TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR REMZİ SALDIRAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/2377) Karar Tarihi: 24/2/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/6/2021-31514 Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Yakup MAC İT Başvurucu : Remzi SALDIRAY Vekili : Av. Orhan TATLI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kesinle şmiş mahkeme karar ının yok hükmünde kabul
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR REMZİ SALDIRAY BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/2377) Karar Tarihi: 24/2/2021 R.G. Tarih ve Say ı: 17/6/2021-31514 Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI Raportör : Yakup MAC İT Başvurucu : Remzi SALDIRAY Vekili : Av. Orhan TATLI I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, kesinle şmiş mahkeme karar ının yok hükmünde kabul edilerek icra edilmemesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 1/2/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 8. Sosyal Sigorta Kurumu Ba şkanl ığı Sigorta İşleri Genel Müdürlü ğü (SGK/Kurum) başvurucuya ait i şyerinde yapt ığı denetleme sonucunda ba şvurucu hakk ında işçilere ait ayl ık orta prim ve hizmet belgeleri ile sigorta prim bordrolar ının bir ayl ık yasal süre içinde Kuruma Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 3verilmedi ği gerekçesiyle 14/6/2007 tarihli ve 37193 say ılı tutanakla 5.076 TL, yine i şyerine ait defter ve belgelerin on be ş günlük süre içinde Kuruma ibraz edilmedi ği gerekçesiyle de 14/6/2007 tarihli ve 37194 say ılı tutanakla 6.372 TL idari para cezas ı yapt ırımı uygulam ıştır. 9. Başvurucu 12/7/2007 tarihinde idari para cezalar ına ayr ı ayr ı itiraz etmi ş, Kurum bu itirazlara herhangi bir yan ıt vermemi ştir. 10. Başvurucu bu arada borcunu taksitlendirmi ş ve ödeme plan ına göre 30/9/2009 tarihinde ihtirazi kay ıtla ödemiştir. 11. Başvurucu 12/10/2009 tarihinde Hatay 1. Sulh Ceza Mahkemesinde idari par a cezalar ına itiraz etmi ş, 22/3/2010 tarihinde itiraz ı süre yönünden reddedilmi ştir. 12. Başvurucu 8/4/2010 tarihli dilekçesinde; Kuruma yapt ığı itiraza olumlu ya da olumsuz bir cevap verilmedi ğini, itiraz ı düzenleyen ilgili kanun hükmünün yürürlükten kald ırılmas ıyla idari para cezalar ına karşı başvurulacak kanun yolu aç ısından 30/3/2005 tarihli ve 5326 say ılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulanaca ğını belirterek nöbetçi Hatay A ğır Ceza Mahkemesine itiraz etmi ştir. 13. Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesi 7/5/2010 tarihli karar ında; başvurucuya idari para cezalar ının 2/7/2007 tarihinde tebli ğ edildiğini, başvurucunun 12/7/2007 tarihinde par a cezalar ına itiraz etti ğini, itirazlara Kurum taraf ından herhangi bir cevap verilmedi ğini, bu nedenle sürenin i şlemeyece ğini belirterek talebi kabul etmi ş ve idari para cezalar ının kald ırılmas ına karar vermi ştir. 14. Başvurucu, ödedi ği para cezalar ının iadesi için 26/11/2010 tarihinde Kuruma başvurmuş; talebin yerine getirilmemesi üzerine Kurum aleyhine Hatay 2. İcra Müdürlüğünde ilams ız takip ba şlatm ıştır. 15. Kurum, takibe kar şı İcra Müdürlü ğünün yetkisi ile A ğır Ceza Mahkemesi karar ının idari para cezalar ından yaln ızca birine yönelik oldu ğunu iddia ederek borca k ısmi itirazda bulunmu ş; Müdürlükçe yetki itiraz ı kabul edilerek dosya, görevli ve yetkili İskenderun 1. İcra Müdürlü ğüne gönderilmi ştir. 16. Başvurucu, borca yap ılan k ısmi itiraz ın kald ırılmas ı için 14/6/2011 tarihinde İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde itiraz ın iptali davas ı açm ıştır. 17. İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 10/4/2012 tarihli karar ında davaya i ş mahkemelerinin bakmakla görevli ve yetkili oldu ğunu belirterek görevsizli ğine hükmetmi ştir. 18. Görevsizlik karar ı üzerine dosya İskenderun İş Mahkemesine gönderilmi ş; Mahkeme 23/5/2013 tarihli karar ında, uyuşmazl ık konusunun daval ı Kurumun düzenledi ği 14/6/2007 tarihli ve 37193 say ılı tutanakla verilen idari para cezas ının Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 7/5/2010 tarihli karar ıyla kald ırılıp kald ırılmad ığı hususuna yönelik oldu ğunu, Hatay 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 22/3/2010 tarihli karar ında her iki idari para cezas ı yönünden talebin ayr ı ayr ı reddine karar verildi ğini, bu karara kar şı Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesine yap ılan itirazda A ğır Ceza Mahkemesinin Hatay 1. Sulh Ceza Mahkemesinin karar ını tümden ortadan kald ırdığını ifade etmi ştir. Mahkeme, itiraza konu borcun kayna ğı olan idari yapt ırım karar ının ortadan kald ırılmas ıyla davac ı taraf ından ihtirazi kay ıtla Kuruma ödenen bedelin davac ıya iade edilmesinin gerekti ğini belirterek itiraz ın iptaline, icra takibini n devam ına, daval ının %40 oran ında icra inkâr tazminat ı ödemesine karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 419. Temyiz üzerine Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesi (Daire) 8/7/2014 tarihli karar ında; davac ıya idari para cezas ının tebliğ edildiği tarihte yürürlükte olan 17/7/1964 tarihli ve 506 say ılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 140. maddesine göre ilgililerin yetkili idare mahkemesine ba şvurabilece ğini, davac ının yasal prosedüre uymayarak idari para cezas ına karşı idare mahkemesine dava açmas ı gerekirken görevsiz mahkeme olan sulh ceza mahkemesine dava açmak suretiyle mülga Kanun'da öngörülen prosedüre uymad ığını, yasal prosedür kapsam ında olmayan, A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından verilen idari para cezas ının iptaline ili şkin karar ın yok hükmünde oldu ğunu ve idari para cezas ının bu süreçte kesinleştiğini, Mahkemece kesinle şmiş idari para cezas ına dayan ılarak yap ılan ödemenin istirdat ına ilişkin karar ın isabetsiz oldu ğunu belirterek hükmü bozmu ştur. 20. Dosya, İskenderun Adliyesinde 2. İş Mahkemesinin kurulmas ıyla bu Mahkemeye gönderilmi ş; bozma ilam ına uyan 2. İş Mahkemesi 21/10/2014 tarihinde ayn ı gerekçeyle davay ı reddetmi ştir. 21. Temyiz üzerine karar, ayn ı Dairenin 9/11/2015 tarihli karar ıyla onanm ıştır. 22. Onama karar ı 31/12/2015 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiş, başvurucu 1/2/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV. İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 23. Olay tarihinde yürürlükte olan 506 say ılı mülga Kanun'un 9/5/2007 tarihli ve 5655 say ılı Kanun'un 2. maddesi ile de ğişik 140. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "İdarî para cezalar ı ilgiliye tebli ğ edilmekle tahakkuk eder ve tebli ğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya ayn ı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itira z edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itiraz ı reddedilenler, karar ın kendilerine tebli ğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine ba şvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yap ılmam ış olmas ı halinde idarî para cezas ı kesinleşir... ..." 24. 506 say ılı mülga Kanun'un 5655 say ılı Kanun'un 2. maddesi ile de ğiştirilmeden önceki 140. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "İdari para cezalar ı ilgiliye tebli ğ edilmekle tahakkuk eder ve tebli ğ tarihinde n itibaren onbe ş gün içinde Kuruma ödenir veya ayn ı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itiraz ı reddedilenler, karar ın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren onbe ş gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine ba şvurabilirler . Bu süre içinde ba şvurunun yap ılmam ış olmas ı halinde idari para cezas ı karar ı kesinleşir. Sulh ceza mahkemesinin verdi ği son karara kar şı, yarg ı çevresinde yer alan a ğır cez a mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz, karar ın tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yap ılır. 2.000 Yeni Türk Liras ı dahil idari para cezalar ına karşı sulh ceza mahkemesine ba şvuru üzerine verilen kararlar kesindir... ..." 25. 5326 say ılı Kanun un 3. maddesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 5"(1) Bu Kanunun; a) İdarî yapt ırım kararlar ına karşı kanun yoluna ili şkin hükümleri, di ğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamas ı halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezas ı veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yapt ırımını gerektiren bütün fiiller hakk ında, uygulan ır." 26. 5326 say ılı Kanun'un 27. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: İdari para cezas ı ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ili şkin idari yapt ırım karar ına karşı, karar ın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbe ş gün içinde, sulh ceza mahkemesine ba şvurulabilir. Bu süre içinde ba şvurunun yap ılmam ış olmas ı halinde idar i yapt ırım karar ı kesinleşir" . 27. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 271. maddesinin (4) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: " Merciin, itiraz üzerine verdi ği kararlar ı kesindir;..." 28. 9/6/1932 tarihli ve 2004 say ılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi şöyledir: "Takip talebine itiraz edilen alacakl ı, itiraz ın tebliği tarihinden itibaren bir sene içind e mahkemeye ba şvurarak, genel hükümler dairesinde alaca ğının varl ığını ispat suretiyle itiraz ın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itiraz ının haks ızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haks ız ve kötü niyetli görülürse alacakl ı; diğer taraf ın talebi üzerine iki taraf ın durumuna, davan ın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan mebla ğın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz eden veli, vasi veya mirasç ı ise, borçlu hakk ında tazminat hükmolunmas ı kötü niyetin sübutuna ba ğlıdır. Birinci f ıkrada yaz ılı itiraz ın iptali süresini geçiren alacakl ının umumi hükümle r dairesinde alaca ğını dava etmek hakk ı sakl ıdır. Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminat ı, kötü niyet tazminat ı ve benzeri tazminatlar ın tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas al ınır." B. Uluslararas ı Hukuk 29. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi nin (Sözle şme) 6. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes davas ının medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyu şmazl ıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar ın esas ı konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuş bağıms ız ve tarafs ız bir mahkeme taraf ından hakkaniyete uygun kamuya aç ık olarak makul bir süre içinde görülmesini isteme hakk ına sahiptir... 30. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) mahkemeye eri şim hakk ının Sözleşme'nin 6. maddesinde yerini bulan güvencelerin do ğal bir parças ı olduğunu ( Lawyer Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 6Partners A.S./Slovakya, B. No: 54252/07..., 16/6/2009, 52), bu kapsamda herkesin ki şisel hak ve yükümlülükleriyle ilgili her türlü iddias ını bir mahkeme veya yarg ı yeri önüne getirme hakk ının güvence alt ına al ındığını (Golder/ Birle şik Krall ık [GK], B. No: 4451/70, 21/2/1975, 36) belirtmi ştir. 31. Sözle şme'nin adil yarg ılanma hakk ını düzenleyen 6. maddesinde kararlar ın icras ından aç ıkça bahsedilmemekle birlikte A İHM, mahkemeye eri şim hakk ından yol a çıkarak yarg ı kararlar ının icra edilmesi hakk ını adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından biri olarak kabul etmektedir. A İHM'e göre mahkemeye eri şim hakk ı, bir uyuşmazl ığı mahkeme önüne götürme ve ayn ı zamanda mahkemece verilen karar ın uygulanmas ını isteme haklar ını da kapsar. Mahkeme kararlar ının uygulanmas ı, yarg ılama sürecini tamamlayan ve yarg ılaman ın sonuç do ğurmas ını sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yarg ılaman ın da bir anlam ı olmayacakt ır (Hornsby/Yunanistan , B. No: 18357/91, 19/3/1997, 40). Bu aç ıdan Sözleşme'nin 6. maddesi kapsam ında herhangi bir yarg ı karar ının icras ı, yarg ılaman ın ayr ılmaz bir parças ı olarak görülmelidir ( Metaxas /Yunanistan , B. No: 8415/02, 27/5/2004, 25). 32. Mahkeme karar ının uygulanabilirli ği sorununu hukuki kesinlik ilkesiyle bağlant ılı gören A İHM, hukukun üstünlü ğünün temel yönlerinden birinin hukuki kesinlik ilkesi oldu ğunu ve bunun kesin hükme ( res judicata ) sayg ı duyulmas ı anlam ına geldiğini, bu ilke gere ği nihai ve ba ğlay ıcı mahkeme kararlar ının sorgulanmamas ı, yeniden gözde n geçirilememesi gerekti ğini ifade etmi ştir (Brumarescu/Romanya [BD] , B. No: 28342/95, 28/10/1999, 61; Ryabykh/Rusya , B. No: 52854/99, 24/7/2003, 52). 33. Yine A İHM bir davada, hiçbir taraf ın nihai ve ba ğlay ıcı bir karar ın gözde n geçirilmesini isteme hakk ının bulunmad ığını, bu hususta Yüksek Mahkemelerin ancak teme l noksanl ıklar ın düzeltilmesi amac ıyla karar verebilece ğini ve bu durumun kesin bir karar ın yeniden incelenmesi şeklinde olamayaca ğını, yaln ızca önemli ve zorlay ıcı koşullar ın varl ığı hâlinde bu ilkeden ayr ılınabileceğini belirtmi ştir (Driza/Arnavutluk , B. No: 33771/02, 13/11/2007, 64) 34. Ryabykh/Rusya başvurusunda, Novooskolskiy Bölge Mahkemesi 8/6/1998 tarihinde ba şvurucu lehine bir karar vermi ş ve bu karar kesinle şmiştir. Belgorod Bölge Mahkemesi ise 19/3/1999 tarihinde verdi ği kararla Novooskolskiy Bölge Mahkemesinin dav a konusu olayda kanun hükmünü yanl ış uyguland ığı belirtilerek 8/6/1998 tarihli kesin karar ı ortadan kald ırm ıştır. AİHM, başvuruyu mahkeme hakk ı bağlam ında ele alm ış; mahkeme hakk ının bir yönünün mahkemeye eri şim yani dava açma hakk ı ile ilgili oldu ğunu, bunun yan ında bir taraf ın aleyhine olacak şekilde nihai ve ba ğlay ıcı bir yarg ı karar ının ortadan kald ırılmas ının bu hakk ın kullan ımını etkisiz hâle getirece ğini, Sözle şme'nin 6. maddesinin yarg ı kararlar ının uygulanmas ını da güvence alt ına ald ığını belirterek kesinle şmiş bir mahkeme karar ının başka bir mahkeme karar ıyla ortadan kald ırılmas ının başvurucunun mahkeme hakk ını ihlal ettiği sonucuna ula şmıştır (ayn ı kararda bkz. 53-58). V. İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 24/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 7A. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu, somut davada Yarg ıtay Dairesinin A ğır Ceza Mahkemesince verilen ve kesinle şen idari para cezalar ının iptaline ili şkin karar ını yok hükmünde kabul ederek değerlendirme yapt ığını, Ağır Ceza Mahkemesi sürecinde görevsiz mahkemeye ba şvurduğu hususunun ne mahkemeler nezdinde ne de idarece dile getirildi ğini, devletin tesis etti ği işlemlerde bireylere hangi kanun yolu ve mercilere ba şvuracağını ve başvuru süresini belirtmek zorunda oldu ğunu, lehine olan kesinle şmiş bir mahkeme karar ının başka mahkeme taraf ından yok say ılmas ının aç ıkça hak arama hürriyetinin ihlali anlam ına geldiğini belirterek Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 37. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 38. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun talebinin esas ı, başvuru konus u davan ın hukuksal temelini olu şturan kesin ve ba ğlay ıcı nitelikteki A ğır Ceza Mahkemesi karar ının itiraz ın iptali davas ına bakan mahkeme taraf ından yok hükmünde kabul edilerek icra edilmemesine yönelik olmas ı nedeniyle ba şvuru adil yarg ılanma hakk ının güvenceleri aras ında yer alan karar ın icras ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 1. Uygulanabilirlik Yönünden 39. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı, suç isnad ına bağlı yarg ılamalar ın yan ında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülükleri nin karara bağlanmas ıyla ilgili yarg ılamalarda da uygulan ır. Anayasa'n ın 36. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni taraf ından kişiye tan ınm ış veya en az ından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bulunmas ı gerekir. Ayr ıca bu hakka ili şkin olarak ilgili ki şinin menfaatini etkileyen bir uyu şmazl ık mevcut olmal ıdır. Öte yandan bu uyu şmazl ık ihtilaf konusu hakk ın tespiti ve bu haktan yararlan ılmas ı bak ımından belirleyici bir nitelik arz etmelidir ( Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem , B. No: 2015/7942, 28/5/2019, 28). 40. Genel haciz yoluyla ba şlatılan icra takibine kar şı borçlunun yapt ığı itiraz ın 2004 say ılı Kanun'un 67. maddesi çerçevesinde iptal edilerek alaca ğın tahsilinin sa ğlanmas ı mümkündür. Somut olayda alacakl ı olan başvurucu, ilams ız icra takibine kar şı borçlu Kurum taraf ından yap ılan itiraz ın iptali için genel hükümler çerçevesinde dava açm ıştır. Uyuşmazl ığın esas ı bir alacak hakk ına dayanmakta olup bu yönüyle dava, ba şvurucunun alacağının tahsilini sa ğlamaya yönelik bir dava niteli ğindedir. Bu durumda bireysel ba şvuru konusu davan ın başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleri yönünden belirleyici bir nitelik taşıdığı ve adil yarg ılanma hakk ının tüm güvencelerinin somut ba şvuruda uygulanmas ı gerektiği anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 82. Kabul Edilebilirlik Yönünden 41. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan karar ın icras ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 3. Esas Yönünden a. Genel İlkeleler 42. Anayasa n ın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlü ğü ve adil yarg ılanma hakk ı, sadece yarg ı mercileri önünde davac ı ve daval ı olarak iddia ve savunmada bulunma hakk ını değil yarg ılama sonunda hakk ı olan ı elde etmeyi de kapsayan bir hakt ır (AYM, E.2009/27, K.2010/9, 14/1/2010). 43. Karar ın icras ı hakk ı, mahkemeye eri şim hakk ı ve karar hakk ı ile birlikte adi l yarg ılanma hakk ının güvencelerinden olan mahkeme hakk ının bir unsurunu olu şturmaktad ır (Filiz F ırat, B.No:2014/10305, 5/12/2017, 29). Mahkeme kararlar ının uygulanmas ı yarg ılaman ın d ışında olmakla birlikte onu tamamlayan ve yarg ılaman ın sonuç do ğurmas ını sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yarg ılaman ın da bir anlam ı olmayacakt ır. Bu nedenle yarg ı kararlar ının uygulanmas ı mahkeme hakk ı kapsam ında değerlendirilmektedir. Buna göre yarg ılama sonucunda mahkemenin bir karar vermi ş olmas ı yeterli de ğildir, ayr ıca bu karar ın etkili bir şekilde uygulanmas ı da gerekir. Hukuk sisteminde, nihai mahkeme kararlar ını taraflardan birinin aleyhine sonuç do ğuracak şekilde uygulanamaz hâle getiren düzenleme ve uygulamalar bulunmas ı veya mahkeme kararlar ının icras ının herhangi bir şekilde engellenmesi hâllerinde mahkeme hakk ı da anlam ını yitirecektir (Mustafa Ek şi, B. No: 2014/7711, 24/1/2018, 27). 44. Kesin hükme sayg ı, uluslararas ı hukuk düzenine özgü hukukun genel ilkelerinden biri olarak kabul görmektedir. Anayasa'n ın 138. maddesinin son f ıkras ında düzenlenen yarg ı kararlar ının geciktirilmeksizin uygulanmas ı yükümlülü ğü, hukukun genel ilkelerinden biri olarak da kabul edilen kesin hükme sayg ı ilkesinin de bir gere ğidir. Çünkü bir hukuk sisteminde yarg ının verdiği ve bağlay ıcı olan kesin hüküm zarar gören taraflardan biri aç ısından işlevsiz duruma getirilmi şse adil yarg ılanma hakk ının sağlad ığı güvencelerin bir anlam ı kalmayacakt ır (Arman Mazman , B. No: 2013/1752, 26/6/2014, 65). Ne var ki her somut olay ko şullar ında değerlendirilece ği üzere uyulmas ı beklenen kesin hükmün de hukukun temel esaslar ı, hakkaniyet ve adalet ilkelerine ayk ırı verilmemi ş olmas ı gerekir. 45. Anayasa Mahkemesi iptal ve itiraz yoluyla gelen ba şvurularda hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine s ıkça at ıf yapm ıştır. Bu kapsamda kesinle şmiş bir mahkeme karar ının etkisizleştirilmesi meselesinin de bu ilkeler ışığında değerlendirilmesi gerekti ği aç ıktır. Anayasa Mahkemesi; hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerinin hukuk devletinin ön koşullar ından oldu ğunu, kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesinin hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ıldığını, belirlilik ilkesinin ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anla şılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etti ğini belirtmi ştir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 946. Bunun yan ında Anayasa Mahkemesi; Anayasa n ın 2. maddesinde düzenlene n hukuk devletinin temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesinin bireylerin hukuk kurallar ını önceden bilmeleri, tutum ve davran ışlar ını bu kurallara göre güvenle belirleyebilmeleri anlam ını taşıdığını, belirlilik ilkesinin yaln ızca yasal belirlili ği değil daha geni ş anlamd a hukuki belirlili ği ifade etti ğini, bir ba şka deyişle hukuk kurallar ının belirlili ğinin sağlanmas ının yaln ızca kanunla düzenleme yap ılmas ı anlam ına gelmedi ğini, yasal düzenlemeye dayanarak eri şilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir gibi niteliksel gereklilikleri karşılamas ı koşuluyla mahkeme içtihatlar ı ve yürütmenin düzenleyici i şlemleri ile de hukuki belirliliğin sağlanabilece ğini, hukuki belirlilik ilkesinde bir hukuk normunun uygulanmas ıyla ortaya ç ıkacak sonuçlar ın o hukuk düzeninde öngörülebilir olmas ının as ıl olduğunu belirtmiştir (AYM, E.2017/156, K.2019/37, 15/5/2019). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 47. Başvurucu; A ğır Ceza Mahkemesinin idari para cezalar ının iptaline ili şkin kesin nitelikteki karar ının itiraz ın iptali davas ında yok hükmünde kabul edilerek davan ın reddine karar verildi ğini, bu nedenle hak arama hürriyetinin engellendi ğini iddia etmi ştir. 48. Somut olayda ba şvurucu, SGK taraf ından verilen idari para cezalar ının iptali için Sulh Ceza Mahkemesine ba şvurmuş; talebin reddi üzerine ba şvurucunun A ğır Ceza Mahkemesine yapt ığı başvuruda 5326 say ılı Kanun'un 27. ve 28. maddeleri gere ğince para cezalar ının iptaline karar verilmi ştir. 49. Başvurucu, A ğır Ceza Mahkemesinin kesin nitelikteki iptal karar ına dayanarak Kuruma ödedi ği bedelin tahsili amac ıyla icra takibi ba şlatm ış; Kurumca borca k ısmen yap ılan itiraz üzerine takip durmu ş, başvurucu itiraz ın iptali için ba şvuru konusu davay ı açm ıştır. 50. İtiraz ın iptali davas ının konusunu olu şturan alaca ğın Ağır Ceza Mahkemesinin iptaline karar verdi ği ve başvurucunun Kuruma ödemek zorunda kald ığı idari para cezas ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 51. İdari yapt ırım kararlar ı ve para cezalar ı ile bunlara kar şı başvurulacak kanun yolu ile ilgili 5326 say ılı Kanun'da genel bir düzenleme mevcut oldu ğu gibi kanun koyucu, somut olayla ilgili olarak olay tarihinde yürürlükte olan 506 say ılı mülga Kanun kapsam ında da Kurum taraf ından uygulanacak idari para cezalar ı ile ilgili bir düzenleme yapm ıştır. 52. 506 say ılı mülga Kanun'un "Kurumca verilecek idari para cezalar ı" kenar başlıklı 140. maddesi, idari para cezalar ı ile bunlara kar şı ilgililerce ba şvurulacak kanun yolunu düzenlemi ştir. Anayasa Mahkemesi 8/10/2001 tarihli ve E.2001/225, K.2002/88 say ılı kararla idari yarg ının görev alan ına giren bir uyu şmazl ığın çözümünde adli yarg ının görevlendirilmesinin Anayasa'ya ayk ırı olduğunu belirterek 506 say ılı mülga Kanun'un 6/5/1993 tarihli ve 3910 say ılı Kanun ile de ğiştirilen 140. maddesinin dördüncü f ıkras ında yer alan "Kurumca itiraz ı reddedilenler, karar ın kendilerine tebli ğ tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine ba şvurabilirler." cümlesini iptal etmi ştir. 53. Kanun koyucu, iptal karar ı doğrultusunda 29/7/2003 tarihli ve 4958 say ılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 51. maddesiyle 506 say ılı mülga Kanun'un 140. maddesini de ğiştirmiş; idari para cezalar ına yönelik itiraz ın reddi karar ına karşı tebliğinden itibaren altm ış gün içinde idare mahkemelerine ba şvurulacağını düzenlenmi ştir. Bu arada Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 10Uyuşmazl ık Mahkemesinin 21/11/2005 tarihli ve E.2005/84, K.2005/105 say ılı karar ıyla 5326 say ılı Kanun'un yürürlü ğe girdiği 1/6/2005 tarihinden sonra sosyal güvenlik mevzuat ına dayanan idari para cezas ına karşı yap ılacak itirazlara bakma görevinin sulh ceza mahkemesine ait oldu ğunun belirtilmesi üzerine 8/2/2006 tarihli ve 5454 say ılı Kanun'un 5. maddesiyle 506 say ılı mülga Kanun'un 140. maddesi de ğiştirilmiş; idari para cezalar ına yönelik itiraz ın reddi karar ına karşı tebliğinden itibaren on be ş gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine ba şvurabilece ği, sulh ceza mahkemesinin verdi ği karara kar şı ağır ceza mahkemesine yedi gün içinde itiraz edilebilece ği belirtilmi ştir. 54. Bu defa Dan ıştay Onuncu Dairesi bu hükmün iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurmuş; Anayasa Mahkemesi 4/10/2006 tarihli ve E.2006/75, K.2006/99 say ılı karar ıyla 506 say ılı mülga Kanun'un 140. maddesinin 8/2/2006 tarihli ve 5454 say ılı Kanun'un 5. maddesiyle de ğiştirilen dördüncü f ıkras ının Kurumca itiraz ı reddedilenler, karar ın kendilerine tebli ğ tarihinden itibaren onbe ş gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine başvurabilirler. biçimindeki üçüncü cümlesinin Anayasa'ya ayk ırı olduğunu belirterek iptaline karar vermi ştir. 55.İptal karar ından sonra 20/5/2007 tarihinde yürürlü ğe giren 5655 say ılı Kanun'un 2. maddesi ile 506 say ılı mülga Kanun'un 140. maddesi bir kez daha de ğiştirilmiş, idari para cezalar ına karşı Kurumca itiraz ı reddedilenlerin karar ın kendilerine tebli ğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine ba şvurabilecekleri belirtilmiştir. Bu hükmün ba şvuru konusu olay ın meydana geldi ği tarihte yürürlükte oldu ğu anlaşılmaktad ır. 56. Bunun yan ında 5326 say ılı Kanun'un 27. maddesinde, idari para cezas ı ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ili şkin idari yapt ırım karar ına karşı karar ın tebliği vey a tefhimi tarihinden itibaren en geç on be ş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilece ği; yine Kanun'un 29. maddesinde, mahkemenin verdi ği son karara kar şı 5271 say ılı Kanun'a göre itiraz edilebilece ği, itiraz ın karar ın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yap ılacağı belirtilmi ştir. 57. 5271 say ılı Kanun'un 271. maddesinin (4) numaral ı fıkras ında, ağır ceza mahkemesinin itiraz üzerine verece ği kararlar ın kesin olaca ğı belirtilmi ştir. 58. Başvurucunun idari para cezas ının kald ırılmas ı için Sulh Ceza Mahkemesine yapt ığı itiraz, süre yönünden reddedilmi ş; Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesi Sulh Ceza Mahkemesinin karar ını kald ırarak idari para cezalar ını kesin olarak iptal etmi ştir. Bir ceza mahkemesi taraf ından verilen kesin nitelikteki bir karar ın hangi şartlar alt ında ortadan kald ırılacağı 5271 say ılı Kanun'un '' Olağanüstü Kanun Yollar ı'' başlıklı üçüncü k ısm ında düzenlenmi ştir. 59. Anayasa Mahkemesinin somut olaydaki görevi, yürürlükteki mevzuata göre davaya hangi mahkemenin bakmakla görevli olup olmad ığını değerlendirmek de ğildir. Başvuruda, bir taraf ın aleyhine olacak şekilde kesin bir yarg ı karar ının etkisinin ortadan kald ırılıp kald ırılmad ığının incelenmesi gerekti ği aç ıktır. Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesi karar ına karşı olağanüstü kanun yoluna ba şvuruda bulunuldu ğu hususunda dosya kapsam ında herhangi bir bilgi ve belge bulunamam ıştır. Bu aç ıdan Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesi karar ının nihai, ba ğlay ıcı ve icra edilebilir nitelikte bir karar oldu ğu hususunda tereddüt bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 1160. Yukar ıdaki tespitler ışığında İskenderun 2. İş Mahkemesinin itiraz ın iptali davas ındaki alaca ğın hukuksal temelini olu şturan, adalet ve hakkaniyet ilkelerine aç ıkça ayk ırı olmayan nihai ve ba ğlay ıcı nitelikteki Hatay 2. A ğır Ceza Mahkemesi karar ını yok saymak suretiyle davan ın reddine karar vermesinin kesin hükme sayg ı ilkesi çerçevesinde başvurucunun lehine olan nihai ve ba ğlay ıcı mahkeme karar ının icras ını isteme hakk ını ortadan kald ırdığı, başka bir ifadeyle kesin nitelikteki mahkeme hükmünün icra edilebilirli ğinin başka bir mahkeme karar ıyla etkisizle ştirmesi suretiyle ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. 61. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki karar ın icras ı hakk ının ihlal edildi ğine kara r verilmesi gerekir. 4. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1)Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 63. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yarg ılama ve tazminat talebinde bulunmuştur. 64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 65. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 66. İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı ile Anayasa Mahkemesi Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 12İçtüzüğü nün 79. maddesinin 1 numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 67. İncelenen ba şvuruda adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki karar ın icras ı hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 68. Bu durumda karar ın icras ı hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere İskenderun 2. İş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 69. İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 70. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.839,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Karar ın icras ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ı n KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki karar ın icras ı hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla İskenderun 2. İş Mahkemesine (E.2014/404, K.2014/385) GÖNDER İLMESİNE, Başvuru Numaras ı: 2016/2377 Karar Tarihi : 24/2/2021 13D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE, E. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.839,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, .G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 24/2/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI