TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BÜNYAM İ ARIKAN BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2019/29657) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/29657 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Bünyami ARIKAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davalarda uzun süren yarg ılama nedeniyle makul s
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BÜNYAM İ ARIKAN BA ŞVURUSU (3) (Başvuru Numaras ı: 2019/29657) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/29657 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Selçuk KILIÇ Başvurucu : Bünyami ARIKAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davalarda uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 19/8/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/29657 Karar Tarihi : 15/5/2020 38. Nevşehir'in Derinkuyu ilçesinde yeralt ı su kuyusu olan ba şvurucu taraf ından, yer alt ı su seviyelerindeki dü şümlere neden olan ve kendisine ait kuyular ın belgeye bağlanmas ını engelleyen bölgedeki yasa d ışı faaliyetlerin önlenmesi, ruhsats ız kuyular ın kapat ılmas ı, sorumlular hakk ında müeyyide uygulanmas ı, ayr ıca bölgenin kamu yarar ı doğrultusunda yeni belge ve tahsis taleplerine aç ılmas ı istemiyle yapt ığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava aç ılm ıştır. Kayseri 2. İdare Mahkemesinin (Mahkeme) 27/10/2011 tarihli karar ı ile dava konusu i şlemin iptaline karar verilmi ştir. A. Mahkemenin E.2012/523 Say ılı Dosyas ına Yönelik Süreç 9. Başvurucu, Mahkemenin 27/10/2011 tarihli karar ının uygulanmas ı istemiyle 24/2/2012 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlü ğüne (İdare) başvuruda bulunmu ş, başvurunun reddedilmesi üzerine 27/4/2012 tarihinde dava açm ıştır. 10. Mahkemenin 8/1/2013 tarihli karar ı ile dava konusu i şlemin iptaline karar verilmiştir. 11.İdare taraf ından temyiz edilen Mahkeme karar ı, Dan ıştay Onuncu Dairesinin (Daire) 15/5/2015 tarihli karar ı ile onanm ış, karar ın düzeltilmesi istemi de Dairenin 23/5/2019 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 12. Nihai karar 7/8/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. B. Mahkemenin E.2013/336 Say ılı Dosyas ına Yönelik Süreç 13. Başvurucu, Mahkemenin 27/10/2011 tarihli karar ının uygulanmas ı istemiyle yapt ığı başvurunun reddine ili şkin işlemin iptali istemiyle açt ığı davada Mahkemece 8/1/2013 tarihli karar ile dava konusu i şlemin iptaline karar verildi ğinden, iptal ilamlar ının icaplar ına göre i şlemler yap ılmas ı talebiyle idareye tekrar ba şvuruda bulunmu ştur. Söz konusu ba şvurunun reddedilmesi üzerine 10/4/2013 tarihinde dava açm ıştır. 14. Mahkemenin 20/3/2014 tarihli karar ı ile dava konusu i şlemin iptaline karar verilmiştir. 15.İdare taraf ından temyiz edilen Mahkeme karar ı, Dairenin 15/9/2014 tarihli karar ı ile onanm ış, karar ın düzeltilmesi istemi de Dairenin 23/5/2019 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 16. Nihai karar 7/8/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 19/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu, uzun süren yarg ılamalar nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/29657 Karar Tarihi : 15/5/2020 4B. Değerlendirme 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 20. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41, 45). 23. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 7 y ıl 1 ay ve 6 y ıl 1 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 24. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya d a edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 26. Başvurucu, ihlalin tespiti ile manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 27. Başvuruda, adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/29657 Karar Tarihi : 15/5/2020 528.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya Mahkemenin E.2012/523 say ılı dosyas ına yönelik uyu şmazl ık için 8.000 TL, Mahkemenin E.2013/336 say ılı dosyas ına yönelik uyu şmazl ık için 7.000 TL olmak üzere toplam 15.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. 29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya toplam 15.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, D. 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Kayseri 2. İdare Mahkemesine (E.2012/523, K.2013/5 ve E.2013/336, K.2014/268 say ılı kararlar) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Dan ıştay Onuncu Dairesine (E.2015/3729, K.2019/4357 ve E.2015/357, K.2019/4358 say ılı kararlar) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş