TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ YİĞİT BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/67924) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Bar ış YİĞİT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklaman ın hukuki olmamas ı ve tutuklulu ğun devam ı kararlar ının tebliğ edilmemesi nedeniy
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ YİĞİT BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/67924) Karar Tarihi: 7/9/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Bar ış YİĞİT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; tutuklaman ın hukuki olmamas ı ve tutuklulu ğun devam ı kararlar ının tebliğ edilmemesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının, mal varl ığına el koyma nedeniyle mülkiyet hakk ının, konutta yap ılan arama i şlemleri nedeniyle özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının, avukatla belli bir süre görü ştürülmeme ve soru şturma dosyas ında kısıtlama getirilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının, el konulan bilgisayar ın imaj ının kendisine verilmemesi sonras ında bilgisayar içinde yer alan doktora tezini üniversiteye teslim edememe nedeniyle e ğitim hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/12/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 2III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu 1981 y ılında Ordu'nun Ünye ilçesinde do ğmuştur. Başvuruya konu olaylar öncesinde Cumhuriyet savc ısı olarak görev yapmaktad ır. A. Bireysel Ba şvurudan Önceki Geli şmeler 10. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ıştır. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun y ıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu değerlendirmi ştir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 11. 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar verilmi ş ve OHAL uygulamas ı 8/7/2018 tarihinde ülke genelinde sona ermi ştir. Darbe teşebbüsü s ıras ında ve sonras ında ülke genelinde darbe giri şimiyle ba ğlant ılı ya da do ğrudan darbe giri şimiyle ba ğlant ılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlar ındaki örgütlenmesinin yan ı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkl ı alanlardaki yap ılanmas ına yönelik olarak Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ı taraf ından soru şturmalar yürütülmü ş; çok say ıda kişi hakk ında gözalt ı ve tutuklama tedbirleri uygulanm ıştır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 12). 12. Başvurucu, FETÖ/PDY'ye yönelik soru şturmalar kapsam ında 17/7/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ış; 18/7/2016 tarihinde ise tutuklanm ıştır. Başvurucu hakk ında yap ılan soruşturma kapsam ında Bilecik Sulh Ceza Hâkimli ğinin 16/7/2016 ve 19/7/2016 tarihli kararlar ı ile başvurucunun i şyerindeki odas ında bir kez, konutunda iki kez arama yap ılm ış; yap ılan aramalar kapsam ında başvurucunun i şyerindeki bilgisayar ına soruşturma kapsam ında 16/7/2016 tarihinde hâkim karar ı ile el konulmu ştur. 13. Başvurucu, Bilecik Cumhuriyet savc ısı olarak görev yapmaktayken Hâkimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu (HSYK) İkinci Dairesinin 16/7/2016 tarihli karar ı ile görevden uzaklaştırılm ış ve 24/8/2016 tarihinde meslekten ihraç edilmi ştir. 14. Başvurucu, hakk ındaki suç soru şturmas ını yürüten Cumhuriyet savc ılığı makam ına hitaben yazm ış olduğu bir dilekçeyle, el konulan bilgisayar ında doktora tez çal ışmas ının kay ıtlı olduğunu belirtmi ş; tezini teslim edebilmesi için el konula n bilgisayar ının imaj ının ç ıkart ılarak taraf ına verilmesini talep etmi ştir. Başvurucu yazm ış olduğu ilgili dilekçeye olumlu yahut olumsuz bir yan ıt verilmedi ğini belirtmektedir. 15. Başvurucu 15/12/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. B. Bireysel Ba şvurudan Sonraki Geli şmeler 16. Soruşturma kapsam ında İstanbul Cumhuriyet Savc ılığının 15/5/2017 tarihli iddianamesi ile ba şvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan kamu davas ı açılm ıştır. Yap ılan yarg ılama sonunda İstanbul 24. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 328/11/2017 tarihli karar ile ba şvurucunun ByLock isimli haberle şme ve ileti şim program ını farkl ı tarihlerde ve sistematik olarak kullanm ış olduğunu belirterek ba şvurucu hakk ında silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan 7 y ıl 6 ay hapis cezas ına hükmetmi ştir. Başvurucunun istinaf isteminin reddine karar verilmi şse de mahkûmiyet karar ı Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/5/2019 tarihli karar ı ile bozulmu ştur. 17.İlk derece mahkemesi taraf ından bozmadan sonra yarg ılamaya devam olunmu ş ve bozmadan sonra yap ılan ilk celsede -12/9/2019 tarihinde- ba şvurucunun tahliyesine kara r verilmiştir. İnceleme tarihi itibar ıyla yarg ılama ilk derece a şamas ındad ır. 18. Anayasa Mahkemesi Bölümler Ba şraportörlü ğü taraf ından ba şvurucu hakk ındaki yarg ılaman ın devam etti ği Mahkemeye 2/9/2020 tarihinde bir yaz ı yaz ılm ıştır. Yaz ıda; başvurucunun ceza soru şturmas ı kapsam ında el konulan bilgisayar ında doktora tezinin bulundu ğu, bila tarihli dilekçeleri ile bu tez çal ışmas ının veya bilgisayar imaj ının kendisine teslim edilmesini istedi ği belirtilerek ba şvurucunun ilgili dilekçeleri hakk ında işlem yap ılıp yap ılmad ığı hususunda bilgi talep edilmi ştir. 19. Mahkeme göndermi ş olduğu 7/9/2020 tarihli cevap yaz ısında; 28/11/2017 tarihli k ısa kararda ba şvurucuya ait dijital materyallerin incelemesi bittikten sonra iadesine karar verildi ğini, Yarg ıtay ın 20/5/2019 tarihli bozma karar ının ard ından başvurucuya ait dijital materyallerin teslimine ili şkin olumlu bir karar verilmedi ğini ve tezinin kendisine teslim edilmedi ğini belirtmi ştir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Kanun 20. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlar ında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma " başlıklı 134. maddesi şöyledir: "(1) Bir suç dolay ısıyla yap ılan soruşturmada, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varl ığı ve başka surette delil elde etme imkân ının bulunmamas ı halinde, hâkim veya gecikmesinde sak ınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savc ısı taraf ından şüphelinin kulland ığı bilgisayar ve bilgisayar programlar ı ile bilgisayar kütüklerinde arama yap ılmas ına, bilgisayar kay ıtlar ından kopya ç ıkar ılmas ına, bu kay ıtlar ın çözülerek metin hâline getirilmesine ( ) karar verilir. (Ek üç cümle: 25/7/2018-7145/16 md.) Cumhuriy e savc ısı taraf ından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onay ına sunulur. Hâkim karar ını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolmas ı veya hâkim taraf ından aksine karar verilmesi hâlinde ç ıkar ılan kopyalar ve çözümü yap ılan metinler derhâl imha edilir. (2) Bilgisayar, bilgisayar programlar ı ve bilgisayar kütüklerine şifreni n çözülememesinden dolay ı girilememesi veya gizlenmi ş bilgilere ula şılamamas ı ya da işlemin uzun sürecek olmas ı halinde çözümün yap ılabilmesi ve gerekli kopyalar ın al ınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Şifrenin çözümünün yap ılmas ı ve gerekli kopyalar ın alınmas ı halinde, elkonulan cihazlar gecikme olmaks ızın iade edilir. (3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma i şlemi s ıras ında, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yap ılır. Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 4(4) Üçüncü f ıkraya göre al ınan yedekten bir kopya ç ıkar ılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutana ğa geçirilerek imza alt ına al ınır. (5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaks ızın da, sistemdeki verilerin tamam ının veya bir k ısm ının kopyas ı al ınabilir. Kopyas ı al ınan veriler kâ ğıda yazd ırılarak, bu husus tutana ğa kaydedilir ve ilgililer taraf ından imza alt ına al ınır. " 21. 27/7/2016 tarihli ve 668 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınmas ı Gereke n Tedbirler ile Baz ı Kurum ve Kurulu şlara Dair Düzenleme Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (668 say ılı KHK) "Soruşturma ve Kovu şturma İşlemleri" başlıklı 3. maddesinin birinci f ıkras ının (j) bendi şöyledir: "5271 say ılı Kanunun 134 üncü maddesi uyar ınca bilgisayarlarda, bilgisaya r programlar ında ve kütüklerinde yap ılacak arama, kopyalama ve elkoyma i şlemlerine, gecikmesinde sak ınca bulunan hallerde Cumhuriyet savc ısı taraf ından da karar verilebilir. Bu karar, be ş gün içinde görevli hâkimin onay ına sunulur. Hâkim, karar ını elkoymada n itibaren on gün içinde aç ıklar; aksi halde elkoyma kendili ğinden kalkar. Kopyalama v e yedekleme i şleminin uzun sürecek olmas ı halinde bu araç ve gereçlere elkonulabilir. İşlemlerin tamamlanmas ı üzerine elkonulan cihazlar gecikme olmaks ızın iade edilir." B. Yönetmelik 22. 1/6/2005 tarihinde Resmî Gazete'de yay ımlanan Adli Önlem ve Aramalar ı Yönetmeli ği'nin "Bilgisayarlarda, bilgisayar programlar ında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma" kenar başlıklı 17. maddesi şöyledir: "Bir suç dolay ısıyla yap ılan soruşturmada, ba şka surette delil elde etme imkân ının bulunmamas ı hâlinde, Cumhuriyet savc ısının istemi üzerine şüphelinin kulland ığı bilgisayar ve bilgisayar programlar ı ile bilgisayar kütüklerinde arama yap ılmas ına, bilgisayar kay ıtlar ından kopya ç ıkar ılmas ına, bu kay ıtlar ın çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim taraf ından karar verilir. Bilgisayar, bilgisayar programlar ı ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolay ı girilememesi veya gizlenmi ş bilgilere ula şılamamas ı hâlinde çözümün yap ılabilmesi ve gerekli kopyalar ın al ınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Şifrenin çözümünün yap ılmas ı ve gerekli kopyalar ın al ınmas ı hâlinde, elkonulan cihazlar gecikme olmaks ızın iade edilir. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma i şlemi s ıras ında, sistemdeki bütü n verilerin yedeklemesi yap ılır. Bu işlem, bilgisayar a ğlar ı ve diğer uzak bilgisayar kütükler i ile ç ıkar ılabilir donan ımlar ı hakk ında da uygulan ır. İstemesi hâlinde, bu yedekten elektronik ortamda bir kopya ç ıkar ılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutana ğa geçirilerek imza alt ına al ınır. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaks ızın da, sistemdeki verilerin tamam ının veya bir k ısm ının kopyas ı al ınabilir. Kopyas ı al ınan verilerin mahiyeti hakk ında tutanak tanzim edilir ve ilgililer taraf ından imza alt ına al ınır. Bu tutana ğın bir sureti de ilgiliye verilir." V. İNCELEME VE GEREKÇE 23. Mahkemenin 7/9/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 5A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 24. Başvurucu bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 25. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Eğitim Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 26. Başvurucu; 9 Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesinde doktora ö ğrencisi olduğunu, eğitiminde tez sunumu a şamas ına geldiğini belirtmektedir. Hakk ında yürütülen soruşturma kapsam ında 17/7/2016 tarihinde i şyerinde yap ılan arama sonucunda el konula n bilgisayar ında doktora tezinin oldu ğunu, 2016 y ılının Aral ık ay ında doktora tezini e ğitim gördüğü Üniversiteye teslim etmesi gerekti ğini belirten ba şvurucu, bu amaçla soru şturmay ı yürüten makamdan 7/11/2016 dilekçe ile el konulan bilgisayar ının imaj ının ç ıkart ılarak kendisine verilmesini talep etti ğini ifade etmektedir. Bilgisayar ın imaj ını alamad ığı için 5/12/2016 tarihli dilekçe ile e ğitimini dondurma talebinde bulundu ğunu beyan eden başvurucu, eğitim hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. 27. Bakanl ık görüşünde, öncelikle ba şvurucunun şikâyetinin konu bak ımından eğitim hakk ı kapsam ında kalmad ığı belirtilmektedir. Esasa ili şkin olarak ise ba şvurucunun ceza infaz kurumunda bulundu ğuna dikkat çeken Bakanl ık, Anayasa'n ın 13. maddesinde öngörülen s ınırlaman ın hudutlar ı çizilirken mahpuslar için ceza infaz kurumunda bulunman ın doğal ve kaç ınılmaz sonuçlar ının dikkate al ınmas ı gerektiğini savunmaktad ır. Bakanl ık gerek Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) gerekse Anayasa Mahkemesi kararlar ı ile eğitim hakk ının s ınırsız bir hak olmad ığının, eğitimin derecesi ile e ğitim hakk ının korumas ı aras ında ters orant ı bulunduğunun belirtildi ğini ifade etmektedir. Dijital delillerin incelemesinin henü z sona ermedi ğine işaret eden Bakanl ık, başarısız darbe giri şiminin ard ından binlerce ki şi hakk ında soruşturma ve kovu şturman ın devam etti ğini vurgulayarak incelemeleri yürüten kurumlarda ya şanan iş yoğunluğunun ve personel say ısındaki azalman ın nazara al ınmas ı gerektiğine işaret etmektedir. Söz konusu müdahalenin kamu düzeninin korunmas ı ve suç işlenmesinin önlenmesi me şru amac ı ile gerçekle ştiğini, başvurucunun e ğitimini belirli bir sürede tamamlamak gibi bir zorunlulu ğunun oldu ğunu ve el konulan bilgisayarda tez çal ışmas ının yer ald ığına ilişkin ispata yarar herhangi bir veri sunmad ığını belirten Bakanl ık yine başvurucunun 5/12/2016 tarihinde e ğitimine ara vermek için dilekçe verdi ğini, söz konusu dilekçe nazara al ınarak 2016-2017 e ğitim öğretim y ılında kayd ının donduruldu ğunu ancak ba şvurucunun bu sürenin akabinde mazeret hâlinin devam ına ilişkin bir ba şvuruda bulunmad ığı gibi öğrenimine devam etmek için kay ıt da yenilemedi ğini, bu hâliyle kayd ının silinmesine kendisinin sebebiyet verdi ğini ileri sürmektedir. Tüm bu aç ıklamalar ışığında başvurucunun e ğitim hakk ının ihlaline ili şkin şikâyetinin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı sebebi ile kabul edilemez oldu ğunu dikkat çeken Bakanl ık esas incelemesi yönünden ise eğitim hakk ının ihlal edilmedi ğini savunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 62. Değerlendirme a. Uygulanabilirlik Yönünden 28. Anayasa Mahkemesi, önceki kararlar ında eğitim hakk ının yüksek ö ğrenim seviyesini de kapsad ığına (Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 28; Şehmus Altuğrul, B. No: 2017/38317, 13/1/202, 40-42 ), belli bir zamanda mevcut olan e ğitim kurumlar ına etkili bir biçimde eri şimin sağlanmas ını güvence alt ına ald ığına (Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri , B. No: 2013/583, 10/12/2014, 68) ve kamu otoritelerine bireyin e ğitim ve öğrenim almas ını engellememe şeklinde bir negatif ödev yükledi ğine ( Adem Öğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527, 22/11/2017, 44; Yüksel Baran, B. No: 2012/782, 26/6/2014, 36) karar vermi ştir. 29. Yüksek ö ğretimde ilerlenebilecek en yüksek seviyeli akademik derece doktorad ır. Doktora sonras ında al ınan unvanlar ki şinin akademik derecesini de ğil akademik unvan ını niteler. Bu ba ğlamda, ba şvurucunun mevcut bulunan bir e ğitim kurumunda doktora öğrencisi statüsü ile e ğitim almakta oldu ğu anlaşılmakla ba şvurunun eğitim hakk ı kapsam ında incelenebilir nitelikte oldu ğu değerlendirilmektedir. b. Kabul Edilebilirlik Yönünden 30. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan eğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. c. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 31. Koruma tedbirleri; soru şturma ve kovu şturma sürecinde bir temel hakk ı hükmün kesinleşmesinden önce k ısıtlayan, geçici, gecikemez ve kural olarak hâkim karar ını gerektiren tedbirlerdir. Ba şlıca iki amac ı sağlamak üzere koruma tedbirlerine kara r verilmektedir. Bu amaçlardan ilki daha sonra tesis edilecek hükmün kâ ğıt üstünde kalmas ına engel olmak yani hükmün infaz edilebilirli ğini sağlamak, ikincisi ise maddi gerçe ğin ortaya çıkmas ını temin etmektir. Koruma tedbiri kararlar ının kişilerin bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ından bir veya daha fazlas ının ihlal edilmesi sonucunu do ğurmas ı mümkündür ( Hülya Kar [GK], B. No: 2015/20360, 7/2/2019, 17). 32. Başvuruya konu koruma tedbiri el koyma olup ba şvurucunun doktora tezinin kay ıtlı olduğu bilgisayar ına hâkim karar ı ile el konulmu ştur. Dolay ısıyla başvuruya konu tedbirin uygulanmas ı sonucunda ba şvurucunun e ğitim hakk ına müdahalede bulunulmu ştur. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 33. Anayasa'n ın 42. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: "Kimse, e ğitim ve öğrenim hakk ından yoksun b ırak ılamaz. Öğrenim hakk ının kapsam ı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 734. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 35. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 42. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. 36. Bu sebeple s ınırlaman ın Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedene dayanma ve demokratik toplum düzeni ile ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. İlk olarak mevcut müdahalenin kanunilik ko şulunu taşıyıp taşımad ığı incelenecektir. (1) Kanunilik ve Me şru Amaç 37. Söz konusu tedbirin kanuni bir dayana ğının olduğu (bkz. 20-22) konusunda bir tereddüt yoktur. Ba şvurucunun bilgisayar ına el konulmas ı başvurucu hakk ında yürütülen soruşturma kapsam ında tesis edilen i şlemlerden olup bu yolla maddi gerçe ğin süratle ortaya çıkar ılmas ının amaçland ığı anlaşılmaktad ır. (2) Ölçülülük (a) Genel İlkeler 38. Anayasa'n ın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden olu şmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin amac ı gerçekleştirmeye elveri şli olmas ını, gereklilik amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğ erleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 38; Şehmus Altu ğrul, B. No: 2017/38317, 13/1/2021, 49). 39. Koruma tedbirlerinin uygulanmas ı suretiyle ki şilerin anayasal haklar ına yap ılan müdahaleler nedeniyle meydana gelen zararlar ın ağırlığının tespit edilmesi gerekir. Bunun için koruma tedbiri yoluyla yap ılan müdahalelerin sonuçlar ına eğilmek gerekir. Anayasa Mahkemesi olay ın somut ko şullar ında koruma tedbiri nedeniyle u ğran ılan zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır veya aşırı sonuçlara yol aç ıp açmad ığını, ağır sonuçlara yol açm ış ise böyle bir zarar ın kamu makamlar ınca makul bir sürede, uygun yöntem ve vas ıtalarla gideriminin sağlan ıp sağlanmad ığını denetleyecektir ( Hülya Kar , 25). 40. Bu ba ğlamda ilk olarak ba şvuruya konu el koyma koruma tedbirinde oldu ğu gibi tüm koruma tedbirlerinin geçici oldu ğu unutulmamal ıdır (benzer yönde bir değerlendirme için Hülya Kar , 26). Herhangi bir tedbirin ilanihaye veya herhangi bir kriterden ba ğıms ız olarak süreklilik arz eder biçimde uygulanmas ı mümkün de ğildir. Tedbirin geçici olmas ı, tedbirden beklenen amac ın has ıl olmas ını müteakip sonlanaca ğı anlam ına gelir ( Hülya Kar , 26). Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 841. Bununla ba ğlant ılı olarak geçen sürenin uzamas ı nedeniyle koruma tedbirinin anayasal haklar üzerinde giderek a ğırlaşan bir bask ıya neden olaca ğı aç ıktır. Koruma tedbiri süresinin uzamas ı oluşan mağduriyeti art ırıyor, müdahaleden önceki hâle dönülmesini güçleştiriyor veya imkâns ız hâle getiriyorsa koruma tedbiri nedeniyle u ğran ılan zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır olduğu sonucuna var ılabilir ( Hülya Kar , 27). 42. Koruma tedbirinin süresi müdahalenin a ğırlığının tart ılmas ında dikkate al ınmas ı gereken bir faktördür. Bu sebeple bir koruma tedbirinin anayasal bir hakka anl ık olarak m ı müdahalede bulundu ğu yoksa süregelen bir müdahalenin mi söz konusu oldu ğu gözönünde bulundurulacakt ır. Bilhassa süregelen bir koruma tedbirinin durumun gerektirdi ğinden daha uzun sürdü ğünün anla şıldığı durumlarda tedbir nedeniyle müdahale edilen anayasal haklar ın ihlali söz konusu olabilir ( Hülya Kar , 28). 43. Koruma tedbirleri ile anayasal haklara yap ılan müdahalelerin keyfî vey a öngörülemez olmamas ı için baz ı güvenceler sa ğlanmal ıdır (Hülya Kar , 31). Müdahale teşkil eden tedbirlerin özellikle kanun d ışı veya keyfî ya da makul olmayan şekilde uyguland ığına ilişkin savunma ve itirazlar ını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olana ğının kişilere tan ınm ış olmas ı gerekir. Söz konusu usul güvencelerinin mevzuatta yer almamas ı, yer ald ığı hâlde uygulanmamas ı veya etkisizle şmesi koruma tedbirlerinin müdahale etti ği anayasal haklar ı ihlal eder ( Hülya Kar , 32). 44. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru kapsam ında koruma tedbirlerini inceleme bak ımından temel görevi ba şvurucuya kimi usule ili şkin olmak üzere yukar ıda değinilen güvencelerin sa ğlan ıp sağlanmad ığını belirlemekten ibarettir. Di ğer bir deyi şle koruma tedbirlerinin anayasal haklara müdahale etti ği yönündeki şikâyetlerin incelenmesinde Anayasa Mahkemesinin denetiminin oldukça s ınırlı bir alanda gerçekle şeceğini kabul etmek gerekir ( Hülya Kar , 39). (b)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 45. Somut olayda dijital verilere el koyma şeklindeki koruma tedbiri 16/7/2016 tarihinde hâkim karar ı ile verilmi ş olup an ılan tedbire ba şvurulmas ındaki me şru amac ın hakk ında FETÖ/PDY üye olma suçundan soru şturma aç ılm ış bulunan ba şvurucu hakk ındaki suçlamalara ili şkin delillerin toplanmas ı yoluyla maddi gerçe ğin aç ığa ç ıkart ılmas ı olduğu açıktır. 46. El koyma tedbiri, karar ının uyguland ığı tarihte yürürlükte olan ve bilgisayarlarda, bilgisayar programlar ında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koym a usulünü düzenleyen 5271 say ılı Kanun'un 134. maddesine göre yap ılm ıştır. Söz konusu kurala göre el konulan dijital materyalin yede ği ç ıkart ılmal ı ve talebi hâlinde elektroni k ortamda ç ıkart ılacak bir kopyas ı şüpheliye verilmelidir. 47. Kural böyle olmakla birlikte 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde OHAL ilan edilmiş ve 15 Temmuz tarihli darbe te şebbüsünün hemen ard ından Cumhuriyet başsavc ılıklar ı taraf ından aç ılan soruşturmalar kapsam ında çok say ıda kişi hakk ında başta gözalt ı, tutuklama, arama ve elkoyma olmak üzere say ısız koruma tedbiri karar ı al ınm ıştır. OHAL döneminde ba şlatılan soruşturmalar ın say ısal çoklu ğu ve niteliksel a ğırlığı gözönüne alınarak 668 say ılı KHK ç ıkart ılm ıştır. An ılan KHK'n ın bilgisayarlarda, bilgisayar programlar ında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma usulünü düzenleyen 3. maddesinde dijital verilerin kopyalanmas ı ve yedeklenmesi i şleminin uzun sürmesi hâlinde doğrudan dijital materyalin depolanm ış olduğu alete elkonulabilece ği düzenlenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 948. Önemle belirtmek gerekir ki bireysel ba şvuruya konu elkoyma karar ının uyguland ığı tarihte 5271 say ılı Kanun'un 134. maddesinde şüpheliler lehine getirilen güvenceler henüz 668 say ılı OHAL KHK's ı ile k ısıtlanmam ıştı. Bununla birlikte somut olayda ba şvurucunun tezinin kay ıtlı olduğu bilgisayar ına el konuldu ğu s ırada bilgisayard a kay ıtlı verilerin imaj ının ç ıkart ılarak başvurucuya teslim edilmedi ği anlaşılmaktad ır. 49. An ılan koruma tedbirinin icras ının ard ından 7/11/2016 tarihinde ba şvurucu taraf ından soru şturma makam ından doktora tezinin kay ıtlı olduğu hususu aç ıkça belirtilerek bilgisayar ın imaj ının ç ıkart ılmas ı ve bir kopyas ının taraf ına verilmesi talep edilmi ş ise de başvurucunun bu talebine olumlu yahut olumsuz bir cevap verilmemi ştir. Başvurucunun talepte bulundu ğu tarih itibar ıyla 668 say ılı OHAL KHK's ı yürürlüktedir. Bununla birlikte anılan KHK'da kopyalama ve yedekleme i şleminin uzun sürecek olmas ı hâlinde bu araç ve gereçlere el konulabilece ği belirtilmekle birlikte i şlemlerin tamamlanmas ı üzerine el konulan cihazlar ın gecikme olmaks ızın iade edilece ği hususu da garanti alt ına al ınm ıştır. 50. Dosyada bulunan bilgiler ışığında 5/10/2017 tarihli celsede Mahkeme taraf ından kurulan 4 No.lu ara kararda dijital materyal raporuna ili şkin yaz ılan müzekkere ak ıbetinin beklenmesinden vazgeçildi ği görülmektedir. 28/11/2017 tarihli karar ile dijital materyal incelemesinden vazgeçen Mahkeme dosyadaki mevcut delil durumuna göre ba şvurucunun mahkûmiyetine karar vermi ş, başvurucuya ait dijital materyallerinin ise inceleme a şamas ı bittikten sonra teslimine hükmetmi ştir. 51. Başvurucu hakk ındaki temyiz yarg ılamas ı devam ederken 8/7/2018 tarihinde OHAL uygulamas ı ülke genelinde sona ermi ş ve 668 say ılı OHAL KHK's ının uygulamas ı son bulmu ştur. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 20/5/2019 tarihli karar ı ile başvurucu hakk ındaki mahkûmiyet karar ı bozulmu ştur. Bozmadan sonra yarg ılamaya devam eden Mahkemeye Anayasa Mahkemesi Ba şraportörlü ğü taraf ından 2/9/2020 tarihinde yaz ı yaz ılm ış, Mahkeme taraf ında bireysel ba şvuru dosyas ına gönderilen 7/9/2020 tarihli cevabi yaz ından (bkz. 19) bireysel ba şvuru dosyas ı inceleme tarihi itibar ıyla başvurucunun talebinin hâlen yerine getirilmemi ş olduğu anlaşılm ıştır. 52. Başvurucuya ait el konulan bilgisayarda kay ıtlı verilerin imaj ının al ınarak kendisine teslimi ba şvurucunun maruz kald ığı koruma tedbirine yönelik usule ili şkin güvencelerdendir. Bununla birlikte ba şvurucunun maruz kald ığı bir koruma tedbiri sebebi ile usule ilişkin güvencelerden mahrum b ırak ılmas ı her koşul alt ında hak ihlali sonucu doğurmayabilir. Gerçekten de 668 say ılı OHAL KHK's ının yürürlükte oldu ğu OHAL uygulamas ının sürdüğü dönemde ülkenin içinde yer ald ığı koşullar dikkate al ınarak -belirli şartlar alt ında ve uygun gerekçelerle- temel hak ve özgürlüklere yönelik birtak ım k ısıtlamalar getirilebilece ği kabul edilebilir. Ancak ba şvurucunun OHAL ilan ı öncesinde el konulan bilgisayar ında kay ıtlı bulunan doktora tezi gerek OHAL öncesi mevcut olan gerekse OHAL ilan ı ile getirilen usule ili şkin güvencelerden yararland ırılmayarak yakla şık beş yıl boyunca kendisine verilmemi ştir. 53. Bu ba ğlamda ba şvurucuya ait bir dijital materyal hakk ında tatbik edilen elkoyma koruma tedbiri ile ba şvurucunun e ğitim hakk ına müdahale edilmi ş, başvurucu şikâyetini soru şturma makamlar ına taşımış, soruşturma ve yarg ılama makamlar ı başvurucunun talebi ile ilgili olarak olumlu ya da olumsuz hiçbir de ğerlendirmede bulunmam ıştır. Başvurucu koruma tedbirine ili şkin usule ili şkin güvencelerden be ş yıl gibi makul olmayan bir süre ve öngörülemez bir şekilde yararland ırılmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 1054. Yukar ıdaki aç ıklamalar ışığında bireysel ba şvuru inceleme tarihi itibar ıyla başvurucunun isteminin hâlen yerine getirilmemi ş olduğu hususu da dikkate al ınarak somut olayda Anayasa n ın 42. maddesinde güvence alt ına al ınan eğitim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. C. Başvurucunun Di ğer İhlal İddialar ı Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı 55. Başvuru; hakk ında tatbik edilen tutuklama tedbirinin hukuki olmad ığını ve tutukluluğun devam ı kararlar ının tebliğ edilmemesi nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini, mal varl ığına elkoyma şeklinde uygulanan tedbir nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini, konutunda yap ılan ikinci arama i şlemi nedeniyle özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini, tutukland ığı 18/7/2016 tarihini müteakip be ş gün boyunca talep etmi ş olmas ına rağmen avukat ı ile görüştürülmemesi ve soruşturma dosyas ında k ısıtlama getirilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmektedir. 2. Değerlendirme 56. Başvurucu; e ğitim hakk ının yan ı sıra mülkiyet, ki şi hürriyeti ve güvenli ği, özel hayata sayg ı ve adil yarg ılanma haklar ının da ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Bununla birlikte ba şvurucunun e ğitim hakk ı d ışındaki şikâyetlerine benzer nitelikteki çok say ıda şikâyet Anayasa Mahkemesi taraf ından müteaddit defa incelenmi ştir. 57. Başvurucu, mal varl ığına elkoyma şeklinde uygulanan tedbir nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Anayasa Mahkemesi Mehmet Ali Aslan (B. No: 2013/2429, 30/3/2016) karar ında 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi ile öngörülen hukuk yolunun ba şvurucunun şikâyetleri aç ısından erişilebilir ve elveri şli bir çözüm olana ğı ve makul ölçüde bir ba şarı imkân ı sunduğu sonucuna ula şmıştır. Somut ba şvuru yönünden anılan kararda ortaya konulan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durumun olmad ığı değerlendirilmi ştir. 58. Başvurucu, tutukland ığı 18/7/2016 tarihini müteakip be ş gün boyunca avukat ı ile görüştürülmemesi ve soru şturma dosyas ında k ısıtlama getirilmesi sebebi ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmektedir. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). Somut olay kapsam ında yarg ılaman ın inceleme tarihi itibar ıyla devam ettiği anlaşıldığından başvuru yollar ının tüketilmedi ği sonucuna ula şılm ıştır. 59. Başvuru konusu olayda ileri sürülen tutuklaman ın hukuki olmad ığı iddias ıyla ilgili olarak daha önce bireysel ba şvuruda bulunuldu ğu ve başvurucunun an ılan şikâyetiyle ilgili olarak 2018/4017 ba şvuru numaral ı dosya üzerinden İkinci Bölüm Birinci Komisyon taraf ından yap ılan inceleme sonunda açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilmezlik karar ı verildiği tespit edildi ğinden başvurunun bu şikâyet yönünden mükerrer başvuru niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. 60. Anayasa Mahkemesi, tutukluluk incelemeleri sonucunda verilen kararlar ın tebliğ edilmemesi ile ilgili olarak bireysel ba şvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla tahliyesine Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 11karar verilmi ş veya hükümlü hâle gelmi ş başvurucular yönünden as ıl dava sonuçlanmam ış da olsa 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (k) bendinde öngörülen yolun tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Ali Efendi Peksa k (2), B. No: 2017/37727, 12/9/2019, 56-67; Özgür Ar ıbaş, B. No: 2015/2394, 31/10/2018, 57-60; Mehmet Tak ımsu, B. No: 2016/63712, 15/11/2018, 65-69; Abdurrahim Özkan, B. No: 2017/25586, 18/4/2018, 80-86). Ba şvurucu, tutuklulu ğun devam ı kararlar ının kendisine tebli ğ edilmedi ğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de ba şvurucunun bireysel ba şvuruda bulunduktan sonra 12/9/2019 tarihinde tahliye edilmi ş olduğu anlaşılmakla somut olay baz ında an ılan karardan ayr ılmay ı gerektire n bir durumun bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 61. Başvurucu, konutunda farkl ı tarihlerde iki kez arama yap ıldığını ve ikinci araman ın keyfî oldu ğunu ileri sürerek özel hayata sayg ı hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmektedir. Anayasa Mahkemesi Hülya Kar karar ında, koruma tedbirlerinin maddi haklar ı ihlal ettiği iddialar ı yönünden bireysel ba şvuruda yap ılmas ı gereken denetimin s ınırlar ını çizmiştir. An ılan kararda ortaya konulan ilkeler referans ında başvuru konusu koruma tedbirinin türü, süresi, uygulanma tarz ı ve kişinin yaşam ı üzerindeki etkileri birlikte değerlendirildi ğinde başvurucunun u ğrad ığı zarar ın kaç ınılmaz olandan a ğır olduğu vey a koruma tedbirinin keyfî uyguland ığı değerlendirilmemi ştir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 63. Başvurucu; ihlalin tespiti ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 65. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 12kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 66.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştğı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 67. Başvurucu hakk ında terör örgütü üyeli ği suçundan yürütülen soru şturma kapsam ında verilen dijital materyallere elkoyma karar ı kapsam ında başvurucuya talep etti ği dijital materyal imaj örne ğinin verilmemesi sebebi ile e ğitim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal edilen e ğitim hakk ına ilişkin müdahalenin soruşturma aşamas ında gerçekle ştiği ancak yarg ılama safahat ında da devam etti ği anlaşıldığından ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı sonucuna ula şılm ıştır. 68. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş başvurucunun talebi hakk ında Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun bir karar verilmesinden ibarettir. Bu durumda e ğitim hakk ı ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için ihlal karar ının bir örne ğinin başvurucunun yarg ılamas ının devam ettiği İstanbul 24. A ğır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 69.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya eğitim hakk ının ihlali nedeniyle net 8.100 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE B. 1. E ğitim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Başvurucunun di ğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı, başvuru yollar ının tüketilmemesi ve mükerrer olmas ı nedenleriyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2016/67924 Karar Tarihi : 7/9/2021 13C. Anayasa n ın 42. maddesinde güvence alt ına al ınan eğitim hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin eğitim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için İstanbul 24. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2019/382) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya e ğitim hakk ının ihlali nedeniyle net 8.100 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 7/9/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş