) kut u kullan ıldığı ve bu ilaçlar ın temini için 170.236,30 TL bedel ödendi ği tespit edildi ği anlaşılmakla davac ının dava konusu ilac ı fayda gördü ğü sürece kullanmas ının ve tedaviye hastal ığında ilerleme olmad ığı sürece devam edilmesinin uygun oldu ğu değerlendirilmekl e ald ırılan ATK ve bilirki şi raporlar ının nedenlerini aç ıklay ıcı, taraflar, mahkememiz v e kanun yolu denetimine aç ık ve gerekçeli olmas ı, hüküm kurmaya yeterli ve elveri şli görüldüğünden mahkememizce hükme esas al ınarak davan ın kabulüne karar verme k gerekmiş..." Başvuru Numaras ı: 2020/31627 Karar Tarihi : 22/2/2022 3IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Anayasa Mahkemesinin 22/2/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 16. Başvurucu hastal ığın tedavisi için gerekli olan ilac ın maliyetinin yüksek olmas ı nedeniyle kendi imkânlar ıyla tedarik edemedi ğini, bu nedenle kendisi aç ısından hayati önemi olan ilaç tedavisinin gerçekle şememesine ba ğlı olarak maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye girece ğini, 11. Hukuk Dairesinin karar gerekçesinin ihtiyati tedbir kurumunun amac ıyla bağdaşmad ığını belirterek maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildiğini iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un " Bireysel ba şvuru hakk ı" kenar ba şlıklı 45. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "İhlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü ş idari ve yarg ısal başvuru yollar ının tamam ının bireysel ba şvuru yap ılmadan önce tüketilmi ş olmas ı gerekir." 18. Başvuruya konu ilaç bedelinin SGK taraf ından ödenmesi talepli yarg ılaman ın derdest oldu ğu görülmü ştür. Bu itibarla ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği iddialar ına ilişkin olarak hukuk sisteminde mevcut yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel başvuruda bulundu ğu anlaşılm ıştır. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Maddi ve manevi varl ığın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 22/2/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.