TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ÇUKUROVA ELEKTRİK A.Ş. VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/7369) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/7369 Karar Tarihi : 19/11/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : bkz. ekli tablonun (B) sütunu Vekili : bkz. ekli tablonun (C) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk mahkemelerinde açılan davalarda h
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ÇUKUROVA ELEKTRİK A.Ş. VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/7369) Karar Tarihi: 19/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/7369 Karar Tarihi : 19/11/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZRıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucular : bkz. ekli tablonun (B) sütunu Vekili : bkz. ekli tablonun (C) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hukuk mahkemelerinde açılan davalarda hakkaniyete ay kırı karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargıl anma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Ekli tabloda sıralanan başvurulara ait başvuru formu ve ekler inin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra başvurular Komisyonlara sunul muştur. 3. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Böl üm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 4. Konularının aynı olması sebebiyle ekli tablonun (A) sütununda numaraları belirtilen başvuru dosyalarının 2019/7369 numaralı bireysel baş vuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2019/7369 numaralı dosya üzerind en yapılmasına ve diğer dosyaların kapatılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin ( 2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğu değ erlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir. Başvuru Numarası : 2019/7369 Karar Tarihi : 19/11/2020 III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular, hukuk mahkemelerinde açtıkları davalarda yargıl amaların uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma haklarının ihlal edil diğini ileri sürmüş; bazı başvurucular ise makul sürede yargılanma hakkıyla birlikte deli llerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan k arar verilmesi nedeniyle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini de iddia ederek çeş itli tarihlerde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE9. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başv uru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucuların İddiaları10. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede ya rgılanma haklarının ve diğer anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir. 2. Değerlendirme11. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucuların iddialarını n bir bütün olarak Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede y argılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden13. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayac ak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayas a Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın k armaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki t utumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliğ i gibi hususlar dikkate alını r (Selahattin Aky ıl, 41). Başvuru Numarası : 2019/7369 Karar Tarihi : 19/11/2020 15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında ekli tablonun (E) sütununda belirtilen yarg ılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. B. Diğer İhlal İddiaları 17. Başvurucuların bir kısmı delillerin değerlendirilmesi ve huk uk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi nede niyle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir. Başvurucuların belirtilen şikâyetleri yönünden açık bir ihlalin bulunmadığı değerlendirildiğinden diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 19. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 20. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 21. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında somut başvuruların özelliğine göre ekli tablonun (G) sütununda belirt ilen net tutarlarda manevi tazminatın başvuruculara tabloda gösterilen şekilde ödenmesine karar verilmesi gerekir. 2019/7392 başvuru numaralı dosyada tazminat talebinde bulunulma dığından sadece ihlalin tespitine karar verilmiştir. 22. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihl al arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sunma mış olması nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2019/7369 Karar Tarihi : 19/11/2020 23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tablonun (H) sütunu nda belirtilen harçtan ve (I) sütununda belirtilen vekâlet ücretinden oluşan y argılama giderlerinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin i ddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Başvuruculara ekli tablonun (G) sütununda belirtilen net tuta rlarda manevi tazminatın tabloda gösterilen şekilde ÖDENMESİNE, başvurucuları n diğer tazminat taleplerinin REDDİNE, 2019/7392 başvuru numaralı dosyada tazmin at talebinde bulunulmadığından sadece İHLALİN TESPİTİNE, D. Ekli tablonun (H) sütununda belirtilen harçtan ve (I) sütunun da belirtilen vekâle t ücretinden oluşan yargılama giderlerinin başvuruculara ÖDENMESİ NE, E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine v e Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yapıl masına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine k adar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, F. Kararın bir örneğinin bilgi için ilgili mahkemelere GÖNDERİLME SİNE, G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 19/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YIL DIRIM M. Emin KUZ Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU