TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN AYGÜN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/12233) Karar Tarihi: 16/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Hüseyin AYGÜN Vekili : Av. İnan YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, milletvekili olan ba şvurucunun sosyal medya hesab ından bir vak ıf h
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HÜSEYİN AYGÜN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/12233) Karar Tarihi: 16/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Hüseyin AYGÜN Vekili : Av. İnan YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, milletvekili olan ba şvurucunun sosyal medya hesab ından bir vak ıf hakk ında yapm ış olduğu paylaşım nedeniyle aleyhine manevi tazminata hükmedilmesinin ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/4/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Milletvekili olan ba şvurucu 14/7/2014 tarihinde Twitter isimli sosyal medya platformunda davac ı Vak ıf hakk ında payla şımlarda bulunmu ştur. Davac ı, an ılan paylaşımlarda geçen ifadeler nedeniyle ki şilik haklar ına sald ırıda bulunuldu ğu iddias ıyla 24/7/2014 tarihinde ba şvurucu aleyhine manevi tazminat davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 37. Davan ın görüldü ğü İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 14/11/2017 tarihinde davan ın k ısmen kabulü ile ba şvurucunun 8.000 TL manevi tazminat ödemesine karar vermi ştir. Mahkemenin gerekçeli karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...yaz ının içeriği ve anlat ım tarz ına göre, davac ı vakf ın aleyhinde küçültücü de ğer yarg ısında bulunuldu ğu, davac ı vakf ın tüzel ki şiliğinin küçük dü şürüldüğü, okuyucu ya da toplumda davac ı aleyhinde ku şku ve husumet yarat ıldığı, kamuoyu önünde ki şilik değerlerinin ve sayg ınlığının zedelendi ği, ifade özgürlü ğü ve eleştiri s ınırlar ının aşıldığı, oluş şekli, zarar, taraflar ın ekonomik sosyal durumlar ı itibar ıyla, hakkaniyet ilkelerine göre uygun miktarda tazminata hükmetmek gerekti ği kanaatine var ılmış ve aşağıdaki hükü m kurulmuştur..." 8. Karar ı temyiz eden ba şvurucu, aleyhine tazminata hükmedilmesinin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ştir. 9. Karar ı inceleyen Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi 7/2/2018 tarihli ilamla karar ı onam ıştır. Nihai karar ba şvurucuya 30/3/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 10. Başvurucu 13/4/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Mahkemenin 16/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 12. Başvurucu; payla şımın yap ıldığı tarihte davac ı Vak ıfla ilgili olarak ulusal ve uluslararas ı bas ında benzer iddialar ın yer ald ığını, kendisinin de bu haberlere at ıfta bulunara k kamuoyunu ilgilendiren güncel bir konuda Vakfa yönelik ele ştirilerde bulundu ğunu belirtmiştir. Bir milletvekili olarak siyasi görü ş ve düşüncelerini kamuoyu ile payla şmas ının doğal olduğunu, buna kar şın görüşleri nedeniyle tazminata hükmedilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal etti ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi kenar ba şlıklı 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Mahkeme, ... aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine kara r verebilir." 14. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) bireysel ba şvurular ın içeriğini düzenleyen Bireysel ba şvuru formu ve ekleri kenar ba şlıklı 59. maddesinin (2) ve (3) numaral ı fıkralar ının bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihteki ilgili k ısm ı şöyledir: "(2) Başvuru formunda a şağıdaki hususlar yer al ır: Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 4... ç) Kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dai r olaylar ın ... özeti. d) Bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ilişkin gerekçeler ve delillere ait özlü aç ıklamalar. e) Başvurucunun güncel ve ki şisel bir temel hakk ının doğrudan zedelendi ği iddias ının dayanaklar ı. ...h) Başvurucunun talepleri. ... (3) Başvuru formuna a şağıdaki belgeler ya da onayl ı örnekleri eklenir: ...e) Dayan ılan belgelerin as ıllar ı ya da onayl ı örnekleri. ...(4) Başvurucu ihlal iddias ına dayanak gösterdi ği üçüncü f ıkradaki belgelere herhangi bi r nedenle eri şememesi hâlinde bunun gerekçelerini belirtir. Mahkeme gerekli gördü ğü takdirde bu bilgi ve belgeleri resen toplar." 15. 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir (bkz. 13). Bu kapsamda karma şık veya zorlama şikâyetler, kanun yolu şikâyeti niteli ğindeki şikâyetler, başvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği şikâyetler ile temel haklara yönelik bir ihlalin olmad ığı aç ık olan şikâyetler aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir. 16. Görüldü ğü üzere Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel başvuruyu inceler. Ba şvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak, bunlara ili şkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla açıklamakt ır (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 23). 17. Nitekim 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına ilave olarak İçtüzük'ün 59. maddesinde de ba şvurucular ın yükümlülükleri kapsam ında şikâyetin maddi ve hukuki temellerine başvuru formu ve eklerinde yer verilmesi gerekti ği aç ıkça belirtilmiş (bkz. 14), böylece ba şvuru koşullar ının öngörülebilirli ği kuvvetlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 518. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple ba şvurucunun ba şvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur. 19. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, olay ve olgular ı ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir. 20. Başvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı aç ıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar. Kuşkusuz ba şvurucular ın bu yükümlülüklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar ının ikna edici gerekçelerini Anayasa Mahkemesine sunmalar ı ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu işin niteliğinden anlamas ı hâli müstesnad ır. 21. Somut ba şvuruda ba şvurucunun Twitter üzerinden yapm ış olduğu bir payla şım nedeniyle aleyhine manevi tazminata hükmedilmi ştir. Bu nedenle ba şvurucunun ifade özgürlüğüne müdahalenin varl ığı konusunda bir tereddüt bulunmamaktad ır. 22. Başvurucu, yapt ığı paylaşımda kulland ığı ifadelerin ifade özgürlü ğü korumas ından yararlanmas ı gerektiğini ileri sürmektedir. Derece mahkemeleri ise ifadeleri n davac ı Vakf ın şeref ve itibar ını koruma hakk ına sald ırı teşkil ettiği sonucuna ula şmıştır. 23. Söz konusu müdahalenin temel haklar ı ihlal edip etmedi ğinin belirlenebilmesi, diğer bir anlat ımla Anayasa Mahkemesinin bu ba şvurunun esas ını inceleyebilmesi için başvurucunun yapt ığı paylaşımda geçen ifadelerin ve bunlar ın hangi ba ğlamda dile getirildiğinin kritik önemde oldu ğu aç ıktır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ba şvurucunun bireysel ba şvuruya konu etti ği ifadelerin neler oldu ğunu, söz konusu ifadelerin varsa olgusal dayanaklar ını, söz konusu ifadeleri niçin davac ıya yöneltti ğini, ifadelerin dile getirilme şartlar ını, hedef al ınan kişinin önceki davran ışlar ını, davac ının kamuoyunun s ıkı denetiminde olup olmad ığını, katlanmas ı gereken, kabul edilebilir ele ştiri s ınırlar ının sade bir vatanda ş ile karşılaştırıldığında daha geni ş olup olmad ığını, ifadelerde kamu yarar ı bulunup bulunmad ığını, kamuoyu ile di ğer kişilerin düşünce aç ıklamalar ı karşısında sahip olduklar ı haklar ın ağırlığını, ifadelerin kamuoyunu bilgilendirme de ğerini kendi bak ış aç ısından ortaya koymas ı gerekmektedir. 24. Buna kar şın başvurucu, payla şımının ifade özgürlü ğü korumas ından yararlanmas ı gerektiğini soyut olarak belirtmekle yetinmi ş; başvuru dilekçesinde ne ilgili paylaşıma yer vermi ş ne de payla şımlar ının hangi sebeplerle ifade özgürlü ğünün korumas ından yararlanmas ı gerektiğini ve bu özgürlü ğün hangi nedenle ihlal edildi ğini açıklama yoluna gitmi ştir. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinden sunmad ığı tüm olay ve olgular ı otomatik olarak de ğerlendirerek anayasal haklar ına yap ılan müdahalelerin bir ihlale vücut verip vermedi ğini tespit etmesini istemi ştir. Anayasa Mahkemesinin böyle bir görevi bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/12233 Karar Tarihi : 16/6/2021 625. Sonuç olarak ba şvurucu, şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ile bireysel başvuruya konu etti ği ve temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini aç ıklamak yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir. 26. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Y ıldız SEFERİNOĞLU