TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR TÜRKİYE GENEL H İZMETLER İŞÇİLERİ SENDİKASI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/14475) Karar Tarihi: 30/9/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 3/12/2020-31323 Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Yücel ARSLAN Başvurucu : Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikas ı Vekili : Av. Zeynep Nilda TOLUNAY I. BAŞVURUNUN KON
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR TÜRKİYE GENEL H İZMETLER İŞÇİLERİ SENDİKASI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/14475) Karar Tarihi: 30/9/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 3/12/2020-31323 Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Yücel ARSLAN Başvurucu : Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikas ı Vekili : Av. Zeynep Nilda TOLUNAY I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; işçilere sendikadan ayr ılmalar ı için bask ı yapt ığı iddia edilen belediye başkan yard ımc ısı hakk ında soruşturma izni verilmemesi nedeniyle ba şvurucu sendikan ın sendikal faaliyetlerinin ve o belediyede örgütlenmesinin engellendi ği, bu suretle sendika hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/8/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 3A. Başvurunun Arka Plan ı 8. Başvurucu Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikas ı (Genel- İş/Sendika) 22/4/1962 tarihinde İstanbul da kurulmu ştur. Belediyelerin s ıhhi tesisatç ılar ı, tamircileri, marangozlar ı, boyac ılar ı olan işçiler bir araya gelerek ülkenin de ğişik yörelerindeki belediyelerde ayr ı ayr ı isimler alt ında örgütlenen belediye i şçilerini tek bir çat ı alt ına toplamak amac ıyla Genel- İş'i kurmuştur. 9. Merkezini Ankara ya ta şıyan Sendikan ın 12 Eylül 1980 de yap ılan askerî darbe ile çal ışmalar ı durdurulmu ş ve yönetimi kayy ıma devredilmi ştir. 1992 y ılında yöneticilerinin beraat etmesi üzerine mal varl ığını kayy ımdan devralan ve çal ışmalar ına yeniden başlayan Genel-İş; Devrimci İşçi Sendikalar ı Konfederasyonu (D İSK), Avrupa Kamu Hizmetleri Konfederasyonu (EPSU) ve Uluslararas ı Kamu Hizmetleri Konfederasyonu (PSI) üyesidir. 10. Başvurucu Sendika 2014-2015 y ıllar ında Marmaraere ğlisi Belediyesinde (Belediye) örgütlenme faaliyetlerine ba şlam ıştır. Çal ışma ve Sosyal Güvenlik Bakanl ığı (Çal ışma Bakanl ığı) taraf ından 15/4/2015 tarihinde ba şvurucu Sendikaya toplu i ş sözleşmesi yapma yetkisi verilmi ştir. O dönemde Belediyede çal ışan 38 kişiden 27'si Sendikaya üye olmuştur. 11. Başvurucu Sendikan ın beyan ına göre Belediye Ba şkan Yard ımc ısı İ.T. sendikal ı işçileri yan ına çağırıp onlara sendikal ı olup olmad ıklar ını sormuş, sendikal ı iseler derhâl istifa etmelerini istemi ş; aksi takdirde i şyerlerinin ve görevlerinin de ğiştirileceğini, nihayetinde i ş akitlerinin feshedilece ğini bildirmi ştir. Dahas ı işçilerin yaz ılı beyanlar ına göre İ.T.nin kendisi i şçilerin e-devlet şifrelerini alarak i şçileri sendika üyeli ğinden ç ıkarm ıştır. B. Sendika İşyeri Temsilcisinin Açt ığı İşe İade Davas ına İlişkin Süreç 12.İddiaya göre i şçiler istifa etmeyince Sendikan ın işyeri temsilcisi Ş.Ö.nün (işyeri temsilcisi/davac ı) iş akdi feshedilmi ştir. Davac ı taraf ından aç ılan işe iade davas ı Marmaraere ğlisi Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) görülmü ştür. İdarece davac ının iş akdinin 22/5/2003 tarihli ve 4857 say ılı İş Kanunu'nun 96. maddesine ve 25. maddesinin (II) numaral ı fıkras ının (a), (b), (e) bendlerine ayk ırı davranmas ı sebebiyle feshedildi ği belirtilmi ş olup yarg ılama s ıras ında idare vekilinin belirtti ği fesih gerekçesi kararda şöyle özetlenmi ştir: "...iş akdinin 4857 say ılı Kanun'un 25. madde II nolu paragraf ının a,b,e bentlerind e düzenlenen hükümleri gere ğince hakl ı nedenle i ş veren taraf ından feshedildi ğini, iş akdini n sona erdirilmesinin sendikaya üye olmas ı ile hiç bir ilgisi bulunmad ığını, 03/09/201 5 tarihinde Marmaraere ğlisi Belediye Ba şkan ı taraf ından Ş.Ö. nün 4857 say ılı Kanun'un 96. maddesine ayk ırı hareket etti ği iddias ı nedeni ile konunun ara ştırılmas ı için Marmaraere ğlisi Belediyesi İnsan Haklar ı Eğitim Müdürlü ğü'ne yaz ı yaz ıldığını, bu yaz ı üzerine belediye ba şkan yard ımc ısı [İ.T.] taraf ından 10/09/2015 tarih 5594 say ılı inceleme raporu haz ırland ığını, raporun sonuç k ısm ında 'davac ının ilgili maddeleri aç ıkça ve kas ıtlı olarak ihlal etti ği ve 4857 say ılı iş kanununda madde 25 te belirtildi ği üzere iş sözleşmesini n derhal fesih edilmesinin uygun olaca ğı kanaati' bildirildi ğini, iş akdinin bunun üzerine feshedildi ğini...[belirtmiştir.]" Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 413. İ.T.nin duru şmadaki beyan ında davac ının iş akdinin feshine ili şkin gerekçe şöyle yer alm ıştır: "Kurumumuz taraf ından çal ışanlar ımızın sendikal haklar ına engel olunmam ıştır. İşveren veya vekili hakk ında olumsuz ve yalan beyanlarda bulunmak, kurumumuzun ve yöneticilerinin güvenini sarsmak iddialar ı ile ön inceleme yapt ım ve bu gerekçelerle davac ı [Ş.Ö.]nün iş akdine son verdim ...Davac ı [Ş.Ö.] tamamen i ş yerinde güven sars ıcı ve işveren ve vekili hakk ında olumsuz beyanda bulundu ğu için işten çıkar ılmıştır..." 14. Sendikan ın işyeri temsilcisi davac ı taraf ından aç ılan işe iade davas ında yap ılan yarg ılamadaki davac ı tan ıklar ının ifadeleri şöyledir: i. F.Ç.: " ...ben bizzat [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] ile görüşme yapt ım. Kendisi bana sendikadan istifa etmemi, oradan bir fayda göremeyece ğimi söylemi şti. Bu şekilde telkinlerde bulunuyordu. Hatta [E.C.] isimli arkada şımız sendikadan istifa edince tekrardan eski görev yeri olan zab ıta biriminde çal ışmaya geri döndü. Bu şekilde toplamda 5-6 ki şi sendikadan istifa etmek zorunda kald ı. Davac ı [Ş.Ö.] hakk ında tutanak tutuldu. Davac ının iş akdinin feshedilmesinde belediyenin gerekçesini bilemiyorum fakat benim kanatim davac ı sendikaya üye oldu ğu için iş akd i feshedildi. ...Kendisi ambulans şoförü olarak çal ışıyordu. Daha sonradan kendisinden çöp kamyonunun arkas ında çöp toplamas ı istenmişti. Ayr ıca davac ı [Ş.Ö.] Marmaraere ğlisi merkezde ve Yeniçiftlik'te ambulans şoförlüğü yaparken görev de ğişikliği sonras ında Sultanköy'de çöp toplamaya ba şlam ıştı. Benim durumumda olan i şçi arkada şlar ımız vard ır. Bizim hem görev tan ımımız hem de görev yerimiz de ğiştirildi. [Sendikaya] üye [olduğum] için halen ya şadığım s ıkıntılar vard ır. Ben e-devlet şifresinin baz ı işçilerden istendi ğini duydum fakat kimlerden istendiğini tam olarak hat ırlam ıyorum. Son olarak sendikadan istifa edin diye işçilere aç ıkça bir bask ı vard ır. [Başkan Yard ımc ısı İ.T] ile telefonda görü şme yapm ıştım...[Başkan Yard ımc ısı İ.T.] telefonda bana istifa etmemin iyi olaca ğını, sendikadan üyelikten ç ıkarsam tekrar i şime geri dönece ğimi söyledi..." ii. M.Ş.: "1999 y ılından beridir Belediye'de çal ışıyorum. Seçimden önce çayc ı olarak görev yap ıyordum. Sendika'ya üye olduktan sonra görev yerim de ğiştirildi. Ben belediye merkezde çal ışırken Yakuplu Köyü'ne görevlendirmeler yap ıldı. Burada temizlik i şlerinde görevlendirildik. Bu de ğişiklikler ben sendikaya üy e olduktan sonra oldu. [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] beni çağırarak sendikadan istifa etmem gerekti ğini söyledi. Ben her ne kadar ilk etapta istifa etsem de sonradan yeniden Genel İş Sendikas ı'na üye oldum Davac ı [Ş.Ö.] de sendikaya üye oldu ve sendika iş yeri temsilcisi olarak seçildi. Davac ı [Ş.Ö.] sendikaya üye olmadan önce ambulans şoförü olarak görev yap ıyordu. Sendikaya üye olduktan sonra temizli k işlerinde görevlendirildi ve Sultanköy'de çal ışmaya başlad ı. Bu şekilde görev yeri ve görev tan ımı değiştirildi. ... [Sendikaya] üye [olduğum] için halen ya şadığım sıkıntılar vard ır. Görev tan ımım ve görev yerim de ğiştirildiği için Yakuplu Köyü'ne gidiş- gelişlerde s ıkıntı yaşıyorum. Bu şekilde beni y ıldırmaya çal ıştıklar ını düşünüyorum. [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] ile yapt ığım görüşmede kendisi benden e-devlet şifremi istedi ve kendisi benim ad ıma bilgisayardan sendikadan istifa ettirdi. Ben o an kendisinden çekindi ğim için şifremi r ızamla versem de sonradan tekrardan sendikaya üye oldum. ...Sendikaya üye oldu ğumdan halen üzerimde bask ı hissediyorum. " Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 5iii. Davac ı ve daval ı tan ığı G.A.: " ...halen daval ı Belediye'de temizlik i şinde çal ışıyorum. Ben sendikaya üyeyim...görev yerimin ve görev tan ımımın değiştirilmesinde sendikaya üye olmam ın neden oldu ğunu düşünüyorum... Benden hiç kimse e- devlet şifremi istemedi. Bu konuda bir bilgim yoktur. " iv. B.Ç.: " ... Nisan 2014'te biz sendikaya üye olduktan sonra davac ıya mobbing uyguland ı. Ambulans şoförlüğünden al ındı, Sultanköy Belediye garaj ına çöp kamyonuna şoför olarak verildi. Davac ı buna ra ğmen orada da i şini düzgün bir şekilde yapt ı. ... Bizim muhatap oldu ğumuz [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] sendikaya üye olan arkada şlar ımıza ve davac ıya sendikadan istifa etmemizi birkaç kez söyledi. Sendika üyesi olan i şçilere görev de ğişikliği yap ılıyordu ve zor görevler veriliyordu. Amirimiz [P.Ç.] da sürekli bize sendikadan vazgeçmemizi söylüyordu. Sendikadan vazgeçersek her şeyin düzelece ğini, sendikadan vazgeçersek herkesin i ş yerine geri döneceğini söylüyordu. Aksi halde bize zorluk ç ıkaracaklar ını söylüyordu. Bunu resmi olarak de ğil arkadaşlar aras ında söylüyordu...sendikadan istifa ettim. Sonra benim oturdu ğum belediyenin yerine su cezas ı geldi. Bu cezay ı da uygulamaya koymuşlar. Oturdu ğum yer için de geriye dönük 26 bin TL ecrimisil taahhuk edildi. Ben de bunlarla ilgili sözler tutulmad ığı için yeniden sendikaya üye oldum. Davac ı sendikan ın iş yeri temsilcisi idi. İşe 5 dakika geç kald ığımızda tutanak tutuluyordu. Hafif bir şikayette tutanak tutuluyordu ve 3 tutanak tutuldu ğunda bizi i şten çıkaracaklar ını söylüyorlard ı. Biz de buna sebep vermemek için elimizden gelen gayreti gösteriyorduk. Yaz sezonu Cumartesi Pazar günleri de çal ışıyorduk. Bence davac ı sendikaya üye oldu ğu için işten ç ıkar ılmıştır." v. K.A.: " ... davac ı ve diğer bir k ısım çal ışanlar sendikaya üye olmaya karar verdiler. Ben de görevim icab ı onlar ı sendikaya üye yapt ım. Yetki ba şvurusu gelince sendikaya üye olanlara bask ı yap ılmaya ba şland ı. Sendikadan istifa etmezlerse i şten atılacaklar ını, başka yerlere göndereceklerini ve buna benzer tehditleri söylemi şler. Üye olan arkada şlar telefonda veya yüz yüze görü ştüğümüzde bunlar ı anlat ıyordu. 2015 y ılının May ıs- Haziran aylar ı gibi yetkimiz geldikten sonra arabuluculu k aşamas ına geldik. Resmi İşkur Müdürlü ğü'nde taraflar olarak belediye temsilcileri ve sendika temsilcileri bir araya geldik. Toplant ıda yetkimizin geldi ğini ve toplu i ş sözleşmesi aşamas ına geçmemiz gerekti ğini söyledim. Belediye taraf ı bu toplu sözleşmenin yap ılmayacağını, belediye ba şkan ının 2016 y ılı Haziran ay ı gibi kendi sendikas ını getirece ğini, bizimle toplu i ş sözleşmesi pazarl ığı yapmayacaklar ını [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] ve belediyenin avukat ı söylediler.Ben de kendilerine toplu iş sözleşmesi pazarl ığı yapmasak bile bunun yüksek hakeme gidece ğini ve yüksek hakemden gelen toplu i ş sözleşmesinin her iki taraf ı da bağıtlad ığını ve buna her iki taraf ın da uymas ı gerektiğini her iki tarafa da ifade ettim. Kendileri de belediyenin paras ının olmad ığını, toplu sözle şmeyi uygulayamayacaklar ını ifade ettiler. Ben de buna uymak zorunda olduklar ını ifade edince 'o zaman biz de i şçileri işten atar ız' cümlesini kulland ılar. Ben de bunun tehdit oldu ğunu ve bunu söyleyerek suç işlediklerini ifade ettim. Devam eden süreçte yüksek hakemden toplu i ş sözleşmelerimiz geldi ve ba ğıtlanan toplu sözle şmeye uyulmad ı ve halen uygulanmad ı. ... Davac ı iş yeri temsilcimiz idi. Sudan bahaneler ile i şten at ıldı." vi. N.A.: " ... Biz davac ı ve san ırım 17 kişi daha sendikaya 1 y ıl kadar önce üy e olduk. Bize sendikan ın size ne faydas ı var bizden isteyin şeklinde söylemlerde Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 6bulundular. Biz de kabul etmedi ğimizi söyledik. Ben Yeniçiftlik'te oturdu ğum hald e sendikaya üye olduktan sonra Sultanköy'de görevlendirildim. 6 ay gidip geldim. Davac ı da Yeniçiftlik'te oturdu ğu halde sendikaya üye olduktan sonra Sultanköy'e gönderildi. Sultanköy'de çöp kamyonu şoförlüğüne verdiler. Beni de 3 hafta kadar çöp kamyonu arkas ında çal ıştırdılar. Sonra beni tekrar Ere ğli'ye ald ılar. Davac ı Sultanköy'de çal ışmaya başlad ıktan sonra i şten ç ıkar ıldı. ... Bence davac ı sendikaya üye olduğu için işten ç ıkar ıldı. Tutanaklarda farkl ı şeyler yazd ılar. ... Ben de i şten çıkar ıldım. Ama bence sendikadan ç ıkmam için yapt ıklar ı psikolojik bask ıya rağmen vazgeçmedi ğim için i şten ç ıkar ıldım. Bana bir kamyon m ıcırı yağmur alt ında boşaltmam ı söylediler. Bo şaltt ıktan sonra sendikadan vazgeçtin mi şimdi diye sordular. Ben de bundan sonra hiç vazgeçmeyece ğimi söyledim. Kepçe oldu ğu hald e mıcırı bana kürekle yüklettiler. ... " 15. Asliye Hukuk Mahkemesi taraf ından yap ılan yarg ılama sonucunda 2/6/2016 tarihinde davan ın kabulüne ve davac ı Ş.Ö.nün işe iadesine karar verilmi ştir. Karar Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi taraf ından 18/12/2017 tarihinde onanm ıştır. İlk derece mahkemesi karar ının gerekçesinde; Ş.Ö.nün 5/5/2012 tarihinden i ş akdinin feshedildi ği 11/9/2015 tarihine kada r Belediyede i şçi olarak çal ıştığı, Belediyeye ait i şyerinde yeterli ve gerekli şartlar oluştuğundan daval ı işyerinde toplu sözle şme yapma yetkisinin al ındığı, davac ı Ş.Ö.nün iş akdinin ahlak ve iyi niyet kurallar ına ayk ırı hareket etti ği gerekçesiyle Belediye taraf ından feshedildi ği belirtilmi ştir. 16. Kararda; feshin hakl ı nedene dayan ıp dayanmad ığı hususunda dinlenen tan ık beyanlar ından anla şılan hâliyle davac ının hangi eylemlerinin i ş ortam ını etkiler nitelikte olduğu ve davac ıya atfedilebilecek eylemlerin Belediye taraf ından somutla ştırılamad ığı, soyut iddialardan ibaret oldu ğunun kabulüyle Belediyenin savunmalar ına itibar edilmedi ği ve Belediyenin hakl ı fesih savunmas ını ispat edemedi ği kanaatine var ıldığı ifade edilmi ştir. Davac ının sendikal nedenlerle i şten ç ıkar ıldığı iddias ı kararda irdelenmi ş; tan ık beyanlar ı ve Çal ışma Bakanl ığının bildirdi ği sendikal ı üye say ılar ından bu i şçilerin iş akitlerinin feshedilmesinin hemen akabinde sendika üyeli ğinden toplu istifalar oldu ğu, fesihten sonra Belediyede çal ışanlar ın sendika üyeli ğindeki geli şmeler ile davac ının iş akdinin fesih sebebi birlikte de ğerlendirildi ğinde bu fesihler ile di ğer işçilerin sendika üyeli ğinden ç ıkmalar ı aras ında bağlant ı olduğu kanaatine var ıldığı ifade edilerek davac ının iş akdinin sendikal nedenlerle feshedildi ği kabul edilmi ştir. 17. Belediye taraf ından N.A. ve B.Ç. isimli i şçilerin de i ş akitleri -ba şvurucu Sendikaya göre- Sendikadan istifa etmemeleri üzerine feshedilmi ş, B.Ç.ye ayr ıca kira ve ecrimisil borcu ç ıkar ılm ıştır. N.A. ve B.Ç. taraf ından aç ılan işe iade davas ı, feshin sendikal nedenlere dayal ı olarak yap ıldığı gerekçesiyle kabul edilmi ş ve ad ı geçenler lehine bireysel başvuru tarihinden sonraki farkl ı tarihlerde kesinle şmiştir. Mevcut dosya kapsam ından an ılan kişilerin iş akitlerinin fesih gerekçesi tespit edilemedi ğinden Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden inceleme yap ılm ıştır. Buna göre daval ı idare vekilince N.A. ve B.Ç.nin iş akitlerinin feshinin gerekçesi yarg ılama s ıras ında şu şekilde belirtilmi ştir: i. [N.A.yönünden] "[N.A.] nın 31/12/2015 tarihinde ...belediye garaj ında kayna k atölyesinde gece aç ık b ırak ılan elektrikli ısıtıcıdan ç ıkan yang ından dolay ı maddi zarara sebebiyet verdi ğini, yap ılan tespitte elektrikli ısıtıcının [N.A.] taraf ından aç ık bırak ıldığının tespit edildi ğini, bunun üzerine hasar tespit tutana ğı düzenlendi ğini ve 6.200 TL lik hasar tespit edildi ğini, bu hususun foto ğraflarla belgelendi ğini, 29/02/2016 tarih ve 124 say ılı inceleme tutana ğında da kendisine savunmas ının Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 7sorulduğunu, [N.A.] nın 18/02/2016 tarihli savunmas ını tekrar etti ğini, ve ayr ıca söz konusu inceleme tutana ğında 4857 say ılı İş Kanunu 25/2 (e), (h), ( ı) bendindeki [hükümleri] ihlal etti ğini beyan ve kabul ederek imza alt ına ald ığını, [N.A.] nın bu fiilleri dolay ısıyla işverenin güvenini kötüye kulland ığını, iş güvenliğini tehlikeye düşürdüğünü, işyerine ait araç gereçleri hasar ve kayba u ğratt ığını, [N.A.]n ın iş akdinin sendikal nedenlerle de ğil ilgili kanun maddeleri gere ğince feshedildi ğini,..." ii. [B.Ç. yönünden] " iş akdinin, 4857 say ılı yasan ın 25/II-(e)-(h)-( ı) bentlerine ayk ırı davrand ığı için geçerli ve hakl ı sebeplerle feshedildi ğini, 15/02/2016 tarihinde kamera görüntüleri ile de sabit olmak üzere kimli ği belirlenemeyen ki şiler ile görüştüğü ve bu ki şilere baz ı evraklar teslim etti ğinin tespit edildi ğini, bunun üzerine yaz ılı savunmas ı istendiğini ve kendisi de görü ştüğü kişilerin Genel- İş Sendikas ı Trakya şube sekreteri [K.A.] , sendika avukat ı [Z.N.T] ve sendika i şyeri temsilcisi [Ş.Ö.] olduğunu belirtti ğini, 24/2/2016 tarih ve 107 say ılı inceleme tutanağında da kendisine, söz konusu ki şilerin Marmaraere ğlisi Belediye Başkanl ığı'ndan al ınm ış yasal bir izinlerinin olup olmad ığını sormad ığını ve buna dair herhangi bir kontrol yapmad ığını, bahsi geçen ki şilerin görevlerini kontro l etmediğini ve görü şme esnas ında bu hususu üst amirlerine bildirmedi ğini belirttiğini, [B.Ç.] nin bu fiilleri dolay ısıyla işverenin güvenini kötüye kulland ığını, meslek s ırlar ını 3. kişiler ile payla ştığını, doğruluk, ve ba ğlılığa uymayan davran ışlarda bulundu ğunu,... " 18. Ayr ıca diğer sendikal ı işçilerden de savunma istenmi ş ve nihayetinde sendikal ı işçi say ısı 10'a dü şmüştür. Bunun sonucunda Sendika, i şyerinde üye ço ğunluğunu kaybetmiştir. Üye say ısı düşmeden önce ald ığı yetki çerçevesinde Sendikan ın Belediye ile toplu iş sözleşmesi görü şmelerinin uyu şmazl ıkla sonuçlanmas ı nedeniyle Belediyenin başvurucu Sendika ile toplu i ş sözleşmesi imzalamamas ı üzerine 18/10/2012 tarihli ve 6356 say ılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu nun 51. maddesi uyar ınca 15/4/2015 ile 14/4/2017 tarihleri aras ında geçerli olacak sözle şme 30/7/2015 tarihli Yüksek Hakem Kurulu (YHK) karar ıyla yürürlü ğe girmiştir. Belediye YHK karar ının iptali talebiyle Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinde dava açm ıştır. UYAP üzerinden yap ılan incelemede Belediye taraf ından açılan YHK'n ın toplu iş sözleşmesi hükmündeki karar ının yok hükmünde oldu ğunun tespitine ilişkin davan ın reddedildi ği, istinaf ve temyiz a şamalar ı sonras ında 24/10/2018 tarihinde de karar ın kesinleştiği tespit edilmi ştir. C. Ceza Soru şturmas ı Süreci 19. Başvurucu Sendika, İ.T. hakk ında sendikal haklar ın kullan ılmas ının engellenmesi suçundan Marmaraere ğlisi Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Başsavc ılık) şikâyette bulunmuştur. Şikâyet dilekçesinde ba şvurucu; İ.T.nin sendikaya üye olan Belediye çal ışanlar ına bask ı kurarak sendika üyeli ğinden ç ıkmalar ı için onlar ı zorlad ığını, üyelikten çıkmayanlar ı ulaşımı zor yerlerde görevlendirdi ğini, araç tahsisi yapmay ıp yolluk vermediğini, bir sendika üyesine kira borcu tahakkuk ettirdi ğini, bu şekilde sendikal haklar ın kullan ılmas ını engelleme suçunu i şlediğini belirterek şikâyetçi olmu ştur. 20. Müşteki işçiler ile di ğer baz ı işçilerin soru şturma aşamas ındaki beyanlar ı şöyledir: i. Müşteki, işyeri temsilcisi Ş.Ö.: " ...ben sendikaya ne zaman üye oldum ben i yıldırma politikas ı uygulayarak belediye ad ı alt ında çeşitli işlerde çal ıştırdı... Beni yıldırarak işten ç ıkard ı...[Başkan Yard ımc ısı İ.T.] beni makam odas ına çağırdı ve Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 8bana bu sendikaya üye olup olmad ığımı ve üye olan ba şka şahıslar varsa bunlar ın kim oldu ğunu sordu. E ğer bu sendikaya üye olan şahıslar ın kim oldu ğunu söylemezsem ve sendikadan istifa etmezsem bu zamana kadar yapt ığım ambulans şoförlüğünden beni alaca ğını ve yapamayaca ğım işlere verece ğini söyledi. Ben de bu sendikadan ayr ılmayacağımı ve üye olan arkada şlar ımın da ismini söylemeyece ğimi söyledim... " ii. Müşteki M.Ş.: "...üye olduktan sonra [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] beni odas ına çağırdı. Bana 'sen hangi sendikaya üye oldu ğunu biliyor musun? Ne oldu ğu belli olmayan sendikaya üye olmu şsun' diyerek beni istifa etmem konusunda zorlad ı. Bana 'PTT'den e-devlet şifreni al odama gel' dedi. Ben de şifremi alarak tekra r odas ına gittim. Bana 'e ğer üyelikten ayr ılmazsan seni ç ıkart ırız başka yere süreriz ' dedi. Ben de korktum ve üyelikten ayr ılmaya karar verdim. Kendisi beni e-devlet şifrem ile kendi odas ındaki bilgisayardan girerek beni üyelikten ç ıkard ı. Ben daha sonra 31/7/2015 tarihinde kendi iste ğim ve iradem ile sendikaya tekrar üye oldum. Bunun üzerine beni ilçe d ışına ulaşımı zor olan Yakuplu köyüne sürdüler... " iii. Müşteki F.B.: "[di ğer Belediye Ba şkan Yard ımc ısı F.D.] bizi makam odas ına çağırarak üçümüze birden sendikaya üye olup olmad ığımızı [sordu] , üye oldu ğumuz takdirde i şlerimizden olaca ğımızı söyledi... [F.D.], bize diğer başkan yard ımc ısı İ.T. nin bizi ça ğırdığını söyleyince İ.T.nin odas ına gittik. Makam odas ına gittiğimizd e temizlik işleri sorumlusu P.Ç., garaj amiri H.K., park bahçelerde çal ışan M.T. isiml i şahıslar vard ı. [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] bize sendikaya üye olup olmad ığımızı [sordu] , sendikan ın İŞİD'e hizmet etti ğini, bize yard ım edemeyece ğini söyledi, biz de korktuğumuzdan üye [e-devlet] şifresini istedi. Biz de e-devlet şifremizin olmad ığını söyledik. Ancak [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] zab ıta görevlisi [S.K.] isimli şahs ı yan ına çağırarak bizim postaneye gidip birlikte e-devlet şifremizi almam ızı söyledi. ...e-devlet şifremizi vermeyece ğimizi söyledi ğimizi zaman [S.K.] [Ba şkan Yard ımc ısı İ.T.] yi telefon ile arad ı...sonras ında [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] nin y ıldırma politikalar ı başlad ı...y ıllık iznimi kullanmakta bana zorluk ç ıkarmaktad ır... bu bask ılara [U.K.] isimli arkada şım dayanamayarak sendikadan istifa etti... " iv. Bilgi edinilen A.A.: "[Ba şkan Yard ımc ısı İ.T.] Sendikaya yeni üye oldu ğum zaman beni arayarak e-devlet şifremi istedi, ben de kendisine veremeyece ğimi söyledim...ben Yeniçiftlik'te bulunan ek hizmet bibnas ında görev yap ıyordum...bu olaylardan sonra beni M.Ere ğlisi hizmet binas ına ald ılar, ayr ıca...M.Ere ğlisi Mal Müdürlüğüne haftada yar ım gün çal ışmaya gönderiyorlar... " v. Bilgi edinilen E.D.: " ...Ben sendikaya üye olmadan önce Yeniçiftli k mahallesinde...çöp arabas ının şoförlüğünü yap ıyordum...üye oldu ğum duyulmu ş olacak ki temizlik i şleri amiri... Bana benim Cumartesi - Pazar da çal ışacağımı söyledi... [Başkan Yard ımc ısı İ.T.]nin odas ına gittik...ben Cumartesi-Pazar çal ışmayacağımı söylediğimde...bana sende mi sendikaya üyesin diye sordu ve ben de sendikaya üye oldu ğumu söyledim... [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] bana sizi sendika yönlendiriyor dedi...bizi sendika yönlendirmiyor dedim. ...hiç bir mesai ücreti alm ıyoruz bunun için de Cumartesi-Pazar çal ışmayacağız dedim... [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] sendikaya üye oldu ğumu bahane ederek beni eski görevim Yeniçiftlik mahallesindeki temizlik i şlerinden alarak Sultanköy mahallesi temizli k işlerine verdi..." Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 9vi. Bilgi edinilen B.Ç.: "[Ba şkan Yard ımc ısı İ.T.] da bana sendikadan istifa ettiğim takdirde [1.500 TL kaçak su cezas ı] borcumun silinece ğini söyledi... [Başkan Yard ımc ısı İ.T.]nin makam odas ına gittim. Belediye Ba şkan ı [İ.U.] da oradayd ı. Sendikadan istifa etmem konusunda telkinde bulundu. ...sendikadan istifa etti ğim takdirde herhangi bir problemim oldu ğunda bana gelip çözece ğini söyledi... [Başkan Yard ımc ısı İ.T.]nin ...odas ında yaln ız kald ık. ...bana e-devlet şifremi getirmemi söyledi ve ben de getirdim... Kendi bilgisayar ından girere k sendikadan üyeli ğimi iptal etti...Sultanköy belediye garaj ına garaj amiri olarak sürgüne gittim...psikolojik bask ı devam etti ğinden tekrar sendikaya üye oldum...senelik izin istedim... [yetkili amir] sendikal ı olanlara izin verilmeyece ğini, istifa edildi ği takdirde izin verilece ğini söyledi...rapor almam ı söyledi " vii. Bilgi edinilen İ.Ç.: " ...[Başkan Yard ımc ısı İ.T.] ...makam odas ına çağırdı ve çok büyük bask ı politikas ı uygulad ığından ben de dayanamayarak istifam ı geri alm ıştım. O an [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] benden e-devlet şifremi vermemi istedi, ben de verdim ve o an sendikadan üyeli ğimi ç ıkartm ıştı..." viii. Müşteki F.Ç.: "[Ba şkan Yard ımc ısı İ.T.] sendikan ın bir getirisi olmad ığını söyleyerek sendikan ın kötü bir şey olduğunu vurgulad ı.. ..sendikadan ç ıkmam ı istedi...ç ıkmayacağımı söyledim...sendikadan ayr ıldığım takdirde tekrardan zab ıtal ık görevime ...dönebilece ğimi söyledi... sendikadan ayr ılmayacağımı bildiğinden art ık olacaklardan ben sorumlu de ğilim diyerek...18 y ıllık zab ıtal ık görevimden alarak çöp toplatmaya ve çöp kamyonunda şoförlü k yapt ırmaktad ır...beni sendikadan so ğutmak için elinden geleni yapmaktad ır..." ix. Müşteki Ü.A.: ". ..[Başkan Yard ımc ısı İ.T.] ...bana do ğrudan...mesleki ve cebir işleminde bulunmad ı. İzne ayr ılmak istedi ğimi amirim [P.Ç.] ye söyledim. [P.Ç.] Başkan ın talimat ı olduğunu söyleyerek sendikadan ayr ıldığım takdirde senelik izne ç ıkabileceğimi söyledi... ." x. Müşteki L.F.: " ...üçümüz birlikte [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] nin yan ına gittik. ...temizlik i şleri sorumlusu [P.Ç.] , garaj amiri [H.K.] ve [M.T.] vard ı. [Başkan Yard ımc ısı İ.T.] bize sendikaya üye olup olmad ığımızı [sordu] ...e-devlet şifremizi istedi...olmad ığını söyledik...zab ıta görevlisi [S.K.] yı çağırarak bizimle postaneye gidip birlikte şifre almam ız söyledi...biz vermeyece ğimizi söyledik...y ıldırma politikalar ı başlad ı...sürgüne yolland ım...arkada şım [U.K.] bask ılara dayanamayarak sendikadan istifa etmek zorunda kald ı..." 21. Başsavc ılık taraf ından 2/12/1999 tarihli ve 4483 say ılı Memurlar ve Di ğer Kamu Görevlilerinin Yarg ılanmas ı Hakk ında Kanun uyar ınca İ.T. hakk ında soruşturma izni istenmiş, Kaymakaml ığın 8/4/2016 tarihli ve 2016/5 say ılı karar ı ile soru şturma izni verilmemi ştir. 22. Söz konusu kararda 12/11/2012 tarihli ve 6360 say ılı On Üç İlde Büyük şehir Belediyesi ve Yirmi Alt ı İlçe Kurulmas ı ile Baz ı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Kanun'un 6/12/2012'de yürürlü ğe girdiği ve 30/3/2014'ten sonra fiilen ba şlayan büyük şehir uygulamas ının ard ından Marmaraere ğlisi Belediyesi taraf ından sunulan hizmetin alan ının üç kat artt ığı belirtilmi ştir. Kararda; ilçenin deniz k ıyısında ve İstanbul'a yak ın olmas ının, ilçe s ınırlar ı içinde çok say ıda yazl ık Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 10bulunmas ının ilçeyi özellikle yerli turistin u ğrak yeri hâline getirdi ği ifade edilmi ştir. Bu nedenle yaz aylar ı ve hafta sonlar ında oluşan yoğunluk nedeniyle büyük de ğişkenlikler görüldüğü ifade edilen kararda; mücavir alan içinde görevlendirme yap ılmas ının kaç ınılmaz olduğu, bu görevlendirmelerin sendika üyeleriyle s ınırlı olmad ığı, görevlendirmelerde kam u yarar ı ve hizmetin gere ği ilkelerinin gözetilmedi ği yönünde bir delilin bulunmad ığı belirtilmiştir. 23. Kararda; Belediyenin mücavir alan ında görevlendirilen personelin ula şımının Belediye taraf ından sağlanmas ı ve mücavir alanda görev yapan personele yolluk ücreti ödenmesinin mümkün bulunmad ığı, sendikaya üyelik ve çekilme i şlemlerinin ki şiye özel e-devlet sistemi üzerinden gerçekle ştirildiği, Sendikan ın işyeri temsilcisi Ş.Ö.nün Belediyenin mücavir alan ında farkl ı bir araçta şoför olarak görevlendirilmesinin daha önce kulland ığı arac ın ar ızalanmas ından kaynakland ığı ve bunun mevzuata ayk ırı olmad ığı belirtilmiştir. Kararda, Ş.Ö.nün iş akdinin feshi ile sonuçlanan hadise ile ilgili yarg ı sürecinin devam etti ğine dikkat çekilmi ş; B.Ç.nin ise 2007 y ılından itibaren Belediyeye ait konutta oturduğu, ödemedi ği kira bedelinin tahsil edilmesinin zorunluluk oldu ğu ve bu konuda hukuka uygun hareket edildi ği ifade edilmi ştir. Kararda; Sendikan ın 18/9/2015 tarihli yaz ısındaki talepleriyle ilgili olarak Belediyenin ayn ı tarihte itirazda bulundu ğu ve itiraz ın henüz karara ba ğlanmad ığı belirtilerek Belediye taraf ından yap ılan iş ve işlemlerin sendika l haklar ın kullan ılmas ını engellemek olarak de ğerlendirilemeyece ği kanaatine yer verilmi ştir. 24. Başvurucu Sendika söz konusu karar ın iptali talebiyle Edirne Bölge İdare Mahkemesine (Bölge İdare Mahkemesi) itirazda bulunmu ştur. Mahkeme 10/6/2016 tarihinde itiraz ı reddetmi ştir. 25. Ret karar ının gerekçesinde; 6360 say ılı Kanun'un 6/12/2012'de yürürlü ğe girdiği ve 30/3/2014'ten sonra fiilen ba şlayan büyük şehir uygulamas ının ard ından Belediye taraf ından sunulan hizmetin alan ının üç kat artt ığı belirtilmi ştir. Mahkeme; turist yo ğunluğu, yap ılan görevlendirmelerde kamu yarar ı ve hizmetin gere ği ilkelerinin gözetilmedi ği yönünde bir delilin bulunmad ığı, sendika üyeli ğine girme ve üyelikten çekilme i şlemleri, Ş.Ö.nün iş akdinin feshi ve B.Ç.nin ödemedi ği kira bedelinin tahsili konusunda Kaymakaml ık karar ında yer alan gerekçeleri aynen karar ına dercetmi ştir. Mahkeme, Kaymakaml ık karar ında belirtilen gerekçelere göre soru şturma aç ılmas ını gerektirir yeterli emarenin mevcut olmad ığını değerlendirmi ştir. 26. Başvurucunun Kaymakaml ık taraf ından 8/4/2016 tarihli soru şturma izni verilmemesine ili şkin karara kar şı yapt ığı itiraz ın reddine ili şkin Bölge İdare Mahkemesince kesin olarak verilen karar, ba şvurucu Sendikaya 14/7/2016 tarihinde tebli ğ edilmiş; başvurucu an ılan kesin karar üzerine 12/8/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. D. Bireysel Ba şvuru Tarihinden Sonraki Geli şmeler 27. Başsavc ılık 3/10/2017 tarihinde, Bölge İdare Mahkemesince ba şvurucunun itiraz ının reddine karar verilmesi üzerine şüpheli hakk ında soru şturma izni verilmemi ş olmas ından dolay ı kovuşturma olana ğı bulunmad ığı gerekçesiyle kamu ad ına soruşturmay a yer olmad ığına karar vermi ştir. Başvurucu Sendika ile mü şteki N.A.n ın kovuşturmaya yer olmad ığına dair karara itirazlar ı ise Silivri Sulh Ceza Hâkimli ğince 3/1/2018 tarihinde reddedilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 11IV.İLGİLİ HUKUK A. Kanun Hükümleri28. 6356 say ılı Kanun'un "Sendika özgürlü ğünün güvencesi" kenar ba şlıklı 25. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) İşçilerin işe al ınmalar ı; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeli ği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmalar ı veya olmamalar ı şart ına bağlı tutulamaz. (2) İşveren, bir sendikaya üye olan i şçilerle sendika üyesi olmayan i şçiler veya ayr ı sendikalara üye olan i şçiler aras ında, çal ışma şartlar ı veya çal ıştırmaya son verilmesi bak ımından herhangi bir ayr ım yapamaz. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ili şkin sosyal yard ım konular ında toplu i ş sözleşmesi hükümleri sakl ıdır. (3) İşçiler, sendikaya üye olmalar ı veya olmamalar ı, iş saatleri d ışında veya i şverenin izni ile iş saatleri içinde i şçi kuruluşlar ının faaliyetlerine kat ılmalar ı veya sendikal faaliyett e bulunmalar ından dolay ı işten ç ıkar ılamaz veya farkl ı işleme tabi tutulamaz. (4) İşverenin ( ) yukar ıdaki f ıkralara ayk ırı hareket etmesi hâlinde i şçinin bir y ıllık ücret tutar ından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir. (5) Sendikal bir nedenle i ş sözleşmesinin feshi hâlinde i şçi, 4857 say ılı Kanunun ( ), 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakk ına sahiptir. İş sözleşmesini n sendikal nedenle feshedildi ğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 say ılı Kanunun 21 inc maddesine göre i şçinin başvurusu, işverenin işe başlatmas ı veya başlatmamas ı şart ına bağlı olmaks ızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak i şçinin işe başlat ılmamas ı hâlinde, ayr ıca 4857 say ılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci f ıkras ında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 say ılı Kanunun yukar ıdaki hükümlerine göre dava açmamas ı ayr ıca sendikal tazminat talebini engellemez. (6) İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildi ği iddias ı ile aç ılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülü ğü işverene aittir. Feshin i şverenin ileri sürdü ğü nedene dayanmad ığını iddia eden i şçi, feshin sendikal nedene dayand ığını ispatla yükümlüdür. (7) Fesih d ışında işverenin sendikal ayr ımc ılık yapt ığı iddias ını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak i şçi sendikal ayr ımc ılık yap ıldığını güçlü biçimde gösteren bir durum u ortaya koydu ğunda, işveren davran ışının nedenini ispat etmekle yükümlü olur. ... 29. Ayn ı Kanun'un " Yetki " kenar ba şlıklı 41. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Kurulu bulundu ğu işkolunda çal ışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunmas ı şart ıyla işçi sendikas ı, toplu iş sözleşmesinin kapsam ına girecek i şyerinde ba şvuru tarihind e çal ışan işçilerin yar ıdan fazlas ının, işletmede ise yüzde k ırkının kendi üyesi bulunmas ı hâlinde bu i şyeri veya i şletme için toplu i ş sözleşmesi yapmaya yetkilidir. (2) İşletme toplu i ş sözleşmeleri için i şyerleri bir bütün olarak dikkate al ınır ve yüzde kırk çoğunluk buna göre hesaplan ır. Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 12(3) İşletmede birden çok sendikan ın yüzde k ırk veya fazla üyesinin olmas ı durumunda başvuru tarihinde en çok üyeye sahip sendika toplu i ş sözleşmesi yapmaya yetkilidir. (4) Bir i şveren sendikas ı, üyesi işverenlere ait i şyeri veya i şyerleri, sendika üyes i olmayan bir i şveren ise kendi i şyeri veya i şyerleri için toplu i ş sözleşmesi yapmaya yetkilidir. ...(7) Bakanl ık, yetkili sendikan ın belirlenmesinde ve istatistiklerin düzenlenmesinde kendisine gönderilen üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yap ılan işçi bildirimlerini esas al ır." 30. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun " Sendikal haklar ın kullan ılmas ının engellenmesi " kenar ba şlıklı 118. maddesi şöyledir: "(1) Bir kimseye kar şı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikan ın faaliyetlerine kat ılmaya veya kat ılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindek i görevinden ayr ılmaya zorlamak amac ıyla, cebir veya tehdit kullanan ki şi, alt ı aydan iki y ıla kadar hapis cezas ı ile cezaland ırılır. (2) Cebir veya tehdit kullan ılarak ya da hukuka ayk ırı başka bir davran ışla bi r sendikan ın faaliyetlerinin engellenmesi hâlinde, bir y ıldan üç y ıla kadar hapis cezas ına hükmolunur." B. Yarg ıtay Kararlar ı 31. Yarg ıtay 18. Ceza Dairesinin 5/11/2015 tarihli ve E.2015/16809, K.2015/10352 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...AİHM'nin önceki paragraflarda yer alan kararlar ındaki [Ezelin/Fransa, B. No: 11800/85, 26/4/1991; Kaya ve Seyhan/Türkiye, B. No: 30946/04, 15/12/2009 ; Karaçay/Türkiye, B. No: 6615/03, 27/6/2007] özgürlükçü yakla şımın, belirtilen hakka suç oluşturan eylemlerle müdahalelere ili şkin ceza soru şturma ve kovu şturmalar ına da yans ıtılmas ı gerekmektedir. Böylece, hem kanuni ve me şru amaçla hem de suç olu şturan müdahalelerle kullan ılmas ı engellenen sendika hakk ının (özgürlü ğünün), demokratik bir toplum aç ısından taşıdığı öneme uygun, birbirini tamamlayan ve birbiriyle örtü şen bi r şekilde korunmas ı mümkün olacakt ır. Bu bağlamda an ılan suça ili şkin ceza soru şturma v e kovuşturmalar ında; delillerin, sendika hakk ının (özgürlü ğünün), demokratik bir toplum açısından taşıdığı önem dikkate al ınarak toplanmas ı ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu suç, failin, ma ğduru bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, bir sendikan ın faaliyetlerine kat ılmaya veya kat ılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindek i görevinden ayr ılmaya zorlamak için cebir veya tehdit kullanmas ıyla oluşur. Kanun maddesinde kullan ılan cebir fiziki güç kullan ılmas ı anlam ına gelmekte, tehdit ise manevi cebir niteli ğinde olup ma ğdurun bireysel sendika özgürlü ğünü kullanmas ı yolunda iradesin i sakatlayan, sendikal haklar ını kullanmas ı veya kullanmaya devam etmesi neticesinde kendisinin veya yak ınlar ının bir zarara u ğrat ılacağını bildiren, belirli bir boyuta ula şmış ve kolayca kurtulma olana ğı bulunmayan her türlü davran ıştır. Bu suçun olu şabilmesi için amac ın gerçekle şmesi, ba şka bir anlat ımla kişinin sendikaya üye olmaktan vey a faaliyetlerine kat ılmaktan vazgeçmesi veya sendikadaki görevinden ayr ılmas ı zorunlu değildir. Bu amaçla ma ğdura karşı cebir veya tehdit kullan ılmas ı suçun tamamlanmas ı için yeterlidir. Bu nedenle bu suç bir tehlike suçudur. Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 13İncelenen dosyada, san ığın kat ılan ın işçi olarak çal ıştığı şirketin yetkilisi oldu ğu ve ... Sendikas ına üye olan kat ılana, sendikadan ayr ılmas ı için telkinlerde bulundu ğu, bask ı yaparak üyelikten ayr ılmas ını istediği ve ayr ılmad ığı takdirde i şten ç ıkar ılacağını söyleyerek üzerinde manevi cebir uygulad ığı iddias ı ile dava aç ıldığı, san ığın at ılı suçlamay ı kabul etmedi ği, mahkemece san ığın iddianamede anlat ılan eylemi gerçekleştirdiğine ilişkin kat ılan ın soyut iddialar ı dışında delil bulunmad ığı, tan ıklar [S.Ş], [E.G] , [B.L] ve [H.E] 'nin anlat ımlar ının da iddianamedeki eylemin sübutu için yeterli olmad ığı, zira bu tan ıklar ın kesin kanaat verici anlat ımlarda bulunmad ıklar ı, bu nedenl e şüpheden san ık yararlan ır ilkesi gere ğince san ığın beraatine karar verildi ği, tan ık [E.G] ve [H.E] 'nin san ığın kendilerine sendikadan ayr ılmalar ı yolunda telkinde bulundu ğunu, eğer üyeliklerine devam ederlerse fabrikan ın kapanaca ğını, kendilerinin ve di ğer çal ışanlar ın işten ç ıkar ılacağını söylediğini, ayr ıca sendikadan istifa edenlerin noter masraflar ının işveren taraf ından kar şıland ığını ve kendilerine zam ad ı alt ında bir defal ık ödeme yap ıldığını duyduklar ını, bir süre sonra da i şten ç ıkar ıldıklar ını, tan ık [S.Ş]'nin sanığın kat ılana 'bir kaç yerde ad ın geçiyor topun a ğzındas ın' dediğini duydu ğunu, sendika il temsilcisi olan tan ık [B.L] 'nin kat ılan ve arkada şlar ının sendikadan ayr ılmalar ı konusund a işyeri taraf ından bask ı yap ıldığını kendisine söylediklerini ve halen i şyerinde çal ışan sendikal ı işçilerden de benzer şikayetleri ald ıklar ını beyan etti ği, dinlenen di ğer tan ıklar ın ise san ığın sendikadan ayr ılmas ı hususunda kat ılana bask ı yapt ığına ilişkin bir görgülerinin olmad ığını bildirdikleri anla şılmaktad ır. Kat ılan 2007 y ılında söz konusu şirkette çal ışmaya başlad ığını ve 2012 y ılı May ıs ay ında sendikaya üye oldu ğunu, Eylül ay ında ise bu nedenl e işine son verildi ğini iddia etmekte olup mahkemece kat ılan ın iş sözleşmesinin hangi gerekçe ile feshedildi ği sorulmam ış, kat ılan taraf ından işe iade davas ı aç ılıp aç ılmad ığı araştırılmam ıştır. San ığın aç ıkça sendikal ı işçilere sendikadan ayr ılmalar ı hususunda telkinde bulundu ğunu bildiren tan ık beyanlar ı karşısında kat ılan ın işe iade veya sendikal tazminat davas ı aç ıp açmad ığı araştırılarak, açm ışsa buna ili şkin evrak dosyaya getirtilip deliller bir bütün halinde de ğerlendirilerek, san ığın eyleminin at ılı suçu olu şturup oluşturmad ığının değerlendirilmesi gerekirken, eksik kovu şturma ve yetersiz gerekçe ile beraat karar ı verilmesi, Kanuna ayk ırı ve kat ılan [...] vekilinin temyiz nedenleri yerind e görüldüğünden, tebli ğnameye ayk ırı olarak hükmün bozulmas ına," 32. Yarg ıtay 4. Ceza Dairesinin 14/7/2010 tarihli ve E.2008/15172, K.2010/13889 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...San ıklar ın, yetkilisi olduklar ı [... ] Anonim Şirketi'nde i şçi olarak çal ışmakta olan kat ılan ın ... Sendikas ı'na üye oldu ğunu öğrenmeleri üzerine, 'sendikadan istifa et, yoksa seni işten atar ız' diyerek tehdit etmek şeklinde iddia ve kabul olunan eylemlerinde TCY.n ın 118. maddesinde tan ımlanan 'sendikal haklar ın kullan ılmas ının engellenmesi' suçunun tehdit unsurunun olu ştuğu gözetilmeden mahkumiyeti yerine yaz ılı şekilde beraatlar ına karar verilmesi, Yasaya ayk ırı ve kat ılan ... vekilinin temyiz nedenleri ile tebli ğnamedeki düşünce yerinde görüldü ğünden hükmün bozulmas ına," V.İNCELEME VE GEREKÇE 33. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 34. Başvurucu Sendika; hakk ında şikâyette bulunduklar ı İ.T.nin işçilere yönelik işten ç ıkarma ve çal ışma bar ışının bozulmas ına ilişkin fiilleri ve tehditleri nedeniyle Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 14örgütlenme özgürlü ğünün engellendi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu, 38 ki şinin çal ıştığı Belediyede 27 ki şinin sendikaya üye oldu ğunu, çoğunluk sağlanmas ı üzerine toplu i ş sözleşmesi yapma yetkisinin kazan ıldığını ancak İ.T. taraf ından yap ılan bask ılar sonucu üye say ılar ının 10'a dü ştüğünü ve i şyerinde yetkilerini kaybettiklerini belirtmi ş; hakk ında soruşturma izni verilmedi ğinden İ.T.nin bask ılara devam etti ğini ileri sürmü ştür. Başvurucu; soruşturma izni verilmemesi nedeniyle Anayasa ve uluslararas ı sözleşmelerle güvence alt ına alınan sendikaya üye olma, sendikal haklardan yararlanma ve örgütlenme ile adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 35. Başvurucu; İ.T.nin sendikal ı işçileri yan ına çağırıp sendikal ı olup olmad ıklar ını sorduğunu, sendika üyesi olmu şlarsa derhâl istifa etmelerini istedi ğini, aksi takdirde işyerlerinin ve görevlerinin de ğiştirileceğini, nihayetinde i ş akitlerinin feshedilece ğini bildirdiğini öne sürmü ştür. Başvurucu, an ılan kişinin baz ı işçilerin e-devlet şifrelerini alarak kendisinin i şçileri bizzat üyelikten ç ıkard ığını belirtmiştir. Ayr ıca işyeri temsilcilerinin ve iki kişinin sendikal ı olmalar ı nedeniyle i şten ç ıkar ıldığını, bu kişilerin işe iade davas ı açt ığını, işyeri temsilcilerinin i şe iade davas ının kabul edildi ğini ve davan ın temyiz a şamas ında olduğunu, diğer davalar ın ise derdest oldu ğunu ifade etmi ştir. Başvurucu, Belediyenin toplu iş sözleşmesi imzalamamas ı üzerine sözle şmenin YHK'ya gönderildi ğini ve Belediyenin bu karar ın iptali talebiyle dava açt ığını belirtmiştir. B. Değerlendirme 36. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Abbas Akçay ve di ğerleri , B. No: 2015/2790, 23/5/2018, 26). Ba şvurucu Sendikan ın iddialar ının özünün sendikal ı işçilere bask ı kurularak i şyerinde Sendikan ın çoğunluğu kaybetmesine, örgütlenmesinin engellenmesine ve ilgili ki şi hakk ında soruşturma izni verilmemesine ili şkin olduğu anlaşıldığından iddialar ının bir bütün olarak sendika hakk ı kapsam ında incelenmesi gerektiği değerlendirilmi ştir. 37. Anayasa n ın Sendika kurma hakk ı kenar ba şlıklı 51. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Çal ışanlar ve i şverenler, üyelerinin çal ışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak v e menfaatlerini korumak ve geli ştirmek için önceden izin almaks ızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklar ına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayr ılmaya zorlanamaz. Sendika kurma hakk ı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile ba şkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebepleriyle ve kanunla s ınırlanabilir. Sendika kurma hakk ının kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 38. 30/3/2011 tariihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 46. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına göre bir ki şinin Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunma hakk ına sahip olabilmesi için üç temel ko şulun birlikte gerçekle şmesi gerekmektedir. Bu ko şullar; şikâyet konusu edilen ve ihlale yol açt ığı Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 15ileri sürülen kamu gücünün i şlemi, eylemi ya da ihmalinden dolay ı başvurucunun güncel bir hakk ının ihlal edilmesi , bu ihlalden ba şvurucunun kişisel olarak ve doğrudan etkilenmi ş olmas ıdır (benzer yöndeki karar için bkz. Onur Doğanay , B. No: 2013/1977, 9/1/2014, 42). Bu koşullar ın birlikte gerçekle şmesi durumunda Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak koruma alan ı kapsam ındaki bir hakk ının ihlali iddias ında bulunan gerçek ki şilerin ya da özel hukuk tüzel ki şilerinin ma ğdur s ıfat ını haiz oldu ğu, dolay ısıyla bireysel ba şvuru ehliyetinin bulundu ğu kabul edilmektedir ( Türkiye Büro Bankac ılık ve Sigortac ılık Hizmet Kolu Kamu Görevlileri Sendikas ı, B. No: 2017/17837, 19/4/2018, 34). 39. Öte yandan bir ba şvurunun kabul edilebilmesi için ba şvurucunun sadece ma ğdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmay ıp ihlalden do ğrudan etkilendi ğini yani ma ğdur olduğunu göstermesi veya ma ğdur olduğu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla ma ğdur olduğu zann ı veya şüphesi de ma ğdurluk statüsünün varl ığı için yeterli değildir ( Onur Do ğanay , 45; Türkiye Büro Bankac ılık ve Sigortac ılık Hizmet Kolu Kamu Görevlileri Sendikas ı, 35). 40. Hukukumuzda özel hukuk tüzel ki şilerinden biri olan sendikalar ın 6216 say ılı Kanun un 46. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca sadece sendika tüzel ki şiliğine ait haklar ın ihlal edildi ği gerekçesiyle bireysel ba şvuruda bulunabilecekleri öngörülmü ştür. Bu itibarla sendikalar ın doğrudan kendi tüzel ki şiliğinin hak ve menfaatlerini etkileyen i şlem, eylem ya da uygulamalarla ilgili olarak ortaya ç ıkan hak ihlali iddialar ıyla bireysel ba şvuruda bulunabilecekleri, bir ba şka ifadeyle böyle bir ba şvuruda ma ğdur statüsünü haiz olduklar ı hususunda tereddüt bulunmamaktad ır (Türkiye Büro Bankac ılık ve Sigortac ılık Hizmet Kolu Kamu Görevlileri Sendikas ı, 36). 41. Somut olayda ba şvurucu Sendikan ın doğrudan kendisine yönelik müdahale söz konusu de ğildir. Bununla birlikte Sendikan ın üyelerinin ve özellikle i şyeri temsilcisinin i ş akdine son verilmesi sonucu toplu i ş sözleşmesi akdetme yetkisinin etkilendi ği görülmektedir. Bu durumda Sendikan ın mağdur statüsünün bulundu ğu kabul edilmelidir. 42. Bu çerçevede aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 43. Demokrasilerde vatanda şlar ın bir araya gelerek ortak amaçlar ı izleyebilece ği örgütlerin varl ığı sağlıklı toplumun önemli bir bile şenidir. Ayr ıca böyle bir örgüt , devlet taraf ından sayg ı gösterilmesi ve korunmas ı gereken temel haklara sahiptir. İstihdam alan ında kendi üyelerinin menfaatlerinin korunmas ını amaçlayan örgütler olan sendikalar, bireyleri n kendi menfaatlerini korumak için kolektif olu şumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürlüğü olan örgütlenme özgürlü ğünün önemli bir parças ıdır. Sendika hakk ı da çal ışanlar ın bireysel ve ortak ç ıkarlar ını korumak amac ıyla bir araya gelerek örgütlenebilme serbestisini gerektirmekte ve bu niteli ğiyle bağıms ız bir hak de ğil örgütlenme özgürlü ğünün bir şekli veya özel bir yönü olarak görülmektedir ( Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, 75; Tayfun Cengiz , B. No: 2013/8463, 18/9/2014, 31, 32, Abbas Akçay ve di ğerleri, 29). Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 1644. Kişiler kendi istedikleri şekilde sendika kurmakta veya kendi istedikleri bir sendikaya üye olmakta özgür olmal ıdır. Anayasa'n ın 51. maddesi, çal ışanlar ın sendikalara "serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklar ına sahip" olduğunu ve hiç kimsenin " bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayr ılmaya zorlanamayaca ğı"nı ifade etmiştir. Diğer yandan Anayasa'n ın 51. maddesinin metninde yer alan çal ışanlar... üyelerinin menfaatlerini korumak için ibaresi, üyelerin mesleki menfaatlerini korumak için gerçekleştirecekleri sendikal faaliyetlerinin Anayasa taraf ından korundu ğunu aç ıkça ortaya koymaktad ır (Kristal-İş Sendikas ı [GK], B. No: 2014/12166, 2/7/2015, 54). 45. Devletin bireylerin sendikaya üye olma özgürlü ğüne ve di ğer sendikal haklara müdahale etmemeye yönelik negatif yükümlülü ğünün yan ı sıra söz konusu haktan etkili bir şekilde yararlanmay ı güvence alt ına almaya yönelik pozitif yükümlülükleri de bulunmaktad ır. Devletin bireylerin ve sendikalar ın haklar ını işverenlere kar şı güvence alt ına alma pozitif yükümlülü ğü söz konusu olup bu yükümlülük etkili bir yarg ısal sistem kurma ödevini de içerir ( Abbas Akçay ve di ğerleri , 32). 46. Sendika hakk ının devlete yükledi ği pozitif yükümlülükler, devletin sendikalar ı ve sendika üyelerini üçüncü ki şilerin ve özellikle i şverenin bask ısına karşı koruma ödevini de içermekte olup koruyucu ve düzeltici tedbirler al ınmas ını gerektirebilmektedir. Devletin sendikalar ın ve üyelerinin sendikal faaliyette bulunma haklar ını kullanmalar ını engelleyici davran ışlar ından kaç ınılmas ına yönelik olarak almas ı gereken tedbirlerin cayd ırıcı nitelik taşımas ı gerekir. Bu ba ğlamda devletin, çal ışanlar ı üçüncü ki şilerin müdahalelerine kar şı koruyucu ve müdahale olmas ı durumunda da düzeltici önlem almamas ı veya aç ılan soruşturmalar ın etkisiz kalmas ı da dâhil al ınan önlemlerin yetersiz ve cayd ırıcı bir karakter taşımamas ı durumunda pozitif yükümlülü ğün ihlal edildi ği sonucuna ula şılabilir ( An ıl P ınar ve Ömer Bilge, B. No: 2014/15627, 5/10/2017, 38; Arif Sami Cebeci ve di ğerleri, B. No: 2016/6350, 28/5/2019, 33) . Söz konusu koruma ödevi kapsam ında koruman ın yöntemine ilişkin araçlar ın seçimi hususunda ise kanun koyucunun takdir yetkisinin bulundu ğu kabu l edilmelidir. 47. Devletin sendikal haklar ın korunmas ına ilişkin hukuki çerçeve olu şturma ödevi kapsam ında hangi tedbirlerin al ınacağı konusunda geni ş bir takdir yetkisi bulunsa da her durumda sadece idari ve hukuki yollar olu şturmas ı yeterli bir koruma sa ğlamayabilir. Sendikal faaliyetlerin engellendi ğine ilişkin iddialar yönünden ise devletin söz konusu geni ş takdir yetkisi kapsam ında sendikal faaliyeti ceza kanunlar ında suç olarak düzenlemi ş ise cayd ırıcılığın sağlanmas ı bak ımından pozitif yükümlülükleri çerçevesinde etkili bir soruşturma yap ılmas ını -mutlaka ilgili ki şinin cezaland ırılmas ı anlam ına gelmemek üzere- temin etmesi beklenir. Bu ba ğlamda sendikalar ın faaliyetlerinin haks ız müdahalelere kar şı etkin bir şekilde korunmas ında oluşturulmas ı gereken idari ve adli mekanizmalardan biri olarak ceza hukuku araçlar ından yararlan ılmas ının önemli bir koruma sa ğlayacağı kuşkusuzdur (benzer yöndeki karar için bkz. Abdulvahap Ta şkın, B. No: 2015/16840, 24/5/2018, 49) . 48. Bu çerçevede bir sendikan ın toplu i ş sözleşmesi yapabilmek için yetki elde edebilmesinde ana faktör olan o i şyerindeki üye say ısını doğrudan etkileyen ve üyelerine yönelik y ıldırma ve bask ı fiillerinin etkili şekilde soru şturulmamas ının sendika tüzel kişiliğinin faaliyetlerini yürütmesi önünde aç ık bir engel te şkil ettiği kabul edilmelidir. Suç işlenmesi suretiyle sendika hakk ına yap ılan müdahalelerde yetkili makamlar ın etkili ve özenli bir soruşturma yürütmesi gerekmektedir. Yetkili makamlarca gösterilecek özenin derecesi Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 17somut olay ın öznel ve nesnel ko şullar ı dikkate al ınarak belirlenmelidir. Müdahalenin suç oluşturduğu durumlarda devletin pozitif yükümlülü ğü, usule ili şkin olup sonuç yükümlülü ğü değildir. Bu nedenle ceza soru şturmas ının ve kovu şturmas ının mahkûmiyetle sonuçlanmam ış olmas ı tek başına pozitif yükümlülü ğün ihlali anlam ına gelmez (mülkiyet hakk ı yönünden bkz. Abdulvahap Ta şkın, 51). b. Somut Olay ın Değerlendirilmesi 49. Somut olaydaki uyu şmazl ık; başvurucu Sendikaya üye i şçilerin sendik a üyeliğinden ayr ılmalar ı için İ.T. taraf ından bask ı yap ıldığı, işçilerin görev yerlerinin değiştirildiği ya da i ş akitlerinin feshedildi ği iddialar ıyla Başsavc ılığa yap ılan şikâyetin idarece soru şturma izni verilmemesi nedeniyle sonuçsuz kalmas ına ilişkindir. Ba şvuru konusu olay bak ımından önem ta şıyan husus, ba şvurucunun ve baz ı işçilerin sendikal faaliyetlerin engellenmesine ili şkin olarak yapt ıklar ı şikâyet üzerine ilgili mercilerce etkili şekilde yarg ısal bir inceleme yap ılıp yap ılmad ığının, özellikle soru şturma ve kovu şturm a mercilerinin kararlar ının konuyla ilgili ve yeterli gerekçe içerip içermedi ğinin tespitidir (i şe iade davas ına ilişkin olarak bkz. An ıl P ınar ve Ömer Bilge, 44). 50. Mevcut ba şvuruda ba şvurucu Sendika baz ı olgulara dayanarak üyelerini üyelikten ayr ılmaya zorlad ığı iddias ıyla İ.T. hakk ında Başsavc ılığa şikâyette bulunmuştur. Başvurucu, iddialar ını işyeri temsilcisi ile iki i şçinin iş akitlerinin feshedilmesine giden süreçte sendika üyesi i şçilere yap ılan y ıldırmaya dönük uygulamalara ve di ğer işçilerin bu husustaki ifadelerine dayand ırmaktad ır. Kaymakaml ık taraf ından soru şturma izni verilmemesi karar ında, ilçe s ınırlar ının yasal düzenleme nedeniyle geni şlediği, mücavir alanda görevlendirmelerin sendika üyeleriyle s ınırlı olmad ığı, görevlendirmelerde kam u yarar ı ve hizmetin gere ği ilkelerinin gözetilmedi ği yönünde bir delilin bulunmad ığı gerekçe olarak gösterilmi ş; Belediye taraf ından yap ılan iş ve işlemlerin sendikal haklar ın kullan ılmas ını engellemek olarak de ğerlendirilemeyece ği belirtilmi ştir (bkz. 22, 23). Bölge İdare Mahkemesi de ayn ı gerekçelerle ba şvurucu Sendikan ın itiraz ını reddetmi ştir (bkz. 25). 51. Sendika hakk ı, çal ışanlar ın özgürce sendika kurabilmesini, kendi özgür iradeleriyle herhangi bir kayg ı taşımadan sendikaya üye olabilmesini ve sendikal faaliyette bulunabilmesini gerektirmektedir. Bu ba ğlamda 6356 say ılı Kanun un 25. maddesi i şçilerin sendikal faaliyetlerine önemli güvenceler sa ğlamaktad ır. An ılan madde kapsam ında işçileri n sendikal faaliyette bulunmalar ından dolay ı işten ç ıkar ılmalar ı veya farkl ı işleme tabi tutulmalar ı yasaklanm ıştır. An ılan Kanun'un 78. maddesinde kanuna ayk ırı olarak üye kaydedenler, üye kalmaya veya üyelikten ayr ılmaya zorlayanlar yönünden idari para cezas ı yapt ırımı öngörülmek suretiyle sendikal haklar koruma alt ına al ınmaya çal ışılm ıştır. Dolay ısıyla devletin, cayd ırıcılığın sağlanmas ı amac ıyla cezai yapt ırım da dâhil olmak üzere yasal düzeyde bir dizi tedbir ald ığı görülmektedir. Ba şvurucunun al ınan tedbirlerin yetersizliğiyle ilgili bir iddias ı bulunmay ıp as ıl şikâyeti bu tedbirlerin etkili bir biçimde işletilmemesine yöneliktir. 52. Bu çerçevede devletin üzerine dü şen, sendikal faaliyetlerin engellenmesi suçunun pozitif yükümlülü ğünün bir gere ği olarak etkin bir şekilde soru şturulmas ını ve gerekirse kovu şturma yap ılmas ını temin etmektir. Somut olayda Ba şsavc ılık, başvurucu Sendika ile Belediyenin Sendikaya üye i şçilerinin şikâyeti üzerine soru şturma başlatm ıştır. Başkan Yard ımc ısı İ.T.nin baz ı işçilerin e-devlet şifrelerini alarak onlar ı sendika üyeli ğinden çıkard ığı, Sendikadan ayr ılmayan baz ı işçilerin görev yerlerini de ğiştirdiği yönünde ifadeler mevcuttur. Ş.Ö.nün açt ığı işe iade davas ı sonucunda sendikal nedenlerle i ş akdinin Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 18feshedildi ği tespit edildi ği gibi diğer iki işçinin açt ığı davalarda da -her ne kadar davalar bireysel ba şvuru tarihinden sonraki tarihlerde kesinle şmiş ise de- ayn ı yönde tespitle r yap ılm ıştır. Belirtilen hususlar, mü ştekilerin ve tan ıklar ın İ.T.nin odas ında geçen konuşmalara ili şkin beyanlar ı ve Kaymakaml ık taraf ından soru şturma izni verilmemesine ilişkin karar ile Bölge İdare Mahkemesi karar ının gerekçeleri birlikte ele al ındığında soruşturma izni verilmemesinin ve buna yönelik itiraz ın reddine ili şkin karar ın sendik a hakk ının devlete yükledi ği pozitif yükümlülüklere uygun davran ıldığını gösterecek özende ilgili ve yeterli gerekçe içermedi ği değerlendirilmi ştir. Bu hâliyle kamu makamlar ının soruşturmay ı yürütüş biçimlerinin sendika özgürlü ğüne yönelik müdahaleler bak ımından cayd ırıcılığı sağlayacak nitelikte olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 53. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 51. maddesinde güvence alt ına al ınan sendika hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 54. 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 55. Başvurucu, ihlal tespiti ile yarg ılaman ın yenilenmesini ve soru şturman ın yeniden açılarak ilgili ki şi hakk ında kamu davas ı aç ılmas ını talep etmi ştir. Başvurucu tazminat talebinde bulunmam ıştır. 56. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 57. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural, mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 1958.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 59.İncelenen ba şvuruda sendika hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin idarenin soru şturma izni verilmemesi yönündeki i şleminde n kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte mahkeme de ihlali giderememi ştir. 60. Bu durumda sendika hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Edirne Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 61. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Sendika hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 51. maddesinde güvence alt ına al ınan sendika hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin sendika hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Edirne Bölge İdare Mahkemesine (M.Y.K. Esas No: 2016/66, M.Y.K. Karar No: 2016/85) GÖNDER İLMESİNE, D. 239,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.239,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, Başvuru Numaras ı: 2016/14475 Karar Tarihi : 30/9/2020 20E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 30/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI