2023/331840 İhale Kayıt Numaralı "Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder Ve Beko Kepçe Kiralama" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Çamer Petrol Yapı Taş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/331840 İhale Kayıt Numaralı “Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü tarafından 03.05.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Çamer Petrol Yapı Taş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.05.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.05.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.05.2023 tarih ve 93952 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2023/674 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinin 2’nci satırında yer alan iş kalemi için teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin altında teklif verildiği, söz konusu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3, 78.29, 78.30 ve 79.3.3’üncü maddeleri ile Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu’nun 4 no’lu dipnotuna aykırı olduğu, her bir iş kaleminin diğer iş kalemlerinden bağımsız olarak teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılaması gerektiği, dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, 2) Şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından verilen cevap neticesinde işçilik maliyetine ait yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığının anlaşıldığı, dolayısıyla yaklaşık maliyete ilişkin genel inceleme yapılarak aykırılığın tespit edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder. …78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir. …78.6. Tekliflerin hazırlanmasında ve asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında, ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücret dikkate alınacaktır. …78.29. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır. 78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur. b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir. c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir. ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir…” açıklaması, Aynı Tebliğ’in 79’uncu maddesinde “…79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır…” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama …e) Miktarı: 8 Adet Ekskavatör (Operatörlü), 10 Adet Sac Damperli Kamyon (Şoförlü), 1 Adet Loder (Operatörlü) ve 1 Adet Beko Kepçe (Operatörlü) Kiralama… f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü - Ceylanpınar / ŞANLIURFA” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir…” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.1. Ekskavatör, sac demperli kamyon, loder ve beko kepçelerin yakıtı (motorin) işletmeye aittir. Diğer bütün giderler; İlgili mevzuat gereğince ödenmesi gereken İhale kararı ve sözleşmeye ait damga vergisi, SGK primi, Resim, Harç giderleri ile her türlü ulaşım, nakliye, sigorta ve yasal ödemeler her türlü vergi, kiralama usulüne uygun Kasko Sigortası, yedek parça, bakım-onarım, lastik, akü, fenni ve egzoz muayenesi, şoför ve operatör giderleri ile her türlü işletme giderleri vb. teklif fiyata dahildir…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İş tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. Sözleşme konusu iş; 8 adet ekskavatör ve 10 adet sac damperli kamyon, 1 adet loder ve 1 adet beko kepçe ile; Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü Beyazkule İşletmesi parsellerinde kaya ve taş çıkartma, kayaların kırılması, yüklenmesi ve nakliyesi...” düzenlemesi, Aynı Tasarı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 180 (YüzSeksen) gündür…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “B- Genel hükümler” başlıklı kısmında “…10. Çalışma saatlerini; 4857 sayılı İş Kanununa uygun olarak İşletme ve yüklenici birlikte düzenler. İşletme, hafta tatili, Ulusal Bayram ve genel tatil günlerinde çalışma talep ettiği takdirde, yüklenici bu talebi karşılamak zorundadır … 13. Yüklenici adına çalışan işçilerin puantaj kayıtları yüklenici tarafından tutulur. SGK ve diğer tüm mevzuatla ilgili mükellefiyetlerden yüklenici sorumludur. Her hak ediş esnasında yüklenici çalıştırdığı personele ait sigorta prim dökümünü idareye verecektir… 19. İş makinesi operatörlerinin ve kamyon şoförlerinin çalışma saatleri 4857 Sayılı İş Kanununda belirtilen şartlarda çalıştırılacaktır. Ancak, gerekli görüldüğü takdirde iş durumuna göre idarece mesaiye bırakılabilir, hafta sonu çalıştırılabilirler… 40. Çalışılmayan günler için yevmiye ödenmez.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “C- Kaya ve taş nakliyesi ile ilgili hususlar” başlıklı kısmında “…2. Taahhüdün süresini 180 gündür. Yağmur, fırtına vs. nedenlerden dolayı belirtilen tarihte nakliyecinin işe başlayamaması veya işe başlayıp bu sebeplerden dolayı ara vermesi halinde nakliyeci işletmeden herhangi bir hak talebinde bulunamaz… 16. Çalışacak olan personele her vardiya için 1 öğün yemek İşletmemizce verilecektir. (1 vardiya 7,5 saattir)… 27. Kamyonların günlük çalışma süresi (Yemek molası ve ara dinlenmeler hariç) 10,5 saat olup, 10,5 saat çalışmaya, 1 yevmiye olarak ödeme yapılır. Şoförlerin günlük çalışma saatleri ve fazla mesai ücretleri (Yapılan Fazla mesai miktarları işletmece tutulacak, 4857sayılı iş kanununa göre ödenecek ve yüklenici tarafından maaş bordosunda gösterilecektir.) 4857 sayılı iş kanununa göre belirlenecek olup, çalışma saatlerinin başlangıç ve bitimi idaremizce belirlenecektir. Fazla çalışmada iş makinası ve kamyonlar için ek bir ücret ödenmeyecektir… 29. Kamyonlar günlük 10,5 saat çalışacaktır. Gün içerisinde arıza yapan ve çalışmayan kamyonların arızalı saatlerinin puantajları saat olarak aylık tutulacaktır. Günlük yevmiye ücretinin 10,5 saate bölünerek bulanan saatlik ücret; aylık çalışılmayan saat ile çarpılarak bulunan tutar yüklenicinin ilk hakedişten kesilir.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “D- Ekskavatör çalışma hususları” başlıklı kısmında “1. Yüklenici şartnamede belirtilen toplamda 15.120 saatte 8 adet ekskavatör, her ekskavatör için yeterli sayıda Operatör çalışacaktır… … 20. İdare tarafından yükleniciye vardiyada (7,5 saat) 1 öğün ücretsiz yemek verilecektir. … 24. Günlük işe başlama ve sona erdirme saatleri mesai saatlerine bağlı değildir. İşletme teknik personelince tespit edilen saatlerde çalışma yapılacaktır. … 29. …Ayrıca iş makinesinin çalıştırılacağı saatler göz önüne alınarak, bu süre içerisinde operatörün her türlü gideri (maaş, sigorta, vs.) yükleniciye ait olacaktır…” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “E. Loder ve beko loderlerin çalışma hususları” başlıklı kısmında “1. Yüklenici toplamda 1.890 saat çalıştırılmak üzere bir adet Beko Loder (Kazıcı Yükleyici Kepçe) ve işin aksatılmadan yürütülmesi için yeterli sayıda operatör bulunduracaktır. 2. Yüklenici toplamda 1.890 saat çalıştırılmak üzere bir adet Loder ve işin aksatılmadan yürütülmesi için yeterli sayıda operatör bulunduracaktır. … 11. Çalışma saatleri işletme tarafından belirlenecektir. İşletme gün içerisinde işin durumuna göre Çift vardiya çalıştırabilir yüklenici buna itiraz edemez. 12. İdare tarafından yüklenici firma adına çalışan operatörlere vardiyada (7,5 saat) 1 öğün ücretsiz yemek verilecektir…” düzenlemesi, İhale dokümanının eki olan KİK015.5B/EKAP-H sayılı Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu’nda İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6 Birimi Miktarı Teklif Edilen 4 Birim Fiyat Tutarı 8 Adet Ekskavatör Kiralama - Operatörlü Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması, Yüklenmesi ve İstiflenmesi) saat 15.120 10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi) gün 1.800 1 Adet Loder Kiralama - Operatörlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması ve Yüklenmesi) saat 1.890 1 Adet Beko Kepçe Kiralama - Operatörlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması ve Yüklenmesi) saat 1.890 TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç) düzenlemesi, 4 numaralı dipnotunda ise “4 Hesaplama yapılırken her bir iş kaleminin miktar sütunundaki/sütunlarındaki rakam/rakamlar ile teklif edilen birim fiyat çarpılarak o iş kalemine ait teklif tutarı bulunacaktır.” açıklaması yer almaktadır. İhale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden, başvuruya konu ihalenin “ Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” işi olduğu, ihalenin 03.05.2023 tarihinde açık ihale usulüyle ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, 05.05.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Şahan Lojistik İnş. Gıda Tar. Petr. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin belirlenmediği anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, iddia konusu olan ve birim fiyat teklif cetvelinin 2’nci satırında yer alan “10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi)” iş kalemi için verilen teklif incelendiğinde, her bir aracın bir günlük birim fiyatının 460 TL olduğu, toplam tutarının ise 828.000,00 TL olduğu görülmüş olup, anılan istekli tarafından tüm iş kalemleri için verilen toplam teklif tutarının ise 8.841.600,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan maddelerinde, ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarının personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımını ifade ettiği ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesinin gerektiği açıklanmıştır. Başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin “ Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” işi olduğu, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 180 gün olduğu, iş kapsamında çalıştırılacak her bir araçta yeterli sayıda şoför/operatör olması gerektiği anlaşılmış olup, ihale dokümanının yukarıda belirtilen düzenlemeleri, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti ve niteliği göz önüne alındığında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı olduğu anlaşılmıştır. İhale konusu hizmet işinin ihale dokümanında belirtilen araçlar ile dokümanda belirtilen alanlarda kaya ve taş çıkarılması, kayaların kırılması, yüklenmesi ve nakliyesi işlemlerinden oluştuğu, tüm bu hizmetlere ilişkin maliyetler için saat ve gün bazında hesaplanarak birim fiyat teklif verilmesinin istendiği, birim fiyat teklif cetvelinde işçilik için ayrı bir satır açılmadığı, isteklilerin tüm bu hizmetlere ilişkin teklif fiyata dahil giderlerin tamamının maliyetleri göz önünde bulundurarak teklif fiyatlarını oluşturmaları gerektiği, dolayısıyla toplam teklif fiyatı ile iş kalemi bazındaki teklif fiyatlarının ihale dokümanında düzenlenen teklif fiyata dahil giderlere ve ihale konusu işe ilişkin ilgili diğer doküman düzenlemelerine uygun olması gerektiği, ayrıca ihale dokümanının eki olan KİK015.5B/EKAP-H sayılı Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu’nun 4 no’lu dipnotunda da belirtildiği üzere her bir iş kaleminin miktar sütunundaki rakam ile teklif edilen birim fiyat çarpılarak o iş kalemine ait teklif tutarının belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Netice itibarıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin kalem bazında vermiş olduğu teklif fiyatının ihale dokümanına uygun olması gerektiği anlaşılmış olup, bu bağlamda iddia konusu olan “ 10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi)” iş kalemi için verilen teklifin asgari işçilik maliyetini karşılamadığı yönündeki iddia incelendiğinde; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.3’üncü maddesinde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılmasının zorunlu olduğu açıklamalarına yer verilmiştir. İtirazen şikâyete konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı niteliğinde olduğu dikkate alındığında tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılma zorunluluğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca ihale dokümanı düzenlemelerinden ve Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu’nda belirtilen miktarlardan söz konusu araçların, dolayısıyla araçlarda çalıştırılacak personelin günlük çalışma süresinin 10,5 saat olduğu ve 3 saat fazla çalışma yapılacağı anlaşılmakta olup, anılan cetvelde işçilik için ayrı bir satır açılmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından sadece işçilik için ne kadar teklif verdiğinin anlaşılmadığı, verilen teklifin ihale konusu hizmete ilişkin teklif fiyata dahil giderlerin tamamı için verildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formu dikkate alınarak ve KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak ihale kapsamında çalıştırılacak her bir personele ait saatlik asgari ücretin sözleşme ve genel giderler hariç 54,49 TL, saatlik fazla çalışma ücretinin ise 81,72 TL olarak hesaplandığı, birim fiyat teklif cetvelinin 2’nci satırında yer alan “10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama – Şoförlü” kalemi için fazla çalışma ücreti dahil bir şoföre ait günlük asgari işçilik maliyetinin 653,835 TL olarak hesaplandığı, netice itibarıyla 180 gün üzerinden 10 adet şoförün fazla çalışma dahil toplam asgari işçilik maliyetinin 1.176.903 TL olması gerektiği anlaşılmış olup ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan iş kalemi için tüm teklif bileşenleri dahil olmak üzere 828.000,00 TL tutarında teklif sunulduğu, dolayısıyla söz konusu teklifin ihale kapsamında sunulması gereken sözleşme ve genel giderler hariç toplam asgari işçilik maliyetinin altında olduğu anlaşıldığından, yukarıda aktarılan mevzuat ve doküman düzenlemelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Netice itibarıyla başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin “ 10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi)” iş kalemine ilişkin teklifinin asgari işçilik maliyetinin altında olduğuna yönelik iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde ‘’ Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.’’ hükmü, Anılan Kanun’un “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır… İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü, Aynı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: … d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller … Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; ... c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir.” hükmü, Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü, Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir… Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler...” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık Maliyete İlişkin İlkeler ” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. … (5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır…’’ hükmü , İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1)Süreler; … c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ç) Şikâyet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini, … İzleyen günden itibaren başlar…” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. (2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; … ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller… … (10) İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez ” hükmü, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “e-tekliflerin açılması” başlıklı 23’üncü maddesinde “E-teklifler, aynı günün mesai saatleri içerisinde istekliler ve hazır bulunanlar önünde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır. e-anahtarının bozuk olması veya e-teklifin virüs içermesi gibi nedenlerle EKAP tarafından açılamayan e-teklifler tespit edilerek açılamama gerekçeleri belirtilmek suretiyle EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “Açılamayan e-tekliflere İlişkin İhale Komisyonu Tutanağı” düzenlenir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu hazır bulunanlara duyurulur. İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca alınan geçici teminat mektuplarının değerlendirilmesi, geçici teminat tutarının teklif bedelinin yüzde üçünü karşılayıp karşılamadığının ve geçici teminat mektubu geçerlilik süresinin EKAP tarafından kontrol edilmesi suretiyle yapılır. EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “e-teklif Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” düzenlenir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanır ve EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak” hazırlanır. Hazırlanan bu tutanaklar durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebilir ve EKAP üzerinde kayda alınır. Bu tutanakların çıktısı ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilemez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere ilk oturum kapatılır.” hükmü yer almaktadır. İhalenin birinci oturumunun 03.05.2023 tarihinde gerçekleştirildiği, ardından içerisinde işin yaklaşık maliyet tutarının da yer aldığı “Teklif Edilen Fiyatlar ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına Ait Tutanak” başlıklı tutanağın düzenlendiği, anılan tutanakta “İhaleye 3 istekli katılmış olup, verdikleri fiyatlar ve yaklaşık maliyet yukarıda belirtilmiş ve hazır bulunanlara açıklanmıştır.” ifadelerine yer verilerek isteklilerin teklif fiyatları ile yaklaşık maliyetin bu tarihte açıklandığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin 18.05.2023 tarihli idareye şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından “…Görevli personelin yapılan incelemesinde; İddia edilen maddelerin ve personel çalıştırılmasına dayalı işçilik maliyetinin yüksek olduğu belirtilmiştir. Ancak 01.04.2023 tarihinde yayınlanan Kamu ihale Genel Tebliğinin 79.1.2. maddesi … gereği EKAP’na göre teklif sınır değerinin 6.031.587,00 TL hesaplandığı, “79.3.5. maddesi personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” gereği ihale komisyonumuzca işlem yapılmıştır. Bu sebeple yapılan ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmamasından dolayı, aykırı teklif sunulmadığı ve idaremizce uygun seçim yapıldığı kararına varılmıştır.” şeklinde cevap verildiği görülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, başvuru sahibi tarafından yapılacak olan şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olması gerektiği, bu kapsamda söz konusu dilekçelerin başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delilleri içermesi gerektiği, söz konusu şekil ve usul kurallarına uyulmaması halinde başvurunun reddine karar verileceği, ayrıca Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından incelediği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda başvuru sahibinin “idare tarafından verilen cevap neticesinde işçilik maliyetine ait yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığının anlaşıldığı, dolayısıyla yaklaşık maliyete ilişkin genel inceleme yapılarak aykırılığın tespit edilmesi gerektiği” iddiası kapsamında, idare tarafından anılan istekliye tebliğ edilen şikâyete cevap yazısının tamamı incelendiğinde, işçiliğe ilişkin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına ilişkin doğrudan bir ifadeye yer verilmediği, aynı şekilde cevapta yer alan “ Görevli personelin yapılan incelemesinde; İddia edilen maddelerin ve personel çalıştırılmasına dayalı işçilik maliyetinin yüksek olduğu belirtilmiştir.” ifadesinin de doğrudan yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığını ifade etmediği, anılan ifadenin yoruma açık olduğu, dolayısıyla ilgili yazıdan yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına ilişkin bir anlamın kesin olarak çıkarılamayacağı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının somut delil içermediği ve varsayım niteliğinde olduğu anlaşıldığından reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, anılan iddia süre yönünden incelendiğinde; 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet veya itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri düzenlenmiş olup; anılan Kanun’un 55’inci maddesinde ise bu başvuruların hukuka aykırı işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihten itibaren anılan Kanun’un 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. İhale sürecinde gerçekleşen işlem veya eylemler sebebiyle herhangi bir isteklinin hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğu durumlarda, bu idare işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla mevzuatta öngörülen süreler içerisinde şikâyet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, başvuru sürelerine ilişkin yukarıda aktarılan Kanun hükümleri çerçevesinde şikâyet başvuru süresinin iddia konusu işlem veya eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, bir diğer ifadeyle ihale tarihi itibarı ile isteklilere açıklanan ve tutanağa bağlanarak isteklilere bildirilen hususlar bakımından hak kaybı veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin ihale komisyonu kararının tebliğ edilmesini beklemeden şikâyet hakkını kullanması gerektiği, Anılan Kanun’un 55 inci maddesinde, şikâyet başvuru süresinin başlaması için “tebligat yapılması” veya “tebliğ edilmesi” şartının aranmadığı, idarelerce ihale sürecinde gerçekleştirilen veya gerçekleştirilmeyen işlem ve eylemler sebebiyle hak kaybına veya zarara uğraması muhtemel isteklilerin şikâyet hakkını kullanabilecekleri hususları birlikte dikkate alındığında, ihale mevzuatı gereği ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi için kurallar konulmuş olan ve bu kurallara uygun bir şekilde ihale süreci içerisinde aşamaları belirli eylemler için ayrıca bir tebligat olmadan da bu işlemlerin gerçekleşebildiği, nitekim ihalenin birinci oturumunda ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin mevzuatta düzenlendiği, bu işlem veya eylemler istekliler dahil herkese açık olarak gerçekleştirildiğinden, anılan işlemlere ilişkin olarak isteklilerce şikâyet başvurusuna konu edilebilmesinde farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarih olarak işlem tarihinin esas alınması gerektiği; Söz konusu Kanun’un aktarılan maddelerinde şikâyet başvuru süresinin başlamasının sadece tebligatın yapılması şartına bağlanmadığı, kanunun lafzının “işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen” şeklinde olduğu, anılan madde hükmü “işlemlerin tebliğ edildiği veya eylemlerin farkına varıldığı tarihi izleyen” şeklinde olmadığından ihale sürecindeki tüm idare işlemleri için tebligat şartının aranmasının uygun olmayacağı, bu itibarla, kanun koyucu tarafından ihale sürecinin özelliği ve isteklilerin bu süreçteki saikleri dikkate alınarak tebligat yapılması beklenilmeden de başvuru süresini başlatmak üzere “farkına varma” veya” farkına varılmış olması gerekme” şeklindeki olgulara yer verildiği, Farkına varma tarihinden itibaren işleyen şikâyet başvuru süresinin tebligat üzerine yeniden işlemeye başlamasına, öncesinde şikâyet süresi dolmuş ise ihale komisyonu kararının tebliği ile isteklinin şikâyet başvuru hakkının yeniden doğacağına ve sürenin tekrar başlayacağına yönelik bir kuralın da mevzuatta bulunmadığı anlaşılmaktadır. 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca ihale günü ilk oturumda isteklilerin teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarının açıklanması suretiyle yaklaşık maliyetin alenileştiği, diğer taraftan ikincil mevzuatın yukarıda yer verilen ilgili hükümleri gereğince de yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi halinde en geç ihale tarihine kadar güncellenebileceği, bu çerçevede istekliler tarafından ihale günü öğrenilen yaklaşık maliyet bilgisinin ihale komisyonu kararının taraflarına tebliğ tarihindeki yaklaşık maliyet bilgisinden farklılık arz etmeyeceği açık olduğundan, yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemlerinin hukuka aykırılığını iddia eden istekliler için farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği tüm isteklilere açıklandığı, ihale tarihi olarak dikkate alınması gerektiği, Elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde de, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği ihaleye katılan tüm isteklilerce EKAP üzerinden ihale durum izleme ekranından görülebildiği, yaklaşık maliyetin hatalı olduğunu ve bu nedenle hak kaybına uğramasının muhtemel olduğu hakkında şikâyet başvurusunda bulunacak istekliler için bu durumun farkına vardığı tarihin veya farkına varılmış olması gereken tarihin de ilk oturumun gerçekleştiği ihale tarihi olduğu, diğer bir anlatımla, ilk oturumda açıklanan yaklaşık maliyet tutarı sebebiyle teklifinin uygun görülmeme ve dolayısıyla zarara uğrama ihtimali bulunduğunu düşünen isteklilerce, yaklaşık maliyetin hukuka aykırılığı iddiasıyla idareye şikâyet başvurusu süresinin de bu tarihten itibaren başlatılması gerektiği açıktır. Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin yaklaşık maliyete ilişkin iddialarına yönelik olarak, 4734 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesine göre isteklilere yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklandığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin bilgileri ihale tarihinde (03.05.2023) öğrendiği ve 12.05.2023 tarihinde isteklilere tebliğ edilen kesinleşen ihale kararında ilk oturumda açıklanan yaklaşık maliyette bir değişiklikte bulunulmadığı, dolayısıyla yaklaşık maliyete yönelik iddialarına ilişkin olarak şikâyet süresinin yaklaşık maliyetin açıklandığı ihale tarihi olan 03.05.2023 tarihinden itibaren başlaması gerektiği, başvuru sahibinin 03.05.2023 tarihinden itibaren 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, anılan iddiaya bu süre geçtikten sonra ve idareye başvurulmadan 24.05.2023 tarihinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Şahan Lojistik İnş. Gıda Tar. Petr. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, Oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca ihale üzerinde bırakılan Şahan Lojistik İnş. Gıda Tar. Petr. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ihalede teklif edilmesi zorunlu olan asgari işçilik tutarını karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir. Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin alınan Kurul kararına katılmakla birlikte, birinci iddiasına ilişkin alınan karar incelendiğinde; Başvuruya konu ihale Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü tarafından 03.05.2023 tarihinde yapılan “Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” hizmet alımı ihalesi olup ihalenin Şahan Lojistik İnş. Gıda Tar. Petr. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi … 79.3.3.Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü”ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur. … 79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır. … ” açıklaması, Anılan Tebliğin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.6. Tekliflerin hazırlanmasında ve asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında, ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücret dikkate alınacaktır. … 78.29. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır. 78.30. (Ek:07/06/2014-29023 R.G./48. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: … ç) (Değişik: 25/10/2014-29156 R.G./2. md., geçerlilik: 11/9/2014) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir…” açıklaması yer almaktadır. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan başvuruya konu ihalede, ihale dokümanında yer verilen düzenlemelere göre ihale konusu iş kapsamında 8 Adet Ekskavatör (Operatörlü), 10 Adet Sac Damperli Kamyon (Şoförlü), 1 Adet Loder (Operatörlü) ve 1 Adet Beko Kepçe (Operatörlü) Kiralanacağı, işin süresinin 180 gün olduğu, birim fiyat teklif cetvelinin aşağıda belirtildiği şekilde düzenlendiği, “ İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6 Birimi Miktarı Teklif Edilen 4 Birim Fiyat Tutarı 8 Adet Ekskavatör Kiralama - Operatörlü Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması, Yüklenmesi ve İstiflenmesi) saat 15.120 10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi) gün 1.800 1 Adet Loder Kiralama - Operatörlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması ve Yüklenmesi) saat 1.890 1 Adet Beko Kepçe Kiralama - Operatörlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taş Çıkarma, Kayaların Kırılması ve Yüklenmesi) saat 1.890 TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç) ” görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, iddia konusu olan ve Birim Fiyat Teklif Cetveli’nin 2’nci satırında yer alan “10 Adet Sac Damperli Kamyon Kiralama - Şoförlü (Beyazkule İşletmesi Parsellerinde Kaya ve Taşların Nakliyesi)” iş kalemi için verilen teklif incelendiğinde, her bir aracın bir günlük birim fiyatının 460 TL olduğu, toplam tutarının ise 828.000,00 TL olduğu görülmüş olup, anılan istekli tarafından tüm iş kalemleri için verilen toplam teklif tutarının ise 8.841.600,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin 180 gün süreli “Ekskavatör, Sac Damperli Kamyon, Loder ve Beko Kepçe Kiralama” hizmet alımı işi olduğu, iş kapsamında çalıştırılacak her bir araçta yeterli sayıda şoför/operatör olması gerektiği, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti ve niteliği göz önüne alındığında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı olduğu, araçlarda çalıştırılacak personelin günlük çalışma süresinin 10,5 saat olduğu ve 3 saat fazla çalışma yapılacağı, birim fiyat teklif cetvelinde işçilik için ayrı bir satır açılmadığı, dolayısıyla ihale üzerin de bırakılan istekli tarafından işçilik için ne kadar teklif verildiğinin anlaşılamadığı, verilen teklifin ihale konusu hizmete ilişkin teklif fiyata dahil giderlerin tamamı için verildiği anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan 78’inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler, 79’uncu maddesinde ise idarece sınır değerin tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin hükümler düzenlemiştir. Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan 79.3.5’inci maddesi gereği personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanmasının söz konusu olmayacağı, sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacağı, söz konusu düzenlemelerin tamamının personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde teklifi sınır değerin altında olan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını nasıl yapacaklarına ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceğine ilişkin olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin üzerinde olduğu dikkate alındığında verilen teklifin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulamayacağı, işçilik ve diğer maliyet bileşenlerine teklif edilen bedellerin denetiminin ancak aşırı düşük teklif sorgulama sürecinde yapılabileceği, dolayısıyla İdari Şartname’nin 33’üncü maddesindeki düzenlemeler gereğince idarenin ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutmadığı da göz önüne alındığında, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı kapsamında yapılan başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin geçerli olup olmadığı hususunun anılan Tebliğ’in 79.3.5’inci maddesindeki personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında teklifi aşırı düşük ve sınır değerin altında olan isteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeler dikkate alınarak değerlendirilmesinin mevzuata uygun olmayacağı, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönündeki kararın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, yukarıda yapılan tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda, ihale üzerinde bırakılan Şahan Lojistik İnş. Gıda Tar. Petr. Tem. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin idarece geçerli kabul edilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından “itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.