TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MULTi YiRMiBESEMLAK GELiSTiRME YATIRIM iNSAATVE TiCARET A.S. iLE MULTiOTUZBES EMLAKGELiSTiRME YATIRIMiNSAAT VE TiCARET A.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/15094) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU E refUgur SENOL I.Multi Yirmibe Emlak Geli tirme Yatmm in . ve Ti
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MULTi YiRMiBESEMLAK GELiSTiRME YATIRIM iNSAATVE TiCARET A.S. iLE MULTiOTUZBES EMLAKGELiSTiRME YATIRIMiNSAAT VE TiCARET A.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/15094) Karar Tarihi: 21/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; Yild1z SEFERiNOGLU E refUgur SENOL I.Multi Yirmibe Emlak Geli tirme Yatmm in . ve Tic. AS. 2.Multi Otuzbe Emlak Geli tirme Yatmmin . ve Tic. A.S. : Av. Nizamettin BULUT I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, yap1 ruhsatlan ve yap1 kullamm belgesi iptal edilen ah veri merkezinin mtihtirlenerek y1kimma karar verilmesi nedeniyle mtilkiyet hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vurular 8/9/2015 ve 13/4/2016 tarihlerinde yap1lm1 t1r. 3. Konulan aym olan 2015/15095, 2016/6931, 2016/6932 ve 2016/6933 say1h ba vurulann 2015/15094 say1h bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmesine, amlan dosyalann kapatilmasma ve incelemenin 2015/15094 say1h dosya tizerinden yap1lmasma karar verilmi tir. 4. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 6. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 A. Uyu mazhgm Arka Plam 8. Ba$vurucu $irketler, istanbul'un Bakirkoy il9esi Osmaniye Mahallesi'nde bulunan 1223 ada 6 parsel say1h ta$mmaz tizerinde yer alan Marmara Forum AVM (AVM) isimli ah$veri$ merkezini i$letmektedir. 9. Ba$vuruculann beyanlanna gore imar planma uygun olarak hazirlanan avan projeye uygun olarak yap1 ruhsatI almm1$, in$aatm ruhsata uygun bir $ekilde bitirilmesi tizerine de kendilerine yap1 kullamm izni verilmi$tir. 31/3/2011 tarihinde de A VM faaliyete ba$lam1$tlr. 10. istanbul Btiyiik$ehir Belediyesi (Btiyiik$ehir Belediyesi) 10/7/2004 tarihli ve 5216 say1h Btiyiik$ehir Belediyeleri Kanunu'nun 11. maddesine istinaden yapmI$ oldugu denetimde, imar mevzuatl kapsammda kamuya ait olmas1 gereken a91k otopark alamna ozel otopark alam yapilmasma mtisaade edildigi gerek9esiyle Bakirkoy Belediyesi (Belediye) tarafmdan verilen 19/12/2008 tarihli tadilat ve ilave in$aat ruhsatmm 19/10/2011 tarihinde iptaline karar vermi$tir. Soz konusu yap1 hakkmda 22/11/2011 tarihli yap1 tatil tutanag1 dtizenlenmi$ ve yap1 mtihtirlenmi$tir. 11. Diger taraftan Belediyenin aym yap1 i9in verdigi 28/1/2011 tarihli tadilat ve ilave in$aat ruhsat1 Btiyiik$ehir Belediyesince 29/11/2011 tarihinde iptal edilmi$tir. Bunun tizerine aym yap1 hakkmda 8/12/2011 tarihinde ikinci kez yap1 tatil tutanag1 dtizenlenmi$ ve yap1 mtihtirlenmi$tir. Btiyiik$ehir Belediye Enctimeninin 11/1/2012 tarihli karanyla da yapmm y1kimma karar verilmi$tir. Son olarak ba$vuruya konu yap1 i9in verilen yap1 kullanma izin belgesi Btiyiik$ehir Belediyesince 28/5/2012 tarihinde iptal edilmi$tir. B. Yap1 Ruhsatlarmm iptali Nedeniyle Ac;Ilan Davalar 12. Ba$vurucular 19/12/2008 tarihli tadilat ve ilave in$aat ruhsatmm iptaline ili$kin Btiyiik$ehir Belediyesinin 19/10/2011 tarihli i$leminin iptali istemiyle istanbul 4. idare Mahkemesinde (Mahkeme) dava a9m1$tlf. Mahkeme, 4/3/2014 tarihinde davanm reddine karar vermi$tir (E.2011/2473, K.2014/460). Karann gerek9esinde, imar plam kapsammda kamuya aynlan yere kamu eline ge9meden ruhsat tanzim edildigi ve uygulama yap1ld1g1 vurgulanm1$tlf. Mahkemece in$aat ruhsatmm, dayanak imar planma ili$kin plan notundaki htikme de aykm oldugu ifade edilerek ruhsatm iptaline yonelik tesis edilen idari i$1emin hukuka aykm olmad1g1 sonucuna ula$1lm1$tlf. 13. Ba$vurucular aynca 28/1/2011 tarihli tadilat ve ilave in$aat ruhsatmm iptaline ili$kin Btiyiik$ehir Belediyesinin 29/11/2011 tarihli i$leminin iptali istemiyle ikinci bir dava a9m1$tlr. Mahkeme 4/3/2014 tarihinde yukanda belirtilen aym gerek9eyle davanm reddine karar vermi$tir (E.2012/763, K.2014/461). 14. Dam$tay Altmc1 Dairesi 22/10/2014 tarihinde Mahkemenin her iki karannm bozulmasma htikmetmi$tir. idare tarafmdan karar dtizeltme talebinde bulunulmas1 tizerine aym Daire tarafmdan 3/6/2015 tarihinde her iki karar da onanm1$tir. Dairenin karar gerek9esinde, uyu$mazhgm teknik bir bilgiyi gerektirmedigi , Mahkemece yapilan ke$if ve alman bilirki$i raporu dikkate almmaks1zm htiktim verilebilecegi ifade edilmi$tir. Sonu ; olarak imar mevzuatma ve dayanag1 olan imar planma aykm olarak dtizenlendigi anla$1lan yap1 ruhsatmm iptal edilmesinde hukuka aykmhk bulunmad1g1 vurgulanm1$tlr. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 C. Miihiirleme i Iemi ve Y1k1m Karan Nedeniyle A Ilan Davalar 15. Ba vurucular 22/11/2011 tarihli yap1 tatil tutanag1 ile bu tutanaga istinaden yapmm mtihtirlenmesi i leminin iptali istemiyle dava a9m1 tir. Mahkeme 26/3/2014 tarihinde dava davanm reddine karar vermi tir (E.2012/412, K.2014/601). Karann gerek9esinde, 19/12/2008 tarihli tadilat ve ilave in aat ruhsatmm idare tarafmdan iptal edildigi, bu i leme kar 1 a9ilan davanm da 4/3/2014 tarihinde Mahkemece reddedildigi, buna gore yap mm ruhsats1z duruma geldigi vurgulanm1 tir. Mahkemeye gore soz konusu yap1, tadilat ve ilave in aat ruhsatmm iptali nedeniyle onceden verilen ve halen ge9erli olan yap1 ruhsatI ve eklerine aykm duruma dti mti ttir. Dolay1s1yla ruhsat ve eklerine aykm duruma dti en soz konusu yap1 hakkmda dtizenlenen yap1 tatil tutanag1 ve yapmm mtihtirlenmesi i lemlerinde hukuka aykmhk bulunmamaktad1r. 16. Ote yandan ba vurucular, 8/12/2011 tarihli yap1 tatil tutanag1 ile bu tutanaga istinaden yapmm mtihtirlenmesi i leminin iptali istemiyle bir dava daha a9m1 tir. Mahkeme 26/3/2014 tarihinde aym gerek9elerle bu davanm da reddine karar vermi tir (E.2012/785, K.2014/602). Dam tay Ondordtincti Dairesi 2/4/2015 tarihinde her iki karann da bozulmasma htikmetmi tir. Karar dtizeltme a amasmda aym Daire 24/12/2015 tarihinde bahse konu kararlann onanmasma karar vermi tir. Nihai karann gerek9esinde, yap1 ruhsatI iptal edilen yapilann tedbir ama9h mtihtirlenerek durdurulmasma ili kin i lemlerde kamu yaranna aykmhk bulunmad1g1 belirtilmi tir. 17. Son olarak ba vurucular , istanbul Btiytik ehir Enctimeni tarafmdan verilen 11/1/2012 tarihli y1kim karannm iptali istemiyle dava a9m1 tir. Mahkeme 26/3/2014 tarihinde davanm reddine karar vermi tir (E.2012/1369 , K.2014/603). Mahkeme, ba vuruya konu yap1 hakkmda tanzim edilen her iki yap1 tatil tutanagmm dtizenlenmesi ile bu tutanaklann yap1 yerine as1lmasmdan itibaren en 90k bir ay i9erisinde yapmm hukuken ge9erli olan ve ytirtirltikte bulunan ruhsatma uygun hale getirilmesi gerekirken buna uyulmad1g1m belirlemi tir. Mahkemeye gore Btiytik ehir Belediyesi ve Belediye arasmda 27/4/2010 tarihinden itibaren yap1ya ili kin yaz1 malar da dikkate almd1gmda yapmm y1kimma karar verilmesinde hukuka aykm bir durum bulunmamaktad1r. 18. Dam tay Ondordtincti Dairesi 2/4/2015 tarihinde karann bozulmasma htikmetmi tir. Aym Daire 24/12/2015 tarihinde karar dtizeltme talebini kabul ederek karann onanmasma karar vermi tir. Nihai karann gerek9esinde, ba vurucular tarafmdan yap1 ruhsatlannm iptaline yonelik a91lan davalann reddedilerek kesinle tigi dikkate almd1gmda, yap1 ruhsatl iptal edilen ve bu nedenle ruhsats1z hale gelen yapmm y1kimma karar verilmesine yonelik i lemde hukuka aykmhk bulunmad1g1 ifade edilmi tir. 19. Nihai kararlar, ba vurucular vekiline 11/8/2015 ve 15/3/2016 tarihlerinde teblig edilmi tir. 20. Ba vurucular, 8/9/2015 ve 13/4/2016 tarihlerinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunmu lardir. IV. iLGiLi HUKUK 21. ilgili hukuk i9in bkz. Murat Emrah Emre, B. No: 2018/1275, 30/10/2018, 13-21. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 V. iNCELEME VE GEREK(:E 22. Mahkemenin 21/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Ba vurucularm iddialan 23. Ba vurucular, ta mmaz tizerinde ah veri merkezi yap1lmak tizere hazirlanan avan projenin Belediye ve Btiytik ehir Belediyesi tarafmdan onayland1gm1 ve Belediye tarafmdan 7/8/2004 tarihinde yap1 ruhsatl verildigini ifade etmi lerdir . Ba vurucular , bu a amadan sonra soz konusu yap1ya ili kin tadilat ve ilave in aat ruhsatlan dtizenlendigini, yapmm ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanmas1 tizerine Belediye tarafmdan yap1 kullamm izin belgesi verildigini ve A VM'nin 31/3/2011 tarihinde faaliyete ge9tigini belirtmi lerdir. 24. Ba vurucular, mezkur yapmm ruhsata aykm olarak in a edilen bir yap1 olmad1gm1, Btiytik ehir Belediyesince tesis edilen ruhsat iptali ve diger i lemler nedeniyle A VM'nin ve A VM i9indeki firmalann 9ah ma izni almalan ve faaliyette bulunmalannm mtimktin olmad1gm1 belirterek mtilkiyet ve 9ah ma haklan ile hukuk devleti ilkesinin ihlal edildiginden yakmm1 lardir. Ba vurucular aynca Btiytik ehir Belediyesinin aym nitelikteki bir ba ka olayda imara aykm durumlara ili kin denetim yetkisinin il9e belediyelerinde oldugunu belirtmesine ragmen somut olayda aksi yonde davranarak i lem tesis etmesinin de e itlik ilkesini ihlal ettigini belirtmi lerdir. Ba vurucular diger taraftan, derece mahkemelerince verilen kararlann apk ve bariz bir takdir hatas1 i9erdigini , bu nedenle de adil yarg1lanma haklannm ihlal edildigini ileri stirmti lerdir. B. Degerlendirme 25. Anayasa'nm "Miilkiyet hakla" kenar ba hkh 35. maddesi oyledir: "Herkes, mulkiyet ve miras haklarzna sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararz amaczyla , kanunla sznzrlanabilir . Mulkiyet hakkznzn kullanzlmasz toplum yararzna aykzrz olamaz. " 26. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucular; mtilkiyet hakk1 d1 mda adil yarg1lanma ve 9ah ma haklan, e itlik ve hukuk devleti ilkelerinin ihlal edildigini ileri stirmektedir. Ancak somut olayda e itlik ilkesinin ihlaline yol a9abilecek farkh muamelenin varhg1 ba vurucular tarafmdan temellendirilmemi tir. 27. Diger taraftan ba vuruculann as1l ikayetinin tadilat ve ilave in aat ruhsatlannm iptal edilmesi nedeniyle ruhsata aykm yapz haline gelen binanm mtihtirlenmesi ve akabinde y1kimma karar verilmesi nedeniyle mtilkiyet haklannm ihlal edildigine yonelik oldugu anla 1ld1gmdan ba vuruculann tum ikayetleri mtilkiyet hakkmm ihlali iddias1 kapsammda incelenmi tir. 28. Anayasa Mahkemesi benzer bir konu ile ilgili ikayetleri daha once incelemi ve uygulanacak ilkeleri ortaya koymu tur (Murat Emrah Emre, 24-44). 5 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 29. Murat Emrah Emre karannda , ba$vuruya konu bag1ms1z bolum tapuda ba$vurucu adma kay1th oldugundan ba$vurucunun mulkiyet hakk1 baglammda korunmas1 gereken bir menfaatinin bulundugu kabul edilmi$tir (Murat Emrah Emre, 27). Amlan kararda bu bag1ms1z bolumun y1kimma karar verilmesinin mulkiyet hakkma mudahale te$kil ettigi vurgulanm1$ ve soz konusu mudahalenin, niteligi sebebiyle mulkiyetten ban$ ;Il yararlanmaya ili$kin genel kural 9er9evesinde incelenmesi gerektigi degerlendirilmi$tir (Murat Emrah Emre, 29). Mulkiyet hakkma mudahalenin varhg1 kabul edildikten sonra mudahalenin ihlal olu$turup olu$turulmad1gmm degerlendirilmesi a$amasmda ise 3/5/1985 tarihli ve 3194 say1h imar Kanunu'na eklenen ge9ici 16. maddeyle yeni bir ba$VUfll yolunun olu$turulduguna dikkat 9ekilmi$tir (Murat Emrah Emre, 30). 30. Bu baglamda kural olarak Anayasa Mahkemesinin idari i$lemlerin hukuka uygun olup olmad1gm1 degerlendirme gibi bir gorevi bulunmamaktad1r. Bu gorev a91k9a keyfi veya bariz bir takdir hatas1 i9ermemek kayd1yla derece mahkemelerine aittir. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba$vuru kapsammdaki gorevi ise yapmm muhurlenmesi ve y1kim karan verilmesi yonundeki mudahale bak1mmdan somut olayda mulkiyet hakkmm korunmasma ili$kin guvencelerin yerine getirilip getirilmedigini belirlemekten ibarettir. 31. Mulkiyet hakkmm ol9ululugu yonunden, bireysel ba$vuru s1rasmda yururluge giren soz konusu ba$VUru yolunun etkili olup olmad1g1 degerlendirilmelidir . Buna gore 11/5/2018 tarihli ve 7143 say1h Vergi ve Diger Baz1 Alacaklann Yeniden Yapilandmlmas1 ile Baz1 Kanunlarda Degi$iklik Y ap1lmasma ili$kin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 say1h Kanun'a ge9ici 16. maddenin eklendigini ifade etmek gerekir. Bu duzenlemeye gore 31/12/2017 tarihinden once ruhsats1z veya ruhsat ve eklerine aykm olarak yap1lm1$ yapilar hakkmda yap1 sahiplerinin -bu maddedeki $artlann yerine getirilmesi ko$uluyla- ;::evre ve Sehircilik Bakanhg1 ile yetkilendirecegi kurum ve kurulu$lara 31/10/2018 tarihine kadar ba$vurmalan halinde yap1 kay1t belgesi verilecegi ifade edilmi$tir. Diger taraftan bu duzenlemeyle yap1 kay1t belgesi verilen yap1larla ilgili olarak 3194 say1h Kanun uyannca almm1$ y1kim kararlannm iptal edilecegi hukum altma almm1$tlf . 32. Murat Emrah Emre karannda, bireysel ba$VUfll yap1ld1ktan sonra olu$turulan bu ba$VUru yolunun yap1 kay1t belgesi verilmesi i9in yap1lacak ba$vurulara ili$kin makul bir sure tamd1g1, ba$vurular i9in almmas1 ongorulen bedelin de makul ve kabul edilebilir duzeyde oldugu dolay1s1yla amlan ba$VUru yolunun ula zlabilir oldugu kabul edilmi$tir (Murat Emrah Emre, 38). Diger taraftan yap1 kay1t belgesi verilmesine ili$kin olarak kimlerin, hangi yap1larla ilgili ne kadar bedel odeyerek hangi tarihe kadar muracaatta bulunabilecegine dair usul ve esaslar bu konuda 91kanlan tebligde aynntih olarak duzenlendiginden bu yolun ba arz ansz sunma kapasitesine sahip oldugu degerlendirilmi$tir (Murat Emrah Emre, 39-40). Son olarak, bu duzenlemede tahsil edilmemi$ bulunan idari para cezalan ile henuz uygulanmam1$ olan y1kim kararlannm da iptal edilebilecegi, yetkili kurum ve kurulu$lanmn takdir yetkisinin sadece objektif ba$vuru ko$ullannm yerine getirilip getirilmedigini denetlemekle smirh oldugu anla$1ld1gmdan soz konusu ba$VUfll yolunun yeterli giderim saglama kapasitesine sahip oldugu sonucuna ula$1lm1$tlr (Murat Emrah Emre, 41-42). 33. Somut olayda bu ilkelerden aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. Sonu9 olarak, ba$vuruculann ihlal iddialan dikkate almd1gmda ilk baki$ta ula$ilabilir ve ihlal iddialanyla ilgili ba$an $ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gorunen ba$VUfll yolu lliketilmeden yap1lan ba$vurunun incelenmesinin bireysel ba$vurunun ikincil niteligi ile bagda$mayacag1 sonucuna varilm1$tlr. 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/15094 : 21/2/2019 34. A91klanan gerek9elerle ba vurunun ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mulkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin ba vurunun ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Y arg1lama giderlerinin ba vurucular iizerinde BIRAKILMASINA 21/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye R1dvan GDLE ;:: Dye Dye Recep KOMDRCD M. EminKUZ Dye Yild1z SEFERiNOGLU 7