TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RESUMUT ENERJ İ A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2581) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Resumut Enerji A. Ş. Vekili : Av. Zeliha ARAS ALTINOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; rüzgâr enerji santrali lisans ı başvurusunun yeniden de ğerlendirilmesi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR RESUMUT ENERJ İ A.Ş. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/2581) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Resumut Enerji A. Ş. Vekili : Av. Zeliha ARAS ALTINOK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; rüzgâr enerji santrali lisans ı başvurusunun yeniden de ğerlendirilmesi isteminin reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakk ının, bu işleme karşı aç ılan davada yerle şik içtihada ayk ırı ve emsallere göre farkl ı karar verilmesi, hukuk kuralar ının hakkaniyete ayk ırı ve öngörülemez bir şekilde yorumlanmas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/1/2019 tarihinde yap ılm ıştı r. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilemez oldu ğu hususunda oybirli ği sağlanamamas ı nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Başvurucu Şirketin As Makinsan Elektrik Üretim Limited Şirketi unvan ıyla alm ış olduğu EÜ/250-3/388 ve EÜ/317-5/438 numaral ı rüzgâr enerjisi üretim lisanslar ı dosyadan anla şılamayan bir tarihte iptal edilmi ştir. 9. Başvurucu 4/9/2002 tarihinde Mersin ili Sertavul Geçidi-Dikilika ş- Halkal ıtepe-Höyük-Akküflen mevkiinde 36 MW kurulu gücünde rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurmak amac ıyla o zamanki unvan ı olan As Makinsan Elektrik Üretim Limited Şirketi ad ıyla başvurmuştur. Başvuru Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurulunun (EPDK/Kurul) 14/12/2006 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Ret karar ının gerekçesinde 4/8/2002 tarihli ve 24836 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan (mülga) Elektrik Piyasas ı Lisans Yönetmeli ği'nin (4/8/2002 tarihli Yönetmelik) 9. maddesine 26/4/2006 tarihli ve 26150 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Yönetmelik'in 1. maddesiyle eklenen son f ıkras ına dayan ılm ıştır. An ılan f ıkrada, lisans ı iptal edilen bir tüzel ki şilikte doğrudan veya dolayl ı olarak yüzde on veya daha fazla pay sahibi olan ki şilerin lisans ba şvurusunda bulunan tüzel ki şilikte inceleme ve değerlendirme sonuçlar ının Kurula sunuldu ğu tarih itibar ıyla yüzde on ve üzerinde doğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamayacaklar ı düzenlenmi ştir. 10. Başvurucu bu i şleme kar şı dava açmam ış ve işlem bu şekilde idari kesinlik kazanm ıştır. 11. Başka iki şirketin (B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketi) yapt ığı başvurular ın da ayn ı Yönetmelik hükmüne dayal ı olarak reddedilmesi üzerine an ılan Şirketler ret i şlemiyle birlikte 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının hükmünün iptali için dava açm ıştır. Dan ıştay Onüçüncü Dairesi 11/2/2015 tarihli karar ıyla söz konusu hükmü iptal etmiştir. Karar ın gerekçesinde kanunda yer almayan bir k ısıtlaman ın yönetmelik hükmüyle getirilemeyece ği vurgulanm ıştır. 12. EPDK iptal kararlar ının uygulanmas ı amac ıyla an ılan Şirketlerin ba şvurusunun karar ın verildiği tarihte yürürlükte bulunan 2/11/2013 tarihli ve 28809 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Elektrik Piyasas ı Lisans Yönetmeli ği'nin (2/11/2013 tarihli Yönetmelik) geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans ba şvuru olarak de ğerlendirilmesine ve işlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına karar vermi ştir. 13. Başvurucu 11/8/2016 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak 14/12/2006 tarihli karar ın yok hükmünde say ılmas ını talep etmi ştir. Başvuruda, düzenleyici i şlem niteli ğindeki yönetmelik hükmünün iptal edilmi ş olmas ı sebebiyle söz konusu düzenleyici i şleme dayal ı olarak tesis edilen i şlemin de dayanaks ız hâle geldi ği belirtilmi ştir. Başvuruda, düzenleyici işlemin iptali hâlinde sadece davan ın taraflar ının değil herkesin bundan yararlanaca ğı ifade edilmiştir. EPDK taraf ından başvuruya cevap verilmemi ştir. 14. Başvurucu, EPDK'n ın cevap vermemesini z ımni ret olarak kabul ederek z ımni ret işleminin iptali için 11/10/2016 tarihinde Ankara 15. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. Dava dilekçesinde, Dan ıştay ın yerleşik içtihad ına göre düzenleyici i şlemin iptali hâlinde bu i şleme dayal ı olarak tesis edilen bireysel i şlemlerin de hukuka ayk ırı hâle geleceği belirtilmi ştir. 15. EPDK'n ın Mahkemeye sundu ğu savunmas ında, başvurucunun 14/12/2006 tarihli işleme karşı dava açmad ığına dikkat çekilerek durumunun B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketinden farkl ı olduğu belirtilmi ştir. EPDK an ılan Şirketlerin haklar ında tesis Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 4edilen bireysel i şlemlere kar şı dava açt ığına ve bu davalar sonucunda bireysel i şlemlerin iptal edildiğine işaret etmi ştir. EPDK 14/3/2013 tarihli ve 6446 say ılı Elektrik Piyasas ı Kanunu'nun 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında da iptal edilen yönetmelik hükmüne benzer bir hükmün bulundu ğunu ifade etmi ştir. Düzenleyici i şlemin iptali hâlinde ona dayal ı olarak tesis edilen i şlemlerin bundan etkilenmeyece ğini öne süren EPDK, bunu destekleye n baz ı Dan ıştay kararlar ına yer vermi ş; ayr ıca 2006 tarihli i şlemin geri al ınmas ının idari istikrar ilkesini zedeleyece ğini ifade etmi ştir. EPDK ayr ıca 2006 tarihli i şlemin geri al ınmas ının fiilen de mümkün olmad ığını, zira Karaman/Mersin bölgesinde on iki rüzgâr enerji santralinin fiilen hizmet verdi ğini, işlemin iptali hâlinde lisans sahiplerinin haklar ının zedelenece ğini belirtmi ştir. 16. Mahkeme 22/12/2016 tarihinde i şlemin yürütmesinin durdurulmas ına karar vermiştir. Karar ın gerekçesinde özetle şunlar ifade edilmi ştir: i. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi ile buna dayal ı olarak ç ıkar ılan 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendinde, 6446 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla EPDK taraf ından henüz sonuçland ırılmam ış olan üretim ve otoprodüktör lisans ı başvurular ının ön lisans başvurusu olarak de ğerlendirilece ği ve bu Yönetmelik'te düzenlenen ön lisans başvurular ına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde sonuçland ırılacağı kural ına yer verilmiştir. ii. Başvurucunun 4/9/2002 tarihinde yapt ığı başvuru 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı hükmüne dayal ı olarak 14/12/2006 tarihli işlem ile reddedilmi ş ise de an ılan hüküm Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli karar ıyla iptal edilmi ştir. Yarg ı kararlar ının gereğinin yerine getirilmesi anayasal ve yasal bir zorunluluk olmakla beraber pratikte uygulaman ın nas ıl olacağına yönelik tereddütler her zaman söz konusu olabilmekte ve somut olaya göre farkl ı uygulamalar ortaya ç ıkabilmektedir. Yarg ısal içtihatlarda ve doktrinde kabul edildi ği üzere yarg ı mercilerince verilen esasa ili şkin iptal kararlar ı dava konusu i şlemi hiç tesis edilmemi ş gibi hukuk âleminden kald ıran ve sonuçlar ı itibar ıyla genel etkili ve objektif nitelikte kararlard ır. Bu nevi kararlar ın sadece dav a açanlar bak ımından sonuç do ğurmayaca ğı, bu işlemden do ğrudan ya da dolayl ı olarak etkilenen herkese tesir edece ği tart ışmas ız olup düzenlemenin yürürlükte bulunduğu dönemde bu düzenlemeye istinaden usulünce tesis edilen ve ki şiler lehine sonuç do ğuran bireysel i şlemlerin ve iyi niyetli üçüncü ki şilerce elde edilen kazan ılm ış haklar ın da idari istikrar ın bir gere ği olarak korunmas ı gerekir. iii. Başvurucunun lisans ba şvurusunun reddine ili şkin işlemin sebebini oluşturan mevzuat hükmünün yarg ı karar ı ile iptal edilmi ş olmas ının hukuka ayk ırılığı yarg ı karar ı ile tespit edilen düzenlemeye istinaden tesis edilen i şlemin de hukuka ayk ırı olduğuna karine te şkil edeceği fakat bu iptal karar ının daval ı idarece davac ıya doğrudan lisans ya da ön lisans verilmesi sonucunu do ğurmayaca ğı, sadece iptal edilen düzenleme sonras ı yeni duruma göre davac ının talebinin daval ı idarece -projenin ilgili oldu ğu alanda kurulmu ş ve faal olarak üretim yapan şirketlerin kazan ılm ış haklar ı da gözetilmek suretiyle- yeniden de ğerlendirilmesinin hukukun ve hakkaniyetin bir gere ği olduğu sonucuna ula şılm ıştır. iv. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi ile buna dayal ı olarak ç ıkar ılan 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 5bendine göre mezkûr Kanun'un yay ımlanarak yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla daval ı idarece henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ba şvurular ı ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilece ğinden davac ının 2002 tarihli lisans başvurusunun da bu kapsamda -sonuçland ırılmam ış lisans ba şvurusu olarak kabu l edilerek- ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilmesi ve sonuçland ırılmas ı gerekir. Bu durumda davac ının başvurusunun ön lisans ba şvurusu olarak yeniden değerlendirilerek bir sonuca var ılmas ı gerekirken de ğerlendirme yap ılmaks ızın zımnen reddine ili şkin daval ı idare işleminde hukuka uyarl ık bulunmamaktad ır. 17. EPDK bu karar ın uygulanmas ı amac ıyla başvurucunun 4/9/2002 tarihli başvurusunun 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans ba şvuru olarak de ğerlendirilmesine ve i şlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına 20/3/2017 tarihinde karar vermi ştir. 18. Daval ı idare yürütmenin durdurulmas ına ilişkin karara kar şı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinde (Bölge İdare Mahkemesi) itiraz yoluna ba şvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 22/2/2017 tarihinde itiraz ı kabul ederek yürütmenin durdurulmas ı isteminin kabulüne ili şkin karar ı kald ırm ış ve yürütmenin durdurulmas ı isteminin reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesi özetle şöyledir: i. 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında lisans ı iptal edilen tüzel ki şinin -bu tüzel ki şilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortakla r ile lisans iptal tarihinden önceki bir y ıl içinde görevden ayr ılm ış olanlar dâhil- yönetim kurulu ba şkan ve üyelerinin lisans iptalini takip eden üç y ıl süreyle lisans alamayacaklar ı, lisans ba şvurusunda bulunamayacaklar ı, lisans ba şvurusu yapan tüzel kişiliklerde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamayacaklar ı, yönetim kurullar ında görev alamayacaklar ı hükmüne yer verilmi ştir. ii. Mahkemece, dayanak 4/8/2002 tarihli Yönetmelik hükmünün Dan ıştay taraf ından iptal edilmi ş olmas ı nedeniyle EPDK i şleminin de hukuka ayk ırı hâle geldiği gerekçesiyle hüküm kurulmu ş ise de ilk i şleme dayanak tutulan ve Dan ıştayca iptal edilen yönetmelik maddesi art ık bir kanun hükmü olarak yürürlükte bulunmaktad ır. iii. Diğer taraftan ba şvurucu 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son fıkras ının iptali istemiyle Dan ıştay Onüçüncü Dairesince 11/02/2015 tarihli karar ın verilmesinden yakla şık bir buçuk y ıl sonra ba şvuruda bulunmu ştur. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinden yararlanmak için Kanun'da bir ayl ık başvuru şart ının yan ında ek baz ı belgelerin de idareye ibraz ının istenmesi kar şısında başvurucu hakk ında tesis edilen i şlemde hukuka ayk ırılık bulunmamaktad ır. 19. Mahkeme 26/4/2017 tarihli karar ıyla bu sefer i şlemi esastan iptal etmi ştir. Karar ın gerekçesinde büyük ölçüde yürütmenin durdurulmas ına ilişkin karardaki gerekçelere dayan ılm ıştır. Bununla birlikte Mahkemenin gerekçesini biraz daha güçlendirmeye çal ıştığı görülmektedir. Mahkemenin ek gerekçeleri özetle şöyledir: i. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi, Kanun'un yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihine kadar EPDK taraf ından sonuçland ırılmam ış tüm durumlarda bu başvurular ın ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilmesini ve sonuçland ırılmas ını öngörmektedir. Maddede herhangi bir s ınırlay ıcı, kısıtlay ıcı veya istisnai bir kay ıt ve Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 6şarta yer verilmemi ş, başvurular aras ında bir ayr ım yap ılmam ıştır. Bu sebeple başvurucunun 2002 tarihli lisans ba şvurusunun da bu madde kapsam ında sonuçland ırılmam ış lisans ba şvurusu olarak kabul edilerek ön lisans ba şvurusu şeklinde de ğerlendirilmesi ve sonuçland ırılmas ı gerekmektedir. ii. 6446 say ılı Kanun'un geçici 17. maddesinde rüzgâr enerjisine dayal ı üretim faaliyeti için yap ılm ış lisans ba şvurular ından EPDK karar ı ile lisans verilmesi uygun bulunmuş ancak uygun bulma karar ında belirtilen yükümlülüklerini yerine getiremedi ğinden dolay ı bu maddenin yürürlük tarihinden önce lisans ba şvurusu reddedilmi ş tüzel kişilerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir ay i çinde EPDK'ya ba şvurmas ı ve diğer baz ı şartlar ın yerine getirilmesi hâlinde bu kapsama giren tüzel ki şilerin başvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak kabul edilece ği hükme bağlanm ış ise de ba şvurucunun lisans ba şvurusu, yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden dolay ı reddedilen ve sonras ında bu madde kapsam ında yap ılan bir başvuru değildir. Yarg ı karar ının bahşettiği bir hakk ın kullan ılmas ı suretiyle yap ılan bu ba şvurunun bu madde kapsam ında değerlendirilmesine de olanak bulunmamaktad ır. iii. Her ne kadar 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in iptal edilen 9. maddesinin son fıkras ı hükmü 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ıyla -bir kanun hükmü olarak- ayn ı şekilde yeniden tanzim edilmi ş ise de davac ının lisans başvurusunun reddedildi ği 2006 y ılında bu konuda kanuni düzenlemenin bulunmad ığı ve ret i şleminin dayana ğının bir yönetmelik hükmü oldu ğu aç ıktır. An ılan Yönetmelik hükmünün de yarg ı karar ı ile ortadan kald ırıldığı nazara alındığında daha sonraki tarihte yürürlü ğe giren bu Kanun hükmünün ba şvurucunun durumuna müessir olmas ı mümkün de ğildir. iv. Bu durumda ba şvurucunun 2006 y ılında reddedilen ba şvurusunun 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi ile 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi kapsam ında "sonuçland ırılmam ış lisans başvuru" olarak kabul edilip yeniden de ğerlendirilerek bir sonuca var ılmas ı gerekirken aksi yönde tesis edilen i şlemde hukuka uyarl ık bulunmamaktad ır. 20. EPDK bu karar ın uygulanmas ı amac ıyla başvurucunun 4/9/2002 tarihli başvurusunun 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans ba şvuru olarak de ğerlendirilmesine ve i şlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına 8/6/2017 tarihinde karar vermi ştir. EPDK'n ın 1/2/2018 tarihli karar ıyla başvurucuya otuz ay süreyle ön lisans verilmi ştir. 21. EPDK ayn ı zamanda iptal karar ına karşı istinaf yoluna ba şvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 9/5/2018 tarihli karar ıyla Mahkeme karar ını kald ırm ış ve davay ı esasta n reddetmiştir. Bölge İdare Mahkemesi yürütmenin durdurulmas ı karar ının kald ırılmas ına ilişkin karar ındaki gerekçelere dayanm ıştır. 22. Başvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde esas itibar ıyla önceki a şamalarda ileri sürülen iddialar yinelenmi ştir. Bunlara ek olarak 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı f ıkras ının 2006 y ılındaki uyu şmazl ığa uygulanamayaca ğı ve ayn ı Kanun'un geçici 10. maddesinde herhangi bir süre şart ının öngörülmedi ği, aksine idarenin resen i şlem yapmas ı gerektiği savunulmu ştur. Başvurucu ayr ıca B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketinin ba şvurular ına ilişkin belgeleri de dilekçeye Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 7eklemiştir. Dan ıştay Onçüncü Dairesi 30/11/2018 tarihli karar ıyla Bölge İdare Mahkemesi karar ını oyçoklu ğuyla onam ıştır. Karara muhalif kalan iki üye ilk derece mahkemesi karar ındaki gerekçelerle Bölge İdare Mahkemesi karar ının bozulmas ı gerektiğini belirtmiştir. Nihai karar 26/12/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 23. Başvurucu 24/1/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 24. 6446 say ılı Kanun'un "Tan ımlar ve k ısaltmalar" kenar ba şlıklı 3. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: " (1) Bu Kanunun uygulanmas ında; ... t) Lisans: Tüzel ki şilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için bu Kanun uyar ınca verilen izni, ...z) Önlisans: Üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel ki şilere, üretim tesisi yat ırımlar ına başlamalar ı için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin al ınabilmesi için belirli süreli verilen izni, ..." 25. 6446 say ılı Kanun un " Lisans esaslar ı" kenar başlıklı 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ı şöyledir: " Lisans ı iptal edilen tüzel ki şi, bu tüzel ki şilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir y ıl içerisinde görevden ayr ılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu ba şkan ve üyeleri, lisans iptalini takip eden üç y ıl süreyle lisans alamaz, lisans ba şvurusunda bulunamaz, lisans ba şvurusu yapan tüzel ki şiliklerde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamaz, yönetim kurullar ında görev alamaz." 26. 6446 say ılı Kanun un "Mevcut lisans ba şvurular ının önlisansa dönü ştürülmesi " kenar başlıklı geçici 10. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Kurumca henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ı başvurular ı, önlisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilir ve sonuçland ırılır." 27. 6446 say ılı Kanunu na 12/7/2013 tarihli ve 6495 say ılı Kanun'un 58. maddesiyle eklenen " Mevcut lisans ba şvurular ının önlisansa dönü ştürülmesi" kenar ba şlıklı geçici 17. maddesi şöyledir: "Rüzgar enerjisine dayal ı üretim faaliyeti için yap ılmış lisans ba şvurular ından Kuru l karar ı ile lisans verilmesi uygun bulunmu ş, ancak uygun bulma karar ında belirtile n yükümlülüklerini yerine getiremedi ğinden dolay ı, bu maddenin yürürlük tarihinden önce lisans başvurusu reddedilmi ş tüzel kişilerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir a y içinde Kuruma ba şvurmas ı ve TEİAŞ veya elektrik da ğıtım şirketleri taraf ından uygun Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 8bağlant ı görüşlerinin devam etti ğinin tevsik edilmesi hâlinde bu kapsama giren tüze l kişilerin başvurular ı önlisans ba şvurusu olarak kabul edilir ve bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri tamamlamalar ı koşuluyla ilgili tüzel ki şilere önlisans verilir. Bu madd e kapsam ında başvuran tüzel ki şilerin daha önce irat kaydedilmi ş olan teminatlar ı iade edilmez." 28. 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli karar ıyla iptal edilen son f ıkras ı şöyledir: "Lisans ı iptal edilen bir tüzel ki şilikte doğrudan veya dolayl ı olarak yüzde on (halka açık şirketlerde yüzde be ş) veya daha fazla pay sahibi olan ki şiler, lisans ba şvurusunda bulunan tüzel ki şilikte inceleme ve de ğerlendirme sonuçlar ının Kurula sunuldu ğu tarih itibar ıyla yüzde on (halka aç ık şirketlerde yüzde be ş) ve üzerinde do ğrudan veya dolayl ı pay sahibi olamaz." 29. 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Kanunun yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Kurumca henüz sonuçland ırılmam ış olan; a) Üretim ve otoprodüktör lisans ı başvurular ı, önlisans ba şvurusu olarak değerlendirilir ve bu Yönetmelikte düzenlenen önlisans ba şvurular ına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde, ... sonuçland ırılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 30. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Hakkaniyete Uygun Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 31. Başvurucu; i. Bölge İdare Mahkemesinin ilgili mevzuat hükümlerinin somut olayla bağlant ısını kurmadan davay ı reddetti ğini savunmu ştur. Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin ilgili Yönetmelik hükmünü iptal etmesinden sonra iptal karar ının gereğinin yerine getirilmesi için herhangi bir süre s ınırının kanunlarda bulunmad ığını, bu nedenle Bölge İdare Mahkemesinin ba şvurunun bir buçuk y ıl sonra yap ılm ış olmas ına ilişkin vurgusunun hukuki temelinin bulunmad ığını iddia etmiştir. Mahkeme kararlar ının uygulanmas ında herhangi bir süre s ınırının getirilemeyece ğini belirtmi ştir. Ayr ıca 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde de bir ayl ık başvuru süresinin öngörülmedi ğini, bu nedenle karar ın bariz takdir hatas ına dayal ı olduğunu ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 9ii. Bölge İdare Mahkemesi karar ının idari i şlemin tesis edildi ği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanaca ğı yolundaki idare hukuku ilkesine ayk ırı olduğunu öne sürmü ştür. Dan ıştay taraf ından iptal edilen yönetmelik hükmünün sonradan yürürlü ğe giren 6446 say ılı Kanun'un ilgili hükmünde de yer ald ığı gerekçesiyle davan ın reddedilmesinin kanunlar ın geriye yürümezli ği ilkesine ayk ırı olduğu kanaatini aç ıklam ıştır. iii. Bölge İdare Mahkemesi karar ının düzenleyici i şlemlerin iptali hâlinde bu işleme dayal ı olarak tesis edilmi ş bütün bireysel i şlemlerin hukuka ayk ırı hâle geleceği yolundaki yerle şik içtihada ayk ırı olmas ı sebebiyle hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini zedeledi ğini belirtmi ştir. Ayn ı konumda olan iki şirketin yapt ığı başvuruda onlar ın lehine karar verildi ğini iddia etmi ş, kendi ba şvurusunda farkl ı sonuca ula şılmas ının hukuki güvenlik ilkesine ayk ırı olduğunu savunmu ştur. iv.İlgili Yönetmelik hükmünün iptaline ili şkin karar ın uygulanmamas ının mahkemeye eri şim hakk ını ihlal ettiğini belirtmi ştir. İptal edilen düzenleyici i şleme dayal ı olarak tesis edilen i şlemin düzeltilmemesinin bariz takdir hatas ı teşkil ettiğini ifade etmi ştir. Düzenleyici i şlemin iptali hâlinde bu davaya taraf olmayan üçüncü kişilerin de davan ın sonucundan yararlanaca ğının yerleşik bir içtihat oldu ğunu, somut olayda bu yerle şik içtihada ayk ırı olarak karar verildi ğini değerlendirmi ştir. Sonradan yürürlü ğe giren kanun hükmü gerekçe gösterilerek iptal karar ının uygulanmamas ının keyfilik te şkil ettiğini ileri sürmü ştür. v. Yarg ılama sürecinde EPDK taraf ından yap ılan değerlendirmede başvurusunun hakl ı görülmesine ra ğmen yarg ı mercilerinin farkl ı sonuca ulaştıklar ından yak ınm ıştır. Benzer durumda bulunan ki şilerle ilgili olarak farkl ı kararlar verilmesinin hukuka olan güveni sarsaca ğına dikkat çekmi ştir. Bu durumun eşitlik ilkesini de ihlal etti ğini iddia etmi ştir. vi. Dan ıştay ın gerekçesiz bir biçimde Bölge İdare Mahkemesi karar ını onamas ının gerekçeli karar hakk ının ihlaline yol açt ığını ifade etmi ştir. Bu durumun ayn ı zamanda etkili karar hakk ını da ihlal etti ğini değerlendirmi ştir. Yarg ılaman ın daha önceki safhalar ında sunamad ığı diğer iki şirketle ilgili geli şmeleri Dan ıştaya sunduğu hâlde Dan ıştay ın bunlarla ilgili herhangi bir de ğerlendirme yapmamas ından şikâyet etmi ştir. 32. Bakanl ık görüşünde, i. Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin somut olay ın incelemesini yapan merci ile ayn ı sonuca ula şmas ı ve bu durumu Bölge İdare Mahkemesinin gerekçesini kullanarak veya bu karara at ıfla karar ına yans ıtmas ı suretiyle ba şvurucunun iddialar ına yan ıt vermekten ya da temel şikâyetlerini incelemekten kaç ınır bir görünüm içinde olup olmad ığının Anayasa Mahkemesi taraf ından değerlendirilmesi gerektiği belirtilmi ştir. ii. Bölge İdare Mahkemesinin ilgili mevzuat ı değerlendirerek ve yorumlayara k ilk derece mahkemesi karar ını kald ırdığı, başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar ın mahkemelerce delillerin de ğerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup olmad ığının ve mahkeme kararlar ında bariz takdir Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 10hatas ı veya aç ık bir keyfilik olu şturan hususun bulunup bulunmad ığının Anayasa Mahkemesince de ğerlendirilmesinin uygun olaca ğı ifade edilmi ştir. iii. Bölge İdare Mahkemesi taraf ından ulaşılan kanaatin ba şvurucunun medeni haklar ıyla ilgili olarak aç ılan davada usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğine ve ba şvurucu aleyhine karar verilmesinde belirleyici olup olmad ığı Anayasa Mahkemesi taraf ından takdir edilmesi gerekti ği vurgulanm ıştır. 33. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında başvuru formundaki iddialar ı tekrarlam ıştır. 2. Değerlendirme 34. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti" kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şrû vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. " 35. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ileri sürdü ğü tüm iddialar ının hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 36. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Kadir ÖZKAYA ve Engin YILDIRIM bu görü şe kat ılmam ışlard ır. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 37. Anayasa'n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir (konuya ili şkin birçok karar aras ından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013). 38. Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu oldu ğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve de ğerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak de ğerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 11güvenceler dikkate al ınarak bireysel ba şvuru kapsam ındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin herhangi bir inceleme "kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi" olarak nitelendirilemez ( Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, 53). 39. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ilişkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği çok istisnai hâllerde, asl ında yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönü şmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin de ğerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfîlik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ıkça keyfî ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir ( Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020 , 149; M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 83). 40. Adil yarg ılanma hakk ı, hukuk kural ının davan ın başvurucu lehine sonuçlanmas ını temin eden yorumunun esas al ınmas ını güvence alt ına almamaktad ır. Uyuşmazl ığa uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ı derece mahkemelerinin takdirindedir. Bununla birlikte derece mahkemelerinin hukuk kurallar ını yorumlarken Anayasa'n ın 2. maddesinde düzenlenen ve Cumhuriyet'in nitelikleri aras ında say ılan hukuk devleti ilkesini gözönünde bulundurmalar ı gerekir. Esasen hukuk devleti ilkesi Anayasa'n ın tüm maddelerinin yorumlanmas ında dikkate al ınmas ı zorunlu olan bir ilkedir. Bu ba ğlamda Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının kapsam ve içeriğinin yorumlanmas ında da hukuk devletinin gerekleri gözetilmelidir ( M.B. , 83). 41. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenli ği ilkesi oluşturmaktad ır (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010 ve E.2012/65, K.2012/128, 20/9/2012). Ki şilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 42. Somut olayda ba şvurucunun rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurmak için 4/9/2002 tarihinde yapt ığı lisans ba şvurusu EPDK'n ın 14/12/2006 tarihli karar ıyla, 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına dayan ılarak reddedilmi ştir. Başvurucu bu işleme kar şı dava açmam ış ve işlem bu şekilde kesinle şmiştir. Ancak ayn ı gerekçeyle başvurusu reddedilen ba şka iki şirket, başvurular ının reddine ili şkin işlem ile an ılan işlemin dayanağı olan 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının iptali istemiyle dava açm ıştır. Dan ıştay Onüçüncü Dairesi 11/2/2015 tarihli karar ıyla söz konusu hükmü iptal etmiştir. EPDK iptal kararlar ının uygulanmas ı amac ıyla an ılan şirketlerin ba şvurusunu Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 122/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans başvurusu olarak de ğerlendirilmesine ve i şlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına kara r vermiştir. 43. Dan ıştay ın iptal karar ından haberdar olan ba şvurucu 11/8/2016 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak 14/12/2006 tarihli karar ın yok hükmünde say ılmas ını ve 4/9/2002 tarihli başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmi ştir. EPDK cevap vermeksizin ba şvuruyu zımnen reddetmi ştir. Başvurucunun açt ığı iptal davas ında Mahkeme, i şlemi iptal etmi ş ise de Bölge İdare Mahkemesi, mahkeme karar ını kald ırm ış ve davay ı reddetmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi karar ı Daire taraf ından onanm ıştır. 44. Başvurucunun yukar ıdaki iddialar ı gözetildi ğinde öncelikle de ğerlendirilmesi gereken meselenin B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketi taraf ından aç ılan davalar üzerine 4/8/2002 tarihli Yönetmelik hükmünün 11/2/2015 tarihinde iptal edilmesinin ba şvurucu hakk ında ayn ı Yönetmelik hükmüne dayal ı olarak 14/12/2006 tarihinde tesis edilen i şlemin de yeniden de ğerlendirilmesini gerekli k ılıp k ılmad ığıdır. Başvurucuya göre Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli karar ının icras ı kendisi aleyhine tesis edilen i şlemin de ortadan kald ırılmas ını gerektirmekte, bu nedenle i şlemin yeniden de ğerlendirilmesi talebinin reddine ili şkin dava konusu i şlem karar ın icras ı hakk ını ihlal etmektedir. 45. Öncelikle vurgulamak gerekir ki Anayasa'n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ı düzenleyici idari i şlemin iptali hâlinde söz konusu i şleme dayal ı olarak önceden tesis edilmi ş ve kesinle şmiş işlemlerin yeniden de ğerlendirilmesini güvence alt ına almamaktad ır. Dolay ısıyla düzenleyici i şlemin iptaline ili şkin karar ın söz konusu düzenleyici işleme dayal ı olarak haklar ında işlem tesis edilmi ş herkes yönünden bir karar ın icras ı hakk ı doğurduğu söylenemez. Bu sebeple ba şvurucunun bu görü şünün anayasal dayanaktan yoksu n olduğu belirtilmelidir. 46. Diğer taraftan Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 11/2/2015 tarihli karar ının konusunu hem an ılan Şirketler hakk ında tesis edilen bireysel i şlemlerin hem de söz konus u işlemlerin dayana ğını teşkil eden Yönetmelik hükmünün olu şturduğu vurgulanmal ıdır. Dan ıştay hem bireysel i şlemi hem de düzenleyici i şlem hükmünü iptal etmi ştir. Düzenleyici idari işlemlerin iptal edilmesi hâlinde bundan sadece iptal davas ının taraflar ının değil herkesin yararlanaca ğı işin doğası gereğidir. Zira düzenleyici i şlem sadece davan ın taraflar ı yönünden de ğil herkes yönünden iptal edilmektedir. 47. Bununla birlikte iptal edilen düzenleyici idari i şleme dayal ı olarak geçmi şte tesis edilen ve kesinle şmiş işlemlerin durumunun ne olaca ğı meselesi ayr ı bir tart ışma konusudur. Düzenleyici i şlemin iptalinin kesinle şmiş bireysel i şlemlere nas ıl tesir edece ği tart ışmas ı -kural olarak- idare hukuku alan ıyla ilgili bir konudur. Di ğer bir ifadeyle iptal edilen düzenleyici idari i şleme dayal ı olarak iptal tarihinden önce tesis edilen ve kesinle şen bireysel i şlemlerin hukuksal durumunun ne olaca ğı sorunu anayasal de ğil idare hukuku düzeyindeki bir mevzudur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin bu alandaki yetkisinin oldukça s ınırlı olduğu hat ırlanmal ıdır. Anayasa Mahkemesinin keyfîlik ve bariz takdir hatas ı gibi durumlar hariç derece mahkemelerinin bu konudaki de ğerlendirmelerine müdahale etmesi bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. 48. Mahkeme, iptal karar ının idari işlemi hiç tesis edilmemi ş gibi hukuk âleminden kald ıracağına işaret etmiş ve bu nevi kararlar ın sadece dava açanlara de ğil işlemden do ğrudan ya da dolayl ı olarak etkilenen herkese tesir edece ğini vurgulam ıştır. Mahkeme ba şvurucunun Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 13lisans başvurusunun reddine ili şkin işlemin sebebini olu şturan mevzuat hükmünün yarg ı karar ı ile iptal edilmi ş olmas ının ret işleminin hukuka ayk ırı olduğuna karine te şkil edeceğini ifade etmi ştir. Ancak Mahkeme bu iptal karar ının daval ı idarece davac ıya doğrudan lisans ya da ön lisans verilmesi sonucunu do ğurmayaca ğını, sadece iptal edilen düzenleme sonras ı yeni duruma göre davac ının talebinin yeniden de ğerlendirilmesini gerektirdi ğini de eklemi ştir. Mahkeme daha sonra 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde yer alan ve söz konusu Kanun'un yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla idarece henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ba şvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilece ğini ifade eden hükme dikkat çekerek ba şvurucunun 2002 tarihli lisans ba şvurusunun da bu kapsamda değerlendirilmesi gerekti ğini kabul etmi ştir. Dolay ısıyla Mahkemenin sadece düzenleyici idari işlemin iptali hâlinde buna dayal ı olarak tesis edilen ve kesinle şen bireysel i şlemlerin otomatik olarak ortadan kalkaca ğını düşünmüş olmas ından hareket etmedi ği, 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi hükmünü de dikkate alarak iptal sonucuna ula ştığı anlaşılmaktad ır. 49. Bölge İdare Mahkemesi ise 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in iptal edilen hükmünün 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında aynen yer ald ığına işaret ederek davay ı reddetmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi ayr ıca başvurucunun Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının iptaline ilişkin 11/2/2015 tarihli karar ının verilmesinden yakla şık bir buçuk y ıl sonra ba şvuruda bulunduğunu oysa 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinden yararlanmak için Kanun'da bir ayl ık başvuru şart ının mevcut oldu ğunu belirtmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi karar ında açık bir değerlendirme olmasa da karar ın bütününden Bölge İdare Mahkemesinin düzenleyici idari işlemin iptali hâlinde kesinle şmiş bireysel i şlemlerin otomatik olarak yeniden değerlendirilmesi gerekti ği görüşünü kabul etmedi ği anlaşılmaktad ır. 50.İptal edilen Yönetmelik hükmünün benzerinin 6446 say ılı Kanunu nun 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında yer ald ığı gözlemlenmektedir. Söz konusu Kanun'un 14/3/2013 tarihinde yürürlü ğe girdiği gözetildi ğinde Yönetmelik hükmünün iptal edildi ği tarihte 6446 say ılı Kanunu nun 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ının yürürlükte oldu ğu anlaşılmaktad ır. Başvurucunun 11/8/2016 tarihinde yeniden de ğerlendirme müracaat ında bulunduğuna dikkat çekilmelidir. Müracaat tarihinde 6446 say ılı Kanunu nun 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ı yürürlüktedir. Ba şvurucu bu hükmün olayda uygulanamayaca ğını ileri sürmüştür. Başvurucuya göre idari i şlem 14/12/2006 tarihinde tesis edilmi ştir ve 14/3/2013 tarihinde yürürlü ğe giren kanun hükmü uygulanamaz. Ancak ba şvurucunun bu iddias ının Bölge İdare Mahkemesince kabul görmedi ği anlaşılmaktad ır. 51. Başvurucunun 11/8/2016 tarihinde idareye ba şvurduğu dikkate al ındığında Bölge İdare Mahkemesinin idari i şlem tesis tarihi olarak 14/12/2006 tarihini dikkate almamas ının keyfî olmad ığı değerlendirilmektedir. Kesinle şmiş bir bireysel idari i şlemin yeniden de ğerlendirilmesinin ancak istisnai hâllerde mümkün oldu ğu gözetildi ğinde Bölge İdare Mahkemesinin ba şvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ı uygulamas ı temelsiz bulunmam ıştır. 52. Adil yarg ılanma hakk ı 11/8/2016 tarihinde yap ılan bir idari ba şvuruya 14/12/2006 tarihindeki mevzuat ın uygulanmas ını gerektiren bir güvence içermemektedir. Bu nedenle mahkemelerin idari ba şvuru tarihindeki mevzuat ı uygulamalar ı tek başına adil yarg ılanma hakk ını ihlal etmemektedir. Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 1453. Bu ba ğlamda Ba şvurucu B. Limited Şirketi ve İ. Limited Şirketinin açt ığı davan ın ilk başvurular ının -2002 y ılındaki başvurular ının- reddine ili şkin EPDK i şlemine karşı olduğunun alt ını çizmek gerekir. Ba şvurucu ise 2002 tarihinde yapt ığı lisans verilmesi talepli müracaat ının reddine ili şkin 14/12/2006 tarihli i şleme karşı dava açmam ış, 11/8/2016 tarihinde yapt ığı yeniden de ğerlendirme ba şvurusunun reddine ili şkin işlemi dava konusu etmiştir. Dolay ısıyla an ılan şirketlerin durumu ile ba şvurucununkinin ayn ı olmad ığı aç ıktır. Söz konusu Şirketler hem bireysel i şleme hem de bireysel i şlemin dayana ğı olan düzenleyici işleme karşı dava açm ış, bu davalar ın sonucunda düzenleyici i şlem iptal edildi ği için buna bağlı olarak bireysel i şlemler de iptal edilmi ştir. An ılan Şirketler taraf ından aç ılan davada işlemin tesis edildi ği tarihteki mevzuat dikkate al ınm ış ve -mevzuat ın iptal edildi ği gözetilerek- bireysel i şlem de iptal edilmi ştir. Başvurucunun açt ığı davaya konu i şlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat ise an ılan Şirketler hakk ındaki işlemlerin tesis edildi ği tarihteki mevzuattan oldukça farkl ıdır. Bu sebeple ba şvurucunun bu iddias ının maddi bir temelinin bulunmad ığı sonucuna ula şılmaktad ır. 54. Bununla birlikte ba şvurucunun 11/8/2016 tarihli ba şvurusunun 14/12/2006 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre de ğerlendirilmesini gerektiren bir kanun hükmünün mevcut bulunmas ı hâlinde bunun uygulanmamas ı başvurucunun adil yarg ılanma hakk ını zedeleyebilir. 55. Mahkemenin 14/12/2006 tarihindeki mevzuat ın uygulanmas ı gerekti ği sonucuna ula şılırken 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi hükmüne dayand ığı anlaşılmaktad ır. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde söz konusu Kanun'un yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla EPDK taraf ından henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ı başvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak de ğerlendirilece ği ve sonuçland ırılacağı hükme bağlanm ıştır. Bölge İdare Mahkemesinin de bu hükmün uygulanabilirli ğiyle ilgili olarak farkl ı bir de ğerlendirmesinin bulunmad ığı görülmü ştür. Buna kar şılık Bölge İdare Mahkemesi Kanun'un geçici 10. maddesinden yararlan ılabilmesi için bir ay içinde ba şvuru yap ılmas ı gerektiğini, somut olayda ba şvurucunun bir ay içinde ba şvurmamas ı sebebiyle bu hükmün kapsam ına girmedi ğini kabul etmi ştir. 56. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi incelendi ğinde bir ayl ık başvuru şart ına yer verilmedi ği görülmektedir. Bu durumda Bölge İdare Mahkemesinin bu yorumunun bariz takdir hatas ı teşkil ettiği sonucuna ula şılmaktad ır. Mahkemenin bariz takdir hatas ı teşkil eden yorumunun davan ın reddedilmesin temel dayana ğını teşkil ettiği ve bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedeledi ği sonucuna ula şılmaktad ır. 57. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılmaktad ır. Kadir ÖZKAYA ve Engin YILDIRIM bu görü şe kat ılmam ışlard ır. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 58. Başvurucu, ayn ı durumda olan şirketlere rüzgâr enerjisi üretim lisans ı verilirken kendi başvurusunun reddedilmesinin mülkiyet hakk ını ihlal etiğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 152. Değerlendirme 59. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakk ının var oldu ğunu kan ıtlamak zorundad ır (Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/1178, 5/11/2015, 54). Bu nedenle öncelikle ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesi uyar ınca korunmay ı gerektiren mülkiyete ili şkin bir menfaate sahip olup olmad ığı noktas ındaki hukuki durumunun de ğerlendirilmesi gerekir ( Cemile Ünlü, B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26; İhsan Vurucuo ğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, 31). 60. Anayasa'n ın 35. maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik değer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). Bu ba ğlamda mülk olarak de ğerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar ın üzerinde tesis edilen s ınırlı ayni haklar ve fikrî haklar ın yan ı sıra icras ı kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakk ının kapsam ına dâhildir ( Mahmut Duran ve di ğerleri, B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 61. Mülkiyet hakk ı, özel hukukta veya idari yarg ıda kabul edilen mülkiyet hakk ı kavramlar ından farkl ı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakk ı, yasal düzenlemeler ile yarg ı içtihatlar ından bağıms ız olarak özerk bir yorum ile el e alınmal ıdır (Hüseyin Remzi Polge, B. No: 2013/2166, 25/6/2015, 31; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, 51). 62. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma hakk ı -kişinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu ba ğlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'n ın 35. maddesi soyut bir temele dayal ı olarak mülkiyete eri şmeyi ve mülkiyeti edinmeyi de ğil mülkiyet hakk ını güvence alt ına almaktad ır. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir ( Kemal Yele r ve Ali Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No: 2014/13478, 25/7/2017, 41, 53; Mustafa Ate şoğlu ve diğerleri, 52-54). 63. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay ıp belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına ya da ayn ı menfaatle ilgili hukuki bir i şleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir ( Selçuk Emiro ğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, 28; Mehmet Şentürk, 42). Dolay ısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak korum a kapsam ında olan me şru beklentiye dayal ı mülkiyet hakk ının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddias ının tan ınmas ına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yarg ı kararlar ı ile yap ılmaktad ır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, 37). 64. Tüzel ki şilerin enerji piyasas ında faaliyet gösterme iznini ifade eden lisans ın ekonomik manada mülk te şkil ettiği aç ıktır. Ancak ba şvurucunun Anayasa'n ın 35. maddesinin kapsam ına giren bir mülkünün varl ığının söz konusu olabilmesi için kam u Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 16otoriteleri taraf ından usulüne uygun olarak ba şvurucuya lisans verilmi ş olmas ı veya lisans verileceğine dair me şru bir beklentisinin bulunmas ı gerekir. 65. Başvurucuya rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurma izni veren bir lisans ın bulunmad ığının alt ı çizilmelidir. EPDK taraf ından 1/2/2018 tarihli kararla ba şvurucuya otuz ay süreyle ön lisans verilmi ş ise de bunun Mahkemenin 22/12/2016 tarihli yürütmenin durdurulmas ı karar ı ile akabinde verdi ği 26/4/2017 tarihli iptal karar ının uygulanmas ı amac ına yönelik oldu ğu aç ıktır. Mahkemenin yürütmenin durdurulmas ı karar ı ve akabinde verdiği iptal karar ı Bölge İdare Mahkemesince kald ırılm ıştır. Bu durumda ba şvurucu açısından kesinle şmiş bir lisans söz konusu de ğildir. Mahkemenin yürütmenin durdurulmas ı ve iptal kararlar ının yarg ı süreci içinde bir üst yarg ı mercii taraf ından kald ırılabileceği öngörülebilir bir durumdur. Dolay ısıyla Mahkeme karar ının uygulanmas ı amac ıyla verilen ve sonrada bu karar ın kald ırılmas ı üzerine hükümsüz hâle gelen lisans verme i şleminde n hareketle ba şvurucunun lisans ının (mevcut mülkünün) bulundu ğu söylenemez. 66. Öte yandan ba şvurucu 4/9/2002 tarihinde yapt ığı başvuru üzerine kendisine lisans verilmesini gerektiren aç ık bir kanun hükmü veya yerle şik hâle gelen bir içtihad ın varl ığını gösterememi ştir. Şu hâlde ba şvurucuya lisans verilmesini gerektiren bir me şru beklenti de bulunmamaktad ır. 67. Somut olayda ba şvurucunun Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ı kapsam ına giren bir ekonomik de ğeri veya en az ından böyle bir de ğeri elde etme yönünde me şru beklentisi bulunmad ığı anlaşılmaktad ır. 68. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 69. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 70. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yarg ılaman ın yenilenmesine karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 71. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 17ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 72. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 73. İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 74.İncelenen ba şvuruda Bölge İdare Mahkemesinin hukuk kurallar ını bariz takdir hatas ı içerecek şekilde yorumlamas ı nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 75. Bu durumda hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örneğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 15. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 76. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekalet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 18VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDU ĞUNA Kadir ÖZKAYA ve Engin YILDIRIM' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, 2. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE Kadir ÖZKAYA ve Engin YILDIRIM' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, C. Karar ın bir örne ğinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 15. İdare Mahkemesine (E.2016/4195, K.2017/1138) GÖNDER İLMESİNE, D. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.964,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 8/6/2021 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 19KARŞIOY 1. Somut olayda ba şvurucunun rüzgâr enerjisine dayal ı üretim tesisi kurmak için 4/9/2002 tarihinde yapt ığı lisans ba şvurusu EPDK'n ın 14/12/2006 tarihli karar ıyla, 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ına dayan ılarak reddedilmi ştir. Başvurucu bu işleme kar şı dava açmam ış ve işlem bu şekilde kesinle şmiştir. Ancak ayn ı gerekçeyle başvurusu reddedilen ba şka iki şirket, başvurular ının reddine ili şkin işlem ile an ılan işlemin dayanağı olan 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının iptali istemiyle dava açm ıştır. Dan ıştay Onüçüncü Dairesi 10/2/2015 tarihli karar ıyla söz konusu hükmü iptal etmiştir. EPDK iptal kararlar ının uygulanmas ı amac ıyla an ılan şirketlerin ba şvurusunu 2/11/2013 tarihli Yönetmelik'in geçici 8. maddesinin üçüncü f ıkras ı uyar ınca ön lisans başvurusu olarak de ğerlendirmi ş ve işlemlerin buna göre sonuçland ırılmas ına karar vermi ştir. 2. Dan ıştay ın iptal karar ından haberdar olan ba şvurucu 11/8/2016 tarihinde EPDK'ya ba şvurarak, dayana ğının ortadan kalkm ış olmas ı nedeniyle 14/12/2016 tarihli karar ın yok hükmünde say ılmas ını ve 4/9/2002 tarihli ba şvurusunun kabulüne kara r verilmesini talep etmi ştir. EPDK cevap vermeksizin ba şvuruyu z ımnen reddetmi ştir. Başvurucunun açt ığı iptal davas ında Mahkeme, iptal karar ının idari i şlemi hiç tesis edilmemi ş gibi hukuk âleminden kald ıracağına işaret etmiş ve bu nevi kararlar ın sadece dava açanlara de ğil işlemden do ğrudan ya da dolayl ı olarak etkilenen herkese tesir edece ğini vurgulam ıştır. Mahkeme daha sonra 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde yer alan ve söz konusu Kanun'un yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla idarece henüz sonuçland ırılmam ış üretim lisans ba şvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak değerlendirilece ğini ifade eden hükme dikkat çekerek ba şvurucunun 2002 tarihli lisans başvurusunun da bu kapsamda de ğerlendirilmesi gerekti ğini kabul etmi ştir. 3. Bölge İdare Mahkemesi ise 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in iptal edilen hükmünün 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ında aynen yer ald ığına işaret ederek davay ı reddetmi ştir. Bölge İdare Mahkemesi ayr ıca başvurucunun Dan ıştay Onüçüncü Dairesinin 4/8/2002 tarihli Yönetmelik'in 9. maddesinin son f ıkras ının iptaline ilişkin 11/2/2015 tarihli karar ının verilmesinden yakla şık bir buçuk y ıl sonra ba şvuruda bulunduğunu, oysa 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinden yararlanmak için Kanun'da bir ayl ık başvuru şart ının mevcut oldu ğunu belirtmi ştir. Ayr ıca Bölge İdare Mahkemesinin ilk derece mahkemesinden farkl ı olarak ba şvurucunun durumunun yeniden değerlendirilmesini öngören bir hükmün de bulunmad ığını kabul etti ği görülmektedir. 4. Çoğunluk karar ında da kabul edildi ği üzere adil yarg ılanma hakk ı kesinleşmiş idari işlemlerin, i şlemin dayana ğı olan düzenleyici i şlemin iptali hâlinde yeniden değerlendirilmesini garanti alt ına almamaktad ır. Düzenleyici i şlemin iptalinin kesinle şmiş bireysel i şlemlere nas ıl tesir edece ği tart ışmas ı -kural olarak- idare hukuku alan ıyla ilgili bir konudur. Anayasa Mahkemesi nin keyfilik ve bariz takdir hatas ı gibi durumlar hariç derece mahkemelerinin bu konudaki de ğerlendirmelerine müdahale etmesi bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz. 5. Yine ço ğunluk karar ında da belirtildi ği gibi, başvurucunun 11/8/2016 tarihinde idareye ba şvurduğu dikkate al ındığında, Bölge İdare Mahkemesinin idari i şlem tesis tarihi olarak 14/12/2006 tarihini dikkate almamas ı keyfî de ğildir. Kesinle şmiş bir bireysel idari Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 20işlemin yeniden de ğerlendirilmesinin ancak istisnai hâllerde mümkün oldu ğu gözetildi ğinde Bölge İdare Mahkemesinin ba şvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ı uygulamas ı temelsiz bulunmam ıştır. 6. Ayr ıca adil yarg ılanma hakk ının 11/8/2016 tarihinde yap ılan bir idari ba şvuruya 14/12/2006 tarihindeki mevzuat ın uygulanmas ını gerektiren bir güvence içermedi ği çoğunluk karar ında da kabul edilmi ştir. Bu nedenle mahkemelerin idari ba şvuru tarihindeki mevzuat ı uygulamalar ı tek başına adil yarg ılanma hakk ını ihlal etmemektedir. Derece mahkemelerinin 14/12/2006 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat ı uygulamaya zorlanabilmeleri için başvurucunun güçlü kanuni dayanak göstermesi beklenir. Ancak ba şvurucu 2016 y ılındaki başvuruya 2006 tarihindeki mevzuat ın uygulanmas ı gerektiğine dair bir kanun hükmü gösterememi ştir. Başvurucu Dan ıştay içtihatlar ına dayanmakta ise de bunlar ın konuyla ilgisiz olduğu görülmektedir. Ba şvurucunun gösterdi ği hiçbir kararda 2016 y ılındaki bir idari başvurunun 2006 y ılındaki mevzuata göre çözümlenmesi gerekti ği ifade edilmemektedir. Söz konusu kararlarda ifade edilen şey, basitçe, idari uyu şmazl ıklar ın idari işlemin tesis edildi ği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre çözümlenece ğidir. Bu kararlar hakikatte 2016 yılında yap ılan bir idari ba şvurunun 2016 y ılındaki mevzuat hükümleri uyar ınca çözümlenmesi gerekti ği görüşünü daha da güçlendirmektedir. 7. Bununla birlikte ço ğunluk karar ında Bölge İdare Mahkemesinin, Mahkemenin 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi hükmünün ba şvurucunun müracaat ının 14/12/2006 tarihindeki mevzuata göre çözümlenmesi gerektirdi ği görüşüne yönelik de ğerlendirmesini n bariz takdir hatas ı teşkil ettiğinden bahisle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği sonucuna ula şılm ıştır. 8. Genel ilkeler bölümünde de belirtildi ği üzere Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve özgürlüklerden biri ile do ğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin yasak kapsam ına girmeden inceleyebilir. Aç ık bir keyfilik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ıldığı ve adil yarg ılama hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvencelerin anlams ız hâle geldi ği istisnai hâllerde, asl ında yarg ılaman ın sonucuna ili şkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili şkin bir güvenceye dönüşmüş olur. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirip getirmedi ğini ve aç ık bir keyfilik nedeniyle yarg ılaman ın hakkaniyetinin temelden sars ılıp sars ılmad ığını incelemesi yarg ılaman ın sonucunu de ğerlendirdi ği anlam ına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin delillerle ilgili de ğerlendirmelerine ancak aç ıkça keyfî ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir (Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 149; M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 83). 9. Buna göre Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin hukuk kurallar ıyla ilgili yorumlar ından dolay ı hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılabilmesi için; (a) yorumun aç ıkça keyfî ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getirecek nitelikte olmas ı, (b) bunun yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelemesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 2110. Görü şümüze göre somut olayda aç ıkça keyfi ve adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki usule ili şkin güvenceleri anlams ız k ılan bir yorum söz konusu de ğildir. Olayda Bölge İdare Mahkemesi, Mahkemeden farkl ı olarak 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesi hükmünü uygulanabilir nitelikte görmemi ştir. 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesinde söz konusu Kanun'un yürürlü ğe girdiği 30/3/2013 tarihi itibar ıyla EPDK taraf ından henü z sonuçland ırılmam ış üretim lisans ı başvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak değerlendirilece ği ve sonuçland ırılacağı hükme ba ğlanm ıştır. An ılan maddeyle, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte henüz sonuçlanmam ış başvurular ın ön lisansa dönü ştürülmesi, böylece kanun de ğişikliğinden dolay ı muhtemel hak kay ıplar ının önlenmesi amaçlanm ıştır. Başvurucunun ba şvurusunun 14/12/2006 tarihinde sonuçland ırıldığı ve başvurucuyla ilgili idari işlemin an ılan tarihte kesinle ştiği aç ıktır. Dolay ısıyla Bölge İdare Mahkemesinin başvurucunun durumunun bu madde kapsam ına girmedi ğine ilişkin yorumu asla keyfî değildir. 11. Çoğunluk görü şünde, Bölge İdare Mahkemesinin yapm ış olduğu basit bir maddi hataya kanaatimizce maksad ından öte bir anlam yüklenmi ştir. Bölge İdare Mahkemesinin 6446 say ılı Kanun'un geçici 17. maddesi kapsam ında yapt ığı aç ık olan bir ayl ık süre şart ına ilişkin değerlendirmesini 10. madde kapsam ında bir de ğerlendirme gibi anla şılmas ı isabetli olmam ıştır. 12. Bölge İdare Mahkemesinin gerek yürütmenin durdurulmas ı istemini n görüşülmesi aşamas ında gerekse esas incelemesinde, ba şvurucunun durumunun 6446 say ılı Kanun'un geçici 17. maddesi kapsam ına girip girmedi ğini de irdelemi ştir. Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararlar ının değerlendirme k ısm ında "geçici 10. madde" şeklinde yaz ılm ış ise de içerik olarak geçici 17. maddenin muhtevas ına yer verilmi ştir. Ayr ıca kararlar ın ilgili mevzuat ın yaz ıldığı bölümlerinde geçici 17. maddenin metnine de yer verildi ği görülmektedir. Bu durumda Bölge İdare Mahkemesi kararlar ında sehven "geçici 10. madde" ibaresine yer verildi ği, gerçekte kastedilenin geçici 17. madde oldu ğu apaç ık ortadad ır. Nitekim Mahkemenin iptal karar ında Bölge İdare Mahkemesinin yürütmenin durdurulmas ı istemiyle ilgili olarak verdi ği karar ındaki gerekçeler kar şılanmaya çal ışılırken geçici 17. madde esas al ınarak değerlendirme yap ılm ıştır. 13. 6446 say ılı Kanun'un geçici 17. maddesine göre rüzgâr enerjisine dayal ı üretim faaliyeti için yap ılm ış lisans ba şvurular ından Kurul karar ı ile lisans verilmesi uygun bulunmuş ancak uygun bulma karar ında belirtilen yükümlülüklerini yerine getiremedi ğinden dolay ı bu maddenin yürürlük tarihinden önce lisans ba şvurusu reddedilmi ş tüzel kişilerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma ba şvurmas ı ve maddede belirtilen di ğer şartlar ı da sağlamas ı hâlinde bu kapsama giren tüzel ki şilerin başvurular ının ön lisans ba şvurusu olarak kabul edilece ği hükme ba ğlanm ıştır. Bölge İdare Mahkemesi başvurucunun bu Kanun'un yürürlü ğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde ba şvurmam ış olmas ı sebebiyle bu hükümden de yararlanamayaca ğı görüşündedir. Mahkeme, iptal karar ında Bölge İdare Mahkemesinin bu görü şüne yönelik olarak da de ğerlendirme yapm ıştır. Mahkemeye göre ba şvurucunun lisans ba şvurusu, yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden dolay ı reddedilen ve sonras ında bu madde kapsam ında yap ılan bir ba şvuru değildir. Bu nedenle an ılan hükmün somut olayda uygulanma kabiliyeti bulunmamaktad ır. 14. Somut olaydaki ba şvuru 6446 say ılı Kanun'un geçici 17. maddesinden yararlan ılmas ı amac ıyla yap ılan bir ba şvuru olmad ığı gibi EPDK'n ın yarg ılama s ıras ındaki savunmalar ında da bu maddeye herhangi bir at ıf söz konusu de ğildir. Ayr ıca Bölge İdare Mahkemesi ve Mahkeme farkl ı gerekçelerle de olsa bu maddenin somut olayda Başvuru Numaras ı: 2019/2581 Karar Tarihi : 8/6/2021 22uygulanmayaca ğı konusunda hemfikirdirler. Dolay ısıyla Anayasa Mahkemesince Bölge İdare Mahkemesinin ve Mahkemenin bu maddenin neden uygulamayaca ğına ilişkin yorumlar ıyla ilgili olarak bir de ğerlendirme yap ılmas ının anlam ı bulunmamaktad ır. 15. Hâl böyle olunca ço ğunluk karar ında Bölge İdare Mahkemesinin yorumunun bariz takdir hatas ı teşkil ettiği biçimindeki kanaatine i ştirak edilmesi imkâns ızdır. 16. Öte yandan bir an için Bölge İdare Mahkemesinin yorumunun keyfi oldu ğu kabul edilse bile yine de hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ı ihlal edilmi ş değildir. Zira hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlalinden söz edilebilmesi için ayr ıca keyfi oldu ğu tespit edilen yorumun bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelemesi gerekir. 17. Çoğunluk karar ında bu ikinci test uygulanmam ıştır. Oysa Bölge İdare Mahkemesinin davay ı reddederken ki as ıl dayağı 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesine ilişkin yorumu de ğildir. Bölge İdare Mahkemesi as ıl olarak Dan ıştay taraf ından iptal edilen yönetmelik hükmünün idari ba şvurunun yap ıldığı tarihte kanun hükmü hâline gelmi ş olmas ına dayanmaktad ır. Diğer bir ifadeyle davan ın reddedilmesinin as ıl gerekçesi 6446 say ılı Kanun'un 5. maddesinin (8) numaral ı fıkras ı hükmüdür. Ço ğunluk karar ında da Bölge İdare Mahkemesinin bu hükme ili şkin yorumunun keyfi olmad ığı kabul edilmi ştir. Şu hâlde 6446 say ılı Kanun'un geçici 10. maddesine ili şkin değerlendirmesinin bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedelemedi ği anlaşılmaktad ır. 18. Çoğunluk karar ındaki yakla şım adil yarg ılanma hakk ının anayasal kapsam ının ötesine geçerek, adil yarg ılanma hakk ından ç ıkar ılmas ı mümkün bulunmayan güvencele r ihdas edilmesi sonucunu do ğurmaktad ır. Bu şekliyle ço ğunluk karar ındaki görü şe kat ılmak mümkün görülmemi ştir. 19. Sonuç olarak ba şvurucunun uyu şmazl ığın çözümü için esasl ı nitelikteki iddia ve itirazlar ının Bölge İdare Mahkemesince konu ile ilgili makul ve yeterli bir gerekçe ile karşıland ığı, Bölge İdare Mahkemesinin yorumlar ının usule ili şkin güvenceleri anlams ız hâle getiren derecede keyfilik veya bariz takdir hatas ı içermedi ği sonucuna ula şılmaktad ır. Bu durumda ba şvurucunun iddialar ın kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu sonucuna ulaşılmaktad ır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekti ği görüşüyle çoğunluk karar ına kat ılm ıyoruz. Başkan Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM