TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR VEYSAL GÖK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/20084) Karar Tarihi: 7/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Veysal GÖK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucuya tedavisine ilişkin belgelerin verilmemesi ve üvey annesini
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR VEYSAL GÖK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/20084) Karar Tarihi: 7/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Veysal GÖK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucuya tedavisine ilişkin belgelerin verilmemesi ve üvey annesinin ziyaret etmesinin engellenmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 26/6/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca adli yard ım talebinin kabulüne ve kabul edilmezlik karar ı verilmeyen k ısm ı yönünden ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu, silahl ı terör örgütüne üye olma suçlamas ıyla Osmaniye 1 No.lu Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda ( İnfaz Kurumu) tutuklu olarak bulunmaktad ır. A. T ıbbi Belgelerin Verilmedi ği İddias ına İlişkin Süreç 10. Başvurucu, Osmaniye İnfaz Hâkimli ğinden (İnfaz Hâkimli ği) 27/4/2018 tarihli dilekçesiyle Osmaniye Devlet Hastanesinde çe şitli tarihlerde yapt ırdığı tahlil sonuçlar ını istemesine ra ğmen İnfaz Kurumu taraf ından verilmedi ğini belirterek ma ğduriyetinin giderilmesini talep etmi ştir. 11.İnfaz Hâkimli ği 10/5/2018 tarihinde talebin reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucunun sa ğlık evrak ını istemesi konusunda somut bir gerekçe sunmad ığı vurgulanm ıştır. Ayr ıca ceza infaz kurumunun yap ısı gözetildiğinde koğuşta çok say ıda belge bulundurulmas ının yang ın ç ıkmas ına veya ç ıkar ılmas ına sebebiyet verebilece ği, mahpusun talebi hâlinde ya da ilgili kurum veya kurulu şlar taraf ından istenilmesi durumunda t ıbbi belgelerin istenilen yere gönderilebilinece ği ifade edilmi ştir. 12. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı Osmaniye 1. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 28/5/2018 tarihinde, itiraz edilen karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle reddedilmi ştir. 13. Nihai karar 18/6/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 26/6/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Ziyaret İzninin Verilmedi ği İddias ına İlişkin Süreç 15. Başvurucu, Osmaniye İnfaz Hâkimli ğinden (İnfaz Hâkimli ği) 6/3/2018 tarihli dilekçesiyle, babas ının resmî e şi ve kendisini büyüten üvey annesiyle kapal ı ve aç ık görüş yapt ırılmad ığını belirterek ma ğduriyetinin giderilmesini talep etmi ştir. 16.İnfaz Hâkimli ği 8/3/2018 tarihinde talebin reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; 23/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmî Gazete de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'ye (667 say ılı OHAL KHK's ı) göre tutuklu olanlar ın belgelendirilmesi ko şuluyla sadece e şi, ikinci dereceye kadar kan ve birinci derece kay ın h ısımlar ı ile vasisi veya kayy ımı taraf ından ziyaret edilebilece ği vurgulanarak İnfaz Kurumunun uygulamas ının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmi ştir. 17. Başvurucunun an ılan karara itiraz ı Osmaniye 1. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından 31/5/2018 tarihinde, İnfaz Hâkimli ği kararlar ının usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesiyle reddedilmi ştir. 18. Nihai karar 8/6/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 19. Başvurucu 26/6/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 4IV.İLGİLİ HUKUK 20. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un "Oda ve eklentilerinde bulundurulabilecek ki şisel eşyalar" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: " (1) Kapal ı ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlülerin oda ve eklentilerinde bulundurabilecekleri veya bulunduramayacaklar ı kişisel eşya, g ıda, t ıbbî malzeme ve di ğer ihtiyaç maddeleri yönetmelikle düzenlenir." 21. 17/6/2005 tarihli ve 25848 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Ceza İnfaz Kurumunda Bulundurulabilecek E şya ve Maddeler Hakk ında Yönetmelik'in "Bulundurulabilecek hayvanlar ve di ğer eşyalar" kenar ba şlıklı 15. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... Ceza infaz kurumu i şyurdu yönetim kurulunca kantinde sat ışına karar verilen, bu Yönetmelikte say ılmayan ve kurum güvenli ğini tehlikeye dü şürmeyen e şyalar ın stok oluşturmayacak şekilde koğuş, oda ve eklentilerde bulundurulmas ına izin verilebilir." 22. 5275 say ılı Kanun'un "Hükümlüyü ziyaret" kenar ba şlıklı 83. maddesinin ilgili kısm ı şöyledir: "(1) Hükümlü, belgelendirilmesi ko şuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kay ın hısımlar ı ile vasisi veya kayy ımı taraf ından haftada bir kez ve ayr ıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller d ışında bir daha de ğiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdi ği en fazla üç kişi taraf ından, yar ım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çal ışma saatleri içinde ziyaret edilebilir..." 23. 5275 say ılı Kanun'un "Tutuklular ın haklar ı" kenar başlıklı 114. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Soruşturma ve kovu şturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soru şturma evresinde Cumhuriyet savc ısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soru şturman ın veya davan ın selameti bak ımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir." 24. 667 say ılı OHAL KHK's ının "Soruşturma ve kovu şturma işlemleri" kena r başlıklı 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (e) bendi şöyledir: "Tutuklu olanlar, belgelendirilmesi ko şuluyla sadece e şi, ikinci dereceye kadar kan v e birinci derece kay ın h ısımlar ı ile vasisi veya kayy ımı taraf ından ziyaret edilebilir. Adalet Bakanl ığı ile Cumhuriyet ba şsavc ılığının yetkileri sakl ıdır. Tutuklular telefonla haberle şme hakk ından ancak onbe ş günde bir ve bu bentte say ılan kişilerle s ınırlı olarak on dakikay ı geçmemek üzere faydalanabilirler." Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 5V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu; sa ğlık kuruluşlar ında yapt ırm ış olduğu tahlil sonuçlar ının odalarda gazeteler ve kâ ğıtlar olmas ına rağmen yang ın ç ıkar ılacağı gerekçesiyle kendisine verilmedi ğini, annesi öldükten sonra babas ının evlendi ği H.Ö. ile aç ık ve kapal ı görüş yapmas ının engellendi ğini belirterek özel hayata ve aile hayat ına sayg ı, kişinin maddi ve manevi varl ığını korunma ve geli ştirme, özgürlük ve güvenlik haklar ı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 27. Bakanl ık t ıbbi belgelerin verilmemesine ili şkin iddiaya dair görü şünde; başvurucunun talebi do ğrultusunda de ğişik kurumlarda çok say ıda muayene ve tetkik yapt ırıldığı ve reçete edilen ilaçlar temin edilerek kendisine eksiksiz olarak teslim edildi ği belirtilmiştir. Kurumda bar ındırılanlar ın vekâlet ve vasi atanmas ı yoluyla kurum d ışındaki iş ve işlemleri yürütülebildikleri, bu kapsamda e-devlet veya e-nab ız uygulamalar ı gibi programlar üzerinden mahpuslar ın aileleri, vekilleri veya vasilerinin sa ğlık durumlar ına ilişkin tüm bilgi ve belgelere ula şabilmelerinin mümkün oldu ğu vurgulanm ıştır. Ayr ıca sağlık kurumlar ınca yap ılan tahlillerin sonuçlar ının verilmesi hususunda ba şvurucunun somut bir gerekçe sunmamas ı ile bar ındırıldığı ceza infaz kurumundaki ko ğuşlarda çok say ıda evra k bulunmas ının yang ın ç ıkmas ına veya ç ıkar ılmas ına sebebiyet verebilece ği hususlar ının gözetildiği vurgulanm ıştır. Bununla birlikte tahlil sonuçlar ı ile ilgili kendisine ceza infaz kurumu görevlileri taraf ından şifahen bilgi verildi ği, uygulaman ın başvurucu üzerindeki fiziksel ve ruhsal etkileri ile söz konusu muamelenin amac ı dikkate al ındığında şikâyet konusu uygulaman ın kötü muamele say ılamayaca ğı ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 28. 30/3/2011 tarih ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un, Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi kenar ba şlıklı 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Mahkeme, ... aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine kara r verebilir." 29. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün (İçtüzük) bireysel ba şvurular ın içeriğini düzenleyen Bireysel ba şvuru formu ve ekleri kenar ba şlıklı 59. maddesinin (2) ve (3) numaral ı fıkralar ının bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihteki ilgili bölümleri şöyledir: " (2) Ba şvuru formunda a şağıdaki hususlar yer al ır: ... ç) Kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dai r olaylar ın ... özeti. Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 6d) Bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçeler ve delillere ait özlü aç ıklamalar. e) Başvurucunun güncel ve ki şisel bir temel hakk ının doğrudan zedelendi ği iddias ının dayanaklar ı. ... h) Başvurucunun talepleri. (3) Başvuru formuna a şağıdaki belgeler ya da onayl ı örnekleri eklenir: ... e) Dayan ılan belgelerin as ıllar ı ya da onayl ı örnekleri. ...(4) Başvurucu ihlal iddias ına dayanak gösterdi ği üçüncü f ıkradaki belgelere herhang i bir nedenle eri şememesi hâlinde bunun gerekçelerini belirtir. Mahkeme gerekli gördü ğü takdirde bu bilgi ve belgeleri resen toplar." 30. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının t ıbbi belgelerin kendisine verilmemesine ve üvey annesi öldükten sonra babas ının evlendi ği kişiyle görüştürülmemesine yönelik oldu ğu anlaşılmakla ba şvuru özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 31. 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanakta n yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda karmaşık veya zorlama şikâyetler, kanun yolu şikâyeti niteli ğindeki şikâyetler, ba şvurucunun ihlal iddialar ını temellendiremedi ği şikâyetler ile temel haklara yönelik bir ihlalin olmad ığı açık olan şikâyetler aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 21). 32. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi ş bir bireysel ba şvuruyu inceler. Başvurucular ın şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu ğu bulunmaktad ır. Maddi dayanaklar yönünden ba şvurucular ın yükümlülü ğü şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ı aç ıklamak ve bunlara ili şkin delilleri Mahkemeye sunmak, hukuki dayanak yönünden yükümlülü ğü ise bireysel ba şvuruya konu temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğini özü itibar ıyla aç ıklamakt ır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19; Cemal Günsel , 22). 33. Nitekim 6216 say ılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına ilave olarak İçtüzük ün 59. maddesinde de ba şvurucular ın yükümlülükleri kapsam ında şikâyetin maddi ve hukuki temellerine başvuru formu ve eklerinde yer verilmesi gerekti ği aç ıkça belirtilmiş böylece ba şvuru koşullar ının öngörülebilirli ği kuvvetlendirilmi ştir (Cemal Günsel , 23). Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 734. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur. Anayasa Mahkemesinin ba şvurucunun yerine geçerek ihlal iddialar ını gerekçelendirme, ola y ve olgular ı ortaya koyma ve delil toplama görev ve yükümlülü ğü bulunmamaktad ır. Söz konusu yükümlülükler ba şvurucuya aittir ( Cemal Günsel , 24, 25). 35. Başvurucular ın an ılan yükümlülüklere uymamalar ı hâlinde şikâyetlerini temellendiremedikleri için ba şvurular ı aç ıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili şkin incelemesini her ba şvurunun somut ko şullar ında yapar. Kuşkusuz bu yükümlülüklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar ının ikna edici gerekçelerini Mahkemeye sunmalar ı ya da Mahkemenin bu durumu i şin niteliğinden anlamas ı hâli müstesnad ır (Cemal Günsel , 26). 36. Somut ba şvuruda ceza infaz kurumunda tutkulu olarak bulunan ba şvurucuya tıbbi belgeler verilmemi ş ve üvey annesinin ziyaretine izin verilmemi ştir. Söz konusu uygulamalar ın temel haklar ı ihlal edip etmedi ği konusunda ba şvurucu ile kamu makamlar ı aras ında ihtilaf bulunmaktad ır. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin bu ba şvurunun esas ını inceleyebilmesi için öncelikle ba şvurucunun idarenin gerekçelerini kar şılayacak yeterlikte açıklama yapmas ı zorunludur. 37. Oysa ba şvurucunun bireysel ba şvuru formunda; t ıbbi tahlil sonuçlar ının kendisine verilmesini isteme nedenine ve İnfaz Kurumundaki odas ında bulundurma gerekliliğine ilişkin bir beyanda bulunmad ığı görülmü ştür. Ayr ıca İnfaz Kurumunun yang ın ve güvenlik riskine ili şkin iddialar ına karşı da bir gerekçe sunmayan, sadece tahlil sonuçlar ının verilmemesinden yak ınan başvurucunun uygulama nedeniyle ma ğdur olduğunu gösterecek şekilde bir aç ıklama yapmad ığı anlaşılm ıştır. Öte yandan ba şvurucunun, annesi öldükten sonra babas ının evlendi ğini iddia etti ği kişi ile ilişkisinin niteli ğine, an ılan kişi ile aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında bir aile ba ğının mevcut oldu ğuna ve bu ba ğın devam ettiğine ilişkin bir aç ıklama yapmad ığı görülmü ştür. Bu durumda ba şvurucunun iddialar ını gerekçelendirdi ği ve delillendirdi ği söylenemez. 38. Dolay ısıyla başvurucu, İnfaz Kurumunun ba şvuruya konu uygulamalar ının özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ını ihlal etti ği iddialar ını gerekçelendirmeden sadece ileri sürmekle yetinmi ş, müdahalenin hangi nedenle an ılan hakk ın kapsam ında kald ığı, müdahalenin özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının hangi güvencelerini ne şekilde etkilediğine dair aç ıklama yapmam ıştır. 39. Sonuç olarak ba şvurucu, şikâyetlerine konu temel olay ve olgular ile bireysel başvuruya konu etti ği ve temel hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğini aç ıklamak yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir. 40. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/20084 Karar Tarihi : 7/10/2021 8VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından başvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, C. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 7/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI